Doç Dr. Aydın Alber Yüce
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ ...............................................................................................................5
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................7
§1. ŞİRKET KAVRAMI
I. ŞİRKET KAVRAMI VE UNSURLARI.......................................................... 21
A. Kavram ve Tanım.................................................................................21
B. Şirketin Unsurları.................................................................................21
1. Sözleşme Unsuru...........................................................................21
2. Kişi Unsuru ....................................................................................22
3. Sermaye Unsuru............................................................................22
4. Ortak Amaç Unsuru.......................................................................23
5. Ortak Amaç İçin Birlikte Çalışma Unsuru (Affectio
Societatis)......................................................................................23
II. ŞİRKETLERİN SINIFLANDIRILMASI ......................................................... 24
A. Düzenlendikleri Mevzuat Açısından ....................................................24
B. Tüzel Kişilik Açısından..........................................................................24
1. Tüzel Kişiliği Olmayan Şirket..........................................................24
2. Tüzel Kişiliği Olan Şirketler ............................................................25
C. Şahıs ya da Sermaye Unsurunun Ağırlığı Açısından .............................25
1. Şahıs Şirketleri...............................................................................25
2. Sermaye Şirketleri .........................................................................25
D. Sermaye Türü Açısından......................................................................26
1. Sabit Sermayeli Şirketler ...............................................................26
2. Kayıtlı Sermayeli Şirketler .............................................................26
3. Değişir Sermayeli Şirketler ............................................................27
E. Ortakların Şirket Borçlarından Sorumluluğu Açısından .......................28
1. Sorumluluğun Derecesine Göre ....................................................28
a. Ortakların Birinci Derece Sorumlu Olduğu Şirket....................28
b. Ortakların İkinci Derece Sorumlu Olduğu Şirketler .................28
2. Sorumluluğun Kapsamına Göre.....................................................29
a. Sınırsız Sorumluluğun Geçerli Olduğu Şirketler.......................29
b. Sınırlı Sorumluluğun Geçerli Olduğu Şirketler.........................30
c. Sorumluluğun Bulunmadığı Şirketler ......................................30
8 İçindekiler
§2. ADİ ŞİRKET
I. ADİ ŞİRKET KAVRAMI............................................................................31
II. ADİ ŞİRKET SÖZLEŞMESİ VE ADİ ŞİRKETİN SERMAYESİ...........................32
A. Sözleşme ve Sözleşmenin Şekli............................................................32
B. Adi Şirkete Sermaye Olarak Getirilebilecek Değerler ..........................33
1. Nakde Tahvili Mümkün Unsurlar...................................................33
2. Nakde Tahvili Mümkün Olmayan Unsurlar......................................33
III. ADİ ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ............................................................................34
A. Adi Şirkette İç İlişkiler ..........................................................................34
1. Yönetim.........................................................................................34
a. Yöneticilerin Atanması ve Görevlerinin Sona Ermesi..............34
b. Yöneticilerin Hakları ve Borçları..............................................34
2. Ortakların Hakları ve Borçları ........................................................35
a. Ortakların Hakları....................................................................35
i. Kâr ve Tasfiye Payı Hakkı ..................................................35
ii. Ücret, Faiz ve Masrafları İsteme Hakkı .............................36
iii. Yönetim Hakkı...................................................................36
iv. Denetim Hakkı ..................................................................36
b. Ortakların Borçları...................................................................37
i. Katılım Payı Getirme Borcu...............................................37
ii. Kazancın Paylaşılması ve Zarara Katlanma
Yükümlülüğü.....................................................................37
iii. Rekabet Etmeme Borcu ....................................................38
iv. Ortaklık Masraflarına Katlanma Yükümlülüğü ..................38
v. Özen Borcu .......................................................................39
3. Ortaklığa Yeni Bir Ortağın Katılımı ve Mevcut Bir Ortağın
Şirketten Ayrılması ........................................................................39
B. Adi Şirkette Dış İlişkiler........................................................................40
1. Adi Şirketin Temsili ve Ortakların Şirketi Temsilen Üçüncü
Kişilerle İşlem Yapması..................................................................40
2. Şirket Borçlarından Sorumluluk ....................................................41
IV. ADİ ŞİRKETİN SONA ERMESİ..................................................................41
§3. KOLLEKTİF VE ADİ KOMANDİT ŞİRKET
I. KOLLEKTİF ŞİRKET KAVRAMI .................................................................43
II. KOLLEKTİF ŞİRKETİN BORÇLARINDAN SORUMLULUK ............................43
III. ADİ KOMANDİT ŞİRKET KAVRAMI .........................................................44
IV. ADİ KOMANDİT ŞİRKET BORÇLARINDAN SORUMLULUK........................45
İçindekiler 9
§4. ANONİM ŞİRKET
I. ANONİM ŞİRKETİN TANIMI ve GENEL ÖZELLİKLERİ ............................... 49
II. ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNA HÂKİM BAZI İLKELER ......................... 51
A. Çoğunluk İlkesi ....................................................................................51
B. Sermaye Oranı Esaslı Nisbilik İlkesi......................................................52
C. Emredici Hükümler İlkesi.....................................................................53
D. Eşit İşlem İlkesi ....................................................................................54
E. Sermayenin Korunması İlkesi ..............................................................55
III. ANONİM ŞİRKETİN KURULUŞU ............................................................. 56
A. Anonim Şirketin Kurucuları Kimlerdir? ................................................56
B. Anonim Şirketin Kuruluş Belgeleri Nelerdir? .......................................56
C. Esas Sözleşmenin Şekli ve Niteliği .......................................................57
D. Şirket Sözleşmesinin İmzalanmasıyla Şirketin Kuruluşu ......................57
1. İmza Aşaması ................................................................................57
2. Pay Bedellerinin Ödenmesi ...........................................................58
3. Gereği Halinde Bakanlık İzni..........................................................59
4. Ticaret Siciline Tescil ve Şirketin Tüzel Kişilik Kazanması...............60
V. ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULU ..................................................... 60
A. Anonim Şirket Organizasyonundaki Pozisyonu ...................................60
B. Yönetim Kurulu Üyeleri .......................................................................60
1. Yönetim Kurulu Üyesi Olmak İçin Gerekli Koşullar........................60
2. Yönetim Kurulu Üyeliğinin Kazanılması.........................................61
3. Yönetim Kurulu Üyeliğinin Sona Ermesi ........................................62
a. Genel Kurul Kararıyla Her Zaman Görevden Alınabilme .........62
b. Üyeliğin Sona Ermesi Konusunda Diğer İhtimaller..................63
C. Yönetim Kurulu Üyelerinin Hakları ve Borçları ....................................63
1. Yönetim Kurulu Üyelerinin Hakları................................................63
a. İdarî Haklar..............................................................................63
b. Malî Haklar..............................................................................64
c. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı ..................................................64
2. Yönetim Kurulu Üyelerinin Yükümlülükleri ...................................65
a. Özen Yükümlülüğü..................................................................65
b. Sadakat Borcu .........................................................................65
c. Yönetim Kurulu Üyelerinin Tabi Olduğu Yasaklar ...................66
i. Şirketle İşlem Yapma Yasağı..............................................66
ii. Şirkete Borçlanma Yasağı..................................................66
iii. Rekabet Yasağı..................................................................67
iv. Toplantı ve Müzakerelere Katılma Yasağı.........................67
d. Eşit İşlem Yapma Yükümlülüğü ...............................................68
10 İçindekiler
e. Sermayenin Kaybı ve Borca Batıklık Halindeki
Yükümlülükler.........................................................................68
f. Şirketin Kamu Borçlarından Doğan Yükümlülükler .................70
D. Yönetim Kurulunun Anonim Şirketi Yönetmesi ve Temsil
Etmesi..................................................................................................71
1. Yönetim Yetkisi .............................................................................71
2. Yönetim Yetkisinin Devri ...............................................................72
3. Temsil Yetkisi.................................................................................73
a. Genel Olarak ...........................................................................73
b. Temsil Yetkisinin Kullanılma Şekli ...........................................73
c. Temsil Yetkisinin Devri............................................................74
d. Temsil Yetkisinin Kapsam ve Sınırları ......................................74
i. Temsil Yetkisinin Kapsamı.................................................74
ii. Temsil Yetkisinin Sınırları ..................................................75
e. Pasif Temsil .............................................................................76
4. Yönetim Kurulunun Devredilemez Görev ve Yetkileri ...................76
E. Yönetim Kurulu Toplantıları ................................................................77
1. Genel Olarak .................................................................................77
2. Toplantıya Çağrı ............................................................................78
3. Yetersayılar ...................................................................................79
4. Elden Dolaştırma Yoluyla Karar.....................................................79
F. Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı ve İptali ......................................80
1. Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı .............................................80
a. TBK m. 27 Uyarınca Batıl Kararlar ...........................................80
b. TTK m. 391’e Göre Butlan Sebepleri .......................................81
i. Eşit İşlem İlkesine Aykırı Kararlar......................................81
ii. Anonim Şirketin Temel Yapısına Aykırı Kararlar................82
iii. Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar ................83
iv. Pay Sahiplerinin Haklarına Aykırı Kararlar ........................84
v. Genel Kurulun Yetki Alanına Giren Kararlar......................84
c. Yönetim Kurulunun Batıl Kararları Aleyhine Açılacak Dava .........84
2. Yönetim Kurulu Kararlarının İptali.................................................85
a. İptal Yaptırımının Özellikleri ve Genel Kural............................85
b. İstisnalar (İptalin Mümkün Olduğu Haller)..............................86
i. Kayıtlı Sermaye Sisteminde...............................................86
aa. HAAO’larda.................................................................86
bb. Kapalı Tip Şirketlerde..................................................87
ii. Esas Sermaye Sisteminde .................................................87
İçindekiler 11
VI. ANONİM ŞİRKET GENEL KURULU.......................................................... 88
A. Fonksiyonu ve Anonim Şirket Organizasyonundaki Yeri......................88
B. Genel Kurulun Yetkileri........................................................................89
C. Genel Kurul Toplantı Türleri ................................................................89
1. Olağan Genel Kurul Toplantısı.......................................................89
2. Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı................................................90
3. Çağrısız Genel Kurul Toplantısı......................................................91
D. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması ..................................................92
1. Çağrıya Yetkili Olanlar ...................................................................92
a. Yönetim Kurulu ve Tasfiye Memurları ....................................92
b. Pay Sahipleri ...........................................................................92
c. Azınlık......................................................................................92
d. Mahkemece Atanan Kayyım ...................................................93
2. Çağrının Şekli ve Süresi..................................................................93
3. Gündem ve Gündeme Bağlılık İlkesi..............................................94
a. Genel Olarak ...........................................................................94
b. Gündeme Bağlılık İlkesinin İstisnaları......................................95
E. Genel Kurulu Toplantısının Yürütülmesi..............................................96
1. Toplantı Yer ve Zamanı..................................................................96
2. Genel Kurul Toplantılarına Katılım ve Temsil ................................96
3. Toplantının Yönetimi.....................................................................97
4. Toplantıdaki Tartışmalar, Görüş ve Öneri Sunma .........................98
5. Toplantı Tutanağı ..........................................................................99
6. Toplantıya Üçüncü Kişilerin Katılımı............................................100
a. Genel Olarak .........................................................................100
b. Bakanlık Temsilcisi (GKYön m. 32) ........................................101
7. Genel Kurul Toplantılarının Ertelenmesi .....................................102
F. Genel Kurul Kararları .........................................................................104
1. Yetersayılar .................................................................................104
a. Toplantı Yetersayıları ............................................................105
i. Kanunî Yetersayılar.........................................................105
ii. Esas Sözleşme ile Belirlenmiş Nisaplar............................106
b. Karar Yetersayıları.................................................................106
i. Basit ve Ağırlaştırılmış Nisaplar.......................................106
ii. Esas Sözleşme ile Belirlenmiş Nisaplar............................107
2. Oy Hakkının Sınırlandırılması ve Oy Kullanmaktan Yasaklılık ......107
a. Oy Hakkının Kullanılmasında Sınırlar ....................................107
b. Oy Hakkının Bulunmadığı Haller ...........................................109
3. Genel Kurulun İstişari Karar Verebilmesi.....................................109
4. Genel Kurul Kararlarının Geri Alınabilmesi..................................110
12 İçindekiler
G. Genel Kurul Kararlarının Butlanı ve İptali ..........................................111
1. Genel Kurul Kararlarının Butlanı..................................................111
a. TBK m. 27 Uyarınca Batıl Kararlar .........................................111
b. TTK m. 447’ye Göre Butlan Sebepleri ...................................112
i. Pay Sahiplerinin Vazgeçilemez Haklarına Müdahale
Edilmesi ..........................................................................112
ii. Pay Sahiplerinin Kontrol Haklarına Müdahale
Edilmesi ..........................................................................113
iii. Anonim Şirketin Temel Yapısına Aykırı Kararlar
Verilmesi.........................................................................113
iv. Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar
Verilmesi.........................................................................114
c. Butlanın İkincilliği İlkesi.........................................................115
d. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar.......................................116
i. Davanın Hukukî Niteliği ..................................................116
ii. Davalı ve Davacı Sıfatının Kime Ait Olduğu .....................116
iii. Görevli ve Yetkili Mahkeme............................................117
iv. Süre ................................................................................117
2. Genel Kurul Kararlarının İptali.....................................................118
a. Genel Kurul Kararlarının İptali Sebepleri...............................118
i. Kanuna Aykırılık ..............................................................118
ii. Esas Sözleşmeye Aykırılık................................................118
iii. Dürüstlük Kuralına Aykırılık.............................................120
b. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar.......................................120
i. Davanın Hukukî Niteliği ..................................................120
ii. Davalı ve Davacı Sıfatının Kime Ait Olduğu .....................121
iii. Görevli ve Yetkili Mahkeme............................................122
iv. Süre ................................................................................122
VII. ANONİM ŞİRKETLERDE DIŞ DENETİM ..................................................123
A. Bağımsız Denetim..............................................................................123
1. Genel Olarak ...............................................................................123
2. Denetime Tabi Şirketler ..............................................................124
3. Denetim Yapabilecek Kişiler ve Kurumlar ...................................125
a. Kişiler ....................................................................................125
b. Kurumlar ...............................................................................125
d. Denetçi Olamayacak Kişiler...................................................126
4. Denetçilerin Seçimi .....................................................................126
5. Denetim Raporu ve Görüş Yazıları ..............................................127
a. Denetim Raporu (TTK m. 402) ..............................................127
b. Görüş Yazıları ve Bunların Hukukî Sonuçları (TTK m. 403) .........128
İçindekiler 13
c. Şirket ile Denetçi Arasındaki Görüş Ayrılıkları (TTK m. 405).......129
B. Ticaret Bakanlığı Denetimi.................................................................129
VIII. ANONİM ŞİRKETLERDE ESAS SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ ...........................130
A. Genel Nitelikteki Esas Sözleşme Değişiklikleri ...................................130
1. Esas Sözleşme Değişikliğinin Tanımı............................................130
2. Esas Sözleşmeyi Değiştirmeye Yetkili Organ ...............................130
3. Esas Sözleşmenin Değiştirilmesi İçin Gerekli Yetersayılar ...........131
a. Olağan Esas Sözleşme Değişiklikleri İçin Toplantı ve
Karar Nisapları ......................................................................131
b. Daha Ağır Nisap Gerektiren Haller (TTK m. 421/2-3) ............131
B. Sermayenin Artırılması ......................................................................132
1. Tanım ve Sermaye Artırımının Amacı..........................................132
2. Yeni Pay Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı .............................133
a. Esas Sermaye Sisteminde......................................................133
b. Kayıtlı Sermaye Sisteminde...................................................134
c. Rüçhan Hakkının Tanımı ve İşlevi..........................................136
3. İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı ...............................................138
4. Şarta Bağlı Sermaye Artırımı .......................................................139
a. Kavramlar..............................................................................139
b. Şarta Bağlı Sermaye Artırımının Gerçekleşmesi....................140
C. Sermayenin Azaltılması .....................................................................142
1. Kavram, Amaç ve Sermaye Azaltımı Çeşitleri ..............................142
2. Alacaklıların Korunması...............................................................143
IX. ANONİM ŞİRKETTE PAY, PAY SAHİPLİĞİ SIFATININ KAZANILMASI
VE KAYBI.............................................................................................143
A. Anonim Şirketlerde Pay ve Payın Anlamları ......................................143
B. Anonim Şirketlerde Çeşitli Açılardan Pay Türleri ...............................145
1. Devir Şekli Bakımından................................................................145
a. Hamiline Yazılı Paylar............................................................145
b. Nama Yazılı Paylar.................................................................146
2. İmtiyazlı Olup Olmamasına Göre Paylar......................................146
3. Oy Hakkı Bakımından Paylar .......................................................147
a. Oy Hakkına Sahip Olan ve Olmayan Paylar ...........................147
b. Oyda İmtiyazlı Paylar.............................................................148
C. Payların Senede Bağlanması ve İlmühaberler ...................................148
D. Pay Devrinin Sınırlandırılması............................................................149
1. Kanunî Sınırlama ...................................................................149
