Medeni Usul Hukukunda Yargılamanın Aşamaları Duruşma ve Usul Kurallarının Doğru Uygulanması

Fahri Esmeray (Hakim -Bölge Adliye Mahkemesi Üyesi )

İÇİNDEKİLER 

11

KISALTMALAR 

29

BİRİNCİ BÖLÜM

HUKUK YARGILAMASINDA YARGILAMANIN AŞAMALARI

1. YARGILAMA AŞAMALARINA GENEL BİR BAKIŞ 

31

1. DİLEKÇELER AŞAMASI 

32

2. ÖN İNCELEME AŞAMASI 

33

3. TAHKİKAT AŞAMASI 

34

4. SÖZLÜ YARGILAMA AŞAMASI 

34

5. HÜKÜM AŞAMASI 

35

1. YARGILAMA AŞAMALARININ AYRINTILI OLARAK İNCELENMESİ 

35

1. DİLEKÇELER AŞAMASI 

35

1.1. Dava Şartlarının İncelenmesi 

36

– EMSAL YARGITAY HGK KARARI 

37

1.2. Dava Dilekçesindeki Şekli Eksiklikler ile Harç, Vekâletname ve

Sair Eksikliklerin Tespiti 

44

1.2.a. Eksikliğin Giderilmesi İçin Gönderilecek Muhtıra Örneği 

45

1.2.b. Dava dilekçesinde talep sonucunun eksik yazılması veya

hiç yazılmamış olması 

47

1.2.c. Dava Peşin Harcının Yatırılmamış veya Eksik Yatırılmış

Olması 

49

1.2.d. Kamu Düzenine İlişkin Davada, Bilirkişi Raporu ile Dava

Değerinin Tespit Edilmiş Olması 

50

1.2.e. Taraflarca Getirilme İlkesine Tâbi Davada, Bilirkişi

Raporu ile Dava Değerinin Tespit Edilmiş Olması 

50

1.2.f. Davanın Devamı Sırasında Gider Avansının Yetersiz

Olduğunun Anlaşılması 

51

1.2.g. Delil Avansının İlgili Tarafça Yatırılmadığının Anlaşılması 

51

1.3. Tensip Tutanağının Düzenlenmesi 

52

1.3.a. Yazılı Yargılama Usulüne İlişkin Tensip Tutanağı

Örnekleri 

52

1.3.b. Basit Yargılama Usulüne İlişkin Tensip Tutanağı Örnekleri 

62

1.4. Ön İnceleme Davetiyesi 

66

1.4.a. Ön İnceleme Davetiyesi Örneği 

66

2. ÖN İNCELEME AŞAMASI 

68

2.1. Hâkimin Dosya İnceleme Formu 

68

2.2. Hâkimin Dosya İnceleme Yöntemi 

73

2.2.a. Dava Dosyasının Düzeni 

73

2.2.b. Dava Dosyasının Hâkim Tarafından İncelenmesi ve

Notlar 

73

– SOMUT BİR DAVA DOSYASINA AİT ÖRNEK NOTLAR 

74

2.2.c. Dosya Notlarının Duruşmada Kullanılması 

75

2.2.d. Duruşma Salonundaki Bilgisayara Kısayol Tanımlanması 

76

2.3. Ön İnceleme Duruşma Tutanağının Düzenlenmesi 

77

2.3.a. Ön inceleme Duruşmasının ve Düzenlenecek Tutanağın

Ayrıntılı Anlatımı 

78

2.3.b. Ön İnceleme Duruşmasının Bitirilmesi ve Tahkikata Geçiş 

81

3. TAHKİKAT AŞAMASI 

84

3.1. Keşif Yapılması 

84

3.1.a. Keşif Ara Kararı ve Keşfin Yapılması 

84

3.1.b. Keşif Ara Kararı Örneği 

85

3.1.c. Keşif Tutanağı Örneği 

87

3.2. Bilirkişi İncelemesi 

88

3.2.a. Bilirkişiye Başvurulmasını Gerektiren Hâller 

88

3.2.b. Bilirkişi İncelemesi İçin Örnek Ara Karar 

90

3.2.c. Bilirkişiye Yerinde İnceleme Yetkisi Verilmesi 

91

– YERİNDE İNCELEMEYE DAİR ÖRNEK–1; 

91

– YERİNDE İNCELEMEYE DAİR ÖRNEK–2 

92

– EMSAL YARGITAY KARARI–1 

92

– EMSAL YARGITAY KARARI–2 

94

3.2.d. Bilirkişi İncelemesiyle İlgili Özel Durum 

96

– EMSAL YARGITAY KARARI 

97

3.3. Tanık Dinlenmesi 

99

3.3.a. Tanık Gösterme Şekli ve İkinci Tanık Listesi Yasağı 

99

3.3.b. İkinci Tanık Listesi Yasağının İstisnaları 

99

– EMSAL YARGITAY KARARI–1 

100

– EMSAL YARGITAY KARARI–2 

100

3.3.c. Tanığın Dinlenmesinden Vazgeçilmesi (HMK 240/3) 

101

3.3.d. Tanıklardan Bir Kısmının Dinlenilmesi (HMK 241/1) 

