Yeni
9786253819095
402297
https://www.legalkitabevi.com/efrail-aydemir/hukuk-davalari-cilt-4-.htm
Hukuk Davaları – Cilt:4
1900
Av.Efrail Aydemir
Av. Çilem Bahadır
Av.Mutlu Dinç
Av.Sema Uçakhan Güleç
Av. Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Cemal Ruhi
İçindekiler
Yazar Özgeçmişleri
5
3. Baskıya Önsöz
9
Önsöz
10
Kısaltmalar
31
9. KISIM:
AİLE MAHKEMELERİNİN GÖREVİNE GİREN DAVALAR
1. BÖLÜM:
EVLİLİK HUKUKU VE HISIMLIK
Av. Munise DAYI
I. Aile Mahkemesi
33
A. Giriş
33
B. Aile Mahkemelerinin Kuruluşu
34
C. Aile Mahkemelerinde Görevli Personel
35
1. Aile Mahkemeleri Hâkimleri
35
2. Psikolog, Pedagog ve Sosyal Çalışmacı
36
D. Aile Mahkemelerinin Görevleri
40
II. Aile Mahkemelerinin Görevine Giren Davalar
42
A. Görev
42
B. İlgili Usul Hükümleri
42
C. Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Kapsamındaki İstemler
48
D. Nişanlılık
53
1. Nişanın Bozulmasının Sonuçları
53
a. Nişanın Bozulması Nedeni ile Maddi ve Manevi Tazminat Davası
53
b. Nişanın Bozulması Nedeni ile Hediyelerin Geri Verilmesi İstemine İlişkin Dava
56
2. Nişanın Bozulmasına İlişkin Davalarda Zamanaşımı
56
E. Evlenme
58
1. Evlenmeye İzin Davası
58
2. Bekleme Süresinin Kaldırılması Davası
60
3. Batıl Olan Evlenmelere İlişkin Davalar
62
a. Mutlak Butlan Nedeniyle Evlenmenin Feshi Davası
62
aa. Eşlerden Birinin Sürekli Ayırtım Gücünden Yoksunluğu
62
bb. Akıl Hastalığı
63
cc. Eşler Arasında Yakın Derecede Hısımlık Olması
63
b. Nispi Butlan Nedeni ile Evlenmenin Feshi Davası
65
F. Boşanma
67
1. Boşanma Davaları
67
a. Özel Boşanma Nedenleri
74
aa. Zina Nedeni ile Boşanma Davası
74
bb. Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeni ile Boşanma Davası
76
cc. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeni ile Boşanma Davası
79
dd. Terk Nedeni ile Boşanma Davası
81
ee. Akıl Hastalığı Nedeni ile Boşanma Davası
85
b. Genel Boşanma Nedeni
87
aa. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeni ile Boşanma Davası
87
aaa. Çekişmeli Boşanma Davası (MK 166/1 m.)
87
bbb. Anlaşmalı Boşanma Davası (MK 166/3 m.)
92
ccc. Bir Yıllık Ayrılıktan Sonra Açılan Boşanma Davası (MK 166/4 m.)
97
ddd. Ayrılık Kararı Verilmesi ve Bir Araya Gelinmemesi Halinde Açılan Boşanma Davası
99
2. İştirak Nafakası ve Artırılması Davaları
103
3. Bekârlık Soyadını veya Boşandığı Eşinin Soyadını Kullanmaya İzin Verilmesi Davası
108
4. Çocukla Kişisel İlişki Kurulması İstemi Davası
113
a. Çocukla Kurulan Kişisel İlişkinin Yeniden Düzenlenmesi İstemi Davası
116
b. Kişisel İlişki Hakkının Kaldırılması İstemi Davası
118
G. Evlilik Birliği
120
1. Evlilik Birliğini Temsil Yetkisinin Kaldırılması İstemi Davası
120
2. Evlilik Birliğini Temsil Yetkisinin Geri Verilmesi Davası
122
3. Aile Konutu Şerhi Verilmesi İstemi
124
4. Evlilik Birliğinin Korunmasına İlişkin Davalar
127
a. Eşler Birlikte Yaşarken
130
b. Birlikte Yaşamaya Ara Verilmesi
132
c. Borçluların Borçlarını Diğer Eşe Ödemelerine Karar Verilmesi İstemi
134
d. Tasarruf Yetkisinin Sınırlanması
136
e. Durumun Değişmesi
138
H. Eşyaların Tespiti, Eşya ve Ziynetlerin İadesi Alacağı İstemine İlişkin Davalar
138
I. Soybağına İlişkin Davalar
144
1. Babalığın Tespiti ve Nafaka Tayini Davası
145
2. Soybağının Reddi Davası
149
3. Tanımanın İptali Davası
153
4. Evlat Edinme Davası
158
a. Evlat Edinmede Rızanın Aranmaması İstemi Davası
162
b. Evlat Edinme İlişkisinin Kaldırılması İstemi Davası
164
5. Velayetin Kaldırılması Davası
166
6. Küçüğün Bir Kuruma Yerleştirilmesi İstemi
169
İ. Çocuk Mallarının Korunması Davası
171
J. Nafaka Davaları
173
K. Yabancı Mahkeme Kararının Tanıma ve Tenfizi Davası
181
1. Tanımanın İdari Yoldan Yapılması
181
2. Tanıma ve Tenfiz Davaları
181
2. BÖLÜM:
EŞLER ARASINDA MAL REJİMİNE İLİŞKİN DAVALAR
Av. Munise DAYI
I. İlgili Mevzuat
189
A. Yasal Mal Rejimi
189
B. Mal Rejimi Sözleşmesi
190
C. Mal Rejimi Sözleşmesi ile Yapılabilecek Değişiklikler
190
D. Edinilmiş Mal Kavramı
191
E. Kişisel Mal Kavramı
194
F. Edinilmiş Mallara Katılma Rejimine Hâkim Olan İlkeler
194
1. İspat Kolaylığı İlkesi
194
2. Alacaklı Eşin Hakkının Alacak Hakkına Dayanması
195
3. Borçlu Eşe Ödeme Kolaylığı Sağlanması
196
G. Mal Rejiminin Sona Ermesi
196
1. Eşlerden Birinin Ölümü
196
2. Mahkeme Kararı ile Mal Ayrılığına Geçilmesi
196
3. Başka Bir Mal Rejiminin Kabulü İle
197
4. Boşanma veya Evliliğin İptali Davası İle
197
II. Kanıtlama
198
III. Yargılama Usulü
198
IV. Mevcut Mal Rejiminin Olağanüstü Mal (Ayrılığı) Rejimine Dönüştürülmesi Davası
200
V. Cebri İcra Halinde Eşler Arasında Mal Ayrılığına Karar Verilmesi Davası
202
VI. Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi Davaları
204
Kaynakça
210
10. KISIM:
TÜKETİCİ HUKUKUNA İLİŞKİN DAVALAR
Av.–Arb. Gültezer HATIRNAZ EROL
Av. Prof. Dr. H. Tamer İNAL
Prof. Dr. Hayrunnisa ÖZDEMİR
I. Ayıplı Mal ve Ayıplı Hizmetten Kaynaklanan Davalar
211
A. Ayıplı Mal
211
1. Genel Olarak
211
II. TKHK’ya Göre Ayıplı Mal Tesliminden Doğan Sorumluluğun Şartları
212
A. Ayıplı Bir Malın Teslimi
212
B. Zikir ve Vaad Edilen Niteliklerin Yokluğu
212
C. Lüzumlu Vasıfların Yokluğu
214
D. Geç İfa
216
E. Montaj Eksiklikleri
216
F. Ayıp Çeşitleri
216
1. Maddî Ayıp
217
2. Hukukî Ayıp
218
3. Ekonomik Ayıp
222
G. Hasarın Geçtiği Anda Ayıbın Var Olması
224
H. Ayıbın Bilinmemesi
224
İ. Ayıptan Doğan Sorumluluğu Kaldıran Bir Sorumsuzluk Anlaşması Yapılmamış Olması
225
j. TKHK’da Muayene ve İhbar Külfeti Bir Şart Olmaktan Çıkmıştır
226
III. Ayıplı Mal Karinesinden Kurtuluş
227
IV. İspat Yükü
228
V. Tüketicinin Seçimlik Hakları
231
A. Dönme Hakkı
231
B. Satış Bedelinin İndirilmesi
233
C. Ücretsiz Onarım ve Yenisi ile Değiştirme Hakları
234
D. Ayıplı Malın Ayıpsız Benzeriyle Değiştirilmesini İsteme Hakkı
236
E. Tazminat Talebi
241
1. Sözleşmeden Dönme Durumunda Tazminat
241
2. Diğer Seçimlik Haklarla Birlikte Tazminat Talebinde Bulunmak
241
3. Seçimlik Hakları Kullanmaksızın Sözleşmeye Aykırılık Sebebiyle Tazminat Talebi
241
4. Alıcının/Tüketicinin Manevi Tazminat Hakkı
245
F. Ayıplı Mal Tesliminden Dolayı Sorumlu Tutulacak Kişiler
246
1. Satıcı
246
2. Tüketicinin Üretici ve İthalatçıya Başvurma Hakkı
246
3. Kredi Veren
246
VI. Zamanaşımı
247
VII. Ayıplı Hizmetin Tanımı ve Unsurları
250
A. Genel Olarak
250
B. Ayıplı Hizmetten Dolayı Sorumluluk
252
C. Tüketicinin Seçimlik Hakları
252
1. Sözleşmeden Dönme
252
2. Ayıp Oranında Satış Bedelinden İndirim Talep Etme
253
3. Ücretsiz Onarım İsteme
253
4. Hizmetin Yeniden Görülmesi
253
5. Maddi Tazminat
254
D. Zamanaşımı
254
Kaynakça
257
VIII. Banka Kredi Sözleşmelerinden Kaynaklanan Davalar
258
A. Giriş
258
B. Kredi Kuruluşları ve Kredi Çıkarma Yöntemleri
261
1. Bankalar
262
a. Tüketici Kredisi Sözleşmesi Kavramı
262
aa. Banka Tarafından, Ödeme Zorluğu İçinde Kalan Borçluya Sağladığı, Ödemenin Ertelenmesi, Ödünç veya Benzeri Finansman Şekilleri Aracılığıyla Kredi Sağlaması
262
aaa. Tüketici Kredileri
263
bbb. Banka Tarafından, Ödemenin Ertelenmesi Yöntemi Kapsamında Kredili Mevduat
264
bb. Kredi Kartı Kullanımı
266
aaa. Kart Sahipleri ve İşyerlerinin Yükümlülükleri
267
bbb. Kredi Kartlarında Taraf İlişkileri
269
ccc. Kredi Kartlarında İki ve Üç Taraf İlişkisi
270
ddd. Kredi Kartının Gayrinakdî ve Nakdî Kredi İşlevi
270
2. Tüketici İşlemi Açısından Karşılaştırmalı Hukuk
271
a. Avrupa Birliği Konseyi’nin 2008/48/CE Direktifini 20/11/2026 Tarihinde Yürürlükten Kaldıracak Olan Tüketici Kredisi Sözleşmelerine İlişkin 18 Ekim 2023 Tarihli ve 20/11/2026 Günü Yürürlüğe Girecek Olan Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Yönergesi (UE) 2023/2225 Sayılı
271
b. Avrupa Birliği Konseyi’nin 20/11/2026 Gününe Kadar Yürürlükteki 2008/48/CE Yönergesi
272
c. İsviçre Hukuku’nun, Tüketici Kredileri Hakkında Federal Kanun hükümleri kapsamında
273
d. Fransız Hukuku’nun, Tüketim Kanunu Hükümleri Kapsamında
274
e. Türk Hukuku’nda Uygulama
275
aa. Kredi Kartı Limiti
275
bb. Kuruluşlar ve Kurumlar Arası İşbirliği
276
3. Tüketici İşleminin, Taraflar Arasındaki Sözleşmenin Hukukî Niteliğinin Tespitine Göre Belirlenmesi Gereği
276
a. Emek Sarfı Sayesinde, Temin Edilen Sonuç, İster Bedensel Bir Faaliyete, İsterse Fikrî Bir Faaliyete Dayalı Olsun veya Bunların Birlikte Olduğu, Yani Kişi Tarafından Sarf Edilen Emeğin, Hem Bedensel, Hem de Fikrî Bir Çalışmanın Ürünü Olması Hâli
276
b. Kredi Kartlarının Kullanılması
280
c. Tüketici ile Kredi Kartı Çıkaran Kuruluş Arasındaki Sözleşmede, Kart Hâmilinin Haklarını Zedeleyici ve Kart Çıkaran Kuruluş Lehine Tek Taraflı Haksız Şartlar ve Kredi Kartı Üyelik Bedeli
283
d. Finansal Kiralama Sözleşmesi Yöntemi ile Kredilendirme ve Konut Finansmanı
284
aa. Finansal Kiralama Sözleşmeleri Aracılığı ile, Taşınır Mallar Satın Alınabilmesi ve Taşınmaz Malların Kiracılık Yöntemi ile Satın Alınabilmesi
290