b. Esas Sözleşmesel Sınırlama ...................................................151
i. Borsaya Kote Olmayan Paylarda Red Sebepleri..............151
ii. Borsaya Kote Paylarda Red Sebepleri .............................153
14 İçindekiler
B. Pay Sahipliği Sıfatının Kazanılması, Kaybı ve Devredilmesi................154
1. Pay Sahipliğinin Kazanılması........................................................154
a. Aslen İktisap..........................................................................154
b. Devren İktisap.......................................................................154
2. Pay Sahipliğinin Kaybı..................................................................154
a. Iskat ......................................................................................154
b. Iskatın Hukukî Sonuçları........................................................156
c. Payın Devri............................................................................157
i. Hamiline Yazılı Payların Devri .........................................157
ii. Nama Yazılı Payların Devri ..............................................157
iii. Senede Bağlanmamış Payların Devri ..............................158
C. Anonim Şirketlerin Kendi Paylarını İktisabı........................................158
1. Anonim Şirketin Kendi Paylarını İktisabının Amacı......................158
2. Kendi Paylarını İktisabın Riskleri..................................................160
3. TTK’ya Göre Payların İktisap Edilebilmesinde Temel İlkeler........161
X. ANONİM ŞİRKETTE PAY SAHİPLERİNİN HAKLARI VE BORÇLARI ............162
A. Pay Sahiplerinin Malî Hakları.............................................................162
1. Kâr Payı Hakkı ve Hesaplanması..................................................162
2. Tasfiye Payı Hakkı........................................................................163
3. Hazırlık Dönemi Faizi Hakkı .........................................................163
4. Şirket Tesislerini Kullanma Hakkı.................................................164
B. Pay Sahibinin Sermayeye Katılım Oranını Koruyucu Haklar ..............165
1. Rüçhan Hakkı...............................................................................165
2. Önerilmeye Muhatap Olma Hakkı .................................................165
C. İdarî Haklar ........................................................................................166
1. Oy Hakkı ......................................................................................166
2. Genel Kurulu Toplantıya Çağırma Hakkı......................................166
3. Genel Kurula Katılma Hakkı.........................................................167
a. Temel İlke .............................................................................167
b. Şirkete Karşı Yetkili Olma ......................................................168
4. Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı ....................................168
F. Koruyucu Haklar ................................................................................169
1. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı ......................................................169
a. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Konusu ..............................169
b. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Kullanılmasında İlkeler ......169
c. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Sınırları ..............................170
d. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Korunması .........................171
2. İptal ve Butlanın Tespiti Davaları Açma Hakkı.............................171
3. Sorumluluk Davası Açma Hakkı ...................................................172
4. Özel Denetim Talep Etme Hakkı..................................................172
İçindekiler 15
G. Azınlık Hakları....................................................................................172
H. Pay Sahiplerinin Borçları....................................................................174
1. Sermaye Borcu ............................................................................174
2. Pay Sahibine Sermaye Borcundan Başka Yükümlülük
Yüklenip Yüklenemeyeceği Sorunu .............................................175
a. Yan Edim Yükümlülükleri Yönünden .....................................175
b. Sadakat Yükümlülüğü Yönünden ..........................................176
XI. ANONİM ŞİRKETİN SONA ERMESİ ve TASFİYESİ ...................................177
A. Sona Erme .........................................................................................177
1. Genel Olarak ...............................................................................177
2. Fesih Sebepleri............................................................................179
a. Genel Kurulun Feshe Karar Vermesi .....................................179
b. Mahkemenin Feshe Karar Vermesi.......................................180
i. TTK m. 210/3’e Göre TB’nin Fesih Davası Açması...........180
ii. TTK m. 353/1 Gereğince Kuruluştaki Hukuka
Aykırılıklara Müsteniden Fesih Davası Açılması ..............180
iii. Organların Eksikliği Sebebiyle Fesih Davası Açılması
(TTK m. 530)....................................................................180
iv. Haklı Sebeple Fesih Davası Açılması (TTK m. 531) ..........181
aa. Genel Olarak.............................................................181
bb. Haklı Sebep Kavramı.................................................182
cc. Dava..........................................................................183
dd. Mahkeme Kararı.......................................................184
aaa. Fesih.................................................................184
bbb. Fesih Dışı Çözümler..........................................184
3. İnfisah Sebepleri..........................................................................185
a. Şirketin Süresinin Sona Ermesi (TTK m. 529/1-a)..................185
b. İşletme Konusunun Gerçekleşmesi ya da
Gerçekleşmesinin İmkânsızlaşması (TTK m. 529/1-b) ...............186
c. Esas Sözleşmede Öngörülen Bir Sebebin Gerçekleşmesi
(TTK m. 529/1-c) ...................................................................186
d. Şirketin İflâs Etmesi (TTK m. 529/1-e)...................................187
e. TTK’da Öngörülen Diğer Hallerde İnfisah..............................187
i. Kalan Sermaye ile Yetinme veya Sermayenin
Tamamlanması Kararı Verilmemesi Halinde (TTK m.
376/2) .............................................................................187
ii. Şirketlerin Birleşmesi Halinde.........................................188
aa. Devralma Şeklinde Birleşme Halinde İnfisah
(TTK m. 136/1-a ve m. 152/3)...................................188
16 İçindekiler
bb. Yeni Kuruluş Şeklinde Birleşme Halinde İnfisah
(TTK m. 136/1-b).......................................................189
4. Sona Ermenin Hükümleri ............................................................189
a. Tescil Yükümlülüğü ...............................................................189
b. Tüzel Kişilik ve Ticaret Unvanı...............................................189
c. İflâs Halinde Tasfiye ve Şirket Organlarının Yetkileri...............190
d. Tasfiye Halinde Şirket Organlarının Yetkileri.........................190
B. Tasfiye ...............................................................................................191
1. Genel Olarak ...............................................................................191
2. Tasfiye Memurları .......................................................................192
a. Atanmaları (TTK m. 536) .......................................................192
b. Görevden Alınmaları (TTK m. 537)........................................193
c. Aktifleri Satma Yetkileri (TTK m. 538) ...................................194
d. Yetkilerinin Sınırlandırılması ya da Genişletilmesi (TTK
m. 539)..................................................................................194
3. Tasfiye İşleri ................................................................................195
a. İlk Envanter ve Bilançonun Çıkarılması .................................195
b. Alacaklıların Korunması Bağlamında Yapılacak İşlemler .......196
c. Diğer Tasfiye İşlemleri...........................................................197
d. Tasfiye Bakiyesinin Dağıtılması .............................................198
e. Ticari Defterlerin Saklanması ................................................198
f. Şirketin Ticaret Sicilinden Silinmesi.......................................198
4. Ek Tasfiye ....................................................................................199
5. Tasfiyeden Dönülmesi.................................................................200
XII. ANONİM ŞİRKETLERDE HUKUKİ SORUMLULUK ...................................201
A. Hukukî Sorumluluk ile İlgili Genel Hükümler .....................................201
1. Sorumluluğun Hukukî Dayanağı ve Şartları .................................201
2. Hukukî Sorumluluktan Kaynaklı Hak Talebinde
Bulunabilecek Kişiler ...................................................................203
a. Genel Olarak .........................................................................203
b. Doğrudan Zarar ve Yansıma Yoluyla Zarar Ayrımı.................203
c. Doğrudan ve Yansıma Yoluyla Zarar Ayrımının Sonucu.............205
i. Pay Sahipleri Açısından...................................................205
ii. Şirket Alacaklıları Açısından ............................................205
3. Sorumlu Kişiler ............................................................................206
4. Sorumluluk Davasında Usulî Sorunlar .........................................207
a. Yetkili ve Görevli Mahkeme ..................................................207
b. Yargılama Masrafları.............................................................207
5. Sorumluluk Davası Açma Hakkının Kaybı ....................................208
a. İbra........................................................................................208
İçindekiler 17
i. İbra Kararının Etkisi.........................................................208
ii. Kuruluş ve Sermaye Artırımında İbra Yasağı...................209
iii. Zımnen İbra.....................................................................209
b. Hak Düşürücü Sürenin Geçmesi............................................210
c. Zamanaşımı...........................................................................210
d. Zarar Görenin Rızası..............................................................211
B. Hukukî Sorumluluk ile İlgili Özel Hükümler........................................211
1. Belgelerin ve Beyanların Kanuna Aykırı Olması...........................211
2. Sermaye Hakkında Yanlış Beyanlar ve Ödeme Yetersizliğinin
Bilinmesi......................................................................................212
a. Sermaye Hakkında Yanlış Beyanlar..........................................212
b. Ödeme Yetersizliğinin Bilinmesi............................................213
3. Aynî Sermayeye Değer Biçilmesinde Yolsuzluk ...........................213
4. Halktan Para Toplamak ...............................................................215
5. Kurucuların, Yönetim Kurulu Üyelerinin ve Tasfiye
Memurlarının Sorumluluğu.........................................................215
