Uluslararası Hukukta İstihbarat Faaliyetleri: Hukuki Sınırlar, Özen Yükümlülüğü ve Devletin Sorumluluğu

Berkant Akkuş

İÇİNDEKİLER

- GİRİŞ

- ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUKTA İSTİHBARAT ANALİZİNİN ÖNEMİ
- Giriş
- Uluslararası İnsancıl Hukukta Karar Vericilere İlişkin Gereklilikler
- İstihbarat Disiplinlerinin Anlaşılması
- İstihbarat Analizinde Bilişsel Önyargılar ve Muhakeme Hataları
- İstihbarata İlişkin Ek Kısıtlamalar
- Zaman Kısıtlamaları
- Kaynak Kısıtlamaları
- Ayrım İlkesi ve İstihbaratın Rolü
- Orantılılık Analizinin İstihbarat Değerlendirmesine Dayanması
- Saldırı Sırasında Alınacak Önlemler
- Sonuç

- CASUSLUK ÖZGÜRLÜĞÜ: BARIŞ ZAMANINDA İSTİHBARAT FAALİYETLERİNİN HUKUKİ SINIRLARI
- Giriş: Casusluğun Hukuki Gölgesinden Uluslararası İstihbarat Hukukuna
- Jus Ad Explorationem’in Sınırları: Casusluk Serbestisinin Kötüye Kullanılması
- Casusluğun Kavramsal ve Hukuki Çerçevesi: Varoluşsal Söylemin Sorunları
- Casusluğun Tanımlanması: Kavramsal Sınırlar ve Terminoloji
- Casusluğun Hukuki Statüsüne İlişkin Geleneksel Mutlakçı Yaklaşımlar
- Casusluğun Hukuk Dışılığı Tezi
- Yeni Yaklaşım: Göreceli ve Parçalı Casusluk Hukukunun Sınırları
- Devlet Uygulaması ile Normatif Çerçeve Arasındaki Kopukluk
- Casusluğun Başlatılmasına İlişkin Normatif Boşluk: Jus Ad Explorationem
- Güç, Teknoloji ve Uluslararası Hukuka Üçüncü Dünya Yaklaşımları Eleştirisi
- Sınırların Aşındığı Bir Dünyada Ülkesellik Sorunu
- Sonuç: Parçalı Yaklaşımdan Bütüncül Bir Normatif Çerçeveye
- Uluslararası İstihbarat Hukukunun Lex Specialis Olarak İnşası
- Haklı Savaş Teorisine Yöneltilen İtirazlar
- Üçlü Bir Uluslararası İstihbarat Hukuku Modeli
- Etik İlkelerden Hukuki Normlara: Genel İlkelerin Rolü
- Bu Çalışmanın Kapsamı: Jus Ad Explorationem
- Jus Ad Explorationem’in Hukuki Kaynakları
- Devletin Varlığını Sürdürmesi ve Halkların Kendi Kaderini Tayin Hakkı
- Bireysel ve Kolektif Meşru Müdafaa Hakkı
- Birleşmiş Milletler ve Antlaşma Hukuku Çerçevesinde Kolektif İzleme ve İstihbarat Yükümlülükleri
- Uluslararası İnsan Hakları Hukuku: Gözetimin Sınırları ve Devletin Koruma Yükümlülükleri
- Uluslararası İnsancıl Hukuk: Hedef Doğrulama ve İstihbarat Toplama Yükümlülüğü
- Jus Ad Explorationem’in Hukuki Niteliği
- Hohfeldci Talep Hakları ile Serbestiler Arasındaki Ayrım
- Casusluk Bir Hohfeldci Serbesti Olarak
- Jus Ad Explorationem’in Sınırları: Hakkın Kötüye Kullanılması ve Meşru Casusluk Amaçları
- Casusluk Faaliyetinin Meşru Amaçları
- Ulusal Güvenliğin Korunması
- Uluslararası İstikrar ve İş Birliği
- Meşru Amaçların Uygulanması: Jus Ad Explorationem ile Jus In Exploratione Arasındaki İlişki
- Casusluğun Gayrimeşru Amaçları: Serbestinin Kötüye Kullanılması
- Kişisel Çıkarların İlerletilmesi Amacıyla Casusluk
- Uluslararası Hukuka Aykırı Bir Fiilin Gerçekleştirilmesinde Araç Olarak Casusluk
- Kurumsal Çıkarların İlerletilmesi Amacıyla Casusluk
- Sömürgecilik Sonrası Eşitsizliklerin İstismar Edilmesi Amacıyla Casusluk
- Sonuç: Casusluğun Büyük Oyunundan Uluslararası İstihbarat Hukukuna