bb. Finansal Kiralama Süresinin Hitamında Ödenmiş Olan Kira Tutarının, Malın İktisadî Değerinin Üzerinde Olması, Mülkiyetin Devrinin Taraflarca Amaçlanmış Olduğunun Karinesi Olması
292
cc. Finansal Kiralama Sözleşmesinde, Bağlı Krediler Tipindeki Tüketici Kredilerinde Olduğu Gibi, Bir Üçlü Taraf İlişkisinin Varlığı
294
dd. Tüketim Mallarına İlişkin Finansal Kiralama (Leasing) Yöntemiyle Satın Alma İşlemleri
296
e. Ticarî İşletmeler Dışındaki Finansal Kiracının Korunması Gereği
298
aa. Mal Satımı veya Taksitle Satım Görüşü
299
bb. Finansal Kiralama Kanunu’na Göre Yatırım ve Tüketim Malı Ayırımı
299
f. Finansal Kiralama Sözleşmesinde Konu Edilen Dayanıklı Tüketim Malları
300
aa. Malın, Kullanan Tarafından Tahsis Edildiği Amaç
301
bb. Tüketici ve Finansal Kiracı Açısından Temerrüd Hâli ve Sonuçları
302
cc. Tüketici veya Tacir Olma Niteliği Açısından Karşılaştırmanın Sonuçları
303
4. Finansal Kiralama Sözleşmesi Açısından Tüketicinin Konumu ve Tüketici İşlemi
304
a. Konut Finansmanı Sözleşmeleri
304
aa. Sözleşme Öncesi Bilgilendirme Yükümlülüğü
305
bb. Tüketici İşlemi Kapsamında Konu Edilen Çeşitli Satış Sözleşmesi Tipleri Arasında Finansal Kiralama Yöntemi
307
b. Sözleşmede Belirtilmek Suretiyle Konut Finansmanına Yönelik Kredilerde ve Finansal Kiralama İşlemlerinde Faiz Oranı
308
aa. Malın İktisadî Kullanımı Hakkının, Mülkiyet Hakkının Edinilmesinden Daha Önemli Bir Unsur Olması Esasına Dayanmakta ve Kiralama ile Satım Akdinin Esaslarının Birleştirmesi
309
bb. Yürürlüğe Giren 6361 Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ile Getirilen Farklılıklar
311
cc. Finansal Kiralama Süresinin Hitamında Ödenmiş Olan Kira Tutarının, Malın İktisadî Değerinin Üzerinde Olması, Mülkiyetin Devrinin Taraflarca Amaçlanmış Olduğunun Karinesi Olması
314
5. Finansal Kiralama Sözleşmesinde, Bağlı Krediler Tipindeki Tüketici Kredilerinde Olduğu Gibi, Bir Üçlü Taraf İlişkisinin Varlığı
315
a. Ticarî İşletmeler Dışındaki Finansal Kiracının Korunması Gereği
316
b. Mal Satımı veya Taksitle Satım Görüşü
318
c. Finansal Kiralama Kanunu’na Göre Yatırım ve Tüketim Malı Ayırımı
320
aa. Finansal Kiralama Sözleşmesinde Konu Edilen Dayanıklı Tüketim Malları
321
aaa. Malın, Kullanan Tarafından Tahsis Edildiği Amaç
322
bbb. Tüketici ve Finansal Kiracı Açısından Temerrüd Hâli ve Sonuçları
322
bb. Finansal Kiralayan, Finansal Kiralama Bedelini Ödemede Temerrüde Düşen Kiracıya Verdiği Otuz Günlük Süre İçinde de Bu Bedelin Ödenmemesi Hâlinde, Sözleşmenin Feshi
325
aaa. Tüketici Niteliği Açısından Karşılaştırmanın Sonuçları
326
aaaa. Malın Kiracı Tarafından Satın Alınabilmesi ve Finansal Kiralama Kiracısının, Malı Özel Amaçları İçin Satın Alan, Kullanan veya Yararlanan Tüketici Konumuna Geçmesi
326
bbbb. Finansal Kiracıya Tanınan Alım Hakkının Kiracı Tarafından Kullanılması Üzerine, Yeni ve Bağımsız Bir Satım Sözleşmesinin Yapılması
327
cccc. Satıma Çevrilebilir Kira Görüşü
328
dddd. Hak Satımı Görüşü
329
eeee. Ödünç Sözleşmesi Görüşü
329
ffff. Mislî Eşya Ödüncü Görüşü
330
gggg. Para Ödüncü Görüşü
330
hhhh. Vekâlet Görüşü
331
iiii. Kendine Özgü Yapısı Olan (Sui Generis) Kredi Sözleşmesi Görüşü
331
bbb. Malın Ticarî Amaçlı Bir Yatırım Malı Olma Niteliği
332
6. Özel Finans Kurumları
334
a. Özel Finans Kurumlarının Kuruluş ve Faaliyetleri Kapsamında Kredi
335
b. Fon Kullandırma Yöntemleri
335
7. Finansman Şirketleri
336
a. Finansal Kiralama Sözleşmenin Konusu Kapsamında Taşınır ve Taşınmaz Mallar
336
b. Finansal Kiralama Konusu Malın Zilyetliğinin, Kiracılık Sıfatının veya Mülkiyetin Devri
337
C. Görev
337
1. Tüketici Kredilerine İlişkin Uyuşmazlıkların Çözüm Mercii
338
a. Tüketici Mahkemelerinde Görev
339
b. Görevle İlgili Düzenlemeler Kamu Düzenine İlişkin Olup, Taraflar İleri Sürmese Dahi Yargılamanın Her Aşamasında Re’sen Gözetilmesi Gereği
341
aa. Aynı Yerde Ayrı Bir Tüketici Mahkemesi Varsa, Çekişmenin Tüketici Mahkemesinde Görülmesi Gereği
342
bb. Hukukî İşlemin TKHK Kapsamında Kaldığının Kabul Edilmesi İçin Yasanın Amacı İçerisinde, Tanımları Verilen Taraflar Arasında Mal ve Hizmet Satışına İlişkin Bir Hukukî İşlemin Olması Gereği
342
cc. Tüketicinin, Davalı Sağlık Merkezinde Yaptırdığı Tahlilin Hatalı Yapılması Nedeniyle Açılan Manevî Tazminat Davasında Tüketici Mahkemesinin Görevli Olması
343
2. Usûle İlişkin Hükmün Uygulanabileceği Zaman Yönünden, Kanun’da Bir Geçiş Hükmüne Yer Verilmediği Durumda, Usûle İlişkin Kuralın, Henüz Sonuçlanmamış Olan Tüm Davalarda Uygulanması Gereği
345
a. Taraflar Arasında Meydana Gelen İhtilâfın, 6502/TKHK Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Olması ve Davanın, Tüketiciler, Tüketici Örgütleri veya Bakanlık Tarafından Açılması
345
b. Tüketici Mahkemelerinin Hesap İşletim Ücreti Nedeniyle Açılan Davalarda Görevli Olmaması
347
3. Tüketicinin Taraf Olduğu İnternet Bankacılığı
348
4. Tüketici İşlemi ile Konu Olan Sözleşmeler Alanında Görevli Mahkeme ve Ayırıcı Kıstaslar
348
a. Hazır Bir Malı veya Hizmeti Satın Alarak, Onu Günlük Yaşamında Kullanan veya Tüketen Kişinin Korunması Kıstası
350
b. Kanunun Kapsamına, Tüketime Yönelik Dar Kapsamlı Mal ve Hizmet İlişkilerinin Alınması Kıstası
352
c. Tüketicinin, İşlemi Nihaî Olarak Kâr ve Kazanç Sağlamak Amacına Dönük Olarak Yapmamış Olması Kıstası
354
d. Hukukî İşlemin, Yasanın Amacı Kapsamında ve Taraflar Arasında Mal ve Hizmet Satışına İlişkin Olması Kıstası
357
e. Tüketiciye Verilen Hizmetin Parasal Bir Menfaat Karşılığında Yapılması Kıstası
358
D. Yetki
359
E. Davacı – Davalı
361
1. Davacı
361
a. Davacı Tüketici
362
aa. Tüketicinin Maddî Zararlarına İlişkin Dava
362
bb. Tüketicinin Manevî Zararlarına İlişkin Dava
363
cc. Satıcıya Karşı Rücû Davası
363
dd. Ayıplı Mal ve Hizmetlere İlişkin Dava
364
aaa. Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması ve Maddî ve Manevî Zarar Davası
365
bbb. Olduklarından Farklı Görünen Mallar Hakkında Maddî ve Manevî Zarar Davası
365
ee. Konut Finansmanı Kredisi ile Taşınmaz Satın Alımında İşlem Temelinin Çökmesi ve Sonuçları
368
aaa. Beklenmeyen Hâl Kuramı (İşlem Temelinin Çökmesi Kuramı)
374
bbb. Beklenmeyen Hâl Kuramının (İşlem Temelinin Çökmesi Kuramının) Uygulanması
378
ccc. Dövize endeksli kredi sözleşmelerinde uyarlama
379
b. Davacı Bakanlık
393
aa. Üretimin ve Satışın Durdurulması ile Malın Toplatılmasına İlişkin Dava
394
bb. Kanuna, Genel Ahlâka Aykırı, Doğru ve Dürüst Olmayan Reklâm ve İlânların Durdurulması veya Düzeltilmesine İlişkin Dava
394
aaa. Standardına Uygun Hâle Getirilmeyen Malların Müsaderesine ve Toplatılmasına İlişkin Dava
395
bbb. Süreli Yayın Kuruluşları Tarafından Düzenlenen Kampanyalara İlişkin Dava
395
c. Davacı Tüketici Örgütleri
395
2. Davalı
396
a. Ayıplı Maldan veya Ayıplı Malın Neden Olduğu Her Türlü Zarardan Sorumluluk
396
b. Bağlı Kredi ile Gerçekleşen İşlemlerdeki Ayıplı Mal Satımında
397
F. Yargılama Usûlü
399
1. Basit Yargılama Usûlü
400
2. Tabii Hâkim İlkesine Ters Düşmemek Gereği
400
3. Üretimin veya Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
401
G. Emsal Yargıtay Kararları
424
Kaynakça
426
IX. Hekimin Kusuru Sonucu Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle Maddi ve Manevî Tazminat Davaları
428
A. Kamu Hastanelerinde Çalışan Hekimin Kusuru Sonucu Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle, İdare Aleyhine Açılan Tam Yargı Davası (Hizmet Kusuru Nedeniyle Maddi ve Manevî Tazminat Davası)
428
1. Giriş
428
2. Maddi – Manevî Tazminat
429
a. Maddi Tazminat
429
b. Manevî Tazminat
429
3. Görev
430
4. Yetki
431
5. Davacı – Davalı
431
B. Özel Hastanede Çalışan Hekimin Kusuru Sonucu Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası
440
1. Giriş ve İlgili Mevzuat
440
2. Tazminat Sorumluluğu ve Tazminat
443
a. Doğrudan Hekime Başvurma
443
b. Özel Hastanelerin, Tazminat Sorumluluğu, Tazminat Sorumluluğunun Sonuçları
443
c. Tazminat Sorumluluğunun Temelleri
444
d. Tazminat Sorumluluğunun Doğması İçin Aranan Şartlar
444
aa. İlişki Koşulu– Bir Sözleşmenin Varlığı – Haksız Fiil
445
bb. Eylem– Sözleşmenin İhlali – Hukuka Aykırılık
445
cc. Zarar
445
dd. Kusur
445
ee. İlliyet (Nedensellik) Bağı
445
e. Tazminat Türleri
445
aa. Maddi Tazminat
445
aaa. Bedensel Zararlar Nedeniyle Tazminat
445
bbb. Ölüm Nedeniyle Tazminat Davaları
446
bb. Manevi Tazminat
446
f. Tazminat Miktarının Belirlenmesi
446
g. Tazminat Davalarında, Dava Türleri
447
h. Uygulamada Açılan Tazminat Davası Konuları
448
3. Görev
449
4. Yetki
450
a. Sözleşme İlişkisi Var İse
450
b. Haksız Fiil İlişkisi Var İse
450
5. Davacı – Davalı
451
6. Yargılama Usulü
451
a. Tazminattan İndirim
453
b. Tazminat Davalarında Zararın İspatı
453
c. Tazminat Davalarında Zamanaşımı
454
C. Serbest Çalışan Hekimin Kusuru Nedeniyle Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası
463