a. Kusurun İspatı Bakımından Sorumluluk Sistemi....................215
b. Yetki Devri Sonucu Sorumluluk.............................................216
i. Genel Olarak ...................................................................216
ii. Sınırlı Yetkiye Sahip Ticari Vekil veya Diğer Tacir
Yardımcılarının Verdikleri Zararlardan Doğan
Sorumluluk (TTK m. 371/7).............................................217
c. Pay Sahipleriyle Alacaklıların Uğradıkları Doğrudan
Zararlar .................................................................................218
6. Denetçinin Sorumluluğu..............................................................218
C. Birden Fazla Kişinin Sorumlu Olması .................................................219
1. Farklılaştırılmış Teselsül ..............................................................219
2. Tazminat Yükümlülüğünün Kapsamının Belirlenmesi .................222
3. Rücu İlişkileri ...............................................................................222
4. Pay Sahipleri ve Şirket Alacaklılarının Doğrudan Uğradığı
Zararlar Açısından Teselsül İlişkisinin Belirlenmesi .....................222
§5. LİMİTED ŞİRKET
I. TANIM VE LİMİTED ŞİRKETİN GENEL ÖZELLİKLERİ ................................223
A. Tanım ................................................................................................223
B. Limited Şirketin Genel Özellikleri ......................................................223
1. Şahıs Unsurunun Önem Kazandığı Bir Ara Form Olması .............223
2. Tüzel Kişilik ve Şirketin Borçlarından Sorumluluğu......................225
3. Ortaklar .......................................................................................225
C. Limited Şirket Formunun Avantajları ve Dezavantajları ....................227
18 İçindekiler
1. Şahıs Şirketlerine Göre................................................................227
2. Anonim Şirkete Göre...................................................................227
3. Limited Şirketin Bazı Dezavantajları ............................................228
II. LİMİTED ŞİRKETİN KURUCULARI, ŞİRKET SÖZLEŞMESİ VE
SERMAYE............................................................................................229
A. Kurucular...........................................................................................229
B. Şirket Sözleşmesi...............................................................................230
1. Şirket Sözleşmesinin Hukukî Niteliği ve Şekli ..............................230
a. Hukukî Nitelik........................................................................230
b. Şekil.......................................................................................230
2. Şirket Sözleşmesinde Bulunması Zorunlu Kayıtlar.......................230
3. Şirket Sözleşmesinde Öngörülmeleri Halinde Bağlayıcı
Kayıtlar ........................................................................................231
C. Limited Şirkette Sermaye ..................................................................232
1. Kavram ve Fonksiyon ..................................................................232
2. Asgari Sermaye ...........................................................................233
III. LİMİTED ŞİRKETİN ORGANLARI ...........................................................233
A. Genel Kurul........................................................................................233
B. Müdürler ...........................................................................................236
IV. LİMİTED ŞİRKET ORTAKLARININ HAK VE BORÇLARI .............................237
A. Limited Şirket Ortaklarının Hakları ....................................................237
1. Kâr Payı Hakkı..............................................................................237
2. Tasfiye Payı Hakkı........................................................................238
3. Rüçhan Hakkı...............................................................................238
4. Hazırlık Dönemi Faizi Hakkı .........................................................238
5. Genel Kurula Katılma, Oy Kullanma ve Veto Hakları ...................239
6. Çıkma Hakkı.................................................................................239
a. Çıkma ....................................................................................239
b. Çıkmaya Katılma ...................................................................241
7. Bilgi Alma ve İnceleme Hakları ....................................................241
8. Dava Hakları ................................................................................242
a. Genel Kurul ve Müdürler Kurulu Kararlarına Karşı................242
b. Sorumluluk Davaları..............................................................243
B. Limited Şirket Ortaklarının Borçları ...................................................243
1. Sermaye Borcu ............................................................................243
2. Ek Ödeme Yükümlülükleri ...........................................................243
a. Kavram..................................................................................243
b. Şartlar ...................................................................................244
c. Yükümlülüğün Sürmesi ve Geri Ödeme ................................245
3. Yan Edim Yükümlülükleri.............................................................245
İçindekiler 19
4. Bağlılık Yükümlülüğü ve Rekabet Yasağı .....................................246
5. Limited Şirket Ortaklarının Kamu Borçlarından Doğan
Sorumluluğu................................................................................248
V. LİMİTED ŞİRKETTE ESAS SERMAYE PAYININ GEÇİŞİ..............................249
A. Limited Şirket Esas Sermaye Paylarının Aktarılabilirliği .....................249
B. Payın Devri ........................................................................................249
1. Devir ve Devir Borcu Doğuran Hukukî İşlem ...............................249
2. Devrin Gerçekleşmesinin Şartları ve Devre İzin
Verilmemesi ................................................................................250
3. Devre İzin Verilmemesinin Sonuçları...........................................251
a. Çıkma Hakkı ..........................................................................251
b. Malî Sonuçlar ........................................................................251
C. Diğer Geçiş Halleri .............................................................................252
1. Miras, Eşler Arasındaki Mal Rejimi ve Cebri İcra .........................252
2. Payın Gerçek Değerinin Belirlenmesi ..........................................252
D. Esas Sermaye Payının Geçişinin Tescili ..............................................253
VI. LİMİTED ŞİRKETİN SONA ERMESİ.........................................................253
§6. KOOPERATİF ŞİRKET
I. KOOPERATİFİN TANIMI .......................................................................255
II. ORTAKLIK SIFATININ KAZANILMASI VE KAYBI......................................255
A. Ortaklık Sıfatının Kazanılması ............................................................255
1. İlke ve Aslen İktisap.....................................................................255
2. Devren İktisap .............................................................................257
B. Ortaklık Sıfatının Kaybı ......................................................................257
1. Çıkma ..........................................................................................257
2. Çıkarılma .....................................................................................258
3. Ortaklık Sıfatının Diğer Sona Erme Halleri...................................259
4. Çıkma ve Çıkarılmanın Malî Hükümleri .......................................259
III. ORTAKLARIN HAKLARI ........................................................................260
A. Ortaklık Haklarının Bir Belgede Temsil Edilmesi ................................260
B. Ortaklık Payları ve Ortağın Şahsi Alacaklıları .....................................260
C. Hak ve Vecibelerde Eşitlik İlkesi ........................................................261
D. Malî Haklar ........................................................................................261
1. Gelir-Gider Farkı (Risturn) ...........................................................261
2. Tasfiye Payı Hakkı........................................................................262
E. Malî Olmayan Haklar.........................................................................262
1. Bilgi Edinme Hakkı.......................................................................262
20 İçindekiler
2. Genel Kurul Toplantılarına Katılma Hakkı....................................263
3. Oy Hakkı ......................................................................................263
IV. ORTAKLARIN BORÇLARI ......................................................................264
V. KOOPERATİFİN BORÇLARINDAN SORUMLULUK ..................................265
A. Sorumlulukta Bazı Olasılıklar .............................................................265
B. İflâs Halinde Sorumluluk....................................................................266
C. Sorumluluğa İlişkin Kuralların Değiştirilmesi .....................................266
D. Kooperatife Sonradan Giren Ortağın Sorumluluğu ...........................267
E. Ortaklık Sıfatının veya Ortaklığın Sona Ermesinden Sonraki
Sorumluluk ........................................................................................267
VI. KOOPERATİFİN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ ........................................268
§7. ŞİRKETLERDE YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER VE ŞİRKETLER TOPLULUĞU
I. BİRLEŞME VE TÜRLERİ.........................................................................269
A. Tanım ................................................................................................269
B. Birleşme Türleri .................................................................................269
1. Devralma Şeklinde Birleşme........................................................269
2. Yeni Kuruluş Şeklinde Birleşme ...................................................270
II. BÖLÜNME VE TÜRLERİ ........................................................................270
A. Kavram ..............................................................................................270
B. Bölünme Türleri.................................................................................271
1. Tam Bölünme..............................................................................271
2. Kısmî Bölünme ............................................................................271
III. TÜR DEĞİŞTİRME ................................................................................272
IV. ŞİRKETLER TOPLULUĞU.......................................................................272
§8. TABLOLAR...........................................................................................275
Doç Dr. Aydın Alber Yüce
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ ...............................................................................................................5
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................7
