Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Kararlarının Geçersizliği

Doç.Dr. Aydın Alber Yüce

İÇİNDEKİLER

Beşinci Basıya Önsöz 

7

Kısaltmalar 

17

Giriş 

19

Birinci Bölüm

ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULU HAKKINDA

GENEL BİLGİLER

• 1. ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULUNUN YAPISI VE İŞLEYİŞİ 

23

1. Yönetim Kurulunun Anonim Şirket İçindeki Yeri ve Kurul Niteliği 

23

1. Yönetim Kurulunun Yönetim ve Temsil Yetkisi 

27

1. Yönetim Yetkisi 

27

1. Genel Olarak 

27

2. Yönetim Yetkisinin Devri 

32

3. Yönetim Kurulunun Komite ve Komisyonlar Kurması 

35

4. Yönetim Yetkisinin Kullanılmasında Sınırlar 

36

1. Temsil Yetkisi 

37

1. Genel Olarak 

37

2. Temsil Yetkisinin Kullanılma Şekli 

39

3. Temsil Yetkisinin Devri 

41

4. Temsil Yetkisinin Sınırlandırılması 

42

1. Yönetim ve Temsil Yetkisinin Devri ve Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü Arasındaki İlişki 

44

• 2. YÖNETİM KURULU TOPLANTILARI VE YÖNETİM KURULU KARARLARI 

45

1. Yönetim Kurulu Toplantıları 

45

1. Toplantıların Özellikleri 

45

1. Toplantıların Yapılma Şekli 

47

1. Klasik Yöntem 

47

2. Elden Dolaştırma Yoluyla Karar Alınması (TTK m. 390/4) 

47

1. Toplantı ve Karar Alma Süreçleri 

51

1. Toplantıya Davet 

51

2. Toplantıya Katılım 

54

1. Genel Olarak 

54

1. Toplantıya (Yetkisiz) Üçüncü Kişilerin Katılımı 

54

3. Toplantı Gündemi 

55

4. Toplantının Yürütülmesi 

56

5. Toplantıda Oy Verme Şekli ve Toplantı Tutanağı 

57

6. Yetersayılar 

58

1. Yönetim Kurulu Kararları 

59

1. Yönetim Kurulu Kararlarının Hukukî İşlem Niteliği 

59

1. Yönetim Kurulu Kararlarının Dava Konusu Olması 

59

2. Hukukî İşlem ve Türleri 

60

3. Yönetim Kurulu Kararları Açısından Değerlendirme 

61

1. Yönetim Kurulunun Karar Dışındaki Hukukî İşlemleri 

64

1. Yönetim Kurulu Üyesinin Oy Kullanması ve Yönetim Kurulu Kararı Arasındaki İlişki 

68

İkinci Bölüm

YÖNETİM KURULU KARARLARININ YOKLUĞU

• 3. HUKUKÎ İŞLEMLERİN YOK HÜKMÜNDE OLMASI 

69

1. Yönetim Kurulu Kararları Dışındaki Hukukî İşlemler Açısından 

69

1. Yokluk Yaptırımının Konusu Olması Bakımından Yönetim Kurulu Kararları 

70

• 4. YÖNETİM KURULU KARARLARININ YOKLUĞUNA YOL AÇAN SEBEPLER VE YOKLUĞUN İLERİ SÜRÜLMESİ 

74

1. Kanunî Düzenlemenin Bulunmaması ve Kıyas İhtiyacı 

74

1. Yönetim Kurulu Toplantılarının Yapılmasına İlişkin Usul Kurallarına Aykırılık 

75

1. Yönetim Kurulu Toplantısına Çağrı Yapabilecek Kişiler 

75

1. Toplantıya Çağrının Şekli ve Toplantı Gündemi 

80

1. Toplantı Tutanağı 

83

1. Elden Dolaştırma Yoluyla Karar Alınması 

84

1. Yönetim Kurulu Toplantılarında Oy Hakkı 

85

1. Toplantı ve Karar Yetersayılarına Aykırılık Halinde Yokluk 

88

1. Toplantı Yetersayısı 

88

2. Karar Yetersayısı 

90

3. Yokluğa Sebep Olabilecek Hukukî Sakatlıklar 

92

1. Toplantı ve Müzakerelere Katılma Yasağının İhlâli Halinde Yokluk 

95

1. Tüzel Kişilik Kazanmadan Önce Yapılan İşlemler Bakımından Yokluk 

99

III. Yönetim Kurulu Kararlarının Yokluğunun Tespiti Davası 

100

Üçüncü Bölüm

YÖNETİM KURULU KARARLARININ BUTLANI

(KESİN HÜKÜMSÜZLÜK)