1. Giriş ve İlgili Mevzuat
463
2. Tazminat Sorumluluğu ve Tazminat
465
a. Hastanın Serbest Çalışan Hekime Başvurması
465
b. Serbest Çalışan Hekimin, Yardımcı Kişi Kullanması
467
c. Tazminat Sorumluluğun Temelleri
467
d. Tazminat Sorumluluğun Doğması İçin Aranan Şartlar
468
aa. İlişki Koşulu– Bir Sözleşmenin Varlığı – Haksız Fiil
468
bb. Eylem– Sözleşmenin İhlali – Hukuka Aykırılık
468
cc. Zarar
468
dd. Kusur
468
ee. İlliyet (Nedensellik) Bağı
468
e. Tazminat Türleri
468
aa. Maddi Tazminat
469
aaa. Bedensel Zararlar Nedeniyle Tazminat
469
bbb. Ölüm Nedeniyle Tazminat Davaları
469
bb. Manevi Tazminat
469
f. Tazminat Miktarının Belirlenmesi
470
g. Tazminat Davalarında, Dava Türleri
470
h. Uygulamada Açılan Tazminat Davası Konuları
471
3. Görev
472
4. Yetki
473
a. Sözleşme İlişkisi Var İse
473
b. Haksız Fiil İlişkisi Var İse
473
5. Davacı – Davalı
474
6. Yargılama Usulü
474
a. Tazminattan İndirim
476
b. Tazminat Davalarında Zararın İspatı
476
c. Tazminat Davalarında Zamanaşımı
477
Kaynakça
483
11. KISIM:
İŞ VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU DAVALARI
Av. Hasan Ali ÖZYÖRÜK
I. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunun Tarihsel Gelişimi
485
A. İş Hukuku
485
B. Sosyal Güvenlik Hukuku
488
II. Tanımlar
491
A. İşçi
491
1. İşçi Kavramı ve Tanımı
491
2. İşçilik Sıfatının Zorunlu Unsurları
493
a. İşçinin Gerçek Bir Kişi Olması Zorunluluğu
493
b. Sözleşmeye Bağlı Olarak Çalışma
494
aa. İşçi, Sözleşmeli Personel ve Memur Ayırımı
495
bb. Çırak ve Stajyerler
496
cc. Ayrık Durumlar
497
c. Bağımlı Olarak ve Ücret Karşılığı Çalışma
498
aa. Bağımlılık Unsuru
498
bb. Ücret Karşılığı Çalışma
498
B. İşveren
499
1. İşveren Kavramı ve Tanımı
499
2. İşveren Sıfatının Unsurları
501
a. Kimlerin İşveren Olabileceği
501
b. İşveren Sıfatının Kazanılması İçin, İşçi Çalıştırma Koşulu
502
aa. Çalışmanın İş Sözleşmesine Dayanması ve Ücret Karşılığı Yapılması
502
bb. İşverenin Yönetim Hakkı
502
C. İşyeri
503
D. İşveren Vekili
504
1. İşveren Vekili Kavramı ve Tanımı
504
2. İşveren Vekili Sıfatının Unsurları
505
a. İşvereni Temsil Etmek–Onun Adına Hareket Etmek
506
b. İşin, İşyerinin ve İşletmenin Yönetiminde Görev Alma
506
E. Asıl İşveren – Alt İşveren
507
1. Asıl İşveren – Alt İşveren Kavramları ve Tanımları
507
2. Alt İşverenlik Sözleşmesi
510
F. Sigortalı
512
1. Kanun Kapsamında Kabul Edilen Sigortalılar
512
a. İş Sözleşmesiyle Çalışanlar
512
b. Bağımsız Çalışanlar
512
c. Kamu Görevlileri
513
2. Yasa Kapsamında Yer Almayan Sigortalılar
513
III. İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Davalarında Yargılama Usulü
513
A. Görevli ve Yetkili Mahkeme
513
B. Basit Yargılama Usulü
514
C. İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk
516
D. Bazı Uyuşmazlık Türleri Bakımından Yargılama Usulünde Özellik Arzeden Hususlar
519
1. İşe İade Davalarında Yargılama Usulüne İlişkin Durumlar
519
a. İtiraz Süreci
519
b. İtirazın Konusu ve Süresi
519
c. Geçerli Nedenin İspatı
520
d. Yargılama Usulü
521
aa. Genel Olarak
521
bb. Bazı Olay ve Hukuki Olguların Yargılamaya Etkisi
522
aaa. İşçinin Ölümü
522
bbb. İşçinin Önel İçerisinde Emekli Olması veya Derhal Fesih Beyanında Bulunması
523
ccc. İşçinin Davadan Vazgeçmesi
525
ddd. İşçinin Başka Bir İşe Girmesi veya Gelir Getirici Bir Faaliyette Bulunması
525
eee. İşyerinin Kapanması
526
fff. Yargılama Sırasında İşverenin İşçiyi Yeniden İşe Başlatması
527
2. Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Davalarda Yargılama Usulüne İlişkin Özel Durumlar
528
a. Göreve İlişkin İlkeler
528
aa. Genel Olarak
528
bb. İş Kanunu Kapsamı Dışındaki İşler ve İşyerleri ile İlgili Uyuşmazlıklar
528
cc. Özel Sigorta Şirketlerine Karşı Açılan Davalar
528
dd. Çırakların İş Kazaları Nedeniyle Açacakları Davalar
529
ee. 2022 sayılı Yasa ile İlgili Uyuşmazlıklar
529
ff. 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunundan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar
530
gg. 6183 Sayılı Kanunun 88 ve 99’uncu Maddelerinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar
530
hh. İdari Para Cezasına İtiraz Davaları–İdari Yargı
530
b. Yetkiyi İlişkin İlkeler
531
aa. Genel Olarak
531
bb. İş Kazası Nedeniyle Tazminat Davalarında Yetki
532
cc. Birden Fazla Yetkili Mahkeme Bulunması
532
dd. Kurumun Prim ve Diğer Alacaklarının Tahsiline Yönelik Davalarda Yetki
533
c. Ayrık Durumlar
533
aa. Şirketin Kaydının Ticaret Sicilinden Silinmesi
533
bb. İş Kazasından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davası ile İşçi Alacaklarına İlişkin Dava Birlikte Görülemez
533
cc. Şirket Üst Düzey Yöneticilerinin Prim Borçlarından Dolayı Sorumluluğu
534
IV. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Dava Türleri
535
A. İş Davaları
535
1. İşçi Alacaklarına İlişkin Davalar
535
a. Feshe Bağlı İşçi Alacaklarının Tahsiline İlişkin Davalar
535
aa. Genel Olarak
535
bb. Feshe Bağlı Alacaklar
536
aaa. Kıdem Tazminatı
536
bbb. İhbar Tazminatı
556
ccc. Yıllık İzin Ücreti
559
ddd. İş Kaybı Tazminatı
562
eee. Bakiye Süre Ücreti
562
fff. Eğitim Gideri Tazminatı
564
ggg. Kötüniyet Tazminatı
565
hhh. Yeni İş Arama İzni Ücreti
566
b. Feshe Bağlı Olmayan İşçi Alacakları
566
aa. Eşit İşlem Borcuna Aykırılık Tazminatı
567
bb. Ücret ve Ekleri
569
aaa. Prim
571
bbb. İkramiye
573
ccc. Transfer Ücreti
575
ddd. Bahşiş
575
eee. Asgari Geçim İndirimi
576
fff. İlave Tediye
577
ggg. Sefer Harcırahı – Sefer Primi
579
hhh. Ücret ve Ücretin Eki Niteliğindeki Alacaklara Yürütülecek Faiz Oranı
581
cc. Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Ücreti
582
aaa. Fazla Çalışmanın İspatı
587
bbb. Denkleştirme
591
dd. Hafta Tatili Ücreti
592
ee. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti
594
ff. Harcırah–Geçici Görev Yolluğu
595
gg. Süt İzni Ücreti
596
hh. Sendikal Tazminat
596
c. Basın İş Kanunundan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar
598
aa. Basın Çalışanlarının Kıdem Tazminatı Hakkı
599
bb. Fazla Çalışma Alacağı
601
cc. Basın Çalışanlarının İkramiye Hakkı
602
2. İşe İade Davaları
606
a. Giriş – İş Güvencesi Kavramı ve Yasal Dayanağı
606
b. İş Güvencesi Hükümlerinin Uygulanacağı İşyerleri
607
aa. Otuz İşçi Sayısının Hesaplanmasında Nazara Alınması Gereken İşçiler
608
bb. İşverenin Yurt Dışında Çalıştırdığı İşçiler
610
c. İş Güvencesinden Yararlanabilecek İşçiler
611
aa. Genel Olarak
611
bb. İşveren Vekilleri
614
d. Feshin Geçerli Bir Nedene Dayandırılması Zorunluluğu
615
aa. Geçerli Neden Kavramı
615
bb. İşçinin Kişiliği ile Alakalı Geçerli Fesih Nedenleri
616
aaa. İşçinin Yetersizliğinden Kaynaklanan Geçerli Nedenler
616
bbb. İşçinin Davranışlarından Kaynaklanan Geçerli Nedenler
618
ccc. İşçinin Kişiliğinden Kaynaklanan Nedenlerin Fesih Sebebi Sayılabilmesi İçin Gerekli Koşullar
619
cc. İşletmeyle, İşyeriyle ve İşle İlgili Geçerli Fesih Nedenleri;
620
aaa. İşçinin İstihdamını Engelleyen Nedenlerin Bulunması
620
bbb. Feshin İşletmesel Bir Karara Dayanması
621
dd. Geçerli Nedenin Yargısal Denetimi
621
aaa. Keyfilik Denetimi
622
bbb. Tutarlılık Denetimi
622
ee. Geçerli Nedenin Yargısal Denetiminde Esas Alınacak İlkeler
622
aaa. Feshin Son Çare Olması İlkesi
623
bbb. Ölçülülük İlkesi
624
ccc. Menfaatlerin Değerlendirilmesi İlkesi
626
ddd. Tahmin İlkesi
626
e. Feshin Yazılı Olarak Yapılması Koşulu
626
f. Fesih Bildiriminde Fesih Nedeninin Açık ve Kesin Bir Şekilde Belirtilmesi
626
g. İşverenin Savunma Almak Zorunda Olduğu Haller
627
h. Feshin Geçersizliğinin Hukuki Sonuçları
628
aa. Genel Olarak
628
bb. İşçinin Yeniden İşe Başlatılması
630
aaa. İşçinin İşe Başlama Başvurusu – İşverenin İşe Davetinin Şekli ve Süresi
630
bbb. İşçinin Önceki İşinde ve İşyerinde İşe Başlatılması
632
ccc. İşçinin İşe Başlama Başvurusunu Geri Alması
633
cc. Feshin Geçersizliğinin Tespitine Rağmen İşçinin Yeniden İşe Başlatılmaması
633
aaa. İşe Başlatmamanın Yeni Bir Fesih Sayılması
633
bbb. Boşta Geçen Süre Ücreti ve İş Güvencesi Tazminatı
634
ccc. İşe Başlatmamanın Hukuki Sonucu
636
dd. Feshin Geçerli Sayılması Hali
637
ee. İş Güvencesine İlişkin Mutlak Emredici Nitelikteki Hükümler
637
3. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisinden Kaynaklanan Davalar
639
a. Asıl İşverenin ve Alt İşverenin İşveren Kimliği
639
b. Asıl İş ve Yardımcı İşin Alt İşverene Devredilebilme Koşulları
640
aa. “Asıl İş” Kavramı ve Alt İşverene Devredilebilme Koşulları
641
bb. “Yardımcı İş” Kavramı ve Alt İşverene Devredilebilme Koşulları
643
c. Alt İşveren İşçilerinin Sadece Alınan İşte Çalıştırılması Koşulu
644
d. Alt İşveren Daha Önce O İşyerinde Çalıştırılan Bir Kimse Olmamalıdır
645
e. Asıl İşveren ve Alt İşverenlerin Sorumlulukları
646
aa. İşçinin Yeni Alt İşveren Nezdinde Çalışmaya Devam Ettiğinin Savunulması
648
aaa. İşçinin İş Sözleşmesini Feshetmesi
648