§1. ŞİRKET KAVRAMI
I. ŞİRKET KAVRAMI VE UNSURLARI.......................................................... 21
A. Kavram ve Tanım.................................................................................21
B. Şirketin Unsurları.................................................................................21
1. Sözleşme Unsuru...........................................................................21
2. Kişi Unsuru ....................................................................................22
3. Sermaye Unsuru............................................................................22
4. Ortak Amaç Unsuru.......................................................................23
5. Ortak Amaç İçin Birlikte Çalışma Unsuru (Affectio
Societatis)......................................................................................23
II. ŞİRKETLERİN SINIFLANDIRILMASI ......................................................... 24
A. Düzenlendikleri Mevzuat Açısından ....................................................24
B. Tüzel Kişilik Açısından..........................................................................24
1. Tüzel Kişiliği Olmayan Şirket..........................................................24
2. Tüzel Kişiliği Olan Şirketler ............................................................25
C. Şahıs ya da Sermaye Unsurunun Ağırlığı Açısından .............................25
1. Şahıs Şirketleri...............................................................................25
2. Sermaye Şirketleri .........................................................................25
D. Sermaye Türü Açısından......................................................................26
1. Sabit Sermayeli Şirketler ...............................................................26
2. Kayıtlı Sermayeli Şirketler .............................................................26
3. Değişir Sermayeli Şirketler ............................................................27
E. Ortakların Şirket Borçlarından Sorumluluğu Açısından .......................28
1. Sorumluluğun Derecesine Göre ....................................................28
a. Ortakların Birinci Derece Sorumlu Olduğu Şirket....................28
b. Ortakların İkinci Derece Sorumlu Olduğu Şirketler .................28
2. Sorumluluğun Kapsamına Göre.....................................................29
a. Sınırsız Sorumluluğun Geçerli Olduğu Şirketler.......................29
b. Sınırlı Sorumluluğun Geçerli Olduğu Şirketler.........................30
c. Sorumluluğun Bulunmadığı Şirketler ......................................30
8 İçindekiler
§2. ADİ ŞİRKET
I. ADİ ŞİRKET KAVRAMI............................................................................31
II. ADİ ŞİRKET SÖZLEŞMESİ VE ADİ ŞİRKETİN SERMAYESİ...........................32
A. Sözleşme ve Sözleşmenin Şekli............................................................32
B. Adi Şirkete Sermaye Olarak Getirilebilecek Değerler ..........................33
1. Nakde Tahvili Mümkün Unsurlar...................................................33
2. Nakde Tahvili Mümkün Olmayan Unsurlar......................................33
III. ADİ ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ............................................................................34
A. Adi Şirkette İç İlişkiler ..........................................................................34
1. Yönetim.........................................................................................34
a. Yöneticilerin Atanması ve Görevlerinin Sona Ermesi..............34
b. Yöneticilerin Hakları ve Borçları..............................................34
2. Ortakların Hakları ve Borçları ........................................................35
a. Ortakların Hakları....................................................................35
i. Kâr ve Tasfiye Payı Hakkı ..................................................35
ii. Ücret, Faiz ve Masrafları İsteme Hakkı .............................36
iii. Yönetim Hakkı...................................................................36
iv. Denetim Hakkı ..................................................................36
b. Ortakların Borçları...................................................................37
i. Katılım Payı Getirme Borcu...............................................37
ii. Kazancın Paylaşılması ve Zarara Katlanma
Yükümlülüğü.....................................................................37
iii. Rekabet Etmeme Borcu ....................................................38
iv. Ortaklık Masraflarına Katlanma Yükümlülüğü ..................38
v. Özen Borcu .......................................................................39
3. Ortaklığa Yeni Bir Ortağın Katılımı ve Mevcut Bir Ortağın
Şirketten Ayrılması ........................................................................39
B. Adi Şirkette Dış İlişkiler........................................................................40
1. Adi Şirketin Temsili ve Ortakların Şirketi Temsilen Üçüncü
Kişilerle İşlem Yapması..................................................................40
2. Şirket Borçlarından Sorumluluk ....................................................41
IV. ADİ ŞİRKETİN SONA ERMESİ..................................................................41
§3. KOLLEKTİF VE ADİ KOMANDİT ŞİRKET
I. KOLLEKTİF ŞİRKET KAVRAMI .................................................................43
II. KOLLEKTİF ŞİRKETİN BORÇLARINDAN SORUMLULUK ............................43
III. ADİ KOMANDİT ŞİRKET KAVRAMI .........................................................44
IV. ADİ KOMANDİT ŞİRKET BORÇLARINDAN SORUMLULUK........................45
İçindekiler 9
§4. ANONİM ŞİRKET
I. ANONİM ŞİRKETİN TANIMI ve GENEL ÖZELLİKLERİ ............................... 49
II. ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNA HÂKİM BAZI İLKELER ......................... 51
A. Çoğunluk İlkesi ....................................................................................51
B. Sermaye Oranı Esaslı Nisbilik İlkesi......................................................52
C. Emredici Hükümler İlkesi.....................................................................53
D. Eşit İşlem İlkesi ....................................................................................54
E. Sermayenin Korunması İlkesi ..............................................................55
III. ANONİM ŞİRKETİN KURULUŞU ............................................................. 56
A. Anonim Şirketin Kurucuları Kimlerdir? ................................................56
B. Anonim Şirketin Kuruluş Belgeleri Nelerdir? .......................................56
C. Esas Sözleşmenin Şekli ve Niteliği .......................................................57
D. Şirket Sözleşmesinin İmzalanmasıyla Şirketin Kuruluşu ......................57
1. İmza Aşaması ................................................................................57
2. Pay Bedellerinin Ödenmesi ...........................................................58
3. Gereği Halinde Bakanlık İzni..........................................................59
4. Ticaret Siciline Tescil ve Şirketin Tüzel Kişilik Kazanması...............60
V. ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULU ..................................................... 60
A. Anonim Şirket Organizasyonundaki Pozisyonu ...................................60
B. Yönetim Kurulu Üyeleri .......................................................................60
1. Yönetim Kurulu Üyesi Olmak İçin Gerekli Koşullar........................60
2. Yönetim Kurulu Üyeliğinin Kazanılması.........................................61
3. Yönetim Kurulu Üyeliğinin Sona Ermesi ........................................62
a. Genel Kurul Kararıyla Her Zaman Görevden Alınabilme .........62
b. Üyeliğin Sona Ermesi Konusunda Diğer İhtimaller..................63
C. Yönetim Kurulu Üyelerinin Hakları ve Borçları ....................................63
1. Yönetim Kurulu Üyelerinin Hakları................................................63
a. İdarî Haklar..............................................................................63
b. Malî Haklar..............................................................................64
c. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı ..................................................64
2. Yönetim Kurulu Üyelerinin Yükümlülükleri ...................................65
a. Özen Yükümlülüğü..................................................................65
b. Sadakat Borcu .........................................................................65
c. Yönetim Kurulu Üyelerinin Tabi Olduğu Yasaklar ...................66
i. Şirketle İşlem Yapma Yasağı..............................................66
ii. Şirkete Borçlanma Yasağı..................................................66
iii. Rekabet Yasağı..................................................................67
iv. Toplantı ve Müzakerelere Katılma Yasağı.........................67
d. Eşit İşlem Yapma Yükümlülüğü ...............................................68
10 İçindekiler
e. Sermayenin Kaybı ve Borca Batıklık Halindeki
Yükümlülükler.........................................................................68
f. Şirketin Kamu Borçlarından Doğan Yükümlülükler .................70
D. Yönetim Kurulunun Anonim Şirketi Yönetmesi ve Temsil
Etmesi..................................................................................................71
1. Yönetim Yetkisi .............................................................................71
2. Yönetim Yetkisinin Devri ...............................................................72
3. Temsil Yetkisi.................................................................................73
a. Genel Olarak ...........................................................................73
b. Temsil Yetkisinin Kullanılma Şekli ...........................................73
c. Temsil Yetkisinin Devri............................................................74
d. Temsil Yetkisinin Kapsam ve Sınırları ......................................74
i. Temsil Yetkisinin Kapsamı.................................................74
ii. Temsil Yetkisinin Sınırları ..................................................75
e. Pasif Temsil .............................................................................76
4. Yönetim Kurulunun Devredilemez Görev ve Yetkileri ...................76
E. Yönetim Kurulu Toplantıları ................................................................77
1. Genel Olarak .................................................................................77
2. Toplantıya Çağrı ............................................................................78
3. Yetersayılar ...................................................................................79
4. Elden Dolaştırma Yoluyla Karar.....................................................79
F. Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı ve İptali ......................................80
1. Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı .............................................80
a. TBK m. 27 Uyarınca Batıl Kararlar ...........................................80
b. TTK m. 391’e Göre Butlan Sebepleri .......................................81
