Yapay Zeka Çağında Çocukların Kişisel Verilerinin İşlenmesi ve Korunması

Hanne Zeynep Doğan

1. ÇOCUK KAVRAMI, ULUSAL VE ULUSLARARASI DÜZENLEMELERDE ÇOCUK HAKLARI
   1.1. Çocuk Kavramı ve Çocuğun Kişilik Hakkı
    1.1.1. Çocuk Kavramı
    1.1.2. Çocuğun Kişilik Hakkı
   1.2. Uluslararası ve Ulusal Düzenlemelerde Çocuk Hakları
    1.2.1. Uluslararası Düzenlemelerde Çocuk Hakları
     1.2.1.1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
     1.2.1.2. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
      1.2.1.2.1. Ayrımcılık Yasağı
      1.2.1.2.2. Çocuğun Yüksek Yararı
      1.2.1.2.3. Yaşama ve Gelişme Hakkı
      1.2.1.2.4. Çocuğun Görüşlerini İfade Etme ve Katılım Hakkı
    1.2.2. Ulusal Düzenlemelerde Çocuk Hakları
     1.2.2.1. T.C. Anayasası
     1.2.2.2. Çocuk Koruma Kanunu
     1.2.2.3. Türk Medeni Kanunu

2. KİŞİSEL VERİ KAVRAMI, ULUSAL VE ULUSLARARASI DÜZENLEMELERDE ÇOCUKLARIN KİŞİSEL VERİLERİ
   2.1. Kişisel Veri Kavramı
   2.2. Kişisel Verinin Unsurları
    2.2.1. Bilgi
    2.2.2. Kimliği Belirli veya Belirlenebilir Bir Kişi
     2.2.2.1. Kişi Kavramı
     2.2.2.2. Kimliği Belirli veya Belirlenebilir Olması
    2.2.3. Bilginin Kişiye İlişkin Olması
   2.3. Kişisel Veri Türleri
    2.3.1. Genel Nitelikli Kişisel Veri
    2.3.2. Özel Nitelikli Kişisel Veri
   2.4. Kişisel Verilerin Hukuki Statüsü
    2.4.1. Mülkiyet Hakkı Görüşü
    2.4.2. Fikri Mülkiyet Hakkı Görüşü
    2.4.3. Kişilik Hakkı Görüşü
   2.5. Çocukların Kişisel Verilerinin Korunması Hususunda Yapılan Ulusal ve Uluslararası Düzenlemeler
    2.5.1. Uluslararası Düzenlemeler
     2.5.1.1. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
     2.5.1.2. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
     2.5.1.3. Avrupa Birliği Genel Koruma Tüzüğü (GDPR)
    2.5.2. Ulusal Düzenlemeler
     2.5.2.1. T.C. Anayasası
     2.5.2.2. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu
     2.5.2.3. 6998 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
     2.5.2.4. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu

3. ÇOCUKLARIN KİŞİSEL VERİLERİNİN İŞLENMESİNE HAKİM OLAN TEMEL KAVRAMLAR VE HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ
   3.1. Genel Olarak
   3.2. Kişisel Verilerin İşlenmesi ile İlgili Temel Kavramlar
    3.2.1. İlgili Kişi
    3.2.2. Veri Sorumlusu ve Ortak Veri Sorumlusu
    3.2.3. Veri İşleyen
   3.3. Kişisel Verilerin İşlenmesine Hâkim Olan Temel İlkeler
    3.3.1. Hukuka ve Dürüstlük Kurallarına Uygun Olarak İşlenme
    3.3.2. Doğru ve Güncel Olma
    3.3.3. Belirli, Açık ve Meşru Amaçlar İçin İşlenme
    3.3.4. İşlendikleri Amaçla Bağlantılı, Sınırlı ve Ölçülü Olma
    3.3.5. İlgili Mevzuatta Öngörülen veya İşlendikleri Amaç İçin Gerekli Olan Süre Kadar Muhafaza Edilme
    3.3.6. Bütünlük ve Gizlilik
    3.3.7. Hesap Verilebilirlik
   3.4. Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Hukuka Uygunluk Sebepleri
    3.4.1. Çocukların Kişisel Verilerinin İşlenmesinde Rıza
    3.4.2. Rızanın Unsurları
     3.4.2.1. Belirli Bir Konuya İlişkin Olma
     3.4.2.2. Aydınlatmaya Dayalı Olma
     3.4.2.3. Özgür İradeye Dayanma
    3.4.3. Çocukların Rıza Beyanında Bulunma Ehliyeti
     3.4.3.1. Tam Ehliyetsiz Çocuklar
     3.4.3.2. Sınırlı Ehliyetsiz Çocuklar
   3.5. Çocuğun Kişisel Verilerinin Sosyal Medyada Ebeveynleri Tarafından Paylaşılması
   3.6. Çocuğun Kişisel Verilerinin Sosyal Medyada Ebeveynleri Tarafından Paylaşılması Sonucu Ortaya Çıkabilecek Hak İhlalleri