bbb. Alt İşveren Tarafından İşçiye Yeni İş Teklifinde Bulunulması
649
bb. Yeni Alt İşveren Nezdindeki Çalışmanın Aralıksız Olup Olmadığının Tespiti
650
cc. Değişen Alt İşverenler Arasındaki İlişkinin İşyeri Devri Olarak Kabulünün Hukuki Gerekçesi
651
f. Asıl İşveren ve Alt İşverenin İşçiye Karşı Sorumluluklarının Sınırları
652
aa. Alt İşverenlik İlişkisi Devam Ederken İş Sözleşmesinin Feshedilmesi
652
bb. İşçinin Alt İşverenin Kendi İşinde de Çalışması
653
cc. İşçinin Alt İşverenlik İlişkisi Kapsamı Dışında Asıl İşverenin Kendi İşinde de Çalıştırılması
653
dd. İşçinin Alt İşverenlik İlişkisinden Sonra Başka Bir Asıl İşverenin İşinde veya Alt İşverenin Kendi İşinde Çalıştırılması
654
4. Ayrık Konular
655
a. Rekabet Yasağına Aykırılık Davaları
655
b. İşçinin Sır Saklama Borcu (Yükümlülüğü)
660
aa. Kavram Olarak
660
bb. Hukuki Nitelendirme
661
cc. Sır Saklama Yükümlülüğünün Rekabet Yasağı ve Sadakat Borcu ile İlişkisi
662
dd. Zaman Bakımından Sır Saklama Borcu
663
ee. Sır Saklama Borcuna Aykırılıkta Kusur Unsuru – Sırrın Usulsüz Olarak Kullanılması
664
ff. Sır Saklama Borcuna Aykırılıkta Kusur Unsuru – Sırrın Usulsüz Olarak Kullanılması
665
c. İşçi Alacakları Davalarında Zamanaşımı
668
aa. Genel Olarak
668
bb. Zamanaşımının Başlaması ve Kesilmesi
670
cc. Zamanaşımının Kesilmesinin Diğer Borçlulara Etkisi
672
dd. Zamanaşımından Feragat
672
ee. İş ve Sosyal Güvenlik Uyuşmazlıklarında Zamanaşımı
673
d. İş Davalarında Muvazaa Konusu
674
aa. Alt İşverenlik İlişkisi Açısından Muvazaa Kavramı ve Hukuki Sonuçları
675
bb. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisinin Geçersizliği ile Muvazaa Kavramlarının Farklılığı
677
cc. Asıl İşverenin Alt İşveren İşçileri Üzerindeki Yetkileri
678
dd. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisi ile İlgili Özel Kanun Hükmü Bulunması
678
e. Cezai Şart
679
f. İbraname
681
g. İkale Sözleşmesi
687
h. Takas
692
ı. Mahsup
693
B. Yargıtay İlke Kararları Çerçevesinde Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Davalar
696
1. Hizmet Tespiti Davaları
696
a. Genel Olarak
696
b. Hizmet Tespiti Davalarının Hukuki Dayanakları
698
c. Tespit Davası Türleri
700
aa. 506 ve 5510 Sayılı Yasalar Uyarınca Açılacak Hizmet Tespiti Davaları
701
aaa. Dava Açılma Koşulları
701
bbb. Davanın Tarafları
706
ccc. Görevli ve Yetkili Mahkeme
708
ddd. Tespit Davalarında İspat Konusu
708
eee. Kamu İşyerlerindeki Çalışmalar
712
fff. Çıraklık Sözleşmesi ile Çalışılan Süreler
713
ggg. Ev Hizmetlerinde Geçen Süreler
713
hhh. Profesyonel Futbolculukta Geçen Süreler
714
ııı. Halk Eğitim Merkezinde Geçen Hizmetler
715
iii. Basım ve Gazetecilik İşyerindeki Çalışmalar
716
bb. 1479 Sayılı Yasaya Tabi Esnaf ve Bağ–Kur Sigortalılığının Tespiti Davaları
716
aaa. Yasal Dayanak
716
bbb. Mevzuattaki Değişiklikler
716
ccc. Yaş Koşulu
718
ddd. Kayıtsız Döneme İlişkin Prim Ödemeleri
718
cc. 2925 Sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunundan Kaynaklanan Tespit Davaları
719
dd. Tarımda Kendi Adına Bağımsız Çalışan Sigortalıların Tespiti Davaları
719
aaa. Tarımsal Faaliyette Bulunma Koşulu
719
bbb. Makul Süreden Az Sigortalılıklar
720
ccc. Kurumun Re’sen Kayıt Yükümlülüğü
720
ddd. Sigortalılığın Tespitinde Araştırma Usulü
721
eee. Kesintisiz Tarımsal Faaliyetin Bulunması
724
fff. Kısa ve Uzun Süreli Çalışmalar
725
ee. Aidiyet Davaları
729
ff. Prime Esas Ücretlerin Tespiti
732
gg. Sigortalılığın Başlangıcının Tespitine İlişkin Davalar
732
2. İş Kazası ve Meslek Hastalığından Kaynaklanan Davalar
733
a. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Kavramları
733
aa. İş Kazası
733
bb. Meslek Hastalığı
735
b. Geçici İş Göremezlik Ödeneği
736
c. Maddi ve Manevi Tazminatı Davaları
736
aa. Tazminat Hesabında Sağ Eşin Evlenme İhtimali
737
bb. Tazminatın Hesabında Esas Alınacak Günlük Gelirin Belirlenmesi
738
cc. Kurumca Bağlanan Gelirlerden Yapılacak İndirimler
738
dd. Manevi Tazminatın Hesabında Esas Alınacak Ölçütler
739
ee. Kaçınılmazlık Faktörü
740
ff. Manevi Tazminat Talebinde Bulunabilecek Kişiler
741
gg. Zararın Gerçek Miktar ve Kapsamının Belirlenmesi
742
hh. Zamanaşımı
742
d. Ana–Babaya Ölüm Geliri Bağlanması
743
e. Rücu Davaları
744
aa. Hukuksal Dayanak
744
aaa. 5510 Sayılı Yasa
744
bbb. 506 Sayılı Yasa
745
bb. Rücu Hakkının Hukuksal Niteliği
746
aaa. İşveren Açısından
746
bbb. Üçüncü Kişiler Açısından
747
3. Farklı Sigortalılık Hallerine Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi ile İlgili Davalar
751
a. Genel Olarak
751
b. İlk Defa 5510 Sayılı Kanun Kapsamında Çalışanlar
751
c. 5510 Sayılı Kanun Öncesinde Sigortalı Olanlar
751
4. Yurt Dışında Geçen Çalışma Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesine İlişkin Davalar
754
a. Genel Olarak
754
b. Yurda Kesin Dönüş Şartı
755
c. Yurtdışında Yeniden Çalışmaya Başlama
755
d. Yurtdışı Çalışmalarının Borçlanılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmeler
755
aa. 6552 Sayılı Kanun Öncesi Dönem
755
bb. 6552 Sayılı Kanun Sonrası Dönem
756
5. Yaşlılık Aylığı Hak Kazanmaya İlişkin Davalar
760
a. Sigortalılık Süresi, Prim ve Yaş Koşulu
760
b. Birden Fazla Kuruma Bağlı Sigortalılığın Bulunması
761
c. İşten Ayrılma ve Kuruma Yazılı Başvuru Koşulu
761
d. Sigortalıların Borçlanabileceği Süreler
762
aa. Doğum Borçlanması
762
e. Yaşlılık Aylığının Başlangıcı, Kesilmesi, Yeniden Bağlanması
766
6. Maluliyet Aylığına İlişkin Davalar
769
a. Genel Olarak
769
b. Maluliyet Ortaya Çıkma Tarihi
771
c. Malullük Aylığı İçin Sigortalılık Süresi ve Prim Ödeme Şartları
772
7. Ölüm Aylığına İlişkin Davalar
775
a. Yasal Dayanak
775
b. Hak Sahipleri
776
c. İş Kazası ve Meslek Hastalığından Kaynaklanan Ölümler
776
d. Ölüm Aylığının Kesilmesi
777
e. Zamanaşımı
777
8. Çakışan Sigortalılığa İlişkin Davalar
779
a. Zorunlu Sigortalılık Hallerinde Çakışma
779
b. Zorunlu Sigorta ile İsteğe Bağlı Sigortalılık Hallerinin Çakışması
780
aa. 5 Yılı Aşan Süreye İlişkin Prim Borcu Bulunması
781
c. Borçlanılan Yurtdışı Çalışmalarının Türkiye’deki Sigortalılık Süresiyle Çakışması
782
9. İsteğe Bağlı Sigortalılığa İlişkin Davalar
783
a. Genel Olarak
783
b. İsteğe Bağlı Sigortalılık Şartları
784
10. Yapılandırma Yasalarından Kaynaklanan Davalar
785
11. Kuruma Karşı veya Kurum Tarafından Açılan Alacak Davaları
788
a. Tedavi Giderlerinin Tahsiline Yönelik Davalar
788
aa. Yasal Dayanak
788
bb. Kurumca Finansmanı Sağlanan Sağlık Hizmetleri
788
cc. Sağlık Hizmetlerinden Faydalanma Şartları
790
dd. Kurum Tarafından Karşılanmayan Sağlık Hizmetleri
791
b. Yersiz Ödemelerin İadesi
791
c. Boşandığı Eşi ile Fiilen Yaşama Nedeniyle Aylığın Kesilmesi
792
d. Zamanaşımı
796
aa. Ödenmeyen Prim ve Diğer Alacaklarda Zamanaşımı
796
bb. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasında Zamanaşımı
796
12. Müfettiş Raporlarının İptaline İlişkin Davalar
798
Kaynakça
801
İçtihat Dizini
807
Dilekçe Dizini
809
Kavram Dizini
813
Av.Efrail Aydemir
Av. Çilem Bahadır
Av.Mutlu Dinç
Av.Sema Uçakhan Güleç
Av. Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Cemal Ruhi
İçindekiler
Yazar Özgeçmişleri
5
3. Baskıya Önsöz
9
Önsöz
10
Kısaltmalar
31
9. KISIM:
AİLE MAHKEMELERİNİN GÖREVİNE GİREN DAVALAR
1. BÖLÜM:
EVLİLİK HUKUKU VE HISIMLIK
Av. Munise DAYI
I. Aile Mahkemesi
33
A. Giriş
33
B. Aile Mahkemelerinin Kuruluşu
34
C. Aile Mahkemelerinde Görevli Personel
35
1. Aile Mahkemeleri Hâkimleri
35
2. Psikolog, Pedagog ve Sosyal Çalışmacı
36
D. Aile Mahkemelerinin Görevleri
40
II. Aile Mahkemelerinin Görevine Giren Davalar
42
A. Görev
42
B. İlgili Usul Hükümleri
42
C. Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Kapsamındaki İstemler
48
D. Nişanlılık
53
1. Nişanın Bozulmasının Sonuçları
53
a. Nişanın Bozulması Nedeni ile Maddi ve Manevi Tazminat Davası
53
b. Nişanın Bozulması Nedeni ile Hediyelerin Geri Verilmesi İstemine İlişkin Dava
56
2. Nişanın Bozulmasına İlişkin Davalarda Zamanaşımı
56
E. Evlenme
58
1. Evlenmeye İzin Davası
58
2. Bekleme Süresinin Kaldırılması Davası
60
3. Batıl Olan Evlenmelere İlişkin Davalar
62
a. Mutlak Butlan Nedeniyle Evlenmenin Feshi Davası
62
aa. Eşlerden Birinin Sürekli Ayırtım Gücünden Yoksunluğu
62
bb. Akıl Hastalığı
63
cc. Eşler Arasında Yakın Derecede Hısımlık Olması
63
b. Nispi Butlan Nedeni ile Evlenmenin Feshi Davası
65
F. Boşanma
67
1. Boşanma Davaları
67
a. Özel Boşanma Nedenleri
74
aa. Zina Nedeni ile Boşanma Davası
74
bb. Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeni ile Boşanma Davası
76
cc. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeni ile Boşanma Davası
79
dd. Terk Nedeni ile Boşanma Davası
81
ee. Akıl Hastalığı Nedeni ile Boşanma Davası
85
b. Genel Boşanma Nedeni
87
aa. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeni ile Boşanma Davası
87
aaa. Çekişmeli Boşanma Davası (MK 166/1 m.)