i. Eşit İşlem İlkesine Aykırı Kararlar......................................81
ii. Anonim Şirketin Temel Yapısına Aykırı Kararlar................82
iii. Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar ................83
iv. Pay Sahiplerinin Haklarına Aykırı Kararlar ........................84
v. Genel Kurulun Yetki Alanına Giren Kararlar......................84
c. Yönetim Kurulunun Batıl Kararları Aleyhine Açılacak Dava .........84
2. Yönetim Kurulu Kararlarının İptali.................................................85
a. İptal Yaptırımının Özellikleri ve Genel Kural............................85
b. İstisnalar (İptalin Mümkün Olduğu Haller)..............................86
i. Kayıtlı Sermaye Sisteminde...............................................86
aa. HAAO’larda.................................................................86
bb. Kapalı Tip Şirketlerde..................................................87
ii. Esas Sermaye Sisteminde .................................................87
İçindekiler 11
VI. ANONİM ŞİRKET GENEL KURULU.......................................................... 88
A. Fonksiyonu ve Anonim Şirket Organizasyonundaki Yeri......................88
B. Genel Kurulun Yetkileri........................................................................89
C. Genel Kurul Toplantı Türleri ................................................................89
1. Olağan Genel Kurul Toplantısı.......................................................89
2. Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı................................................90
3. Çağrısız Genel Kurul Toplantısı......................................................91
D. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması ..................................................92
1. Çağrıya Yetkili Olanlar ...................................................................92
a. Yönetim Kurulu ve Tasfiye Memurları ....................................92
b. Pay Sahipleri ...........................................................................92
c. Azınlık......................................................................................92
d. Mahkemece Atanan Kayyım ...................................................93
2. Çağrının Şekli ve Süresi..................................................................93
3. Gündem ve Gündeme Bağlılık İlkesi..............................................94
a. Genel Olarak ...........................................................................94
b. Gündeme Bağlılık İlkesinin İstisnaları......................................95
E. Genel Kurulu Toplantısının Yürütülmesi..............................................96
1. Toplantı Yer ve Zamanı..................................................................96
2. Genel Kurul Toplantılarına Katılım ve Temsil ................................96
3. Toplantının Yönetimi.....................................................................97
4. Toplantıdaki Tartışmalar, Görüş ve Öneri Sunma .........................98
5. Toplantı Tutanağı ..........................................................................99
6. Toplantıya Üçüncü Kişilerin Katılımı............................................100
a. Genel Olarak .........................................................................100
b. Bakanlık Temsilcisi (GKYön m. 32) ........................................101
7. Genel Kurul Toplantılarının Ertelenmesi .....................................102
F. Genel Kurul Kararları .........................................................................104
1. Yetersayılar .................................................................................104
a. Toplantı Yetersayıları ............................................................105
i. Kanunî Yetersayılar.........................................................105
ii. Esas Sözleşme ile Belirlenmiş Nisaplar............................106
b. Karar Yetersayıları.................................................................106
i. Basit ve Ağırlaştırılmış Nisaplar.......................................106
ii. Esas Sözleşme ile Belirlenmiş Nisaplar............................107
2. Oy Hakkının Sınırlandırılması ve Oy Kullanmaktan Yasaklılık ......107
a. Oy Hakkının Kullanılmasında Sınırlar ....................................107
b. Oy Hakkının Bulunmadığı Haller ...........................................109
3. Genel Kurulun İstişari Karar Verebilmesi.....................................109
4. Genel Kurul Kararlarının Geri Alınabilmesi..................................110
12 İçindekiler
G. Genel Kurul Kararlarının Butlanı ve İptali ..........................................111
1. Genel Kurul Kararlarının Butlanı..................................................111
a. TBK m. 27 Uyarınca Batıl Kararlar .........................................111
b. TTK m. 447’ye Göre Butlan Sebepleri ...................................112
i. Pay Sahiplerinin Vazgeçilemez Haklarına Müdahale
Edilmesi ..........................................................................112
ii. Pay Sahiplerinin Kontrol Haklarına Müdahale
Edilmesi ..........................................................................113
iii. Anonim Şirketin Temel Yapısına Aykırı Kararlar
Verilmesi.........................................................................113
iv. Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar
Verilmesi.........................................................................114
c. Butlanın İkincilliği İlkesi.........................................................115
d. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar.......................................116
i. Davanın Hukukî Niteliği ..................................................116
ii. Davalı ve Davacı Sıfatının Kime Ait Olduğu .....................116
iii. Görevli ve Yetkili Mahkeme............................................117
iv. Süre ................................................................................117
2. Genel Kurul Kararlarının İptali.....................................................118
a. Genel Kurul Kararlarının İptali Sebepleri...............................118
i. Kanuna Aykırılık ..............................................................118
ii. Esas Sözleşmeye Aykırılık................................................118
iii. Dürüstlük Kuralına Aykırılık.............................................120
b. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar.......................................120
i. Davanın Hukukî Niteliği ..................................................120
ii. Davalı ve Davacı Sıfatının Kime Ait Olduğu .....................121
iii. Görevli ve Yetkili Mahkeme............................................122
iv. Süre ................................................................................122
VII. ANONİM ŞİRKETLERDE DIŞ DENETİM ..................................................123
A. Bağımsız Denetim..............................................................................123
1. Genel Olarak ...............................................................................123
2. Denetime Tabi Şirketler ..............................................................124
3. Denetim Yapabilecek Kişiler ve Kurumlar ...................................125
a. Kişiler ....................................................................................125
b. Kurumlar ...............................................................................125
d. Denetçi Olamayacak Kişiler...................................................126
4. Denetçilerin Seçimi .....................................................................126
5. Denetim Raporu ve Görüş Yazıları ..............................................127
a. Denetim Raporu (TTK m. 402) ..............................................127
b. Görüş Yazıları ve Bunların Hukukî Sonuçları (TTK m. 403) .........128
İçindekiler 13
c. Şirket ile Denetçi Arasındaki Görüş Ayrılıkları (TTK m. 405).......129
B. Ticaret Bakanlığı Denetimi.................................................................129
VIII. ANONİM ŞİRKETLERDE ESAS SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ ...........................130
A. Genel Nitelikteki Esas Sözleşme Değişiklikleri ...................................130
1. Esas Sözleşme Değişikliğinin Tanımı............................................130
2. Esas Sözleşmeyi Değiştirmeye Yetkili Organ ...............................130
3. Esas Sözleşmenin Değiştirilmesi İçin Gerekli Yetersayılar ...........131
a. Olağan Esas Sözleşme Değişiklikleri İçin Toplantı ve
Karar Nisapları ......................................................................131
b. Daha Ağır Nisap Gerektiren Haller (TTK m. 421/2-3) ............131
B. Sermayenin Artırılması ......................................................................132
1. Tanım ve Sermaye Artırımının Amacı..........................................132
2. Yeni Pay Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı .............................133
a. Esas Sermaye Sisteminde......................................................133
b. Kayıtlı Sermaye Sisteminde...................................................134
c. Rüçhan Hakkının Tanımı ve İşlevi..........................................136
3. İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı ...............................................138
4. Şarta Bağlı Sermaye Artırımı .......................................................139
a. Kavramlar..............................................................................139
b. Şarta Bağlı Sermaye Artırımının Gerçekleşmesi....................140
C. Sermayenin Azaltılması .....................................................................142
1. Kavram, Amaç ve Sermaye Azaltımı Çeşitleri ..............................142
2. Alacaklıların Korunması...............................................................143
IX. ANONİM ŞİRKETTE PAY, PAY SAHİPLİĞİ SIFATININ KAZANILMASI
VE KAYBI.............................................................................................143
A. Anonim Şirketlerde Pay ve Payın Anlamları ......................................143
B. Anonim Şirketlerde Çeşitli Açılardan Pay Türleri ...............................145
1. Devir Şekli Bakımından................................................................145
a. Hamiline Yazılı Paylar............................................................145
b. Nama Yazılı Paylar.................................................................146
2. İmtiyazlı Olup Olmamasına Göre Paylar......................................146
3. Oy Hakkı Bakımından Paylar .......................................................147
a. Oy Hakkına Sahip Olan ve Olmayan Paylar ...........................147
b. Oyda İmtiyazlı Paylar.............................................................148
C. Payların Senede Bağlanması ve İlmühaberler ...................................148
D. Pay Devrinin Sınırlandırılması............................................................149
1. Kanunî Sınırlama ...................................................................149
b. Esas Sözleşmesel Sınırlama ...................................................151
i. Borsaya Kote Olmayan Paylarda Red Sebepleri..............151
ii. Borsaya Kote Paylarda Red Sebepleri .............................153
14 İçindekiler
