9786253611569
402856
https://www.legalkitabevi.com/ilke-gocmen/avrupa-birligi-hukukunun-temelleri-.htm
Avrupa Birliği Hukukunun Temelleri
877.5
Prof.Dr.İlke Göçmen
İçindekiler
İkinci – Dördüncü Baskı İçin Önsöz
7
Birinci Baskı İçin Önsöz
9
Okura Notlar
11
Kutu Listesi
23
Şekil Listesi
25
Tablo Listesi
26
Örnek Metin Listesi
27
Örnek Olay Listesi
28
QR Kodu Listesi
29
Kısaltmalar
31
BİRİNCİ BÖLÜM
AVRUPA BÜTÜNLEŞMESİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ
GİRİŞ
35
1. AVRUPA KÖMÜR VE ÇELİK TOPLULUĞU ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
38
1.1. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması’na Giden Yol (…1940’lar–1951)
38
1.2. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması (1951/1952–2002)
44
2. AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU ANTLAŞMASI VE AVRUPA ATOM ENERJİSİ TOPLULUĞU ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
46
2.1. Avrupa Ekonomik Topluluğu Antlaşması ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu Antlaşması’nın Arka Planındaki Gelişmeler (1952–1957)
46
2.2. Avrupa Ekonomik Topluluğu Antlaşması ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu Antlaşması (1957/1958)
48
3. AVRUPA TEK SENEDİ VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
51
3.1. Avrupa Tek Senedi’nin Arka Planındaki Gelişmeler (1958–1986)
51
3.2. Avrupa Tek Senedi (1986–1987)
57
4. MAASTRİCHT ANTLAŞMASI (AVRUPA BİRLİĞİ ANTLAŞMASI) VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
61
4.1. Maastricht Antlaşması’nın (Avrupa Birliği Antlaşması’nın) Arka Planındaki Gelişmeler (1987–1992)
61
4.2. Maastricht Antlaşması (Avrupa Birliği Antlaşması) (1992–1993)
62
5. AMSTERDAM ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
69
5.1. Amsterdam Antlaşması’nın Arka Planındaki Gelişmeler (1993–1997)
69
5.2. Amsterdam Antlaşması (1997–1999)
71
6. NİCE ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
76
6.1. Nice Antlaşması’nın Arka Planındaki Gelişmeler (1999–2001)
76
6.2. Nice Antlaşması (2001–2003)
77
7. LİZBON ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
79
7.1. Lizbon Antlaşması’nın Arka Planındaki Gelişmeler (2003–2007)
79
7.2. Lizbon Antlaşması (2007–2009)
84
8. LİZBON ANTLAŞMASI SONRASINDAKİ DÖNEM (2009–…)
90
Okuma Listesi
97
İKİNCİ BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ’NİN AKTÖRLERİ
GİRİŞ
105
1. ÜYE DEVLETLER
108
1.1. Üye Olma
108
1.1.1. Üye Devletler
108
1.1.2. Üye Olmanın Kriterleri ve Usulü
110
1.1.2.1. Üyelik Kriterleri
110
1.1.2.2. Üyelik Usulü
113
1.2. Üyelikten Ayrılma / Avrupa Birliği’nden Çekilme
116
1.2.1. Çekilme Kararı
117
1.2.2. Çekilme Anlaşması
120
1.2.3. Çekilmenin Tamamlanması
125
1.2.4. Çekilmenin Tamamlayıcıları
126
1.3. Üyelik ve Avrupa Birliği’nin Değerleri
129
1.3.1. Avrupa Birliği’nin Değerleri
129
1.3.2. Siyasi Mekanizmalar
130
1.3.2.1. Kurucu Antlaşma Temelindeki Madde 7 Prosedürü
131
1.3.2.2. Komisyonun Girişimleri
133
1.3.2.2.1. Hukukun Üstünlüğü Çerçevesi
133
1.3.2.2.2. Avrupa Hukukun Üstünlüğü Mekanizması
134
1.3.3. Mali Mekanizmalar
135
1.3.3.1. Bütçe Koşulluluğu: Birlik Bütçesinin Korunması İçin Koşululluk Genel Rejimi
135
1.3.3.2. Fon Koşulluluğu
136
1.3.4. Yargısal Mekanizmalar
138
1.3.4.1. İlgili Dava Türleri
138
1.3.4.2. İlgili Hukuki Dayanaklar
143
2. KURUMLAR (BAŞLICALARI)