87
bbb. Anlaşmalı Boşanma Davası (MK 166/3 m.)
92
ccc. Bir Yıllık Ayrılıktan Sonra Açılan Boşanma Davası (MK 166/4 m.)
97
ddd. Ayrılık Kararı Verilmesi ve Bir Araya Gelinmemesi Halinde Açılan Boşanma Davası
99
2. İştirak Nafakası ve Artırılması Davaları
103
3. Bekârlık Soyadını veya Boşandığı Eşinin Soyadını Kullanmaya İzin Verilmesi Davası
108
4. Çocukla Kişisel İlişki Kurulması İstemi Davası
113
a. Çocukla Kurulan Kişisel İlişkinin Yeniden Düzenlenmesi İstemi Davası
116
b. Kişisel İlişki Hakkının Kaldırılması İstemi Davası
118
G. Evlilik Birliği
120
1. Evlilik Birliğini Temsil Yetkisinin Kaldırılması İstemi Davası
120
2. Evlilik Birliğini Temsil Yetkisinin Geri Verilmesi Davası
122
3. Aile Konutu Şerhi Verilmesi İstemi
124
4. Evlilik Birliğinin Korunmasına İlişkin Davalar
127
a. Eşler Birlikte Yaşarken
130
b. Birlikte Yaşamaya Ara Verilmesi
132
c. Borçluların Borçlarını Diğer Eşe Ödemelerine Karar Verilmesi İstemi
134
d. Tasarruf Yetkisinin Sınırlanması
136
e. Durumun Değişmesi
138
H. Eşyaların Tespiti, Eşya ve Ziynetlerin İadesi Alacağı İstemine İlişkin Davalar
138
I. Soybağına İlişkin Davalar
144
1. Babalığın Tespiti ve Nafaka Tayini Davası
145
2. Soybağının Reddi Davası
149
3. Tanımanın İptali Davası
153
4. Evlat Edinme Davası
158
a. Evlat Edinmede Rızanın Aranmaması İstemi Davası
162
b. Evlat Edinme İlişkisinin Kaldırılması İstemi Davası
164
5. Velayetin Kaldırılması Davası
166
6. Küçüğün Bir Kuruma Yerleştirilmesi İstemi
169
İ. Çocuk Mallarının Korunması Davası
171
J. Nafaka Davaları
173
K. Yabancı Mahkeme Kararının Tanıma ve Tenfizi Davası
181
1. Tanımanın İdari Yoldan Yapılması
181
2. Tanıma ve Tenfiz Davaları
181
2. BÖLÜM:
EŞLER ARASINDA MAL REJİMİNE İLİŞKİN DAVALAR
Av. Munise DAYI
I. İlgili Mevzuat
189
A. Yasal Mal Rejimi
189
B. Mal Rejimi Sözleşmesi
190
C. Mal Rejimi Sözleşmesi ile Yapılabilecek Değişiklikler
190
D. Edinilmiş Mal Kavramı
191
E. Kişisel Mal Kavramı
194
F. Edinilmiş Mallara Katılma Rejimine Hâkim Olan İlkeler
194
1. İspat Kolaylığı İlkesi
194
2. Alacaklı Eşin Hakkının Alacak Hakkına Dayanması
195
3. Borçlu Eşe Ödeme Kolaylığı Sağlanması
196
G. Mal Rejiminin Sona Ermesi
196
1. Eşlerden Birinin Ölümü
196
2. Mahkeme Kararı ile Mal Ayrılığına Geçilmesi
196
3. Başka Bir Mal Rejiminin Kabulü İle
197
4. Boşanma veya Evliliğin İptali Davası İle
197
II. Kanıtlama
198
III. Yargılama Usulü
198
IV. Mevcut Mal Rejiminin Olağanüstü Mal (Ayrılığı) Rejimine Dönüştürülmesi Davası
200
V. Cebri İcra Halinde Eşler Arasında Mal Ayrılığına Karar Verilmesi Davası
202
VI. Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi Davaları
204
Kaynakça
210
10. KISIM:
TÜKETİCİ HUKUKUNA İLİŞKİN DAVALAR
Av.–Arb. Gültezer HATIRNAZ EROL
Av. Prof. Dr. H. Tamer İNAL
Prof. Dr. Hayrunnisa ÖZDEMİR
I. Ayıplı Mal ve Ayıplı Hizmetten Kaynaklanan Davalar
211
A. Ayıplı Mal
211
1. Genel Olarak
211
II. TKHK’ya Göre Ayıplı Mal Tesliminden Doğan Sorumluluğun Şartları
212
A. Ayıplı Bir Malın Teslimi
212
B. Zikir ve Vaad Edilen Niteliklerin Yokluğu
212
C. Lüzumlu Vasıfların Yokluğu
214
D. Geç İfa
216
E. Montaj Eksiklikleri
216
F. Ayıp Çeşitleri
216
1. Maddî Ayıp
217
2. Hukukî Ayıp
218
3. Ekonomik Ayıp
222
G. Hasarın Geçtiği Anda Ayıbın Var Olması
224
H. Ayıbın Bilinmemesi
224
İ. Ayıptan Doğan Sorumluluğu Kaldıran Bir Sorumsuzluk Anlaşması Yapılmamış Olması
225
j. TKHK’da Muayene ve İhbar Külfeti Bir Şart Olmaktan Çıkmıştır
226
III. Ayıplı Mal Karinesinden Kurtuluş
227
IV. İspat Yükü
228
V. Tüketicinin Seçimlik Hakları
231
A. Dönme Hakkı
231
B. Satış Bedelinin İndirilmesi
233
C. Ücretsiz Onarım ve Yenisi ile Değiştirme Hakları
234
D. Ayıplı Malın Ayıpsız Benzeriyle Değiştirilmesini İsteme Hakkı
236
E. Tazminat Talebi
241
1. Sözleşmeden Dönme Durumunda Tazminat
241
2. Diğer Seçimlik Haklarla Birlikte Tazminat Talebinde Bulunmak
241
3. Seçimlik Hakları Kullanmaksızın Sözleşmeye Aykırılık Sebebiyle Tazminat Talebi
241
4. Alıcının/Tüketicinin Manevi Tazminat Hakkı
245
F. Ayıplı Mal Tesliminden Dolayı Sorumlu Tutulacak Kişiler
246
1. Satıcı
246
2. Tüketicinin Üretici ve İthalatçıya Başvurma Hakkı
246
3. Kredi Veren
246
VI. Zamanaşımı
247
VII. Ayıplı Hizmetin Tanımı ve Unsurları
250
A. Genel Olarak
250
B. Ayıplı Hizmetten Dolayı Sorumluluk
252
C. Tüketicinin Seçimlik Hakları
252
1. Sözleşmeden Dönme
252
2. Ayıp Oranında Satış Bedelinden İndirim Talep Etme
253
3. Ücretsiz Onarım İsteme
253
4. Hizmetin Yeniden Görülmesi
253
5. Maddi Tazminat
254
D. Zamanaşımı
254
Kaynakça
257
VIII. Banka Kredi Sözleşmelerinden Kaynaklanan Davalar
258
A. Giriş
258
B. Kredi Kuruluşları ve Kredi Çıkarma Yöntemleri
261
1. Bankalar
262
a. Tüketici Kredisi Sözleşmesi Kavramı
262
aa. Banka Tarafından, Ödeme Zorluğu İçinde Kalan Borçluya Sağladığı, Ödemenin Ertelenmesi, Ödünç veya Benzeri Finansman Şekilleri Aracılığıyla Kredi Sağlaması
262
aaa. Tüketici Kredileri
263
bbb. Banka Tarafından, Ödemenin Ertelenmesi Yöntemi Kapsamında Kredili Mevduat
264
bb. Kredi Kartı Kullanımı
266
aaa. Kart Sahipleri ve İşyerlerinin Yükümlülükleri
267
bbb. Kredi Kartlarında Taraf İlişkileri
269
ccc. Kredi Kartlarında İki ve Üç Taraf İlişkisi
270
ddd. Kredi Kartının Gayrinakdî ve Nakdî Kredi İşlevi
270
2. Tüketici İşlemi Açısından Karşılaştırmalı Hukuk
271
a. Avrupa Birliği Konseyi’nin 2008/48/CE Direktifini 20/11/2026 Tarihinde Yürürlükten Kaldıracak Olan Tüketici Kredisi Sözleşmelerine İlişkin 18 Ekim 2023 Tarihli ve 20/11/2026 Günü Yürürlüğe Girecek Olan Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Yönergesi (UE) 2023/2225 Sayılı
271
b. Avrupa Birliği Konseyi’nin 20/11/2026 Gününe Kadar Yürürlükteki 2008/48/CE Yönergesi
272
c. İsviçre Hukuku’nun, Tüketici Kredileri Hakkında Federal Kanun hükümleri kapsamında
273
d. Fransız Hukuku’nun, Tüketim Kanunu Hükümleri Kapsamında
274
e. Türk Hukuku’nda Uygulama
275
aa. Kredi Kartı Limiti
275
bb. Kuruluşlar ve Kurumlar Arası İşbirliği
276
3. Tüketici İşleminin, Taraflar Arasındaki Sözleşmenin Hukukî Niteliğinin Tespitine Göre Belirlenmesi Gereği
276
a. Emek Sarfı Sayesinde, Temin Edilen Sonuç, İster Bedensel Bir Faaliyete, İsterse Fikrî Bir Faaliyete Dayalı Olsun veya Bunların Birlikte Olduğu, Yani Kişi Tarafından Sarf Edilen Emeğin, Hem Bedensel, Hem de Fikrî Bir Çalışmanın Ürünü Olması Hâli
276
b. Kredi Kartlarının Kullanılması
280
c. Tüketici ile Kredi Kartı Çıkaran Kuruluş Arasındaki Sözleşmede, Kart Hâmilinin Haklarını Zedeleyici ve Kart Çıkaran Kuruluş Lehine Tek Taraflı Haksız Şartlar ve Kredi Kartı Üyelik Bedeli
283
d. Finansal Kiralama Sözleşmesi Yöntemi ile Kredilendirme ve Konut Finansmanı
284
aa. Finansal Kiralama Sözleşmeleri Aracılığı ile, Taşınır Mallar Satın Alınabilmesi ve Taşınmaz Malların Kiracılık Yöntemi ile Satın Alınabilmesi
290
bb. Finansal Kiralama Süresinin Hitamında Ödenmiş Olan Kira Tutarının, Malın İktisadî Değerinin Üzerinde Olması, Mülkiyetin Devrinin Taraflarca Amaçlanmış Olduğunun Karinesi Olması
292
cc. Finansal Kiralama Sözleşmesinde, Bağlı Krediler Tipindeki Tüketici Kredilerinde Olduğu Gibi, Bir Üçlü Taraf İlişkisinin Varlığı
294
dd. Tüketim Mallarına İlişkin Finansal Kiralama (Leasing) Yöntemiyle Satın Alma İşlemleri
296
e. Ticarî İşletmeler Dışındaki Finansal Kiracının Korunması Gereği
298
aa. Mal Satımı veya Taksitle Satım Görüşü
299
bb. Finansal Kiralama Kanunu’na Göre Yatırım ve Tüketim Malı Ayırımı
299
f. Finansal Kiralama Sözleşmesinde Konu Edilen Dayanıklı Tüketim Malları
300
aa. Malın, Kullanan Tarafından Tahsis Edildiği Amaç
301
bb. Tüketici ve Finansal Kiracı Açısından Temerrüd Hâli ve Sonuçları
302
cc. Tüketici veya Tacir Olma Niteliği Açısından Karşılaştırmanın Sonuçları
303
4. Finansal Kiralama Sözleşmesi Açısından Tüketicinin Konumu ve Tüketici İşlemi
304
a. Konut Finansmanı Sözleşmeleri
304
aa. Sözleşme Öncesi Bilgilendirme Yükümlülüğü
305
bb. Tüketici İşlemi Kapsamında Konu Edilen Çeşitli Satış Sözleşmesi Tipleri Arasında Finansal Kiralama Yöntemi
307