101

3.3.e. Yeminsiz Dinlenecek Tanıklar 

102

3.4. Yemin Delili 

103

3.4.a. Genel Anlatım 

103

3.4.b. Yemin Deliline İlişkin Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel

Kurulu Kararı 

104

3.5. Tahkikat Bitirilmeden Önce Yapılması Gereken İşlemler 

106

3.5.a. Islah İçin Ara Karar Örneği 

106

3.5.b. Belirsiz Alacak Davasında Harcın Tamamlanmasına Dair

Ara Karar Örneği 

107

3.5.c. Kamu Düzenine İlişkin Davalarda Harcın

Tamamlanmasına Dair Ara Karar Örneği 

108

4. SÖZLÜ YARGILAMA AŞAMASI 

109

4.1. Sözlü Yargılamaya Hemen Geçilmesi 

109

4.2. Sözlü Yargılamaya Gün Verilmesi 

110

– GÜN VERİLİRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUS 

111

5. HÜKÜM AŞAMASI 

112

5.1. Hükmün Verilmesi ve Tefhimi 

112

5.2. Özel Durum (İcra İnkâr Tazminatının Kısa Kararda Yazılması

Zorunluluğu) 

113

5.3. Ön İnceleme, Tahkikat, Sözlü Yargılama ve Hüküm Aşamalarına

Tek Celsede Geçilmesine Dair Özel Durum 

114

– ÖRNEK DURUŞMA TUTANAĞI 

115

İKİNCİ BÖLÜM

GEREKÇELİ KARARIN KAPSAMI VE NE ŞEKİLDE YAZILACAĞI

1. HÜKMÜN KAPSAMI 

123

1.1. Hüküm Başlığı 

123

2. HÜKMÜN YAZILMASI 

125

2.1. Hükmün İmzalanması 

125

2.2. Gerekçeli Kararın Usule Uygunluğu Sorunu 

126

2.2.a. Gerekçeli Kararın Ne Şekilde Yazılacağına Dair Yargıtay HGK

Kararı 

127

2.2.b. Mahkeme Kararının Gerekçesinin Bulunmamasına İlişkin

Yargıtay Kararı 

129

2.2.c. Mahkeme Kararının Gerekçesi İle Hüküm Arasındaki Çelişkiye

İlişkin Yargıtay Kararı 

130

2.2.d. Mahkemenin Kısa Kararı İle Gerekçeli Kararı Arasındaki

Çelişkiye İlişkin Yargıtay Kararı 

131

2.3. Gerekçeli Karar Yazımında Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Hususlar 

131

2.3.a. Mahkemenin Adı 

131

2.3.b. Kararın Türk Milleti Adına Verilmesi 

132

2.3.c. Kararın Esas ve Karar Numarası İle Hâkim, Kâtip ve Tarafların

Adlarının Yazılması 

132

2.3.d. Dava Türü – Dava ve Karar Tarihlerinin Yazılması 

132

2.3.e. İddia ve Savunmaların Özeti 

133

2.3.f. Dava Türü 

134

2.3.g. Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller 

134

2.3.h. Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe 

135

2.3.ı. Hükmün Yazılması 

138

2.3.j. Hükmün verildiği tarih, Hâkim ve Kâtibin İmzası 

138

2.3.k. Gerekçeli Kararın Yazıldığı Tarih 

139

2.4. Gerekçeli Karar Örnekleri 

139

2.5. Hüküm Örnekleri 

153

2.5.a. Kabul Kararına İlişkin Hüküm Örneği 

153

2.5.b. Ret Kararına İlişkin Hüküm Örneği 

155

2.5.c. Kısmen Kabul Kararına İlişkin Hüküm Örneği 

156

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

GEÇİCİ HUKUKİ KORUMA TEDBİRLERİ

1. GENEL HUKUKİ KORUMA TEDBİRLERİ 

160

1.1. İHTİYATİ TEDBİR 

160

1.1.a. İhtiyati Tedbirin Şartları 

160

1.1.b. İhtiyati Tedbirde Teminat Gösterilmesi 

161

1.1.c. İhtiyati Tedbir Talebi 

161

– İHTİYATİ TEDBİR KARAR ÖRNEĞİ 

162

– İHTİYATİ TEDBİRİN REDDİNE İLİŞKİN KARAR ÖRNEĞİ 

164

1.1.d. Davadan Önce İstenen İhtiyati Tedbir ile Dava Sırasında

İstenen İhtiyati Tedbirin Farkları 

167

1.1.e. İhtiyati Tedbir Kararının Uygulanmasını Talep Zorunluluğu ve

Süresi 

168

1.1.f. İhtiyati Tedbire İtiraz 

169

İHTİYATİ TEDBİRE İTİRAZIN REDDİNE İLİŞKİN KARAR ÖRNEĞİ 

170

1.1.g. İhtiyati Tedbir Konusunda Yaygın ve Hatalı Uygulamalar 

172

Ÿ İtiraz ve İstinaf Kanun Yollarının Karıştırılması 

172

Ÿ İstinaf İncelemesine Dosyanın Suretinin Gönderilmesi

Zorunluluğu 

174

Ÿ Arabuluculuğa Başvurulması Halinde Dava Açma

Sürelerinin İşlemeyeceği (HUAK 18/A–16.md) 