- MAKUL İSTİHBARAT TEŞKİLATI: İSTİHBARAT FAALİYETLERİNDE ÖZEN VE SORUMLULUK STANDARDI
- Giriş: İstihbarat Hatasından Hukuki Sorumluluğa
- İstihbaratın Sınıflandırıcı İşlevi
- Kaçınılmaz Hata Mı, Önlenebilir İhmal Mi?
- İstihbarat Hatasının Operasyonel Sonuçları
- Uluslararası Hukukun Kör Noktası: Askerî İstihbarat
- Saldırıda Tedbir Yükümlülüğünden İstihbaratta Özen Yükümlülüğüne
- Uluslararası İnsancıl Hukukun Görünmeyen Dayanağı: Güvenilir İstihbarat
- Çalışmanın Sistematiği: İstihbarat Özgürlüğünden Makullük Standardına
- Silahlı Çatışmalarda İstihbarat Faaliyetlerinin Hukuki Rejimi
- Makul İstihbarat Teşkilatı Standardının İnşası
- Tarihsel Vakalar Işığında Makullük Testinin Uygulanması
- Geleceğin Savaşlarında İstihbarat: Algoritmik Karar Almaya Hazır Bir Hukuk
- Uluslararası İnsancıl Hukukta İstihbarat Üretiminin Hukuki Çerçevesi
- Hava Harekâtlarında Hedef İstihbaratı: Karardan Önceki Bilgi Zinciri
- İstihbarat Faaliyetlerinin Üç Hukuki Boyutu
- Savaşta Casusluk ve İstihbarat Toplama Yetkisinin Hukuki Temeli
- İstihbarat Toplama: Yalnızca Bir Yetki Değil, Hukuka Uymanın Ön Koşulu
- Silahlı Çatışmalarda İstihbarat Faaliyetlerine Uygulanacak Hukuk
- İstihbarat Toplama Yöntemlerinin Hukuki Sınırları
- İstihbaratın İşlenmesi, Analizi ve Doğrulanması: 57. Maddenin Sınırları
- Saldırıda Tedbir Alma Yükümlülüğünün Teamül Hukuku Niteliği
- Uygulanabilir Bütün Tedbirler Ne Anlama Gelmektedir?
- 57. Maddenin Muhatabı Kimdir?
- Makul Komutan Ölçütünün Sınırları: İstihbarat Analisti Nerede?
- Neredeyse Kesinlikten Operasyonel Karara: İstihbarat Standardının Önemi
- Weinstein–Lo Porto Vakası: Uzun Gözetim Doğru İstihbarat Anlamına Gelir Mi?
- Makul İstihbarat Teşkilatına Doğru: İncelemenin Gerçek Muhatabı
- Savaş Zamanında Hatalı İstihbarattan Kaynaklanan Devlet Sorumluluğu
- Savaş Zamanı İstihbaratının Hukuki Olarak Yeniden Yapılandırılması: Makul İstihbarat Teşkilatı Standardı
- İstihbarat Faaliyetleri Bakımından Özel Bir Özen Standardına Neden İhtiyaç Vardır?
- Makul ve Makul Olmayan İstihbarat Hatalarının Ayrıştırılması: Hesap Verebilirlik Boşluğunun Giderilmesi
- Uluslararası Hukukun İfade Edici İşlevi ve İstihbarat Yönetişiminin Güçlendirilmesi
- Giderim ve Tazminat Mekanizmalarının Kurumsallaştırılması
- Makul İstihbarat Teşkilatı Standardının Unsurları
- Bağlama Duyarlı Bir Özen Standardı
- Özen Yükümlülüğünün İhlalinin Tespiti
- Doğrulama ve Analitik Müzakerenin Niteliği
- Belgeleme Standartları, Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik
- Özen Standardının Mevcut Uluslararası İnsancıl Hukuk Çerçevesine Entegrasyonu
- Vaka Çalışmaları: Hava Saldırılarında Hatalı İstihbarat ve Özen Yükümlülüğü
- Vaka Çalışmalarının Seçimine İlişkin Ölçütler
- Vaka Çalışmalarının Hukuki ve Operasyonel Analizi
- Monte Cassino Manastırı'nın Bombalanması (15 Şubat 1944)
- Olayın Arka Planı ve Maddi Vakıalar
- İstihbarat Hataları Bakımından Özen Yükümlülüğünün Değerlendirilmesi
- Belgrad'daki Çin Büyükelçiliğinin Bombalanması (7 Mayıs 1999)
- Olayın Arka Planı ve Maddi Vakıalar
- İstihbarat Üretimindeki Sistemik Hatalar ve Özen Yükümlülüğü
- Koruyucu Hat Operasyonu ve Gazze Sahili Saldırısı (16 Temmuz 2014)
- Operasyonel Bağlam ve Olayın Maddi Vakıaları
- Tek Kaynaklı İstihbarat, Hedef Doğrulama ve Özen Standardı
- Profil Temelli Saldırılar ve Davranış Kalıplarına Dayalı Hedefleme
- Geçmişten Geleceğe: Uluslararası İnsancıl Hukukun Teknolojik Dönüşüme Hazırlanması
- Yapay Zekâ Destekli İstihbarat ve Hedeflemenin Yeni Riskleri
- Sonuç: Kehanetten İstihbarata, Belirsizliğin Hukuken Yönetilmesi

- ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUK VE ULUSLARARASI İNSAN HAKLARI HUKUKU ÇERÇEVESİNDE YURT DIŞI ASKERÎ OPERASYONLARDA OSINT KULLANIMI
- Giriş
- OSINT Nedir ve Askerî Operasyonları Desteklemek Amacıyla Nasıl Kullanılır?
- Uluslararası İnsancıl Hukuk
- Uluslararası İnsancıl Hukuk ve Veriler
- Tıbbi Veriler
- Hedefleme ve Verilerin “Nesne” Niteliği
- Uluslararası İnsancıl Hukuk Tarafından Korunan Mal Olarak Veriler
- Cenevre Sözleşmesi IV'ün 27. Maddesi
- Ara Sonuç
- Uluslararası İnsan Hakları Hukuku
- Özel Hayata Saygı Hakkı
- Özel Hayata Saygı Hakkının Ülke Dışı Uygulanması
- Özel Hayata Saygı Hakkı Kamuya Açık Bilgilere Uygulanır Mı?
- Özel Hayata Saygı Hakkına Müdahalenin Gerekçelendirilmesi
- Derogasyon
- Ara Sonuç
- OSINT Bağlamında Uluslararası İnsancıl Hukuk ile Uluslararası İnsan Hakları Hukuku Arasındaki Etkileşim
- Sonuç
- ASKERÎ OPERASYONLAR SIRASINDA İSTİHBARAT PAYLAŞIMININ ULUSLARARASI HUKUKU
- Giriş
- İstihbarat Paylaşımı ve Silahlı Çatışmaya Katılım
- İstihbarat Paylaşımının Başlı Başına Uluslararası Hukuka Aykırı Bir Fiil Teşkil Etmesi
- İstihbarat Paylaşımı Yoluyla İştirak
- İştirak ve İstihbarat Paylaşımına İlişkin İki Senaryo
- İştirak Nedeniyle Sorumluluk Çerçevesi
- İştirak Nedeniyle Sorumluluğun Unsurları
- Devlet Sorumluluğu Maddeleri’nin 16. Maddesi Bakımından Devletin Kusuru
- UİH ve UİHH Kapsamında İştirak
- Risk, Risk Azaltma ve Dengeleme
- Bir Perspektif Meselesi: Ex Ante ve Ex Post, İçsel veya Dışsal Değerlendirme
- Sonuç