b. Sözleşmede Belirtilmek Suretiyle Konut Finansmanına Yönelik Kredilerde ve Finansal Kiralama İşlemlerinde Faiz Oranı
308
aa. Malın İktisadî Kullanımı Hakkının, Mülkiyet Hakkının Edinilmesinden Daha Önemli Bir Unsur Olması Esasına Dayanmakta ve Kiralama ile Satım Akdinin Esaslarının Birleştirmesi
309
bb. Yürürlüğe Giren 6361 Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ile Getirilen Farklılıklar
311
cc. Finansal Kiralama Süresinin Hitamında Ödenmiş Olan Kira Tutarının, Malın İktisadî Değerinin Üzerinde Olması, Mülkiyetin Devrinin Taraflarca Amaçlanmış Olduğunun Karinesi Olması
314
5. Finansal Kiralama Sözleşmesinde, Bağlı Krediler Tipindeki Tüketici Kredilerinde Olduğu Gibi, Bir Üçlü Taraf İlişkisinin Varlığı
315
a. Ticarî İşletmeler Dışındaki Finansal Kiracının Korunması Gereği
316
b. Mal Satımı veya Taksitle Satım Görüşü
318
c. Finansal Kiralama Kanunu’na Göre Yatırım ve Tüketim Malı Ayırımı
320
aa. Finansal Kiralama Sözleşmesinde Konu Edilen Dayanıklı Tüketim Malları
321
aaa. Malın, Kullanan Tarafından Tahsis Edildiği Amaç
322
bbb. Tüketici ve Finansal Kiracı Açısından Temerrüd Hâli ve Sonuçları
322
bb. Finansal Kiralayan, Finansal Kiralama Bedelini Ödemede Temerrüde Düşen Kiracıya Verdiği Otuz Günlük Süre İçinde de Bu Bedelin Ödenmemesi Hâlinde, Sözleşmenin Feshi
325
aaa. Tüketici Niteliği Açısından Karşılaştırmanın Sonuçları
326
aaaa. Malın Kiracı Tarafından Satın Alınabilmesi ve Finansal Kiralama Kiracısının, Malı Özel Amaçları İçin Satın Alan, Kullanan veya Yararlanan Tüketici Konumuna Geçmesi
326
bbbb. Finansal Kiracıya Tanınan Alım Hakkının Kiracı Tarafından Kullanılması Üzerine, Yeni ve Bağımsız Bir Satım Sözleşmesinin Yapılması
327
cccc. Satıma Çevrilebilir Kira Görüşü
328
dddd. Hak Satımı Görüşü
329
eeee. Ödünç Sözleşmesi Görüşü
329
ffff. Mislî Eşya Ödüncü Görüşü
330
gggg. Para Ödüncü Görüşü
330
hhhh. Vekâlet Görüşü
331
iiii. Kendine Özgü Yapısı Olan (Sui Generis) Kredi Sözleşmesi Görüşü
331
bbb. Malın Ticarî Amaçlı Bir Yatırım Malı Olma Niteliği
332
6. Özel Finans Kurumları
334
a. Özel Finans Kurumlarının Kuruluş ve Faaliyetleri Kapsamında Kredi
335
b. Fon Kullandırma Yöntemleri
335
7. Finansman Şirketleri
336
a. Finansal Kiralama Sözleşmenin Konusu Kapsamında Taşınır ve Taşınmaz Mallar
336
b. Finansal Kiralama Konusu Malın Zilyetliğinin, Kiracılık Sıfatının veya Mülkiyetin Devri
337
C. Görev
337
1. Tüketici Kredilerine İlişkin Uyuşmazlıkların Çözüm Mercii
338
a. Tüketici Mahkemelerinde Görev
339
b. Görevle İlgili Düzenlemeler Kamu Düzenine İlişkin Olup, Taraflar İleri Sürmese Dahi Yargılamanın Her Aşamasında Re’sen Gözetilmesi Gereği
341
aa. Aynı Yerde Ayrı Bir Tüketici Mahkemesi Varsa, Çekişmenin Tüketici Mahkemesinde Görülmesi Gereği
342
bb. Hukukî İşlemin TKHK Kapsamında Kaldığının Kabul Edilmesi İçin Yasanın Amacı İçerisinde, Tanımları Verilen Taraflar Arasında Mal ve Hizmet Satışına İlişkin Bir Hukukî İşlemin Olması Gereği
342
cc. Tüketicinin, Davalı Sağlık Merkezinde Yaptırdığı Tahlilin Hatalı Yapılması Nedeniyle Açılan Manevî Tazminat Davasında Tüketici Mahkemesinin Görevli Olması
343
2. Usûle İlişkin Hükmün Uygulanabileceği Zaman Yönünden, Kanun’da Bir Geçiş Hükmüne Yer Verilmediği Durumda, Usûle İlişkin Kuralın, Henüz Sonuçlanmamış Olan Tüm Davalarda Uygulanması Gereği
345
a. Taraflar Arasında Meydana Gelen İhtilâfın, 6502/TKHK Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Olması ve Davanın, Tüketiciler, Tüketici Örgütleri veya Bakanlık Tarafından Açılması
345
b. Tüketici Mahkemelerinin Hesap İşletim Ücreti Nedeniyle Açılan Davalarda Görevli Olmaması
347
3. Tüketicinin Taraf Olduğu İnternet Bankacılığı
348
4. Tüketici İşlemi ile Konu Olan Sözleşmeler Alanında Görevli Mahkeme ve Ayırıcı Kıstaslar
348
a. Hazır Bir Malı veya Hizmeti Satın Alarak, Onu Günlük Yaşamında Kullanan veya Tüketen Kişinin Korunması Kıstası
350
b. Kanunun Kapsamına, Tüketime Yönelik Dar Kapsamlı Mal ve Hizmet İlişkilerinin Alınması Kıstası
352
c. Tüketicinin, İşlemi Nihaî Olarak Kâr ve Kazanç Sağlamak Amacına Dönük Olarak Yapmamış Olması Kıstası
354
d. Hukukî İşlemin, Yasanın Amacı Kapsamında ve Taraflar Arasında Mal ve Hizmet Satışına İlişkin Olması Kıstası
357
e. Tüketiciye Verilen Hizmetin Parasal Bir Menfaat Karşılığında Yapılması Kıstası
358
D. Yetki
359
E. Davacı – Davalı
361
1. Davacı
361
a. Davacı Tüketici
362
aa. Tüketicinin Maddî Zararlarına İlişkin Dava
362
bb. Tüketicinin Manevî Zararlarına İlişkin Dava
363
cc. Satıcıya Karşı Rücû Davası
363
dd. Ayıplı Mal ve Hizmetlere İlişkin Dava
364
aaa. Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması ve Maddî ve Manevî Zarar Davası
365
bbb. Olduklarından Farklı Görünen Mallar Hakkında Maddî ve Manevî Zarar Davası
365
ee. Konut Finansmanı Kredisi ile Taşınmaz Satın Alımında İşlem Temelinin Çökmesi ve Sonuçları
368
aaa. Beklenmeyen Hâl Kuramı (İşlem Temelinin Çökmesi Kuramı)
374
bbb. Beklenmeyen Hâl Kuramının (İşlem Temelinin Çökmesi Kuramının) Uygulanması
378
ccc. Dövize endeksli kredi sözleşmelerinde uyarlama
379
b. Davacı Bakanlık
393
aa. Üretimin ve Satışın Durdurulması ile Malın Toplatılmasına İlişkin Dava
394
bb. Kanuna, Genel Ahlâka Aykırı, Doğru ve Dürüst Olmayan Reklâm ve İlânların Durdurulması veya Düzeltilmesine İlişkin Dava
394
aaa. Standardına Uygun Hâle Getirilmeyen Malların Müsaderesine ve Toplatılmasına İlişkin Dava
395
bbb. Süreli Yayın Kuruluşları Tarafından Düzenlenen Kampanyalara İlişkin Dava
395
c. Davacı Tüketici Örgütleri
395
2. Davalı
396
a. Ayıplı Maldan veya Ayıplı Malın Neden Olduğu Her Türlü Zarardan Sorumluluk
396
b. Bağlı Kredi ile Gerçekleşen İşlemlerdeki Ayıplı Mal Satımında
397
F. Yargılama Usûlü
399
1. Basit Yargılama Usûlü
400
2. Tabii Hâkim İlkesine Ters Düşmemek Gereği
400
3. Üretimin veya Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
401
G. Emsal Yargıtay Kararları
424
Kaynakça
426
IX. Hekimin Kusuru Sonucu Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle Maddi ve Manevî Tazminat Davaları
428
A. Kamu Hastanelerinde Çalışan Hekimin Kusuru Sonucu Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle, İdare Aleyhine Açılan Tam Yargı Davası (Hizmet Kusuru Nedeniyle Maddi ve Manevî Tazminat Davası)
428
1. Giriş
428
2. Maddi – Manevî Tazminat
429
a. Maddi Tazminat
429
b. Manevî Tazminat
429
3. Görev
430
4. Yetki
431
5. Davacı – Davalı
431
B. Özel Hastanede Çalışan Hekimin Kusuru Sonucu Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası
440
1. Giriş ve İlgili Mevzuat
440
2. Tazminat Sorumluluğu ve Tazminat
443
a. Doğrudan Hekime Başvurma
443
b. Özel Hastanelerin, Tazminat Sorumluluğu, Tazminat Sorumluluğunun Sonuçları
443
c. Tazminat Sorumluluğunun Temelleri
444
d. Tazminat Sorumluluğunun Doğması İçin Aranan Şartlar
444
aa. İlişki Koşulu– Bir Sözleşmenin Varlığı – Haksız Fiil
445
bb. Eylem– Sözleşmenin İhlali – Hukuka Aykırılık
445
cc. Zarar
445
dd. Kusur
445
ee. İlliyet (Nedensellik) Bağı
445
e. Tazminat Türleri
445
aa. Maddi Tazminat
445
aaa. Bedensel Zararlar Nedeniyle Tazminat
445
bbb. Ölüm Nedeniyle Tazminat Davaları
446
bb. Manevi Tazminat
446
f. Tazminat Miktarının Belirlenmesi
446
g. Tazminat Davalarında, Dava Türleri
447
h. Uygulamada Açılan Tazminat Davası Konuları
448
3. Görev
449
4. Yetki
450
a. Sözleşme İlişkisi Var İse
450
b. Haksız Fiil İlişkisi Var İse
450
5. Davacı – Davalı
451
6. Yargılama Usulü
451
a. Tazminattan İndirim
453
b. Tazminat Davalarında Zararın İspatı
453
c. Tazminat Davalarında Zamanaşımı
454
C. Serbest Çalışan Hekimin Kusuru Nedeniyle Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası
463
1. Giriş ve İlgili Mevzuat
463
2. Tazminat Sorumluluğu ve Tazminat
465
a. Hastanın Serbest Çalışan Hekime Başvurması
465
b. Serbest Çalışan Hekimin, Yardımcı Kişi Kullanması
467
c. Tazminat Sorumluluğun Temelleri
467
d. Tazminat Sorumluluğun Doğması İçin Aranan Şartlar
468
aa. İlişki Koşulu– Bir Sözleşmenin Varlığı – Haksız Fiil
468
bb. Eylem– Sözleşmenin İhlali – Hukuka Aykırılık
468
cc. Zarar
468
dd. Kusur
468
