NATO Kapsamında Uzay Güvenliğinin Yorumlanması: Kolektif Savunmada Uzayın Rolü

Egemen Demirer

İÇİNDEKİLER

Önsöz
Kısaltmalar
Giriş

1. Bölüm: Uluslararası Hukuk Açısından Uzay Güvenliği ve Uzayda Silahlanma Yarışı Meselesi
   1. 1967 Tarihli Dış Uzay Andlaşması’nda Kabul Edilen Temel İlkeler Bağlamında Değerlendirme
    1.1.1. Uzayın Barışçıl ve Bilimsel Amaçla Keşfi ve Kullanımı İlkesi Bağlamında Uzay Güvenliğinin Değerlendirilmesi
    1.1.2. Uzayın Bütün İnsanlığa Tahsis Olunması İlkesi Bağlamında Uzay Güvenliğinin Değerlendirilmesi
   1.2. Uluslararası Hukuk Bağlamında Uzay Güvenliğinin Teorik İncelemesi
    1.2.1. Uzay Güvenliği Sorununu Doğrudan Düzenleyen Kaynaklar
     1.2.1.1. 1945 Tarihli Birleşmiş Milletler Andlaşması 2/4. Maddesinin Uzay Güvenliği Konusunda Değerlendirilmesi
     1.2.1.2. 1945 Tarihli Birleşmiş Milletler Andlaşması 51. Maddesinin Uzay Güvenliği Konusunda Değerlendirilmesi
     1.2.1.3. 1963 Tarihli Atmosferde, Uzayda ve Su Altında Nükleer Deneme Yasağı Andlaşması ve 1996 Tarihli Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Andlaşması Kapsamında Uzay Güvenliği Sorununun Değerlendirilmesi
     1.2.1.4. 1967 Tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dâhil, Uzayın Keşif ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten İlkeler Hakkında Andlaşma Hükümlerinin Uzay Güvenliğine Yönelik Düzenlemeleri
     1.2.1.5. 1968 Tarihli Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Andlaşması’nın Uzay Güvenliği Sorunu Açısından Değerlendirilmesi
     1.2.1.6. 1972 Tarihli Uzay Cisimlerinin Verdiği Zarardan Dolayı Uluslararası Sorumluluk Hakkında Sözleşme Hükümlerinin Uzay Güvenliğine Yönelik Düzenlemeleri
    1.2.2. Uzay Güvenliği Sorununa İlişkin Diğer Uluslararası Hukuk Kaynakları
     1.2.2.1. 1972 Tarihli Anti-Balistik Füze Sistemlerinin Sınırlandırılmasına İlişkin Anlaşma’nın Stratejik Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri ve Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması ile Olan İlişkisi ve Uzay Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi
     1.2.2.2. 1972 Tarihli Bakteriyolojik ve Toksin Silahların Geliştirilmesi, Üretilmesi ve Depolanması Yasaklanması ve İmha Edilmesi Sözleşmesi’nin Uzay Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi
     1.2.2.3. 1978 Tarihli Çevresel Değişiklik Tekniklerinin Askeri veya Diğer Herhangi Bir Düşmanca Kullanımının Yasaklanmasına Dair Sözleşmesi’ne Göre Uzay Güvenliği Sorununun Değerlendirilmesi
     1.2.2.4. 1980 Tarihli Aşırı Zararlı veya Ayrımsız Etkilere Sahip Olduğu Kabul Edilebilecek Bazı Konvansiyonel Silahların Kullanımının Yasaklanması veya Kısıtlanması Hakkında Sözleşmesi’nin Uzay Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi
     1.2.2.5. 2001 Tarihli Küçük ve Hafif Silahların Yasa Dışı Ticaretinin Her Yönüyle Önlenmesi, Mücadele Edilmesi ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Birleşmiş Milletler Eylem Programı’nın Uzay Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi
     1.2.2.6. 2007 Tarihli Avrupa Birliği Andlaşması ve Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Andlaşma’nın Uzay Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi
     1.2.2.7. 2013 Tarihli Silah Ticareti Andlaşması’nın Uzay Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi
   1.3. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Rezolüsyonları Çerçevesinde Uzay Güvenliği
   1.4. Uluslararası Örgütler Tarafından Uzay Güvenliğiyle İlgili Oluşturulan Girişimler
    1.4.1. Uzayda Silahlanma Yarışının Önlenmesi Girişimi