B. Pay Sahipliği Sıfatının Kazanılması, Kaybı ve Devredilmesi................154
1. Pay Sahipliğinin Kazanılması........................................................154
a. Aslen İktisap..........................................................................154
b. Devren İktisap.......................................................................154
2. Pay Sahipliğinin Kaybı..................................................................154
a. Iskat ......................................................................................154
b. Iskatın Hukukî Sonuçları........................................................156
c. Payın Devri............................................................................157
i. Hamiline Yazılı Payların Devri .........................................157
ii. Nama Yazılı Payların Devri ..............................................157
iii. Senede Bağlanmamış Payların Devri ..............................158
C. Anonim Şirketlerin Kendi Paylarını İktisabı........................................158
1. Anonim Şirketin Kendi Paylarını İktisabının Amacı......................158
2. Kendi Paylarını İktisabın Riskleri..................................................160
3. TTK’ya Göre Payların İktisap Edilebilmesinde Temel İlkeler........161
X. ANONİM ŞİRKETTE PAY SAHİPLERİNİN HAKLARI VE BORÇLARI ............162
A. Pay Sahiplerinin Malî Hakları.............................................................162
1. Kâr Payı Hakkı ve Hesaplanması..................................................162
2. Tasfiye Payı Hakkı........................................................................163
3. Hazırlık Dönemi Faizi Hakkı .........................................................163
4. Şirket Tesislerini Kullanma Hakkı.................................................164
B. Pay Sahibinin Sermayeye Katılım Oranını Koruyucu Haklar ..............165
1. Rüçhan Hakkı...............................................................................165
2. Önerilmeye Muhatap Olma Hakkı .................................................165
C. İdarî Haklar ........................................................................................166
1. Oy Hakkı ......................................................................................166
2. Genel Kurulu Toplantıya Çağırma Hakkı......................................166
3. Genel Kurula Katılma Hakkı.........................................................167
a. Temel İlke .............................................................................167
b. Şirkete Karşı Yetkili Olma ......................................................168
4. Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı ....................................168
F. Koruyucu Haklar ................................................................................169
1. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı ......................................................169
a. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Konusu ..............................169
b. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Kullanılmasında İlkeler ......169
c. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Sınırları ..............................170
d. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Korunması .........................171
2. İptal ve Butlanın Tespiti Davaları Açma Hakkı.............................171
3. Sorumluluk Davası Açma Hakkı ...................................................172
4. Özel Denetim Talep Etme Hakkı..................................................172
İçindekiler 15
G. Azınlık Hakları....................................................................................172
H. Pay Sahiplerinin Borçları....................................................................174
1. Sermaye Borcu ............................................................................174
2. Pay Sahibine Sermaye Borcundan Başka Yükümlülük
Yüklenip Yüklenemeyeceği Sorunu .............................................175
a. Yan Edim Yükümlülükleri Yönünden .....................................175
b. Sadakat Yükümlülüğü Yönünden ..........................................176
XI. ANONİM ŞİRKETİN SONA ERMESİ ve TASFİYESİ ...................................177
A. Sona Erme .........................................................................................177
1. Genel Olarak ...............................................................................177
2. Fesih Sebepleri............................................................................179
a. Genel Kurulun Feshe Karar Vermesi .....................................179
b. Mahkemenin Feshe Karar Vermesi.......................................180
i. TTK m. 210/3’e Göre TB’nin Fesih Davası Açması...........180
ii. TTK m. 353/1 Gereğince Kuruluştaki Hukuka
Aykırılıklara Müsteniden Fesih Davası Açılması ..............180
iii. Organların Eksikliği Sebebiyle Fesih Davası Açılması
(TTK m. 530)....................................................................180
iv. Haklı Sebeple Fesih Davası Açılması (TTK m. 531) ..........181
aa. Genel Olarak.............................................................181
bb. Haklı Sebep Kavramı.................................................182
cc. Dava..........................................................................183
dd. Mahkeme Kararı.......................................................184
aaa. Fesih.................................................................184
bbb. Fesih Dışı Çözümler..........................................184
3. İnfisah Sebepleri..........................................................................185
a. Şirketin Süresinin Sona Ermesi (TTK m. 529/1-a)..................185
b. İşletme Konusunun Gerçekleşmesi ya da
Gerçekleşmesinin İmkânsızlaşması (TTK m. 529/1-b) ...............186
c. Esas Sözleşmede Öngörülen Bir Sebebin Gerçekleşmesi
(TTK m. 529/1-c) ...................................................................186
d. Şirketin İflâs Etmesi (TTK m. 529/1-e)...................................187
e. TTK’da Öngörülen Diğer Hallerde İnfisah..............................187
i. Kalan Sermaye ile Yetinme veya Sermayenin
Tamamlanması Kararı Verilmemesi Halinde (TTK m.
376/2) .............................................................................187
ii. Şirketlerin Birleşmesi Halinde.........................................188
aa. Devralma Şeklinde Birleşme Halinde İnfisah
(TTK m. 136/1-a ve m. 152/3)...................................188
16 İçindekiler
bb. Yeni Kuruluş Şeklinde Birleşme Halinde İnfisah
(TTK m. 136/1-b).......................................................189
4. Sona Ermenin Hükümleri ............................................................189
a. Tescil Yükümlülüğü ...............................................................189
b. Tüzel Kişilik ve Ticaret Unvanı...............................................189
c. İflâs Halinde Tasfiye ve Şirket Organlarının Yetkileri...............190
d. Tasfiye Halinde Şirket Organlarının Yetkileri.........................190
B. Tasfiye ...............................................................................................191
1. Genel Olarak ...............................................................................191
2. Tasfiye Memurları .......................................................................192
a. Atanmaları (TTK m. 536) .......................................................192
b. Görevden Alınmaları (TTK m. 537)........................................193
c. Aktifleri Satma Yetkileri (TTK m. 538) ...................................194
d. Yetkilerinin Sınırlandırılması ya da Genişletilmesi (TTK
m. 539)..................................................................................194
3. Tasfiye İşleri ................................................................................195
a. İlk Envanter ve Bilançonun Çıkarılması .................................195
b. Alacaklıların Korunması Bağlamında Yapılacak İşlemler .......196
c. Diğer Tasfiye İşlemleri...........................................................197
d. Tasfiye Bakiyesinin Dağıtılması .............................................198
e. Ticari Defterlerin Saklanması ................................................198
f. Şirketin Ticaret Sicilinden Silinmesi.......................................198
4. Ek Tasfiye ....................................................................................199
5. Tasfiyeden Dönülmesi.................................................................200
XII. ANONİM ŞİRKETLERDE HUKUKİ SORUMLULUK ...................................201
A. Hukukî Sorumluluk ile İlgili Genel Hükümler .....................................201
1. Sorumluluğun Hukukî Dayanağı ve Şartları .................................201
2. Hukukî Sorumluluktan Kaynaklı Hak Talebinde
Bulunabilecek Kişiler ...................................................................203
a. Genel Olarak .........................................................................203
b. Doğrudan Zarar ve Yansıma Yoluyla Zarar Ayrımı.................203
c. Doğrudan ve Yansıma Yoluyla Zarar Ayrımının Sonucu.............205
i. Pay Sahipleri Açısından...................................................205
ii. Şirket Alacaklıları Açısından ............................................205
3. Sorumlu Kişiler ............................................................................206
4. Sorumluluk Davasında Usulî Sorunlar .........................................207
a. Yetkili ve Görevli Mahkeme ..................................................207
b. Yargılama Masrafları.............................................................207
5. Sorumluluk Davası Açma Hakkının Kaybı ....................................208
a. İbra........................................................................................208
İçindekiler 17
i. İbra Kararının Etkisi.........................................................208
ii. Kuruluş ve Sermaye Artırımında İbra Yasağı...................209
iii. Zımnen İbra.....................................................................209
b. Hak Düşürücü Sürenin Geçmesi............................................210
c. Zamanaşımı...........................................................................210
d. Zarar Görenin Rızası..............................................................211
B. Hukukî Sorumluluk ile İlgili Özel Hükümler........................................211
1. Belgelerin ve Beyanların Kanuna Aykırı Olması...........................211
2. Sermaye Hakkında Yanlış Beyanlar ve Ödeme Yetersizliğinin
Bilinmesi......................................................................................212
a. Sermaye Hakkında Yanlış Beyanlar..........................................212
b. Ödeme Yetersizliğinin Bilinmesi............................................213
3. Aynî Sermayeye Değer Biçilmesinde Yolsuzluk ...........................213
4. Halktan Para Toplamak ...............................................................215
5. Kurucuların, Yönetim Kurulu Üyelerinin ve Tasfiye
Memurlarının Sorumluluğu.........................................................215
a. Kusurun İspatı Bakımından Sorumluluk Sistemi....................215
b. Yetki Devri Sonucu Sorumluluk.............................................216
i. Genel Olarak ...................................................................216
