Türk İş Hukukunda İş Teftişi

Hande Bahar Aykaç

İÇİNDEKİLER

SUNUŞ
ÖNSÖZ
KISALTMALAR
GİRİŞ

1. BÖLÜM
   İŞ TEFTİŞİNİN KAVRAMSAL, KURUMSAL VE HUKUKİ ÇERÇEVESİ
   I. İş Teftişi/Denetimi Kavramı
   II. İş Teftişine Duyulan Gereksinim
   III. İş Teftişinin İşlevleri
    1. İş Hukukunun Etkinliğinin Sağlanması
     a. Genel Olarak
     b. İş Teftişinin İş Hukukunun Etkinliğinin Sağlanmasındaki Rolü
    2. Caydırıcılık
     a. Anglo-Amerikan Modeli (Yaptırım/Caydırıcılık Modeli)
     b. Latin (Stratejik Uyum) Modeli
     c. Duyarlı Düzenleme Teorisi
     d. Modellere Yönelik Genel Değerlendirme
     e. İş Müfettişliklerine Yönelik Stratejik Uyum Planlamasına ILO Yaklaşımı
    3. Rehberlik ve Bilgi Paylaşımı
   IV. İş Teftişinin Etkinliğinin Sağlanması
    1. Genel Olarak
    2. Stratejik Denetim Yaklaşımı
   V. Türk Hukukunda İş Teftişinin Tarihsel Gelişimi
    1. 3008 Sayılı Kanun Dönemi ve İlk Teftiş Kurumu: İş Dairesi
    2. İkinci Dünya Savaşı Sonrası Dönem
   VI. Türk Hukukunda İş Teftişinin Pozitif Dayanakları
    1. Anayasa
    2. 1947 Tarihli 81 sayılı ILO Sözleşmesi
    3. Diğer Mevzuat
     a. Yasal Dayanaklar
     b. Yönetmelik ve Yönergeler
   VII. Uluslararası Düzenlemelerde İş Teftişi
    1. ILO Kaynakları
     a. 81 Sayılı Sanayi ve Ticarette İş Teftişi Sözleşmesi
      aa. Sözleşmenin Kapsamı
      bb. İş Teftiş Sisteminin İdari Yapısı
      cc. İş Teftiş Sisteminin Temel İşlevleri
      dd. Teftiş Sisteminin Etkinliğinin Artırılmasına Yönelik Hükümler
      ee. İş Müfettişlerinin Yetki ve Görevlerine Yönelik Düzenlemeler
      ff. Bildirim ve Raporlama Yükümlülükleri
     b. 1947 tarihli İş Teftişi Tavsiye Kararı (No. 81)
     c. 129 Sayılı Tarımda İş Teftişi Sözleşmesi
     d. 1995 Tarihli Protokol
     e. İş Teftişinin Genel İlkelerine İlişkin Yönerge
    2. Avrupa Birliği
     a. Avrupa’da Çalışma Koşullarını İyileştirmek İçin Stratejik Olarak Etkili İş Teftişleri Hakkında 14 Ocak 2014 Tarihli Avrupa Parlamentosu Kararı
      aa. Ulusal Düzeyde Alınması Gerekli Tedbirler
      bb. AB Düzeyinde Politika Önerileri
     b. İş Müfettişliği Üst Komitesi (SLIC)
     c. Avrupa Çalışma Otoritesi (European Labour Authority/ELA)
    3. Karşılaştırmalı Hukuk
     a. Genel Olarak
     b. Ülke Örnekleri
      aa. İtalya
      bb. Fransa
       aaa. Tarihsel Süreç
       bbb. Günümüzdeki Yapı
      cc. İsviçre
      dd. Birleşik Krallık
   VIII. Türkiye’de İş Teftişinin Kurumsal Yapısı
    1. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı
     a. Başkanlığın Yapısı
     b. Grup Başkanlıkları
     c. İş Müfettişleri
      aa. İş Müfettişlerinin Görev ve Yetkileri
       aaa. Çalışma Mevzuatı Kapsamında Olan veya Olduğu Kanısına Varılan İşyerlerine Girme Görev ve Yetkisi
        aaaa. Teftiş Yetkisinin Yer İtibariyle Uygulama Alanı
        bbbb. Teftiş Yetkisinin Zaman İtibariyle Uygulama Alanı
        cccc. Teftişin Konu İtibariyle Uygulama Alanı
       bbb. İnceleme, Araştırma ve Bilgi Toplamaya İlişkin Görev ve Yetkiler
       ccc. İş Sağlığı ve Güvenliğine Yönelik Görev ve Yetkiler
       ddd. Raporlama, Bilgi Paylaşımı, Araştırma ve Eğitime Yönelik Görev ve Yetkiler
       eee. İdari Teftişe İlişkin Görev ve Yetkiler
      bb. Müfettişlerin Yükümlülükleri ve Uyacakları Etik Kurallar
       aaa. Tarafsızlık ve Bağımsızlık
       bbb. Saygınlık, Güvenilirlik, Doğruluk ve Dürüstlük
       ccc. Gizlilik ve Sır Saklama Yükümlülüğü
       ddd. Mesleki Yetkinlik ve Gelişime Önem Verme
       eee. İşin Devredilememesi ve Başka Görev Yasağı
      cc. Teftişe Tabi Olanların ve Diğer İlgililerin Yükümlülükleri ve Sorumlulukları
      dd. Müfettişlik Güvencesi
      ee. Müfettişlerin Hukuki Sorumluluğu
      ff. Müfettişlerin Cezai Sorumluluğu
    2. Bütünleşik İş Teftiş Sistemi ve Türkiye’de İş Teftiş Sisteminin Kurumsal Yapısının Değerlendirilmesi
     a. Bütünleşik İş Teftiş Sistemi
     b. Türkiye’de İş Teftiş Sisteminin Kurumsal Yapısına İlişkin Görüşümüz

