Yatırım Tahkiminde Sınai Mülkiyet Haklarının Korunması

Aydın Kağan ÇALIK ( İHE Uzmanı )

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ. 5

İÇİNDEKİLER  7

KISALTMALAR DİZİNİ. 11

GİRİŞ . 13

BİRİNCİ BÖLÜM

KAVRAM ANALİZİ

SINAİ MÜLKİYETİN TARİHÇESİ 19

SINAİ MÜLKİYET HAKLARININ ÖZELLİKLERİ 22

2.1. Özel Hukuk Alanına Dâhil Olmaları . 23

2.2. Yaratıcı Düşünce Faaliyetinin Ürünü Olmaları  23

2.3. Tescil Esasına Dayalı Hak İktisabı  24

2.4. Maddi Olmayan Malvarlığı Unsuru Olması . 25

2.5. Mutlak Hak Karakteri  26

2.6. Hak Sahibine Özgü ve İnhisari Yetkiler Tanıması. 26

2.7. Hukuki İşlemlere Konu Olabilmesi  27

2.7.1. Hukuki İşlemlere Elverişlilik ve Kanuni Dayanak  27

2.7.2. Şekil Şartı ve Geçerlilik . 27

2.7.3. Coğrafi İşaretlerde Özel Durum 28

2.7.4. Uluslararası Düzenlemelerle Bağlantı  28

2.8. Korumanın Ülkeselliği . 29

2.9. Belirli Sürelerle Koruma Altına Alınmış Olması . 30

2.10. Tükenme İlkesi  31

2.11. Klasik Mülkiyet Hakkından Farklılığı 31

SINAİ MÜLKİYET HAKLARININ TÜRLERİ 33

3.1. Marka 33

3.2. Patent 37

3.3. Faydalı Model 39

3.4. Coğrafi İşaretler  40

3.5. Tasarım Hakkı 43

3.6. Entegre Devre Topoğrafyaları. 44

3.7. Islahçı Hakları  45

8 İçindekiler

SINAİ MÜLKİYET HAKLARININ TECAVÜZÜNE DAYALI HAK TALEPLERİ 46

4.1. Maddi Tazminat. 50

4.2. Manevi Tazminat . 51

4.3. İtibar Tazminatı 52

4.4. Tespit Davası 54

4.5. Tecavüzün Önlenmesi ve Durdurulması 55

4.6. Hukuka Uygunluk Sebepleri. 56

İKİNCİ BÖLÜM

SINAİ MÜLKİYETİN ULUSLARARASI YATIRIMA

KONU OLMASI VE KORUNMASI

GENEL OLARAK59

ULUSLARARASI YATIRIM VE ANTLAŞMALARI İLE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI 59

YATIRIMCI KAVRAMI .68

ULUSLARARASI YATIRIM TÜRLERİ 71

4.1. Doğrudan Yabancı Yatırımlar. 72

4.1.1. Ortak Girişimler. 73

4.1.2. Şirket Birleşmeleri (Mergers) 73

4.1.3. Stratejik Birlikler (Strategic Alliances). 74

4.1.4. Üretim Paylaşım Anlaşmaları (Production Sharing Agreements

– PSA) 74

4.2. Dolaylı Yabancı Yatırımlar 75

YABANCI YATIRIMIN SINAİ MÜLKİYETLE BAĞLANTISI .76

5.1. Serbest Ticaret Antlaşması ile Sınai Mülkiyet İlişkisi . 83

5.2. İkili Yatırım Antlaşmaları ile Sınai Mülkiyet İlişkisi. 85

5.3. Teknoloji Transferleri ve Sınai Mülkiyet  89

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

SINAİ MÜLKİYET HAKLARININ YATIRIM TAHKİMİNDE

KORUNMASI VE UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ

TAHKİM.95

1.1. Kurumsal Tahkim ve Ad Hoc Tahkim . 98

1.1.1. ICSID Tahkimi ile Ad Hoc Tahkiminin Kıyası  99

1.1.2. UNCITRAL Tahkim Kuralları ile ICSID Tahkim Kurallarının

Karşılaştırılması. 100

1.2. Ulusal Tahkim  103

1.3. İhtiyari Tahkim. 104

İçindekiler 9

1.4. Zorunlu Tahkim . 104

1.4.1. Uluslararası Alanda Zorunlu Tahkim  105

1.4.2. Çalışan Buluşlarında Zorunlu Tahkim . 106

SINAİ MÜLKİYETE İLİŞKİN UYUŞMAZLIKLARDA TAHKİME ELVERİŞLİLİK 107

2.1. Kavram Olarak Tahkime Elverişlilik . 108

2.2. Kamu Düzeninin Tahkime Elverişlilikte Sınırlayıcı Rolü. 109

2.3. Ulusal Tahkim Sistemi Çerçevesinde Tahkime Elverişlilik . 111

2.4. Sınai Mülkiyetin Tahkime Elverişliliği  112

2.5. Karşılaştırmalı Hukukta Sınai Mülkiyet Haklarına İlişkin Tahkim. 114

2.6. ICSID Bağlamında Sınai Mülkiyet Hakları ve Korunması . 116

YATIRIM TAHKİMİNE SINAİ MÜLKİYET UYUŞMAZLIKLARININ KONU OLMA

ŞEKİLLERİ. 120

3.1. Zorunlu Lisans . 120

3.2. El Atma 122

3.3. Milli Muamele Standardı. 125

3.4. En Çok Gözetilen Ulus Kaydı Standardı . 127

3.5. Adil ve Hakkaniyete Uygun Muamele Standardı. 130

SINAİ MÜLKİYET HAKLARINA İLİŞKİN YATIRIM TAHKİMİ DAVA ÖRNEKLERİ. 133

4.1. Shell v. Nijerya Davası . 134

4.2. Apotex Şirketi v. ABD Davası. 136

4.3. Philips Morris Asia Limited v. Avustralya  137

4.4. Philip Morris v. Uruguay Davası  139

4.5. Eli Lily v. Kanada Davası  140

4.6. Dava Örneklerinin Teorik Çerçeveyle Kıyası 141

SONUÇ  143

KAYNAKÇA  147