• 5. YÖNETİM KURULU KARARLARININ BUTLANLA BATIL OLMASI 

103

1. Genel Olarak 

103

1. İsviçre ve Alman Hukuklarında Durum 

105

1. Temel Düzenlemeler 

105

B.Art. 714 Hükmünün Amacı 

106

III. Butlan Hallerinin Sınırlandırılması İhtiyacı 

107

1. Yönetim Kurulu Kararlarının Genel Hükümlere Göre Butlanla Batıl Olması 

111

1. Genel Olarak 

111

1. Emredici Hükümlere Aykırı Yönetim Kurulu Kararları 

114

1. Emredici ya da Tamamlayıcı ve Yorumlayıcı Hukuk Kuralları ve Bu Kuralların Butlan Yaptırımı İle İlişkisi 

114

2. Şekil Şartına Aykırı Hukukî İşlemlerin Geçerlilik Durumu 

116

3. Ehliyetsizlik Sebebiyle Sakatlanan Hukukî İşlemlerin Durumu 

117

4. Muvazaa 

118

5. Yönetim Kurulu Kararları Açısından 

119

1. Kanuna Aykırı Kararlar 

119

1. Özel Olarak: Yönetim Kurulunun Mahkeme Kararlarına Aykırı Kararlar Vermesi 

120

1. Ahlâka Aykırı Yönetim Kurulu Kararları 

121

1. Genel Olarak Ahlâka Aykırılık ve Hukukî Sonuçları 

121

2. Yönetim Kurulu Kararları Açısından Değerlendirme 

124

1. Kamu Düzenine Aykırı Yönetim Kurulu Kararları 

125

1. Genel Olarak Kamu Düzeni Kavramı 

125

2. Yönetim Kurulu Kararları Açısından Kamu Düzeni 

127

1. Kişilik Haklarına Aykırı Yönetim Kurulu Kararları 

128

1. Genel Olarak Kişilik ve Kişilik Hakları 

128

2. Anonim Şirketler Özelinde Tüzel Kişiler Açısından Kişilik Hakları 

129

1. Konu Bakımından İmkânsız Yönetim Kurulu Kararları 

131

1. Genel Olarak İmkânsızlık 

131

2. Yönetim Kurulu Kararlarının İmkânsızlık Sebebiyle Hükümsüz Olması 

132

1. TTK’ya Göre Butlan Sebepleri 

133

1. Emredici Hükümler İlkesi ve Bu İlkenin Yönetim Kurulu Kararlarıyla İlişkisi 

133

1. Genel Olarak 

133

2. Emredici Hükümler İlkesine Getirilen Eleştiriler 

135

3. Yönetim Kurulu Kararları Açısından İlkenin Anlamı 

136

1. Eşit İşlem İlkesine Aykırı Kararlar 

137

1. Eşitlik Kavramı 

137

2. Mutlak Eşitlik–Nisbî Eşitlik 

138

3. TTK m. 357 Hükmüyle Kabul Edilen İlke ve Yönetim Kurulu Kararlarıyla İlişkisi 

139