148
2.1. Avrupa Birliği’nin Kurumsal Yapısının Temel Özellikleri
149
2.2. Avrupa Parlamentosu
158
2.2.1. Oluşumu
159
2.2.2. İç Örgütlenişi
162
2.2.3. İşleyişi
165
2.2.4. Yetkileri
166
2.3. Komisyon
168
2.3.1. Oluşumu
168
2.3.2. İç Örgütlenişi
174
2.3.3. İşleyişi
176
2.3.4. Yetkileri
177
2.4. Konsey
180
2.4.1. Oluşumu
180
2.4.2. İç Örgütlenişi
181
2.4.3. İşleyişi
183
2.4.4. Yetkileri
186
2.5. Avrupa Birliği Zirvesi
187
2.5.1. Oluşumu
188
2.5.2. İç Örgütlenişi
188
2.5.3. İşleyişi
189
2.5.4. Yetkileri
191
2.6. Avrupa Birliği Adalet Divanı
192
2.6.1. Oluşumu
192
2.6.1.1. Adalet Divanı
192
2.6.1.2. Genel Mahkeme
194
2.6.2. İç Örgütlenişi
194
2.6.2.1. Adalet Divanı
194
2.6.2.2. Genel Mahkeme
195
2.6.3. İşleyişi
196
2.6.3.1. Adalet Divanı
196
2.6.3.2. Genel Mahkeme
197
2.6.4. Yetkileri
197
Okuma Listesi
203
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ’NİN ANAYASAL İLKELERİ
GİRİŞ
209
1. YETKİ İLE İLGİLİ İLKELER
211
1.1. Yetkinin Varlığı: Yetkilendirilme İlkesi
211
1.1.1. Yetkilendirilme İlkesi
211
1.1.2. Yetkinin Varlığının Görünümleri
214
1.1.2.1. Açık Yetki veya Zımni Yetki
214
1.1.2.2. Geniş Kapsamlı Madde Örneği: ABİHA md. 352
217
1.2. Yetkinin Niteliği: Yetki Kataloğu
220
1.2.1. Münhasır Yetki (Avrupa Birliği)
220
1.2.2. Paylaşılan Yetki
221
1.2.3. Destekleyici, Koordine Edici ve Tamamlayıcı Yetki
223
1.2.4. Ekonomi ve İstihdam Politikalarının Koordinasyonu
224
1.2.5. Ortak Dış ve Güvenlik Politikası
225
1.3. Yetkinin Kullanımı: Katmanlı Yetki İlkesi ve Orantılılık İlkesi
226
1.3.1. Katmanlı Yetki İlkesi
226
1.3.1.1. Katmanlı Yetki İlkesinin Temelleri
227
1.3.1.2. Katmanlı Yetki İlkesinin Siyasi Denetimi
229
1.3.1.3. Katmanlı Yetki İlkesinin Hukuki Denetimi
233
1.3.2. Orantılılık İlkesi
236
1.3.2.1. Orantılılık İlkesinin Temelleri
236
1.3.2.2. Orantılılık İlkesinin Siyasi Denetimi
237
1.3.2.3. Orantılılık İlkesinin Hukuki Denetimi
238
2. TEMEL HAKLAR
241
2.1. İç Denetim
244
2.2.1. Avrupa Birliği Hukukunun Genel İlkesi Olarak Temel Haklar
244
2.2.2. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı
250
2.2.3. Avrupa İnsan Haklar Sözleşmesi
258
2.2. Dış Denetim
262
2.2.1. Avrupa Birliği’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Katılımı Öncesi Durum
262
2.2.2. Avrupa Birliği’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Katılımı Sonrası Durum
265
Okuma Listesi
268
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI
GİRİŞ
273
1. NE KAYNAK OLUŞTURUR?
274
1.1. Yazılı Kaynaklar
274
1.1.1. İç Kaynaklar
275
1.1.1.1. Üye Devlet Tasarrufları
275
1.1.1.2. Avrupa Birliği Kurumu Tasarrufları
280
1.1.2. Dış Kaynaklar
287
1.2. Yazılı Olmayan Kaynaklar
290
1.2.1. Avrupa Birliği Hukukunun Genel İlkeleri
291
1.2.2. Uluslararası Hukukun Genel İlkeleri ve Uluslararası Teamül Hukuku
293
2. KAYNAKLAR NASIL OLUŞTURULUR?
297
2.1. Yazılı Kaynaklar
297
2.1.1. İç Kaynaklar
297
2.1.1.1. Üye Devlet Tasarrufları
297
2.1.1.2. Avrupa Birliği Kurumu Tasarrufları
301
2.1.1.2.1. Yasama Tasarrufları
301
2.1.1.2.1.1. Olağan Yasama Usulü
302
2.1.1.2.1.2. Özel Yasama Usulleri
309
2.1.1.2.2. Yasama Dışı Tasarruflar
315
2.1.1.2.2.1. Yetki Devrine Dayanan Tasarruflar
315
2.1.1.2.2.2. Uygulama Tasarrufları
320
2.1.2. Dış Kaynaklar
323
2.2. Yazılı Olmayan Kaynaklar
330
Okuma Listesi
333
