Türk Sosyal Güvenlik Hukukunda Yabancılık Unsuru

Dr. Bahar Kılınç

İÇİNDEKİLER

SUNUŞ
ÖNSÖZ
KISALTMALAR
GİRİŞ

BİRİNCİ BÖLÜM: YABANCI KAVRAMI
I. Yabancı Kavramının Tanımı
1. Gerçek Kişiler
A) Yabancı Ülke Vatandaşları
B) Vatansızlar
C) Mülteciler
D) Sığınmacılar
E) Göçmenler (Muhacirler)
F) Özel Statülü Yabancılar
G) Diğer Koruma Sağlananlar
aa) İkincil Koruma
bb) Geçici Koruma
2. Tüzel Kişiler
II. Vatandaşlık Kavramı
1. Türk Vatandaşlığının Kazanılması
A) Doğum ile Kazanılması
B) Sonradan Kazanılması
2. Türk Vatandaşlığının Kaybedilmesi
A) Yetkili Makam Kararı ile Kaybı
B) Seçme Hakkının Kullanılması ile Kaybı

İKİNCİ BÖLÜM: YABANCILARIN ÇALIŞMA HAKLARI
I. Yabancıların Çalışma Haklarına İlişkin Temel Esaslar
1. Çalışma Hakkı ve Çalışma Özgürlüğü
2. Uluslararası Hukukta Çalışma Hakkının Tarihsel Gelişimi
3. Ülkemizde Çalışma Hakkının Tarihsel Gelişimi
4. Türkiye’de Çalışma Hakkına İlişkin Mevzuattaki Düzenlemeler
5. Yabancıların Çalışma Hakkına İlişkin Şartlar
A) Çalışma İzni
aa) Yurt Dışından Başvuru
bb) Yurt İçinden Başvuru
cc) Ticaret ve Dışişleri Bakanlığına Başvuru
B) Ön İzin
C) Başvurunun Değerlendirilmesi ve Reddi
D) Çalışma İzninin Süresi ve Uzatılması
E) Çalışma İzni Türleri
aa) Süreli
bb) Süresiz
cc) Bağımsız
dd) Turkuaz Kart
ee) İstisnai
F) Çalışma İzni Muafiyeti
G) İkamet İzin İlişkisi
H) Geçerlilik ve İptal
II. Yabancıların Çalışma Hakkına Dair Özel Düzenlemeler
1. Uluslararası Koruma Kapsamında Bulunan Yabancılar
A) Mülteciler ve İkincil Koruma Statü Sahipleri
B) Başvuru Sahibi ve Şartlı Mülteciler
C) Geçici Koruma Kapsamındaki Yabancılar
2. Serbest Bölgelerde Çalışacak Yabancılar
3. Yabancı Öğrenciler
4. Yabancı Mühendis ve Mimarlar
III. Yabancıların Çalışma Hakkına Getirilen Kısıtlamalar
1. Sağlık Hizmetleri Alanında
2. Adalet Alanında
3. Eğitim Alanında
4. Devlet Memurluğu
5. Mühendislik ve Mimarlık Meslekleri
6. Güvenlik Alanında
7. Askeri ve Güvenlik Bölgeleri
8. Bazı Meslekler
A) Basın Yayın
B) Denizcilik
C) Pilotluk, Kabin Ekibi ve Hava Taşımacılığı
D) Yeraltı Kaynaklarının Çıkarılması