174

Ÿ Örnek Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 

175

Ÿ “Davalıdır” Şerhine İlişkin Uygulama Sorunu (Bu Kararın

İstinafa Tâbi Olmaması) 

179

1.2. DELİL TESPİTİ 

184

1.2.a. Delil Tespitinin İstenebileceği Hâller 

184

1.2.b. Acele Hâllerde Tespit 

184

1.2.c. Delil Tespitinde Hukuki Yararın Varlığı 

185

– HUKUKİ YARAR YOKLUĞU NEDENİYLE DELİL TESPİTİNİN

REDDİNE DAİR KARAR ÖRNEĞİ 

185

– DELİL TESPİTİNE İLİŞKİN ARA KARARIN İSTİNAFA TÂBİ

OLMADIĞINA DAİR ÖRNEK BAM KARARI 

187

– DELİL TESPİTİ TALEBİNİN KABULÜNE İLİŞKİN ÖRNEK KARAR 

190

1.3. İHTİYATİ HACİZ 

193

– İHTİYATİ HACİZ KARAR ÖRNEĞİ 

194

1.3.a. İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbirin Konusu Ayrıdır 

197

1.3.b. İhtiyati Haciz Kararının İnfazı 

198

1.3.c. İhtiyati Tedbir Mahiyetinde İhtiyati Haciz Kararına İlişkin Sorun 

198

1.3.d. Haksız Fiile Dayalı Davada İhtiyati Haciz 

201

– ÖRNEK BAM KARARI 

202

1.3.e. Manevi Tazminat Talepli Davalarda İhtiyati Haciz 

205

– ÖRNEK YARGITAY KARARI 

206

2. ÖZEL OLARAK DÜZENLENMİŞ HUKUKİ KORUMA TEDBİRLERİ 

219

2.1. MENFİ TESPİT DAVASINDA İHTİYATİ TEDBİR 

219

2.1.a. İstisna Hükmü (Arabuluculuğa Başvurulması Halinde İİK 72/2.

Maddesindeki Tedbirin Uygulanabileceği) 

220

2.2. TASARRUFUN İPTALİ DAVASINDA İHTİYATİ HACİZ 

222

2.2.a. Genel Anlatım 

222

– EMSAL YARGITAY KARARI 

223

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

DAVA ŞARTLARINA AYRINTILI BAKIŞ

1. GÖREV 

225

1.1. GÖREVE İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER VE UYGULAMADAKİ

SORUNLAR 

225

1.2. GÖREVE İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER 

234

1.2.a. 6100 sayılı HMK’daki Göreve İlişkin Hükümler 

234

– EMSAL BAM KARARI (ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ İLE SULH

HUKUK MAHKEMESİ GÖREV AYRIMI) 

235

1.2.b. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndaki Göreve İlişkin Hükümler 

236

– EMSAL YARGITAY KARARI (ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ İLE

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GÖREV AYRIMI) 

238

1.2.c. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanundaki (TKHK)

Göreve İlişkin Hükümler 

239

– EMSAL YARGITAY KARARI (ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ İLE

TÜKETİCİ MAHKEMESİ GÖREV AYRIMI) 

240

1.2.d. Göreve İlişkin Davalı İtirazının Reddine Dair Ara Karar Örneği 

241

1.3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNCE VERİLEN GÖREVSİZLİK KARARI

ÖRNEKLERİ 

242

1.3.a. Sulh Hukuk Mahkemesinin Görevli Olduğuna Dair Örnek Karar 

242

1.3.b. Asliye Ticaret Mahkemesinin Görevli Olduğuna Dair Örnek

Karar 

247

1.3.c. Tüketici Mahkemesinin Görevli Olduğuna Dair Örnek Karar 

250

1.3.d. Olumsuz Görev Uyuşmazlığında Karşı Görevsizlik ve Yargı Yeri

Belirlenmesine Dair Örnek Karar 

258

1.4. GÖREVSİZLİK KARARI SONRASI ARABULUCULUK DAVA ŞARTININ

ARANIP ARANMAYACAĞI 

266

1.4.a. Arabuluculuğa Tâbi Davalarda Arabuluculuk Son Tutanağının

Dava Dilekçesiyle Birlikte Sunulmaması 

266

1.4.b. Görevsizlik Kararı Sonrası Arabuluculuk Dava Şartı Yerine

Getirilmeli Midir? 