ii. Sınırlı Yetkiye Sahip Ticari Vekil veya Diğer Tacir
Yardımcılarının Verdikleri Zararlardan Doğan
Sorumluluk (TTK m. 371/7).............................................217
c. Pay Sahipleriyle Alacaklıların Uğradıkları Doğrudan
Zararlar .................................................................................218
6. Denetçinin Sorumluluğu..............................................................218
C. Birden Fazla Kişinin Sorumlu Olması .................................................219
1. Farklılaştırılmış Teselsül ..............................................................219
2. Tazminat Yükümlülüğünün Kapsamının Belirlenmesi .................222
3. Rücu İlişkileri ...............................................................................222
4. Pay Sahipleri ve Şirket Alacaklılarının Doğrudan Uğradığı
Zararlar Açısından Teselsül İlişkisinin Belirlenmesi .....................222
§5. LİMİTED ŞİRKET
I. TANIM VE LİMİTED ŞİRKETİN GENEL ÖZELLİKLERİ ................................223
A. Tanım ................................................................................................223
B. Limited Şirketin Genel Özellikleri ......................................................223
1. Şahıs Unsurunun Önem Kazandığı Bir Ara Form Olması .............223
2. Tüzel Kişilik ve Şirketin Borçlarından Sorumluluğu......................225
3. Ortaklar .......................................................................................225
C. Limited Şirket Formunun Avantajları ve Dezavantajları ....................227
18 İçindekiler
1. Şahıs Şirketlerine Göre................................................................227
2. Anonim Şirkete Göre...................................................................227
3. Limited Şirketin Bazı Dezavantajları ............................................228
II. LİMİTED ŞİRKETİN KURUCULARI, ŞİRKET SÖZLEŞMESİ VE
SERMAYE............................................................................................229
A. Kurucular...........................................................................................229
B. Şirket Sözleşmesi...............................................................................230
1. Şirket Sözleşmesinin Hukukî Niteliği ve Şekli ..............................230
a. Hukukî Nitelik........................................................................230
b. Şekil.......................................................................................230
2. Şirket Sözleşmesinde Bulunması Zorunlu Kayıtlar.......................230
3. Şirket Sözleşmesinde Öngörülmeleri Halinde Bağlayıcı
Kayıtlar ........................................................................................231
C. Limited Şirkette Sermaye ..................................................................232
1. Kavram ve Fonksiyon ..................................................................232
2. Asgari Sermaye ...........................................................................233
III. LİMİTED ŞİRKETİN ORGANLARI ...........................................................233
A. Genel Kurul........................................................................................233
B. Müdürler ...........................................................................................236
IV. LİMİTED ŞİRKET ORTAKLARININ HAK VE BORÇLARI .............................237
A. Limited Şirket Ortaklarının Hakları ....................................................237
1. Kâr Payı Hakkı..............................................................................237
2. Tasfiye Payı Hakkı........................................................................238
3. Rüçhan Hakkı...............................................................................238
4. Hazırlık Dönemi Faizi Hakkı .........................................................238
5. Genel Kurula Katılma, Oy Kullanma ve Veto Hakları ...................239
6. Çıkma Hakkı.................................................................................239
a. Çıkma ....................................................................................239
b. Çıkmaya Katılma ...................................................................241
7. Bilgi Alma ve İnceleme Hakları ....................................................241
8. Dava Hakları ................................................................................242
a. Genel Kurul ve Müdürler Kurulu Kararlarına Karşı................242
b. Sorumluluk Davaları..............................................................243
B. Limited Şirket Ortaklarının Borçları ...................................................243
1. Sermaye Borcu ............................................................................243
2. Ek Ödeme Yükümlülükleri ...........................................................243
a. Kavram..................................................................................243
b. Şartlar ...................................................................................244
c. Yükümlülüğün Sürmesi ve Geri Ödeme ................................245
3. Yan Edim Yükümlülükleri.............................................................245
İçindekiler 19
4. Bağlılık Yükümlülüğü ve Rekabet Yasağı .....................................246
5. Limited Şirket Ortaklarının Kamu Borçlarından Doğan
Sorumluluğu................................................................................248
V. LİMİTED ŞİRKETTE ESAS SERMAYE PAYININ GEÇİŞİ..............................249
A. Limited Şirket Esas Sermaye Paylarının Aktarılabilirliği .....................249
B. Payın Devri ........................................................................................249
1. Devir ve Devir Borcu Doğuran Hukukî İşlem ...............................249
2. Devrin Gerçekleşmesinin Şartları ve Devre İzin
Verilmemesi ................................................................................250
3. Devre İzin Verilmemesinin Sonuçları...........................................251
a. Çıkma Hakkı ..........................................................................251
b. Malî Sonuçlar ........................................................................251
C. Diğer Geçiş Halleri .............................................................................252
1. Miras, Eşler Arasındaki Mal Rejimi ve Cebri İcra .........................252
2. Payın Gerçek Değerinin Belirlenmesi ..........................................252
D. Esas Sermaye Payının Geçişinin Tescili ..............................................253
VI. LİMİTED ŞİRKETİN SONA ERMESİ.........................................................253
§6. KOOPERATİF ŞİRKET
I. KOOPERATİFİN TANIMI .......................................................................255
II. ORTAKLIK SIFATININ KAZANILMASI VE KAYBI......................................255
A. Ortaklık Sıfatının Kazanılması ............................................................255
1. İlke ve Aslen İktisap.....................................................................255
2. Devren İktisap .............................................................................257
B. Ortaklık Sıfatının Kaybı ......................................................................257
1. Çıkma ..........................................................................................257
2. Çıkarılma .....................................................................................258
3. Ortaklık Sıfatının Diğer Sona Erme Halleri...................................259
4. Çıkma ve Çıkarılmanın Malî Hükümleri .......................................259
III. ORTAKLARIN HAKLARI ........................................................................260
A. Ortaklık Haklarının Bir Belgede Temsil Edilmesi ................................260
B. Ortaklık Payları ve Ortağın Şahsi Alacaklıları .....................................260
C. Hak ve Vecibelerde Eşitlik İlkesi ........................................................261
D. Malî Haklar ........................................................................................261
1. Gelir-Gider Farkı (Risturn) ...........................................................261
2. Tasfiye Payı Hakkı........................................................................262
E. Malî Olmayan Haklar.........................................................................262
1. Bilgi Edinme Hakkı.......................................................................262
20 İçindekiler
2. Genel Kurul Toplantılarına Katılma Hakkı....................................263
3. Oy Hakkı ......................................................................................263
IV. ORTAKLARIN BORÇLARI ......................................................................264
V. KOOPERATİFİN BORÇLARINDAN SORUMLULUK ..................................265
A. Sorumlulukta Bazı Olasılıklar .............................................................265
B. İflâs Halinde Sorumluluk....................................................................266
C. Sorumluluğa İlişkin Kuralların Değiştirilmesi .....................................266
D. Kooperatife Sonradan Giren Ortağın Sorumluluğu ...........................267
E. Ortaklık Sıfatının veya Ortaklığın Sona Ermesinden Sonraki
Sorumluluk ........................................................................................267
VI. KOOPERATİFİN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ ........................................268
§7. ŞİRKETLERDE YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER VE ŞİRKETLER TOPLULUĞU
I. BİRLEŞME VE TÜRLERİ.........................................................................269
A. Tanım ................................................................................................269
B. Birleşme Türleri .................................................................................269
1. Devralma Şeklinde Birleşme........................................................269
2. Yeni Kuruluş Şeklinde Birleşme ...................................................270
II. BÖLÜNME VE TÜRLERİ ........................................................................270
A. Kavram ..............................................................................................270
B. Bölünme Türleri.................................................................................271
1. Tam Bölünme..............................................................................271
2. Kısmî Bölünme ............................................................................271
III. TÜR DEĞİŞTİRME ................................................................................272
IV. ŞİRKETLER TOPLULUĞU.......................................................................272
§8. TABLOLAR...........................................................................................275
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 441,00 | 441,00 |
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 441,00 | 441,00 |
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 441,00 | 441,00 |
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 441,00 | 441,00 |
-
-
-
-
%5İNDİRİM880,00TL 836,00TL
-
Yeni-%10
Satışta değil -
-
-
%3İNDİRİM660,00TL 640,20TL
-
Yeni-%10
Satışta değil
-
-
Yeni-%5
Satışta değil
-
Yeni-%3
Satışta değil
