Uluslararası Çevre Hukukunda İhtiyati Yükümlülükler:Özen Gösterme ve Sigorta

Abdulkadir Nacar

İÇİNDEKİLER   V

KISALTMALAR LİSTESİ  IX

ÖZET   XI

ABSTRACT   XI

GİRİŞ  1

BİRİNCİ BÖLÜM

İNSAN-ÇEVRE İLİŞKİSİ TEMELİNDE ULUSLARARASI ÇEVRE HUKUKU

I. Giriş  3

II. Sokratik Öncesi İnsan-Çevre İlişkisi 5

III. Kültürel ve Dini Gelişmelerin Etkisinde İnsan-Çevre İlişkisi 8

A. Kültürel Arka Plan  9

B. Hristiyan Dünyada İnsan-Çevre İlişkisi 12

C. İslam Dünyasında İnsan-Çevre İlişkisi 19

IV. Aydınlanma Düşüncesinde ve Yeniçağ Biliminde  İnsan-Çevre İlişkisi 24

A. Modern Devletin İnşası 25

B. Bilimsel Paradigmada İlerlemeler 28

V. Uluslararası Çevre Hukuku ve Modern Bilim Teorisi Işığında İnsan-Çevre İlişkisi 32

A. Modern Bilimin Yöntemi: Eleştirel Akılcılık  32

B. Uluslararası Çevre Hukuku  33

VI. Ara Değerlendirme: Belirsizliğin Bilimi ve Yönetimi 36

İKİNCİ BÖLÜM

ULUSLARARASI ÇEVRE HUKUKUNDA SORUMLULUK KRİTERLERİ

I. Giriş  39

II. Yükümlülük İhlali 40

A. Haksız Fiilde Yükümlülük İhlali 40

B. Uluslararası Sorumluluk Hukukunda Yükümlülük İhlali 45

C. Çevre Hukukunda Yükümlülük İhlali 51

III. Kusur 57

A. Haksız Fiilde Kusur 57

B. Uluslararası Sorumluluk Hukukunda Kusur 61

C. Çevre Hukukunda Kusur 65

IV. Atfedilebilirlik  70

A. Haksız Fiilde Atfedilebilirlik  70

B. Uluslararası Sorumluluk Hukukunda Atfedilebilirlik  74

C. Çevre Hukukunda Atfedilebilirlik  78

V. Zarar 86

A. Haksız Fiilde Zarar 86

B. Uluslararası Sorumluluk Hukukunda Zarar 90

C. Çevre Hukukunda Zarar 94

1. Çevresel Zarara Bağlı Olarak Çevresel Koruma Normu Tasnifi 101

a) Zarar Sonrası Tedbir Hukuku  103

b) Zarar Öncesi İhtiyat Hukuku  104

VI. Ara Değerlendirme: Devletlerin Çevresel Zarar Öncesi Sorumluluğu  105

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ULUSLARARASI ÇEVRE HUKUKUNDA İHTİYATLILIK REJİMİ

I. Giriş  107

II. İhtiyatlılıkta Polis/Sorun Ayrımı 107

III. İhtiyatlılığın Normatif (Polis) Uygulaması Olarak Özen Gösterme  119

A. Özen Göstermenin Temelleri ve Hukuki Gelişimi 119

1. Normların Özen Gösterme Standartlarıyla Oluşumu  125

2. Uluslararası Hukuk Komisyonu Devletlerin Sorumluluğuna İlişkin 2001 Taslak Maddeleri ve Özen Gösterme  128

B. Özen Yükümlülüğünün Koşulları 130

1. Özen Göstermenin İlk Koşulu Olarak Risk Kaynağında Otorite  132

2. Özen Göstermenin İkinci Koşulu Olarak Risk Bilgisi 135

C. Özen Yükümlülüğünün İşlevi 137

1. Belirli Risklerden Sakınma veya Bunları Azaltma İşlevi 138

2. Belirli Hedefleri Gerçekleştirme İşlevi 139

D. Çevreye Yönelik Güncel Özen Gösterme Gelişmeleri 141

IV. İhtiyatlılığın Yargısal (Sorun) Uygulaması Olarak  Sigorta  149

A. Giriş  149

B. Sigortanın Çevresel İhtiyatlılıktaki Uygulamaları ve Önemi 150

C. Haksız Fiil ve Sigorta İlişkisi 159

D. Bilimsel Belirsizlik ve Risk  165

E. Riskin Realitesi 172

F. Riskin Realitesinin Yargısal Önemi 175

G. Riskin Atfedilebilirliği 179

H. Riskin Yargısal Uygulaması: Sigorta Hükmü  183

1. Yetki 186

2. Hükmün Niteliği 188

3. Hükmün Koşulları 189

4. Tarafların Hak ve Yükümlülükleri 196

V. Değerlendirme  198

SONUÇ   201

KAYNAKÇA   207