267

– EMSAL YARGITAY KARARLARI 

267

2. YETKİ 

270

2.1. 6100 sayılı HMK’da Düzenlenen Yetkiye Ilişkin Hükümler 

270

2.2. HMK’da Düzenlenmiş Yetki Kurallarına İlişkin Açıklamalar 

273

2.2.a. Kesin Yetki 

273

2.2.b. Genel Yetki 

274

2.2.c. Seçimlik Yetki 

274

2.3. Yetki Kurallarının Somut Dosyada Uygulanması 

274

– YETKİYE DAİR EMSAL HUKUK GENEL KURULU KARARI 

277

– YETKİ İTİRAZININ REDDİNE DAİR ARA KARAR ÖRNEĞİ 

282

– MAHKEMENİN YETKİSİZLİĞİNE DAİR GEREKÇELİ KARAR

ÖRNEĞİ 

282

2.4. HMK Dışındaki Özel Bazı Kanunlardaki Yetki Düzenlemeleri 

285

2.4.a. Nüfus Hizmetleri Kanunu’ndaki Yetki Kuralı 

285

– NÜFUSTAKİ KAYDIN DÜZELTİLMESİNE İLİŞKİN YETKİSİZLİK

KARAR ÖRNEĞİ; 

286

2.4.b. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanundaki Yetki

Kuralı 

289

– TÜKETİCİ MAHKEMESİNİN YETKİSİNE DAİR ÖRNEK

YARGITAY KARARI 

290

3. HUKUKİ YARAR 

292

3.1. Açıklamalar 

292

3.2. Hukuki Yarar Yokluğundan Davanın Usulden Reddine Dair İlk derece

mahkemesi örnek kararı: 

293

– EMSAL YARGITAY KARARI 

295

4. DERDESTLİK 

297

4.1. Açıklamalar 

297

4.2. Derdestlik Dava Şartı Yokluğundan Davanın Usulden Reddine Dair

Örnek Mahkeme Kararı 

298

4.3. Emsal Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 

300

5. KESİN HÜKÜM 

301

5.1. Açıklamalar 

301

5.2. Kesin Hüküm Dava Şartı Yokluğundan Usulden Davanın Reddine Dair

Örnek Mahkeme Kararı 

303

5.3. Emsal Yargıtay Kararı 

305

6. TARAF EHLİYETİ / TARAF SIFATI 

307

6.1. Açıklamalar 

307

6.2. Taraf Sıfatının Yokluğuna Dair İlk Derece Mahkemesi Örnek Kararı 

308

6.3. Emsal Yargıtay Kararı 

311

6.4. İradî Taraf Değişikliği ve Temsilcide Hata (Uygulaması ve Farkları) 

314

6.4.a. İradî Taraf Değişikliği 

314

6.4.b. Temsilcide Hata 

315

– TEMSİLCİDE HATAYA İLİŞKİN EMSAL YARGITAY HGK

KARARI–1: 

317

– TEMSİLCİDE YANILMAYA İLİŞKİN EMSAL YARGITAY HGK

KARARI–2 

326

BEŞİNCİ BÖLÜM

YARGILAMAYA HÂKİM OLAN İLKELER

1. TASARRUF İLKESİ 

329

– EMSAL YARGITAY KARARI 

330

2. TARAFLARCA GETİRİLME İLKESİ 

330

– EMSAL YARGITAY KARARI 

332

3. TALEPLE BAĞLILIK İLKESİ 

332

– EMSAL YARGITAY KARARI 

333

4. HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI 

334

– EMSAL YARGITAY KARARI 

335

5. ALENİYET İLKESİ 

338

– EMSAL YARGITAY KARARI 

339

6. DÜRÜST DAVRANMA VE DOĞRUYU SÖYLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 

341

– EMSAL YARGITAY KARARI 

343

– EMSAL BAM KARARI 

344

7. USUL EKONOMİSİ İLKESİ 

345

– EMSAL YARGITAY KARARI 

348

8. HÂKİMİN DAVAYI AYDINLATMA ÖDEVİ 

352

– EMSAL YARGITAY KARARI 

353

9. YARGILAMANIN SEVK VE İDARESİ İLKESİ 

354

9.1. Açıklamalar 

354

9.2. Duruşma Düzeni 

355

9.3. Okunamayan veya Uygunsuz Dilekçe Verilmesi 

356

– EMSAL YARGITAY KARARI–1 

359

– EMSAL YARGITAY KARARI–2 

360

10. HUKUKUN UYGULANMASI İLKESİ 

361

– EMSAL YARGITAY KARARI 

362

ALTINCI BÖLÜM

HMK’DA DÜZENLENEN DİĞER KONULAR (DAVA ARKADAŞLIĞI, DAVAYA MÜDAHALE, DAVAYA VEKÂLET, DAVA KONUSUNUN DEVRİ VS.)

BİRİNCİ KISIM

DAVA ARKADAŞLIĞI (İHTİYARİ DAVA ARKADAŞLIĞI & ZORUNLU DAVA

ARKADAŞLIĞI)