4. Eşit İşlem İlkesine Aykırı Yönetim Kurulu Kararları ve Genel Kurul Kararlarının Tabi Olduğu Farklı Hukukî Rejim 

141

5. Eşit İşlem İlkesine Aykırı Ancak İptal Edilebilir Yönetim Kurulu Kararları 

142

6. Eşit İşlem İlkesine Aykırılık Gerekçesiyle Batıl Yönetim Kurulu Kararlarına Örnekler 

143

7. Nisbî Eşitliğe Aykırı Ancak Batıl Olmayan Yönetim Kurulu Kararları 

145

1. Anonim Şirketin Temel Yapısına Uymayan Kararlar 

146

1. “Anonim Şirketin Temel Yapısı” Kavramı 

146

2. TTK m. 391/1–b ve TTK m. 447/1–c Hükümlerinin Farklılığı 

148

3. Anonim Şirketin Tanımına Aykırı Kararlar 

149

1. Anonim Şirketin Sermayesi Belirlidir 

149

1. Anonim Şirketin Sermayesi Paylara Bölünmüştür 

151

1. Anonim Şirkette Malvarlığı İle Sınırlı Sorumluluk Geçerlidir 

151

1. Malvarlığı ve Sermaye Ayrımı 

151

1. Malvarlığı ile Sınırlı Sorumluluk İlkesine Aykırılık 

152

1. Anonim Şirketlerde Tek Borç İlkesi Geçerlidir 

153

4. Pay Sahiplerinin Hakları ve Borçları Düzenine Aykırı Kararlar 

153

5. Anonim Şirketin Organsal Yapısına Aykırı Kararlar 

154

6. Anonim Şirketler Hukukuna Hâkim Diğer İlkelere Aykırı Kararlar 

155

1. Çoğunluk İlkesi 

155

1. Tek Borç İlkesi 

156

1. Genel Olarak ve İstisnalar 

156

1. Pay Sahiplerinin Sınırlı Sorumluluğu ve Yönetim Kurulu Kararları 

157

iii. Sınırlı Sorumluluğun Sadece Şirkete Karşı Olması 

158

1. Devletin İlgilenmesi İlkesi 

159

1. Kamuyu Aydınlatma İlkesi 

160

1. Genel Olarak 

160

1. Şirketlerin İnternet Sitesi Kurma Yükümlülüğü 

161

iii. Halka Açılma Sürecinde İzahname İle İlgili Yükümlülükler 

162

1. Diğer Kamuyu Aydınlatma Belgeleri 

162

1. Hakların Başkalarına Zarar Vermeden veya En Az Zarar Verecek Şekilde Kullanılması İlkesi 

163

1. Diğer Temel İlkeler 

164

1. Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar 

165

1. Sermayenin Korunması İlkesi Anlamında Malvarlığı ve Sermaye Ayrımı 

165

2. Sermayenin Korunması İlkesinin Yönetim Kurulu Tarafından İhlal Edilmesi 

166

1. Genel Olarak 

166

1. Özel Olarak: Anonim Şirketin Kendi Paylarını İktisap ya da Rehin Olarak Kabul Etmesi 