2. BÖLÜM
   İŞ TEFTİŞİ SÜRECİ
   I. Teftiş Faaliyetlerinin Planlanması
    1. ILO’nun İş Teftişinin Genel İlkelerine İlişkin Yönergesi’nde Belirtilen Esaslar
    2. Türkiye’de Teftiş Faaliyetlerinin Planlanmasına İlişkin Esaslar
     a. Genel Çalışma Planı
     b. Teftiş Türleri
      aa. Niteliğine Göre Teftiş Türleri
       aaa. İş Teftişi
       bbb. İdari Teftiş
      bb. Teftişin Başlatılma Sebebine/Dayanağına Göre Türleri
       aaa. Reaktif/Proaktif Teftiş Ayrımı
       bbb. Programlı Teftiş
       ccc. İnceleme Teftişi
        aaaa. İşçinin Şikayet Hakkı
        bbbb. Şikayetçi İşçinin Korunması
      cc. Konusuna Göre Teftiş Türleri
       aaa. İşin Yürütümü Teftişleri
       bbb. İş Sağlığı ve Güvenliği Teftişleri
        aaaa. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Meydana Gelmeden Yapılan Teftişler
        bbbb. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sonrası İş Teftişi
   II. Teftiş Sürecine İlişkin Esaslar
    1. Teftişin Başlaması
    2. Teftişe Ara Verme Uygulaması
     a. Genel Olarak
     b. Ara Verme Uygulamasına Yönelik Öğreti Görüşleri
     c. Ara Verme Uygulamasına Yönelik Görüşümüz
    3. İdari Yaptırım Uygulanması
     a. İdari Para Cezaları ve Uygulanması
      aa. İş Kanunu’nda Öngörülen İdari Para Cezaları
      bb. İdari Para Cezalarının Uygulanması
     b. İşin Durdurulması
      aa. Durdurma Kararının Alınabileceği Haller
      bb. Durdurma Kararının Alınması ve Uygulanması
      cc. Mühürlerin Geçici Sökülmesi
      dd. Durdurma Kararının Kaldırılması
      ee. Durdurma Kararına İtiraz
     c. İşçilerin Çalışmaktan Alıkonulması
    4. İlgili Kurumlara ve Cumhuriyet Savcılığına Bildirilecek Hususlar
   III. Teftiş Rapor ve Tutanakları
    1. İş Teftişi Rapor Türleri
    2. Müfettiş Rapor ve Tutanaklarının Hukuki Niteliği
     a. Müfettiş Rapor ve Tutanaklarının Hukuk Davalarındaki Etkisi
      aa. Adi Kanuni Karine Niteliği
      bb. Düzenlemenin Kapsamı ve Yerindeliği
     b. Müfettiş Rapor ve Tutanaklarının Ceza Davalarındaki Etkisi
    3. Müfettiş Rapor ve Tutanaklarına İtiraz
     a. Tespit Kararlarına İtiraz
      aa. İşçi Alacaklarına Yönelik Tespitlere İtiraz Edilmesi
       aaa. Dava Açma Süresi ve Sürenin Başlangıcı
       bbb. Davanın Hukuki Niteliği
       ccc. Husumetin Kime Yöneltileceği Sorunu
       ddd. Kanun Yoluna Başvurulması
      bb. İşçi Alacaklarına Yönelik Tespitlere İtiraz Edilmemesi
      cc. Müfettiş Rapor ve Tutanaklarındaki Diğer Tespitlere İtiraz Edilmesi
       aaa. Diğer Tespitlere İtiraz Edilip Edilemeyeceği Sorunu
       bbb. Görevli Mahkeme Sorunu
       ccc. Yasal Değişiklik Önerisi
     b. İdari Para Cezalarına İtiraz