1. İHTİYARİ DAVA ARKADAŞLIĞI 

365

1.1. İhtiyari Dava Arkadaşlarının Davadaki Durumu 

366

1.2. İhtiyari Dava Arkadaşlığı Örneği 

366

2. ZORUNLU DAVA ARKADAŞLIĞI 

366

2.1. Zorunlu Dava Arkadaşlarının Davadaki Durumu 

366

2.2. Zorunlu Dava Arkadaşlığı Örneği 

367

2.2.a. Bu Kuralın İstisnaları 

367

3. İHTİYARİ DAVA ARKADAŞLIĞI İLE ZORUNLU DAVA ARKADAŞLIĞI

ARASINDAKİ FARKLAR 

367

3.1. Davada Sorumlu Olanların (Muhtemel Davalıların) Tamamına Karşı

Dava Açılmamış ise 

368

3.1.a. Davalılar İhtiyari Dava Arkadaşları Konumunda ise 

368

3.1.b. Davalılar Zorunlu Dava Arkadaşları Konumunda İse 

368

3.1.c. Taraf Teşkili İçin Verilecek Ara Karar Örneği 

368

3.2. Hüküm Aşamasındaki Farklar 

369

3.2.a. İhtiyari Dava Arkadaşlığında Hüküm Nasıl Kurulmalıdır 

369

– İHTİYARİ DAVA ARKADAŞLIĞINDA ÖRNEK HÜKÜM

(HÜKMÜN SADECE İLGİLİ BÖLÜMLERİ ALINMIŞTIR) 

369

3.2.b. Zorunlu Dava Arkadaşlığında Hüküm Nasıl Kurulmalıdır 

373

– ZORUNLU DAVA ARKADAŞLIĞINDA ÖRNEK HÜKÜM

(HÜKMÜN SADECE İLGİLİ BÖLÜMLERİ ALINMIŞTIR): 

373

3.3. Kanun Yolu Aşamasındaki Farklar 

374

3.3.a. İhtiyari Dava Arkadaşlığında 

374

3.3.b. Zorunlu Dava Arkadaşlığında 

375

– EMSAL YARGITAY KARARI–1 

375

– EMSAL YARGITAY KARARI–2 

377

İKİNCİ KISIM

ASLİ MÜDAHALE – FER’İ MÜDAHALE

1. ASLI MÜDAHALE 

378

2. FER’İ MÜDAHALE 

378

3. ASLI MÜDAHALE İLE FER’İ MÜDAHALE ARASINDAKİ FARKLAR 

379

– UYGULAMADA YAPILAN HATAYA DAİR ÖRNEK 

380

– EMSAL YARGITAY KARARI 

380

ÜÇÜNCÜ KISIM

DAVAYA VEKÂLET

1. GENEL ANLATIM 

382

2. DAVAYA VEKÂLETİN KAPSAMI 

383

3. DAVAYA VEKÂLETTE ÖZEL YETKİ VERİLMESİNİ GEREKTİREN HALLER 

383

4. VEKÂLETNAMESİZ DAVA AÇILMASI 

384

5. VEKİLİN İSTIFASI VE AZLİ 

386

6. KÜÇÜKLERLE İLGİLİ DAVAYA VEKÂLET VE UYGULAMADAKİ SORUNLAR 

387

6.1. Uygulamadaki Durum 

388

6.1.a. Çocuk Adına Velayeten Dava Açılması Halinde 

388

6.1.b. Çocuğun Dava Sırasında Ergin (Reşit) Olması Halinde 

388

DÖRDÜNCÜ KISIM

DAVALARIN YIĞILMASI VE TERDİTLİ DAVA

1. DAVALARIN YIĞILMASI 

389

1.1. Davaların Yığılmasından Bahsedebilmek İçin Gerekli Koşullar 

390

1.2. Davaların Yığılmasına Dair Örnek 

390

– EMSAL YARGITAY KARARI 

391

1.3. İstisna Hali (Maddi Manevi Tazminat Davasının Birlikte Açılması) 