    1.4.2. Uzayda Silah Yerleştirilmesinin ve Uzay Nesnelerine Karşı Güç Tehdidinin veya Kullanımının Önlenmesi Anlaşması
    1.4.3. Avrupa Birliği Uluslararası Uzay Faaliyetleri Davranış Kuralları Taslak Metni
    1.4.4. Balistik Füze Yayılımına Karşı Lahey Davranış Kuralları
    1.4.5. Uzayda Şeffaflık ve Güven Arttırıcı Önlemler Hakkında Hükümet Uzmanları Komisyonu Raporu
    1.4.6. Uzay Faaliyetlerinden Doğabilecek Tehditlerin Azaltılması Konusunda Oluşturulan Açık Uçlu Çalışma Grubu
2. Bölüm: Uluslararası Hukukta Devletlerin ve Uluslararası Örgütlerin Uzay Güvenliği ve Uzayda Silahlanmanın Önlenmesi Sorununa Yaklaşımları
   1. Uluslararası Örgütler Açısından Uzay Güvenliği Sorununun Değerlendirilmesi
    2.1.1. Birleşmiş Milletler Nezdinde Yapılan Çalışmalar
     2.1.1.1. Birleşmiş Milletler Silahsızlanma Araştırma Enstitüsü ve Silahsızlanma Konferansı Açısından Uzay Güvenliğinin Değerlendirilmesi
     2.1.1.2. Birleşmiş Milletler Silahsızlanma İşleri Ofisi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararları Açısından Uzay Güvenliğinin Değerlendirilmesi
     2.1.1.3. Birleşmiş Milletler Dış Uzay İşleri Ofisi ve Birleşmiş Milletler Dış Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi Açısından Uzay Güvenliğinin Değerlendirilmesi
     2.1.1.4. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği Açısından Uzay Güvenliğinin Değerlendirilmesi
    2.1.2. Bölgesel Örgütlerin Yaklaşımları
     2.1.2.1. Afrika Birliği Açısından Uzay Güvenliğinin Değerlendirilmesi
     2.1.2.2. Avrupa Birliği Açısından Uzay Güvenliğinin Değerlendirilmesi
     2.1.2.3. Güneydoğu Asya Uluslar Birliği Açısından Uzay Güvenliğinin Değerlendirilmesi
    2.1.3. Bazı Devletlerin (Uzay Operasyonu Kapasitesine Sahip Devletlerin) Uzay Güvenliğine Yönelik Politika ve Uygulamaları
     2.1.3.1. Amerika Birleşik Devletleri’nin Normatif Düzenlemelerinin ve Politikalarının Uzay Güvenliği Sorunu Açısından Değerlendirilmesi
     2.1.3.2. Çin Halk Cumhuriyeti’nin Normatif Düzenlemelerinin ve Politikalarının Uzay Güvenliği Sorunu Açısından Değerlendirilmesi
     2.1.3.3. Lüksemburg’un Normatif Düzenlemelerinin ve Politikalarının Uzay Güvenliği Sorunu Açısından Değerlendirilmesi
     2.1.3.4. Filipinler’in Normatif Düzenlemelerinin ve Politikalarının Uzay Güvenliği Sorunu Açısından Değerlendirilmesi
     2.1.3.5. İsveç’in Normatif Düzenlemelerinin ve Politikalarının Uzay Güvenliği Sorunu Açısından Değerlendirilmesi
     2.1.3.6. Türkiye’nin Normatif Düzenlemelerinin ve Politikalarının Uzay Güvenliği Sorunu Açısından Değerlendirilmesi
3. Bölüm: Kuzey Atlantik Andlaşması Örgütü’nün Rezolüsyonları ve Politikaları Bağlamında Uzay Güvenliği Meselesi ve Washington Andlaşması’nın 5. Maddesinin Uzay Güvenliğinin Konuya Uygulanabilirliği
   1. NATO'nun Kurucu İlkeleri Çerçevesinde Güvenlik, Barış ve Silahsızlanma Yaklaşımı
    3.1.1. 1949 Tarihli Washington Andlaşması'nın Güvenlik ve Barış Anlayışı
    3.1.2. NATO’nun Silahsızlanma Politikaları ve Bu Alandaki Dönüşümü
   3.2. NATO'nun Uzay Güvenliği Yaklaşımı: Politika Metinleri ve Stratejik Belgeler
    3.2.1. 2019 Londra Zirvesi: Uzayın Beşinci Harekât Alanı Olarak Tanımlanması
    3.2.2. 2021 Brüksel Zirvesi ve NATO Uzay Politikasının Kabulü
    3.2.3. NATO’nun Değişen Uzay Sahasına Adaptasyonu: Tehditler, Stratejiler ve Gelecek Yaklaşımları
   3.3. 1949 Tarihli Washington Andlaşması 5. Maddesinin Uzay Güvenliği Sorununa Karşı Kullanılması Mümkün Müdür? Alternatif Bir Çatı Olarak Kullanılabilir Mi?