- İSTİHBARAT FAALİYETLERİNDE İHMAL VE DEVLETİN ULUSLARARASI SORUMLULUĞU
- Giriş: İstihbarat Faaliyetlerinde Hata, Risk ve Sorumluluk
- İhmale Dayalı İstihbarat Faaliyetlerinin Kavramsal Çerçevesi
- İnsan İstihbaratında Koruma Yükümlülüğü: Muhbirler ve Yerel İşbirlikçiler
- Öngörülebilir Zararlar Karşısında Devletin Sorumluluğu: Gerekli Özen ve Yardım veya Destek
- De Lege Ferenda: İstihbarat Hukukunun Lex Specialis Olarak Yeniden Düşünülmesi
- İstihbarat Faaliyetlerinde İhmalin Tanımlanması ve Hukuki Nitelendirilmesi
- Mesleki İhmalden Uluslararası Hukukta Gerekli Özen Yükümlülüğüne
- İstihbarat Faaliyetlerinde Özen Standardının Belirlenmesi
- İnsan İstihbaratında Muhbirler ve Yerel İşbirlikçiler Bakımından Koruma Yükümlülüğü
- Varsayımsal Olay: Muhbirin Korunmamasından Doğan Sorumluluk
- İç Hukukta Gizli İşbirlikçilere Verilen Taahhütlerin Hukuki Korunması
- Yabancı Ülkelerdeki İnsan İstihbaratı Kaynaklarının ve Yerel İşbirlikçilerin Korunmasına İlişkin Mevcut Hukuki Çerçeve
- Doğrudan Sorumluluk: Gerekli Özen Yükümlülüğünün Sınırları
- Dolaylı Sorumluluk: Yardım veya Destek Suretiyle Sorumluluk
- Özel İlişkiden Doğan Koruma Yükümlülüğü: Mevcut Hukuktaki Boşluk
- İstihbarat Hukukunun Lex Specialis Olarak Yeniden İnşası
- Uluslararası Hukukun Özel Bir Alanı Olarak İstihbarat
- İstihbaratın Lex Specialis Niteliği ve Humint Faaliyetlerinde Özen Yükümlülüğü
- Kuralların Etkililiği: Uygulama ve Hesap Verebilirlik Mekanizmaları
- Sonuç

- İSTİHBARAT TOPLAMA VE ULUSLARARASI DENİZ HUKUKU
- Giriş
- Denizde Casusluk
- Açık Deniz
- Açık Denizlerin Serbestliği Kapsamında İstihbarat Toplama
- Gereken Özeni Gösterme Yükümlülüğü
- İstihbarat Toplamanın “Barışçıl Amaç” Niteliği
- Münhasır Ekonomik Bölgede İstihbarat Toplama
- Münhasır Ekonomik Bölgeye İlişkin Kısıtlayıcı Görüşler
- Münhasır Ekonomik Bölgeye İlişkin Hoşgörülü Görüşler
- Karasularında İstihbarat Toplama
- Zararsız Geçiş
- Zararsız Geçiş Sırasında Deniz Alan Farkındalığı
- Örtülü Deniz Sınırı Uyuşmazlıkları
- Karasularında Zararsız Geçiş Hakkı
- Savaş Gemilerinin Egemen Bağışıklığı
- Derhâl Ayrılmasını Talep Etmek
- Denizde İstihbarat Toplama Faaliyetleri “Kuvvet Kullanımı” Değildir
- Denizde İstihbarat Toplama Faaliyetleri “Silahlı Saldırı” Değildir
- Ulusal Hava Sahası İle Benzerlik
- SONUÇ
- KAYNAKÇA