391

2. TERDİTLİ DAVA 

392

2.1. Terditli Davaya Örnek 

393

2.2. Terditli Davada Karar Verirken Dikkat Edilecek Hususlar 

393

EMSAL YARGITAY KARARI 

394

BEŞİNCİ KISIM

İLK İTİRAZLAR

1. YASAL DÜZENLEME 

395

2. İLK İTİRAZLARIN İLERİ SÜRÜLMESİ VE İNCELENMESİ 

395

3. YETKİ İLK İTİRAZI 

395

4. TAHKİM İLK İTİRAZI 

398

ALTINCI KISIM

DAVANIN GERİ ALINMASI – DAVANIN TAKİPSİZ BIRAKILMASI – DAVADAN FERAGAT

1. DAVANIN GERİ ALINMASI 

398

2. DAVANIN TAKİPSİZ BIRAKILMASI 

399

2.1. Davanın Takipsiz Bırakılması Halinde Dikkat Edilmesi Gereken

Hususlar 

400

3. DAVADAN FERAGAT 

402

4. DAVANIN GERİ ALINMASI–TAKİPSİZ BIRAKILMASI–DAVADAN FERAGAT

KURUMLARININ BENZER VE FARKLI YÖNLERİ 

403

– EMSAL YARGITAY KARARI–1 

405

– EMSAL YARGITAY KARARI–2 

405

– EMSAL YARGITAY KARARI–3 

405

– EMSAL YARGITAY KARARI–4 

407

– EMSAL YARGITAY KARARI–5 

408

YEDİNCİ KISIM

DAVA KONUSUNUN DEVRİ

1. GENEL AÇIKLAMALAR 

410

2. DAVA KONUSUNU “DAVALININ” DEVRETMESİ 

411

– DAVA KONUSUNUN DAVALICA DEVRİ HALİNDE ARA KARAR ÖRNEĞİ 

412

3. DAVA KONUSUNU “DAVACININ” DEVRETMESİ 

414

– EMSAL YARGITAY KARARI–1 

415

– EMSAL YARGITAY KARARI–2 

417

– EMSAL YARGITAY KARARI–3 

418

– EMSAL YARGITAY KARARI–4 

419

– EMSAL YARGITAY KARARI–5 

420

SEKİZİNCİ KISIM

KARŞI DAVA

1. GENEL AÇIKLAMALAR 

421

2. KARŞI DAVANIN ŞARTLARI 

422

3. UYGULAMADA, KARŞI DAVA İLE İLGİLİ KARŞILAŞILAN SORUNLAR 

423

3.1. Karşı Davanın Süresinde Açılmaması 

423

3.2. Karşı Davada Harçların Yatırılmaması 

423

– EMSAL BAM KARARI–1 

424

– EMSAL BAM KARARI–2 

424

DOKUZUNCU KISIM

BEKLETİCİ SORUN

1. GENEL AÇIKLAMALAR 

425

2. BEKLETİCİ SORUN YAPILMASI GEREKEN HALLERE İLİŞKİN

ÖRNEKLER 

426

– ÖRNEK–1 

426

– EMSAL YARGITAY KARARI 

427

– ÖRNEK–2 

428

– EMSAL YARGITAY KARARI 

429

– ÖRNEK–3 

430

– EMSAL YARGITAY KARARI 

431

3. BEKLETİCİ SORUNA İLİŞKİN ARA KARAR ÖRNEKLERİ 

433

ONUNCU KISIM

DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ VE AYRILMASI

1. DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ 

435

1.1. Genel Açıklamalar 

437

– EMSAL YARGITAY KARARI 

439

1.2. Aynı Sıfattaki Mahkeme Kavramının İstisnası 

439

1.3. Aynı Yargı Çevresindeki Mahkemenin Birleştirme Kararı Vermesi 

441

1.4. Ayrı Yargı Çevresindeki Mahkemenin Birleştirme Kararı Vermesi 

441

1.5. Birleştirme Kararı Sonrası İlk Davayı Gören Mahkemenin

Gönderme/İade Kararı Vermesi Sorunu 

443

1.6. Birleştirme Kararı Örneği 

447

1.7. Birleşen Dava Dosyasının Bağımsızlığı Sorunu 

448

– ASIL VE BİRLEŞEN DAVAYA İLİŞKİN ÖRNEK HÜKÜM 

449

1.8. Kanun Yolundan Geçerek Yeniden Yargılaması Yapılan Dosya ile Yeni

Dava Dosyasının Birleştirilmesi Sorunu 

450

– EMSAL YARGITAY KARARI 

451

2. DAVALARIN AYRILMASI 

453

2.1. Ayırma Kararı Sonrası Yapılması Gereken İşlemler 

455

2.2. Örnek Ayırma Kararı 

456

2.3. Birleştirme ve Ayırma Kararına Karşı Kanun Yoluna Başvurulması 

457

– EMSAL YARGITAY KARARI 

458

ONBİRİNCİ KISIM

ISLAH VE MADDİ HATALARIN DÜZELTİLMESİ

1. ISLAH 

459

1.1. Islaha Dair Ortak Hükümler 

459

1.2. HMK 177/2. Maddesindeki Hükmün Uygulanması 

461

1.2.a. Kısmi Dava (HMK 109) Açılması Halinde Uygulama 

462

1.2.b. Belirsiz Alacak Davası (HMK 107) Açılması Halinde Uygulama 

463

– EMSAL YARGITAY KARARI–1 

465

– EMSAL YARGITAY KARARI–2 

466

– EMSAL YARGITAY KARARI–3 

468

1.3. Davanın Tamamen Islahı 

470

– EMSAL YARGITAY KARARI–1 

471

– EMSAL YARGITAY KARARI–2 

473

1.4. Davanın Kısmen Islahı 

474

– EMSAL YARGITAY KARARI 

475

2. MADDİ HATALARIN DÜZELTİLMESİ 

476

– EMSAL YARGITAY KARARI 

477

YEDİNCİ BÖLÜM

HÜKMÜN TASHİHİ, TAVZİHİ VE TAMAMLANMASI

1. HÜKMÜN TASHİHİ 

481

– ÖRNEK TASHİH KARARI 

482

– EMSAL YARGITAY KARARI 

483

2. HÜKMÜN TAVZİHİ 

484

– EMSAL YARGITAY KARARI 

485

3. HÜKMÜN TAMAMLANMASI 

487

– EMSAL YARGITAY KARARI 

488

4. UYGULANACAK USUL 

489

5. HÜKMÜN TASHİHİ, HÜKMÜN TAVZİHİ VE HÜKMÜN TAMAMLANMASI

KURUMLARI ARASINDAKİ FARKLAR 

489

5.1. Mahkemenin Re’sen Karar Verip Veremeyeceği Yönünden 

489

5.2. Süreler Yönünden 

490

SEKİZİNCİ BÖLÜM

DAVAYA SON VEREN TARAF İŞLEMLERİ

1. DAVADAN FERAGAT 

491

1.1. Örnek Karar (Feragat Nedeniyle Ret) 