168

1. Iskat Sonucu Şirkette Kalması Gerekli Tutarların İadesi 

171

1. Kendi Paylarını Taahhüt 

171

1. Menkul Kıymet İhracı ve Sermayenin Korunması İlkesi 

172

1. Pay Sahiplerinin Haklarını Etkisizleştiren Kararlar 

172

1. Genel Olarak 

172

2. Müktesep Hak–Vazgeçilemez Hak Ayrımı ve Yönetim Kurulu Kararları 

174

3. Pay Sahiplerinin Malî Haklarını İhlâl Eden Kararlar 

176

1. Kâr Payı Hakkı 

176

1. Bedelsiz Payları Edinme Hakkı 

177

1. Tasfiye Payı Hakkı 

177

1. Rüçhan Hakkı 

177

1. Önerilmeye Muhatap Olma Hakkı 

179

4. Pay Sahiplerinin İdarî Haklarını İhlâl Eden Kararlar 

180

1. Genel Olarak 

180

1. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı 

180

1. Genel Kurul Toplantılarında Temsil Edilme Hakkı 

181

5. Pay Sahiplerinin Koruyucu Haklarını İhlâl Eden Kararlar 

182

6. Yönetim Kurulu Üyelerinin Katılım ve Kontrol Haklarını Etkileyen Kararlar 

183

1. Genel Kurulun Devredilemez Yetkilerini İhlâl Eden Kararlar 

184

1. Anonim Şirketlerde Organların Devredilemez Yetkileri 

184

1. Yönetim Kurulu Açısından 

184

1. Genel Kurul Açısından 

187

1. Yönetim Kurulunun Genel Kurul İle İstişarede Bulunması 

189

2. Genel Kurulun Devredilmez Nitelikteki Yetkilerinin Kullanımına İlişkin Kararlar 

190

3. Genel Kurulun Devredilmez Nitelikteki Yetkilerinin Devrine İlişkin Kararlar 

191

1. Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanının Tespiti Davası 

192

1. Davanın Hukukî Niteliği 

192

1. Genel Hatlarıyla Dava Türleri 

192

2. Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü İçin Açılacak Dava 

193

1. Dava Şartları 

194

1. Davanın Görüleceği Mahkemeye İlişkin Dava Şartları 

195

2. Davanın Taraflarına İlişkin Dava Şartları 

196

3. Dava Konusu Uyuşmazlığa İlişkin Dava Şartları 

196

1. Butlanın Tespiti Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme 

199

1. Görevli Mahkeme 

199

2. Yetkili Mahkeme 

199

1. Butlanın Tespiti Davasının Tarafları 

200

1. Davacı 

200

1. Genel Olarak 

200

1. Yargıtay ve İstinaf Uygulaması 

201

1. Tek Ortaklı Anonim Şirketlerde Durum 

202

1. SPK ve TB’nin Davacı Olması 

203

2. Davalı 

203

1. Butlanın Tespiti Davasında Süre 

204

1. Kural 

204

2. İstisnalar 

204

1. Sermaye Artırım Kararına Karşı Açılacak Butlanın Tespiti Davası Bakımından Süre Sınırı 

204

1. Sermaye Piyasası Kanunu’na Tabi Bazı İşlemler 

205

1. Ticaret Siciline Tescilin Gerçekleşmesi ve Aradan Uzun Bir Sürenin Geçmiş Olması 

205

1. Butlan İddiasının Hakkın Kötüye Kullanılması Olarak Değerlendirilmesi 

206

1. Butlanın Tespiti Davası Neticesinde Verilen Hükmün Etkisi 

209

1. Kişi Yönünden 

209

2. Zaman Yönünden 

211

1. Geçmişe Etkili Olan Tespit Hükümleri 

211

1. Geçmişe Etkili Olmayan Tespit Hükümleri 

212

Dördüncü Bölüm

YÖNETİM KURULU KARARLARININ İPTAL EDİLEBİLİRLİĞİ

• 6. GENEL OLARAK İPTAL EDİLEBİLİRLİK 

213

1. Yönetim Kurulu Kararları Dışındaki Hukukî İşlemler Açısından İptal 

213

1. İptale Konu Olmak Bakımından Yönetim Kurulu Kararları 

214

III. Yönetim Kurulu Kararlarının İptal Edilebilirliğinin Kısa Tarihçesi 

215

• 7. SERMAYE TÜRÜNE GÖRE YÖNETİM KURULU KARARLARININ İPTAL EDİLEBİLMESİ 

217

1. Yönetim Kurulu Kararlarının İptali Konusunda Genel Kabul 

217

1. Kayıtlı Sermaye Sisteminde 

220

1. Genel Olarak 

220

1. Halka Açık Anonim Şirketlerde 

221

1. Halka Açık Olmayan Anonim Şirketlerde 

223

1. Yönetim Kurulu Kararlarının İptali Davası 

225

1. Taraflar 

225

2. Dava Açma Süresi 

227

3. Genel Kurul Kararlarının İptaline Dair Hükümlerin Uygulanabilirliği 

228

4. İptal Hükmünün Etkisi 

228

5. HAAO’larda Yerine Getirilmesi Gerekli Bazı Usulî İşlemler 

229

III. Esas Sermaye Sisteminde Yönetim Kurulu Kararlarının İptal Edilememesi 

229

1. Yönetim Kurulunun Şirket İçi Hukukî İlişkiler Bağlamında Verdiği Bazı Kararların Mahkemelerce Ele Alınması 

230

1. Yönetim Kurulu Üyesinin Bilgi Alma ve İnceleme Talebinin Reddine Yönelik Yönetim Kurulu Kararı (TTK m. 392/4) 

231

1. Yönetim Kurulu Başkanının Bilgi Alma ve İnceleme Talebinin Reddine Yönelik Yönetim Kurulu Kararı (TTK m. 392/5) 

232

1. Azlığın Genel Kurulun Toplantıya Çağrılmasını Talep Etmesi Halinde Yönetim Kurulunun Bu Talebin Reddine Dair Kararı (TTK m. 412) 