ee. İlliyet (Nedensellik) Bağı
468
e. Tazminat Türleri
468
aa. Maddi Tazminat
469
aaa. Bedensel Zararlar Nedeniyle Tazminat
469
bbb. Ölüm Nedeniyle Tazminat Davaları
469
bb. Manevi Tazminat
469
f. Tazminat Miktarının Belirlenmesi
470
g. Tazminat Davalarında, Dava Türleri
470
h. Uygulamada Açılan Tazminat Davası Konuları
471
3. Görev
472
4. Yetki
473
a. Sözleşme İlişkisi Var İse
473
b. Haksız Fiil İlişkisi Var İse
473
5. Davacı – Davalı
474
6. Yargılama Usulü
474
a. Tazminattan İndirim
476
b. Tazminat Davalarında Zararın İspatı
476
c. Tazminat Davalarında Zamanaşımı
477
Kaynakça
483
11. KISIM:
İŞ VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU DAVALARI
Av. Hasan Ali ÖZYÖRÜK
I. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunun Tarihsel Gelişimi
485
A. İş Hukuku
485
B. Sosyal Güvenlik Hukuku
488
II. Tanımlar
491
A. İşçi
491
1. İşçi Kavramı ve Tanımı
491
2. İşçilik Sıfatının Zorunlu Unsurları
493
a. İşçinin Gerçek Bir Kişi Olması Zorunluluğu
493
b. Sözleşmeye Bağlı Olarak Çalışma
494
aa. İşçi, Sözleşmeli Personel ve Memur Ayırımı
495
bb. Çırak ve Stajyerler
496
cc. Ayrık Durumlar
497
c. Bağımlı Olarak ve Ücret Karşılığı Çalışma
498
aa. Bağımlılık Unsuru
498
bb. Ücret Karşılığı Çalışma
498
B. İşveren
499
1. İşveren Kavramı ve Tanımı
499
2. İşveren Sıfatının Unsurları
501
a. Kimlerin İşveren Olabileceği
501
b. İşveren Sıfatının Kazanılması İçin, İşçi Çalıştırma Koşulu
502
aa. Çalışmanın İş Sözleşmesine Dayanması ve Ücret Karşılığı Yapılması
502
bb. İşverenin Yönetim Hakkı
502
C. İşyeri
503
D. İşveren Vekili
504
1. İşveren Vekili Kavramı ve Tanımı
504
2. İşveren Vekili Sıfatının Unsurları
505
a. İşvereni Temsil Etmek–Onun Adına Hareket Etmek
506
b. İşin, İşyerinin ve İşletmenin Yönetiminde Görev Alma
506
E. Asıl İşveren – Alt İşveren
507
1. Asıl İşveren – Alt İşveren Kavramları ve Tanımları
507
2. Alt İşverenlik Sözleşmesi
510
F. Sigortalı
512
1. Kanun Kapsamında Kabul Edilen Sigortalılar
512
a. İş Sözleşmesiyle Çalışanlar
512
b. Bağımsız Çalışanlar
512
c. Kamu Görevlileri
513
2. Yasa Kapsamında Yer Almayan Sigortalılar
513
III. İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Davalarında Yargılama Usulü
513
A. Görevli ve Yetkili Mahkeme
513
B. Basit Yargılama Usulü
514
C. İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk
516
D. Bazı Uyuşmazlık Türleri Bakımından Yargılama Usulünde Özellik Arzeden Hususlar
519
1. İşe İade Davalarında Yargılama Usulüne İlişkin Durumlar
519
a. İtiraz Süreci
519
b. İtirazın Konusu ve Süresi
519
c. Geçerli Nedenin İspatı
520
d. Yargılama Usulü
521
aa. Genel Olarak
521
bb. Bazı Olay ve Hukuki Olguların Yargılamaya Etkisi
522
aaa. İşçinin Ölümü
522
bbb. İşçinin Önel İçerisinde Emekli Olması veya Derhal Fesih Beyanında Bulunması
523
ccc. İşçinin Davadan Vazgeçmesi
525
ddd. İşçinin Başka Bir İşe Girmesi veya Gelir Getirici Bir Faaliyette Bulunması
525
eee. İşyerinin Kapanması
526
fff. Yargılama Sırasında İşverenin İşçiyi Yeniden İşe Başlatması
527
2. Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Davalarda Yargılama Usulüne İlişkin Özel Durumlar
528
a. Göreve İlişkin İlkeler
528
aa. Genel Olarak
528
bb. İş Kanunu Kapsamı Dışındaki İşler ve İşyerleri ile İlgili Uyuşmazlıklar
528
cc. Özel Sigorta Şirketlerine Karşı Açılan Davalar
528
dd. Çırakların İş Kazaları Nedeniyle Açacakları Davalar
529
ee. 2022 sayılı Yasa ile İlgili Uyuşmazlıklar
529
ff. 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunundan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar
530
gg. 6183 Sayılı Kanunun 88 ve 99’uncu Maddelerinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar
530
hh. İdari Para Cezasına İtiraz Davaları–İdari Yargı
530
b. Yetkiyi İlişkin İlkeler
531
aa. Genel Olarak
531
bb. İş Kazası Nedeniyle Tazminat Davalarında Yetki
532
cc. Birden Fazla Yetkili Mahkeme Bulunması
532
dd. Kurumun Prim ve Diğer Alacaklarının Tahsiline Yönelik Davalarda Yetki
533
c. Ayrık Durumlar
533
aa. Şirketin Kaydının Ticaret Sicilinden Silinmesi
533
bb. İş Kazasından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davası ile İşçi Alacaklarına İlişkin Dava Birlikte Görülemez
533
cc. Şirket Üst Düzey Yöneticilerinin Prim Borçlarından Dolayı Sorumluluğu
534
IV. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Dava Türleri
535
A. İş Davaları
535
1. İşçi Alacaklarına İlişkin Davalar
535
a. Feshe Bağlı İşçi Alacaklarının Tahsiline İlişkin Davalar
535
aa. Genel Olarak
535
bb. Feshe Bağlı Alacaklar
536
aaa. Kıdem Tazminatı
536
bbb. İhbar Tazminatı
556
ccc. Yıllık İzin Ücreti
559
ddd. İş Kaybı Tazminatı
562
eee. Bakiye Süre Ücreti
562
fff. Eğitim Gideri Tazminatı
564
ggg. Kötüniyet Tazminatı
565
hhh. Yeni İş Arama İzni Ücreti
566
b. Feshe Bağlı Olmayan İşçi Alacakları
566
aa. Eşit İşlem Borcuna Aykırılık Tazminatı
567
bb. Ücret ve Ekleri
569
aaa. Prim
571
bbb. İkramiye
573
ccc. Transfer Ücreti
575
ddd. Bahşiş
575
eee. Asgari Geçim İndirimi
576
fff. İlave Tediye
577
ggg. Sefer Harcırahı – Sefer Primi
579
hhh. Ücret ve Ücretin Eki Niteliğindeki Alacaklara Yürütülecek Faiz Oranı
581
cc. Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Ücreti
582
aaa. Fazla Çalışmanın İspatı
587
bbb. Denkleştirme
591
dd. Hafta Tatili Ücreti
592
ee. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti
594
ff. Harcırah–Geçici Görev Yolluğu
595
gg. Süt İzni Ücreti
596
hh. Sendikal Tazminat
596
c. Basın İş Kanunundan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar
598
aa. Basın Çalışanlarının Kıdem Tazminatı Hakkı
599
bb. Fazla Çalışma Alacağı
601
cc. Basın Çalışanlarının İkramiye Hakkı
602
2. İşe İade Davaları
606
a. Giriş – İş Güvencesi Kavramı ve Yasal Dayanağı
606
b. İş Güvencesi Hükümlerinin Uygulanacağı İşyerleri
607
aa. Otuz İşçi Sayısının Hesaplanmasında Nazara Alınması Gereken İşçiler
608
bb. İşverenin Yurt Dışında Çalıştırdığı İşçiler
610
c. İş Güvencesinden Yararlanabilecek İşçiler
611
aa. Genel Olarak
611
bb. İşveren Vekilleri
614
d. Feshin Geçerli Bir Nedene Dayandırılması Zorunluluğu
615
aa. Geçerli Neden Kavramı
615
bb. İşçinin Kişiliği ile Alakalı Geçerli Fesih Nedenleri
616
aaa. İşçinin Yetersizliğinden Kaynaklanan Geçerli Nedenler
616
bbb. İşçinin Davranışlarından Kaynaklanan Geçerli Nedenler
618
ccc. İşçinin Kişiliğinden Kaynaklanan Nedenlerin Fesih Sebebi Sayılabilmesi İçin Gerekli Koşullar
619
cc. İşletmeyle, İşyeriyle ve İşle İlgili Geçerli Fesih Nedenleri;
620
aaa. İşçinin İstihdamını Engelleyen Nedenlerin Bulunması
620
bbb. Feshin İşletmesel Bir Karara Dayanması
621
dd. Geçerli Nedenin Yargısal Denetimi
621
aaa. Keyfilik Denetimi
622
bbb. Tutarlılık Denetimi
622
ee. Geçerli Nedenin Yargısal Denetiminde Esas Alınacak İlkeler
622
aaa. Feshin Son Çare Olması İlkesi
623
bbb. Ölçülülük İlkesi
624
ccc. Menfaatlerin Değerlendirilmesi İlkesi
626
ddd. Tahmin İlkesi
626
e. Feshin Yazılı Olarak Yapılması Koşulu
626
f. Fesih Bildiriminde Fesih Nedeninin Açık ve Kesin Bir Şekilde Belirtilmesi
626
g. İşverenin Savunma Almak Zorunda Olduğu Haller
627
h. Feshin Geçersizliğinin Hukuki Sonuçları
628
aa. Genel Olarak
628
bb. İşçinin Yeniden İşe Başlatılması
630
aaa. İşçinin İşe Başlama Başvurusu – İşverenin İşe Davetinin Şekli ve Süresi
630
bbb. İşçinin Önceki İşinde ve İşyerinde İşe Başlatılması
632
ccc. İşçinin İşe Başlama Başvurusunu Geri Alması
633
cc. Feshin Geçersizliğinin Tespitine Rağmen İşçinin Yeniden İşe Başlatılmaması
633
aaa. İşe Başlatmamanın Yeni Bir Fesih Sayılması
633
bbb. Boşta Geçen Süre Ücreti ve İş Güvencesi Tazminatı
634
ccc. İşe Başlatmamanın Hukuki Sonucu
636
dd. Feshin Geçerli Sayılması Hali
637
ee. İş Güvencesine İlişkin Mutlak Emredici Nitelikteki Hükümler
637
3. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisinden Kaynaklanan Davalar
639
a. Asıl İşverenin ve Alt İşverenin İşveren Kimliği
639
b. Asıl İş ve Yardımcı İşin Alt İşverene Devredilebilme Koşulları
640
aa. “Asıl İş” Kavramı ve Alt İşverene Devredilebilme Koşulları
641
bb. “Yardımcı İş” Kavramı ve Alt İşverene Devredilebilme Koşulları