492

1.2. Feragat Halinde Harçlar ve Vekâlet Ücreti 

493

– EMSAL YARGITAY KARARI 

494

1.3. Feragat Beyanının Duruşmada Yapılmış Olması 

496

– EMSAL YARGITAY KARARI 

497

1.4. Feragatin Davacı Vekili Tarafından Yapılmış Olması 

497

– EMSAL YARGITAY KARARI 

498

2. DAVAYI KABUL 

498

2.1. Kabulün Davalı Vekili Eliyle Yapılmış Olması 

499

2.2. Örnek Karar (Kabul Nedeniyle Kabul) 

500

– EMSAL YARGITAY KARARI 

502

3. SULH 

504

3.1. Örnek Karar (Sulh Nedeniyle Kabul) 

504

– EMSAL YARGITAY KARARI 

506

3.2. Mahkeme İçi Sulh – Mahkeme Dışı Sulh Kavramı 

507

3.2.a. Mahkeme İçi Sulh 

507

3.2.b. Mahkeme Dışı Sulh İse 

507

3.2.c. Mahkeme Dışı Sulhun Mahkeme İçi Sulhe Dönüştürülmesi 

508

EMSAL YARGITAY KARARI 

508

DOKUZUNCU BÖLÜM

YARGILAMA GİDERLERİ

1. GENEL OLARAK 

511

1.1. Yargılama Giderlerinin Kapsamı 

511

2. DAVANIN KABULÜ HALİNDE YARGILAMA GİDERLERİ ÖRNEKLERİ 

512

3. DAVANIN REDDİ HALİNDE YARGILAMA GİDERLERİ ÖRNEKLERİ 

515

4. DAVANIN KISMEN KABULÜ HALİNDE YARGILAMA GİDERLERİ ÖRNEKLERİ 

516

5. VEKİLLE TAKİP EDİLEN DAVALARDA VEKÂLET ÜCRETİ 

518

– EMSAL YARGITAY KARARI 

519

6. DAVANIN KONUSUZ KALMASI HALİNDE YARGILAMA GİDERLERİ 

520

– EMSAL YARGITAY KARARI 

521

7. GÖREVSİZLİK VEYA YETKİSİZLİK KARARI VERİLMESİ HALİNDE YARGILAMA

GİDERLERİ 

522

– EMSAL YARGITAY KARARI 

522

8. DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASI HALİNDE YARGILAMA GİDERLERİ 

526

– EMSAL BAM KARARI 

526

9. YARGILAMA GİDERLERİNE MAHKEMENİN RE’SEN HÜKMETMESİ

GEREKTİĞİ 

527

– EMSAL YARGITAY KARARI 

527

10. VEKÂLET ÜCRETİNİN DE YARGILAMA GİDERİ OLDUĞU 

527

– EMSAL YARGITAY KARARI 

528

11. AVANS İADESİNİN YAPILMASI 

528

– EMSAL YARGITAY KARARI 

528

ONUNCU BÖLÜM

YAZILI YARGILAMA USULÜ – BASİT YARGILAMA USULÜ AYRIMI

1. GENEL AÇIKLAMA 

531

2. YAZILI YARGILAMA USULÜ İLE BASİT YARGILAMA USULÜ ARASINDAKİ

FARKLAR 

531

ONBİRİNCİ BÖLÜM

ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ

1. KİŞİLER HUKUKUNDAKİ ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ 

533

2. AİLE HUKUKUNDAKİ ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ 

534

3. MİRAS HUKUKUNDAKİ ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ 

535

4. EŞYA HUKUKUNDAKİ ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ 

535

5. BORÇLAR HUKUKUNDAKİ ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ 

536

6. TİCARET HUKUKUNDAKİ ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ 

536

7. İCRA VE İFLAS HUKUKUNDAKİ ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ 

537

8. ÇEŞİTLİ KANUNLARDAKİ ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ 

537

ONİKİNCİ BÖLÜM

KANUN YOLLARI (İSTİNAF KANUN YOLU)