3. BÖLÜM
   İŞ TEFTİŞİNİN ÖZELLİK ARZ EDEN GÖRÜNÜMLERİ
   I. Genel Olarak
   II. İş Teftişinin Özellik Arz Eden Görünümleri
    1. Alt İşveren İlişkisinde Muvazaaya Yönelik İş Teftişi
     a. Muvazaanın İş Müfettişleri Tarafından Tespiti Süreci
      aa. Muvazaayı Tespit Eden Müfettiş Raporunun Hukuki Niteliği
      bb. Muvazaa İncelemesinde Göz Önünde Bulundurulacak Hususlar
      cc. Müfettişin Muvazaa İncelemesini Yapacağı Zaman
      dd. Müfettişin Muvazaayı İnceleme Yöntemi
     b. Muvazaa Tespitine İtiraz Edilmemesi
     c. Muvazaa Tespitine İtiraz Edilmesi
      aa. İtiraz Davasının Hukuki Niteliği
      bb. İtirazın Reddi   cc. İtirazın Kabulü
     d. Müfettişin Muvazaayı Tespit Yetkisinin Değerlendirilmesi
      aa. Müfettiş Yetkisini Yerinde Bulmayan Görüş
      bb. Müfettiş Yetkisini Yerinde Bulan Görüşümüz
    2. Eşit Davranma Borcuna Aykırılığa ve Mobbinge Yönelik İş Teftişi
    3. Dijital Platform Çalışmalarında İş Teftişi
    4. Psikososyal Risklere Yönelik İş Teftişi
    5. Kayıt dışılık ve Yabancı (Göçmen) İşçilere Yönelik İş Teftişi
    6. Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde İş Teftişi
     a. ILO Perspektifinden Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde İş Teftişinin Rolü
     b. Türkiye’de Çocuk İşçiliğiyle Mücadelede İş Teftişinin Rolü
      aa. Genel Olarak
      bb. Sanat, Kültür ve Reklam Faaliyetlerinde Çalıştırılan Çocuklara Yönelik İş Teftişi
      cc. Diğer Faaliyetlerde Çalıştırılan Çocuk ve Genç İşçilere Yönelik İş Teftişi
      dd. Çıraklara Yönelik İş Teftişi
    7. Tarım Sektöründe İş Teftişinin Rolü
     a. ILO Perspektifinden Konuya Bakış
     b. Türkiye’de Tarım Sektöründe İş Teftişinin Rolü
    8. Çok Uluslu (Ulusötesi) Şirketlerin Teftişi
     a. Kurumsal Sosyal Sorumluluk Kavramı ve Ulusötesi Özel Düzenlemeler
     b. Kurumsal Özen Yükümlülüğü
     c. ILO Perspektifinden Ulusötesi Özel Düzenlemelerin İş Teftişi Sistemindeki Rolü
     d. ILO Merkezli Ulusötesi İş Teftişi Kurumu Kurma Önerisi
     e. Ulusötesi Şirketlerin Denetimine Yönelik Çeşitli Girişimler
     f. Denizcilik Sektörü Örneği
   III. İş Teftiş Sistemlerinin Güçlendirilmesine İlişkin Öne Çıkan Yaklaşımlar
    1. Teknolojiden ve Dijital Araçlardan Yararlanma
    2. Müfettişlerin Yetkinliklerinin Artırılması
    3. Stratejik İşbirliğinin Artırılması