4. YAPAY ZEKA SİSTEMLERİNDE ÇOCUKLARIN KİŞİSEL VERİLERİNİN İŞLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARI
   4.1. Genel Olarak
   4.2. Yapay Zekâ Kavramı
    4.2.1. Yapay Zekanın Tarihsel Gelişimi
    4.2.2. Yapay Zekanın Hukuki Niteliği Hakkında Görüşler
     4.2.2.1. Kölelik Görüşü
     4.2.2.2. Tüzel Kişilik Görüşü
     4.2.2.3. Elektronik Kişilik Görüşü
     4.2.2.4. Yapay İnsan Görüşü
    4.2.3. Yapay Zekâ Türleri
     4.2.3.1. Reaktif (Tepki Veren) Yapay Zekâ
     4.2.3.2. Sınırlı Hafızaya Sahip Olan Yapay Zekâ
     4.2.3.3. Zihin Teorisi Çerçevesinde Yapay Zekâ
     4.2.3.4. Kendi Varlığının Farkında Olan Yapay Zekâ
    4.2.4. Uluslararası ve Ulusal Düzenlemelerde Yapay Zekâ
     4.2.4.1. Uluslararası Düzenlemeler
      4.2.4.1.1. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası
       4.2.4.1.1.1. Yasaklı Yapay Zekâ Sistemleri
       4.2.4.1.1.2. Yüksek Riskli Yapay Zekâ Sistemleri
      4.2.4.1.2. UNESCO Yapay Zekâda Etik Tavsiye Kararı
      4.2.4.1.3. AB Yapay Zekâ İçin Etik İlkeler Rehberi
     4.2.4.2. Ulusal Düzenlemeler
      4.2.4.2.1. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi, Büyük Veri ve Yapay Zekâ Uygulamaları Dairesi
      4.2.4.2.2. Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü Yazılım Teknolojileri Daire Başkanlığı- UYAP
      4.2.4.2.3. Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (2021-2025) Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030)
    4.2.5. Yapay Zekâ ve Çocuk Hakları ile İlgili Düzenlemeler
     4.2.5.1. OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü)
     4.2.5.2. UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü)
     4.2.5.3. Avrupa Konseyi
     4.2.5.4. Birleşmiş Milletler 25 No’lu Genel Yorumu
    4.2.6. Yapay Zekâ Sistemlerinin Çocuk Haklarının Gelişimine Etkisi
     4.2.6.1. Çocukların Mahremiyet Hakkı
     4.2.6.2. Çocukların İfade Özgürlüğü Hakkı
     4.2.6.3. Çocukların Eğitim Hakkı
     4.2.6.4. Çocukların Oyun Hakkı
   4.3. Yapay Zekâ Sistemlerinde Çocukların Kişisel Verilerinin İşlenmesi
    4.3.1. Yapay Zekâ Sistemli Akıllı Oyuncaklar
    4.3.2. Yapay Zekâ ve Çocukların Kullanmış Olduğu YouTube Platformu
    4.3.3. Yapay Zekâ Sistemlerinde Profilleme ve Otomatik Karar Alma Mekanizmaları
     4.3.3.1. Profilleme
     4.3.3.2. Otomatik Karar Alma Mekanizmaları
    4.3.4. Yapay Zekâ ile Çocukların Kişisel Verilerinin İşlenmesinin Faydaları ve Riskleri
     4.3.4.1. Faydalar
     4.3.4.2. Riskler
      4.3.4.2.1. Güvenlik ve Şeffaflık
      4.3.4.2.2. Profil Oluşturma ve Aldatma
      4.3.4.2.3. Algoritmik Önyargı ve Ayrımcılık
   4.4. Yapay Zekâ Kullanımı Sonucunda Çocukların Kişisel Verilerinin Hukuka Aykırı İşlenmesinin Özel Hukuktan Doğan Sonuçları
    4.4.1. Genel Olarak
    4.4.2. Yapay Zekâ ile Veri İşlenmesi Halinde Açılacak Davanın Tarafları
     4.4.2.1. Davacı
     4.4.2.2. Davalı
    4.4.3. Çocukların Kişisel Verilerinin Yapay Zekâ ile İşlenmesinden Doğan Sorumluluk
     4.4.3.1. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Hükümlerince Sorumluluk
      4.4.3.1.1. Veri Sorumlusuna Başvuruda Bulunma
      4.4.3.1.2. Kişisel Verileri Koruma Kuruluna Şikâyette Bulunma
     4.4.3.2. Türk Medeni Kanunu Hükümlerince Sorumluluk
      4.4.3.2.1. Önleme Davası
      4.4.3.2.2. Durdurma Davası
      4.4.3.2.3. Tespit Davası
     4.4.3.3. Maddi- Manevi Tazminat Davaları
      4.4.3.3.1. Manevi Tazminat Davası
      4.4.3.3.2. Maddi Tazminat Davası
     4.4.3.4. Vekaletsiz İş Görme Davası
     4.4.3.5. Zamanaşımı ve Yetkili Mahkeme