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: TÜRKİYE’DE ÇALIŞAN YABANCILARIN SOSYAL GÜVENLİK HAKLARI
I. Sosyal Güvenlik Hakkının Tanımı
II. Sosyal Güvenlik Hakkının Gelişimi
1. Dünyada
2. Türkiye’de
3. Türkiye’nin Taraf Olduğu İkili Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri
III. Sosyal Güvenlik Hakkının Nitelikleri
IV. Sosyal Güvenlik Hukukunda Mülkilik (Ülkesellik) İlkesi
V. Türkiye’de Çalışan Yabancılar Yönünden Sosyal Sigortaların Kapsamı
1. Kişi Bakımından Kapsam
A) Genel Kural
B) 5510 Sayılı Kanun’un 4/I (a) Bendi
aa) Hizmet Akdinin Unsurları
bb) Hizmet Akdine Dayanarak Çalışan Yabancılar
aaa) 506 sayılı Kanun Dönemi
bbb) 5510 sayılı Kanun Dönemi
aaaa) Sözleşme Yapılmayan Ülke Vatandaşı
bbbb) Sözleşme Yapılan Ülke Vatandaşı
cc) Elçilik, Konsolosluk, Kilise ve Benzeri Yerlerde Çalışanlar
dd) Çalışma Yasaklarına Uyulmadan veya Çalışma İzni Almadan Çalışanlar
C) 5510 Sayılı Kanun’un 4/I (b) Bendi
aa) Kendi Adına ve Hesabına Çalışan Yabancılar
bb) Çalışma İzni Almadan Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar
D) 5510 Sayılı Kanun’un 4/I (c) Bendi
E) Öğrenim ve Staj Amacıyla Gelen Yabancı Öğrenciler
F) Kısmi Sigortalılar
G) Sigortalı Sayılmayanlar
H) İşverenler
aa) Yabancı Çalıştıran İşverenin Sorumluluğu
bb) Yabancı İşverenin Sorumluluğu
2. Konu Bakımından Kapsam
A) Kısa Vadeli Sigorta Türleri
aa) İş Kazası ve Meslek Hastalığı
aaa) İş Kazası Kavramı
aaaa) Hizmet Akdi Kapsamında
aaaaa) İş Kazası Unsurları
bbbbb) Yabancılar Yönünden
bbbb) Bağımsız Çalışan Yabancılar
bbb) Meslek Hastalığı Kavramı
aaaa) Unsurlar
bbbb) Yabancılar Yönünden
bb) Hastalık Sigortası
cc) Analık Sigortası
B) Uzun Vadeli Sigorta Türleri
aa) Malullük Sigortası
bb) Yaşlılık Sigortası
aaa) Yaşlılık Aylığının Kesilmesi
bbb) Destek Primi Ödeyerek Çalışma
cc) Ölüm Sigortası
3. Yer Bakımından Kapsam
VI. Genel Sağlık Sigortası
VII. İşsizlik Sigortası

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: YURT DIŞINDA BULUNAN TÜRK VATANDAŞLARININ SOSYAL GÜVENLİK HAKLARINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER
I. Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşı Kavramı
II. Yurt Dışında Çalışma Amacıyla Bulunanlar
1. Sürekli Bulunan ve Çalışanların Hakları
A) Bulundukları Ülkenin Sistemine Tabi Olanlar
B) Türk Mevzuatı Kapsamına Girenler
aa) Genel Olarak
bb) Yurt Dışı Hizmet Borçlanması
aaa) Kapsam ve Şartlar
bbb) Usul
ccc) Sonuçlar
cc) Prim Transferi
2. Geçici Süre ile Bulunanların Hakları
A) Genel Olarak
B) Kamu Kurumları Bünyesinde Gönderilenler
C) Hizmet Akdi Kapsamında Geçici Görevle Gönderilenler
aa) Türkiye’deki İşyerlerince Gönderilenler
aaa) Geçici Görev Kavramı ve Kriterler
bbb) Uzun Vade Kapsamında Sigortalılık
ccc) İş Kazası ve Meslek Hastalığı Kapsamında Sigortalılık
bb) Doğrudan Yurt Dışında Çalıştırılmak Üzere Götürülenler
cc) Kendi İmkânlarıyla Gidenler
D) Türkiye’de Bağımsız Çalışanların Geçici Olarak Yurt Dışında Bulunması
III. Ailevi Sebeplerle Yurt Dışında Sürekli Bulunan ve Çalışmayanların Hakları

SONUÇ
KAYNAKÇA