643
c. Alt İşveren İşçilerinin Sadece Alınan İşte Çalıştırılması Koşulu
644
d. Alt İşveren Daha Önce O İşyerinde Çalıştırılan Bir Kimse Olmamalıdır
645
e. Asıl İşveren ve Alt İşverenlerin Sorumlulukları
646
aa. İşçinin Yeni Alt İşveren Nezdinde Çalışmaya Devam Ettiğinin Savunulması
648
aaa. İşçinin İş Sözleşmesini Feshetmesi
648
bbb. Alt İşveren Tarafından İşçiye Yeni İş Teklifinde Bulunulması
649
bb. Yeni Alt İşveren Nezdindeki Çalışmanın Aralıksız Olup Olmadığının Tespiti
650
cc. Değişen Alt İşverenler Arasındaki İlişkinin İşyeri Devri Olarak Kabulünün Hukuki Gerekçesi
651
f. Asıl İşveren ve Alt İşverenin İşçiye Karşı Sorumluluklarının Sınırları
652
aa. Alt İşverenlik İlişkisi Devam Ederken İş Sözleşmesinin Feshedilmesi
652
bb. İşçinin Alt İşverenin Kendi İşinde de Çalışması
653
cc. İşçinin Alt İşverenlik İlişkisi Kapsamı Dışında Asıl İşverenin Kendi İşinde de Çalıştırılması
653
dd. İşçinin Alt İşverenlik İlişkisinden Sonra Başka Bir Asıl İşverenin İşinde veya Alt İşverenin Kendi İşinde Çalıştırılması
654
4. Ayrık Konular
655
a. Rekabet Yasağına Aykırılık Davaları
655
b. İşçinin Sır Saklama Borcu (Yükümlülüğü)
660
aa. Kavram Olarak
660
bb. Hukuki Nitelendirme
661
cc. Sır Saklama Yükümlülüğünün Rekabet Yasağı ve Sadakat Borcu ile İlişkisi
662
dd. Zaman Bakımından Sır Saklama Borcu
663
ee. Sır Saklama Borcuna Aykırılıkta Kusur Unsuru – Sırrın Usulsüz Olarak Kullanılması
664
ff. Sır Saklama Borcuna Aykırılıkta Kusur Unsuru – Sırrın Usulsüz Olarak Kullanılması
665
c. İşçi Alacakları Davalarında Zamanaşımı
668
aa. Genel Olarak
668
bb. Zamanaşımının Başlaması ve Kesilmesi
670
cc. Zamanaşımının Kesilmesinin Diğer Borçlulara Etkisi
672
dd. Zamanaşımından Feragat
672
ee. İş ve Sosyal Güvenlik Uyuşmazlıklarında Zamanaşımı
673
d. İş Davalarında Muvazaa Konusu
674
aa. Alt İşverenlik İlişkisi Açısından Muvazaa Kavramı ve Hukuki Sonuçları
675
bb. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisinin Geçersizliği ile Muvazaa Kavramlarının Farklılığı
677
cc. Asıl İşverenin Alt İşveren İşçileri Üzerindeki Yetkileri
678
dd. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisi ile İlgili Özel Kanun Hükmü Bulunması
678
e. Cezai Şart
679
f. İbraname
681
g. İkale Sözleşmesi
687
h. Takas
692
ı. Mahsup
693
B. Yargıtay İlke Kararları Çerçevesinde Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Davalar
696
1. Hizmet Tespiti Davaları
696
a. Genel Olarak
696
b. Hizmet Tespiti Davalarının Hukuki Dayanakları
698
c. Tespit Davası Türleri
700
aa. 506 ve 5510 Sayılı Yasalar Uyarınca Açılacak Hizmet Tespiti Davaları
701
aaa. Dava Açılma Koşulları
701
bbb. Davanın Tarafları
706
ccc. Görevli ve Yetkili Mahkeme
708
ddd. Tespit Davalarında İspat Konusu
708
eee. Kamu İşyerlerindeki Çalışmalar
712
fff. Çıraklık Sözleşmesi ile Çalışılan Süreler
713
ggg. Ev Hizmetlerinde Geçen Süreler
713
hhh. Profesyonel Futbolculukta Geçen Süreler
714
ııı. Halk Eğitim Merkezinde Geçen Hizmetler
715
iii. Basım ve Gazetecilik İşyerindeki Çalışmalar
716
bb. 1479 Sayılı Yasaya Tabi Esnaf ve Bağ–Kur Sigortalılığının Tespiti Davaları
716
aaa. Yasal Dayanak
716
bbb. Mevzuattaki Değişiklikler
716
ccc. Yaş Koşulu
718
ddd. Kayıtsız Döneme İlişkin Prim Ödemeleri
718
cc. 2925 Sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunundan Kaynaklanan Tespit Davaları
719
dd. Tarımda Kendi Adına Bağımsız Çalışan Sigortalıların Tespiti Davaları
719
aaa. Tarımsal Faaliyette Bulunma Koşulu
719
bbb. Makul Süreden Az Sigortalılıklar
720
ccc. Kurumun Re’sen Kayıt Yükümlülüğü
720
ddd. Sigortalılığın Tespitinde Araştırma Usulü
721
eee. Kesintisiz Tarımsal Faaliyetin Bulunması
724
fff. Kısa ve Uzun Süreli Çalışmalar
725
ee. Aidiyet Davaları
729
ff. Prime Esas Ücretlerin Tespiti
732
gg. Sigortalılığın Başlangıcının Tespitine İlişkin Davalar
732
2. İş Kazası ve Meslek Hastalığından Kaynaklanan Davalar
733
a. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Kavramları
733
aa. İş Kazası
733
bb. Meslek Hastalığı
735
b. Geçici İş Göremezlik Ödeneği
736
c. Maddi ve Manevi Tazminatı Davaları
736
aa. Tazminat Hesabında Sağ Eşin Evlenme İhtimali
737
bb. Tazminatın Hesabında Esas Alınacak Günlük Gelirin Belirlenmesi
738
cc. Kurumca Bağlanan Gelirlerden Yapılacak İndirimler
738
dd. Manevi Tazminatın Hesabında Esas Alınacak Ölçütler
739
ee. Kaçınılmazlık Faktörü
740
ff. Manevi Tazminat Talebinde Bulunabilecek Kişiler
741
gg. Zararın Gerçek Miktar ve Kapsamının Belirlenmesi
742
hh. Zamanaşımı
742
d. Ana–Babaya Ölüm Geliri Bağlanması
743
e. Rücu Davaları
744
aa. Hukuksal Dayanak
744
aaa. 5510 Sayılı Yasa
744
bbb. 506 Sayılı Yasa
745
bb. Rücu Hakkının Hukuksal Niteliği
746
aaa. İşveren Açısından
746
bbb. Üçüncü Kişiler Açısından
747
3. Farklı Sigortalılık Hallerine Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi ile İlgili Davalar
751
a. Genel Olarak
751
b. İlk Defa 5510 Sayılı Kanun Kapsamında Çalışanlar
751
c. 5510 Sayılı Kanun Öncesinde Sigortalı Olanlar
751
4. Yurt Dışında Geçen Çalışma Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesine İlişkin Davalar
754
a. Genel Olarak
754
b. Yurda Kesin Dönüş Şartı
755
c. Yurtdışında Yeniden Çalışmaya Başlama
755
d. Yurtdışı Çalışmalarının Borçlanılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmeler
755
aa. 6552 Sayılı Kanun Öncesi Dönem
755
bb. 6552 Sayılı Kanun Sonrası Dönem
756
5. Yaşlılık Aylığı Hak Kazanmaya İlişkin Davalar
760
a. Sigortalılık Süresi, Prim ve Yaş Koşulu
760
b. Birden Fazla Kuruma Bağlı Sigortalılığın Bulunması
761
c. İşten Ayrılma ve Kuruma Yazılı Başvuru Koşulu
761
d. Sigortalıların Borçlanabileceği Süreler
762
aa. Doğum Borçlanması
762
e. Yaşlılık Aylığının Başlangıcı, Kesilmesi, Yeniden Bağlanması
766
6. Maluliyet Aylığına İlişkin Davalar
769
a. Genel Olarak
769
b. Maluliyet Ortaya Çıkma Tarihi
771
c. Malullük Aylığı İçin Sigortalılık Süresi ve Prim Ödeme Şartları
772
7. Ölüm Aylığına İlişkin Davalar
775
a. Yasal Dayanak
775
b. Hak Sahipleri
776
c. İş Kazası ve Meslek Hastalığından Kaynaklanan Ölümler
776
d. Ölüm Aylığının Kesilmesi
777
e. Zamanaşımı
777
8. Çakışan Sigortalılığa İlişkin Davalar
779
a. Zorunlu Sigortalılık Hallerinde Çakışma
779
b. Zorunlu Sigorta ile İsteğe Bağlı Sigortalılık Hallerinin Çakışması
780
aa. 5 Yılı Aşan Süreye İlişkin Prim Borcu Bulunması
781
c. Borçlanılan Yurtdışı Çalışmalarının Türkiye’deki Sigortalılık Süresiyle Çakışması
782
9. İsteğe Bağlı Sigortalılığa İlişkin Davalar
783
a. Genel Olarak
783
b. İsteğe Bağlı Sigortalılık Şartları
784
10. Yapılandırma Yasalarından Kaynaklanan Davalar
785
11. Kuruma Karşı veya Kurum Tarafından Açılan Alacak Davaları
788
a. Tedavi Giderlerinin Tahsiline Yönelik Davalar
788
aa. Yasal Dayanak
788
bb. Kurumca Finansmanı Sağlanan Sağlık Hizmetleri
788
cc. Sağlık Hizmetlerinden Faydalanma Şartları
790
dd. Kurum Tarafından Karşılanmayan Sağlık Hizmetleri
791
b. Yersiz Ödemelerin İadesi
791
c. Boşandığı Eşi ile Fiilen Yaşama Nedeniyle Aylığın Kesilmesi
792
d. Zamanaşımı
796
aa. Ödenmeyen Prim ve Diğer Alacaklarda Zamanaşımı
796
bb. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasında Zamanaşımı
796
12. Müfettiş Raporlarının İptaline İlişkin Davalar
798
Kaynakça
801
İçtihat Dizini
807
Dilekçe Dizini
809
Kavram Dizini
813
Yorum yaz
Bu kitaba henüz yorum yapılmamış.
Bonus Card ( Garanti - Teb - Denizbank - Şekerbank vb. )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.900,00 | 1.900,00 |
Cardfinans ( Finansbank )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.900,00 | 1.900,00 |
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.900,00 | 1.900,00 |
Worldcard ( YKB - Vakıfbank - Anadolubank - Albaraka )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.900,00 | 1.900,00 |
Diğer Kartlar
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.900,00 | 1.900,00 |
-
-
-
-
-
Yeni-%5
Satışta değil -
Yeni-%5
Satışta değil
-
Yeni-%5
Satışta değil
-
Yeni-%5
Satışta değil
-
Yeni-%5
Satışta değil
-
-
Satışta değil
-
Satışta değil