1. GENEL AÇIKLAMA 

539

2. İLK DERECE MAHKEMESİNCE YARGILAMA SIRASINDA VE İSTİNAF

YOLUNA BAŞVURU AŞAMASINDA YAPILAN HATA VE EKSİKLİKLER 

539

2.1. Hüküm Vermeden Önce Taraf Teşkilinin Kontrol Edilmesi 

539

– EMSAL BAM KARARI 

540

– EMSAL YARGITAY KARARI 

541

2.2. Davacı Küçük Adına Velayeten Açılan Davalarda Hükümden Önce

Vekâletnamenin Kontrol Edilmesi 

542

– EMSAL BAM KARARI 

543

2.3. İstinaf Kanun Yolu Harçlarının Alınmaması veya Eksik Alınması 

545

2.3.a. Harç ve Giderlerin Hiç Yatırılmaması Halinde BAM Dairesi

Tarafından Verilen “Geri Çevirme” Kararı 

545

2.3.b. İhtiyari Dava Arkadaşı Olan Davacılardan Bir Kısmının Harç ve

Giderleri Yatırmaması Halinde Bam Dairesi Tarafından Verilen

“Geri Çevirme” Kararı 

546

3. İLK DERECE MAHKEMELERİNCE BAM KALDIRMA KARARI SONRASI

YAPILAN HATALAR 

548

3.1. BAM Kaldırma Kararına Karşı Direnme veya Uyma Kararı Verilmemesi

Gerektiği 

548

3.2. Bölge Adliye Mahkemesinin Kaldırma Kararından Sonra Yeniden

Verilecek Kararda Tam Hüküm Kurulması Gerektiği 

549

ÖRNEK KARAR 

549

3.3. Usulî Kazanılmış Hakkın Ihlali 

552

3.3.a. Usulî Kazanılmış Hakkın İhlaline Dair Örnek BAM Kararları 

553

3.3.b. Usulî Kazanılmış Hakkın İhlaline Dair Örnek Yargıtay Kararları 

554

4. HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU’NA İLİŞKİN

UYGULAMA SORUNLARI 

558

4.1. Arabuluculukta Zamanaşımı Ve Hak Düşürücü Sürelerin Durması

(HUAK 18/A–15. Md.) 

558

– EMSAL BAM KARARI 

558

4.2. Arabuluculuk Ücretinin Yargılama Gideri Olarak Hükme Geçirilmesi

Zorunluluğu (HUAK 18/A–13. Md.) 

559

– EMSAL YARGITAY KARARI 

560

4.3. Arabuluculuk İlk Toplantısına Katılmayan Tarafın Yargılamadaki

Durumu (HUAK 18/A–11. Md.) 

561

4.4. İhtiyati Tedbir / İhtiyati Haciz Kararı Verilmesi Sonrasında

Arabuluculuk Sürecinde Dava Açma Sürelerinin Durması (HUAK 18/A–

16. Md. İlk Cümle) 

562

– EMSAL BAM KARARI 

563

4.5. Arabuluculuk Sürecinde Karşı Tarafça İcra Takibi Yapılması Halinde

Açılacak Menfi Tespit Davasında İhtiyati Tedbir Şartları (HUAK 18/A–

16. Md. Ek Cümle) 

565

– EMSAL BAM KARARI 

566

ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM

PRATİK VE FAYDALI BİLGİLER

1. ARA CELSE NEDİR? HANGİ DURUMLARDA ARA CELSE AÇILABİLİR 

567

1.1. Ara Celsenin Tanımı 

567

1.2. Ara Celse Açılmasına Dair Örnekler 

567

2. ARA KARAR – KISA KARAR – NİHAİ KARAR – HÜKÜM – İLAM

KAVRAMLARI VE ARASINDAKİ FARKLAR 

568

2.1. Ara Karar 

568

2.1.a. Bilirkişi Tayinine İlişkin Ara Karar Örneği 

568

2.1.b. Keşif ve Bilirkişi Tayinine İlişkin Ara Karar Örneği 

569

2.2. Kısa Karar 

569

– ÖRNEK KISA KARAR 

569

2.3. Nihai Karar 

570

2.3.a. Usule İlişkin Nihaî Kararlar 

570

– USULE İLİŞKİN NİHAÎ KARAR ÖRNEKLERİ 

570

2.3.b. Esasa İlişkin Nihaî Kararlar (Hüküm) 

572

– ESASA İLİŞKİN NİHAÎ KARAR (HÜKÜM) ÖRNEKLERİ 

572

2.4. İlam 

573

– NİHAÎ KARAR – HÜKÜM VE SAİR KAVRAMLARA DAİR EMSAL

YARGITAY KARARI–1 

574

– EMSAL YARGITAY KARARI–2 

575

3. HUKUKİ YAZIŞMALAR VE KARARLARDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN

HUSUSLAR 

577

3.1. Kanunların Kısaltması Nasıl Yazılır 

577

3.2. Sert Ünsüz Harfle Biten Kısaltmalar Nasıl Yazılır 

578

3.3. Bazı Hukukî Kavramların Yazılışı 

578

3.4. Bazı Hukukî Kavramların Doğru Yazılışı 

578

4. YARGI MENSUPLARININ GİYDİĞİ CÜBBELERİN TARİHÇESİ VE RENKLERİN

ANLAMI 

579

ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM

KİTABA EMSAL OLARAK ALINAN YARGITAY VE BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARLARI

ONBEŞİNCİ BÖLÜM

EKLER

– HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU 

1013

– HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU 

1127

– HUKUK MUHAKEMELERİNDE SES VE GÖRÜNTÜ NAKLEDİLMESİ YOLUYLA

DURUŞMA İCRASI HAKKINDA YÖNETMELİK 

1147

– BÖLGE ADLİYE VE ADLÎ YARGI İLK DERECE MAHKEMELERİ İLE CUMHURİYET

BAŞSAVCILIKLARI İDARÎ VE YAZI İŞLERİ HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNE

DAİR YÖNETMELİK 

1153

– AVUKATLIK ASGARİ ÜCRET TARİFESİ GENEL HÜKÜMLER 

1245

KAYNAKLAR 

1255