233

1. Bir Pay Sahibinin Genel Kurul Toplantıları Dışında Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Kullanılmasına Yönelik Talebinin Reddi Hakkındaki Yönetim Kurulu Kararı (TTK m. 437/5) 

233

1. Yönetim Kurulunun İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulunu Toplantıya Davet Konusunda Ağır Davranması (TTK m. 454/2) 

234

1. Nama Yazılı Pay Devirlerinin Reddine İlişkin Yönetim Kurulu Kararlarının Yargısal Denetimi 

234

Beşinci Bölüm

YÖNETİM KURULU KARARLARININ ASKIDA HÜKÜMSÜZLÜĞÜ

• 8. GENEL OLARAK ASKIDA HÜKÜMSÜZLÜK VE YÖNETİM KURULU KARARLARINDAKİ GÖRÜNÜMÜ 

235

1. Askıda Hükümsüzlük Yaptırımının Özelliği 

235

1. Yönetim Kurulu Kararlarında Durum 

236

1. İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu Onayına Tabi Yönetim Kurulu Kararları 

236

1. Kuruluştan Sonra Devralmada Genel Kurul Onayı ve Tescil Şartı 

236

1. HAAO’larda Bazı Kararların Bağımsız Yönetim Kurulu Üyelerinin Onayına Tabi Olması 

237

1. Banka Yönetim Kurulu Kararları ve Toplantı Tutanağı 

238

1. Şirketle İşlem Yapma Yasağı Halinde Askıda Hükümsüzlük 

238

1. Şirket Sözleşmesiyle Askıda Hükümsüzlük Halleri Öngörülmesi 

240

1. Askında Hükümsüzlüğün İleri Sürülmesi 

240

Altıncı Bölüm

YÖNETİM KURULU KARARLARININ

GEÇERSİZLİĞİNDE ÖZEL DURUMLAR

• 9. TEMSİL YETKİSİNİN KAPSAM VE SINIRLARI İLE YÖNETİM KURULU KARARLARININ HÜKÜMSÜZLÜĞÜ ARASINDAKİ İLİŞKİ 

241

1. Temsil Yetkisinin Kazanılması 

241

1. Temsil Yetkisinin Sınırları 

242

III. Temsil Yetkisinin Aşılması Durumunda İlgili Hukukî İşlemin Akıbeti 

244

• 10. KISMÎ BUTLAN VE DEĞİŞTİRİLMİŞ KISMÎ BUTLAN YAPTIRIMLARININ YÖNETİM KURULU KARARLARINA UYGULANMASI 

245

1. Butlan Türleri Hakkında Genel Açıklamalar 

245

1. Mutlak Butlan 

245

1. Kısmî Butlan 

246

1. Değiştirilmiş Kısmî Butlan 

249

1. Yönetim Kurulu Kararları Açısından 

250

• 11. YÖNETİM KURULUNUN ANONİM ŞİRKET ESAS SÖZLEŞMESİNE AYKIRI KARARLAR VERMESİ 

251

• 12. TASFİYE MEMURLARI VE KAYYIM TARAFINDAN VERİLEN KARARLAR 

253

• 13. ISKAT KARARININ HÜKÜMSÜZLÜĞÜ 

257

• 14. TEK KİŞİLİK YÖNETİM KURULU KARARLARININ HÜKÜMSÜZLÜĞÜ 

262

• 15. GENEL KURUL KARARLARININ BUTLANININ TESPİTİ DAVASINA İLİŞKİN TTK M. 448–451 HÜKÜMLERİ YÖNETİM KURULU KARARLARININ BUTLANININ TESPİTİ DAVASINDA UYGULANABİLİR Mİ? 

264

• 16. HÜKÜMSÜZLÜK SEBEBİNİN AYNI ZAMANDA BİRDEN FAZLA DERECEDE HUKUKA AYKIRI OLMASI 

266

• 17. YÖNETİM KURULU KARARLARINA KARŞI HÜKÜMSÜZLÜĞÜN TESPİTİ DAVASINDAN BAŞKA AÇILABİLECEK DAVALAR – ALTERNATİF ÇÖZÜM YOLLARI 

267

Sonuç 

269

Kaynakça 

273

Kavram ve Madde Dizini 

283