BEŞİNCİ BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA DAVALAR
GİRİŞ
337
1. İPTAL DAVASI
340
1.1. Kabul Edilebilirlik
340
1.1.1. Konu Bakımından Yetki
340
1.1.2. Kişi Bakımından Yetki
342
1.1.3. Zaman Bakımından Yetki
352
1.2. Esastan Denetim
353
1.2.1. Esastan Denetim Gerekçeleri
354
1.2.2. Esastan Denetimin Yoğunluğu
357
1.3. Karar ve Sonuçları
359
2. İHMAL DAVASI
364
2.1. Kabul Edilebilirlik
364
2.1.1. Konu Bakımından Yetki
364
2.1.2. Kişi Bakımından Yetki
366
2.1.3. Zaman Bakımından Yetki
367
2.2. Esastan Denetim
367
2.3. Karar ve Sonuçları
367
3. TAZMİNAT DAVASI
371
3.1. Kabul Edilebilirlik
372
3.1.1. Konu Bakımından Yetki
372
3.1.2. Kişi Bakımından Yetki
373
3.1.3. Zaman Bakımından Yetki
374
3.2. Esastan Denetim
374
3.3. Karar ve Sonuçları
376
4. İHLAL DAVASI
381
4.1. İhlal Davası ve/veya Prosedürü Yönünden Ön Tespit: “İhlal”in Anlamı
381
4.2. İhlal Davası Prosedürü
383
4.2.1. Komisyonun İhlal Davası Prosedürünü Başlatması: “İdari Aşama”
383
4.2.2. Üye Devletin İhlal Davası Prosedürünü Başlatması
388
4.3. İhlal Davası
389
4.3.1. Kabul Edilebilirlik
390
4.3.2. Esastan Denetim
390
4.3.3. Karar ve Sonuçları
393
5. ÖN KARAR PROSEDÜRÜ
398
5.1. Başvuruya Konu Olabilecekler
398
5.1.1. Yorum Yönünden
398
5.1.2. Geçerlilik Yönünden
399
5.2. Başvuru Yapabilecekler
400
5.3. Başvuru Hakkı ve/veya Yükümlülüğü
402
5.3.1. Birlik Hukukuna İlişkin Soru
403
5.3.2. Başvuru Hakkı ve/veya Yükümlülüğü
404
5.3.2.1. Yorum Yönünden
404
5.3.2.2. Geçerlilik Yönünden
407
5.4. Uygun Bulunmayan Başvurular
408
5.5. Karar ve Sonuçları
410
5.5.1. Yorum Yönünden
410
5.5.2. Geçerlilik Yönünden
412
Okuma Listesi
417
ALTINCI BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN TEMEL ÖZELLİKLERİ
GİRİŞ
421
1. ÖNCELİK İLKESİ
423
1.1. Öncelik İlkesinin Temelleri
423
1.2. Öncelik İlkesinin Kapsamı
425
1.2.1. Öncelik İlkesi / Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları
425
1.2.2. Öncelik İlkesi / Ulusal Hukukun Kaynakları
426
1.2.3. Öncelik İlkesine Etki Verecek Organlar
428
1.2.4. Öncelik İlkesinin Etkisi
429
2. DOĞRUDAN ETKİ İLKESİ
435
2.1. Doğrudan Etki İlkesinin Temelleri
435
2.1.1. Dikey İlişkiler Yönünden (Devlete Karşı) Doğrudan Etki İlkesi
435
2.1.2. Yatay İlişkiler Yönünden (Bireye Karşı) Doğrudan Etki İlkesi
438
2.2. Doğrudan Etki İlkesinin Kapsamı
440
2.2.1. Doğrudan Etki İlkesi / Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları
440
2.2.1.1. Genel Olarak
441
2.2.1.2. Üye Devletlerin Kurucu Nitelikli Tasarrufları (ve Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı) Yönünden
442
2.2.1.3. Avrupa Birliği Hukukunun Genel İlkeleri Yönünden
443
2.2.1.4. Avrupa Birliği Kurumu Tasarrufları Yönünden
445
2.2.1.4.1. Tüzük Yönünden
445
2.2.1.4.2. Direktif Yönünden
447
2.2.1.4.3. Karar Yönünden
452
2.2.1.5. Avrupa Birliği’nin Uluslararası Anlaşmaları Yönünden
454
2.2.1.6. Uluslararası Hukukun Genel İlkeleri ve Uluslararası Teamül Hukuku Yönünden
456
2.2.2. Doğrudan Etki İlkesine Etki Verecek Organlar
456
2.2.3. Doğrudan Etki İlkesinin Etkisi
457
2.2.4. Doğrudan Etki İlkesinin Koşulları
457
3. UYGUN YORUM İLKESİ
460
3.1. Uygun Yorum İlkesinin Temelleri
460
3.1.1. Dikey İlişkiler Yönünden (Devlete Karşı) Uygun Yorum İlkesi
460
3.1.2. Yatay İlişkiler Yönünden (Bireye Karşı) Uygun Yorum İlkesi
462
3.2. Uygun Yorum İlkesinin Kapsamı
465
3.2.1. Uygun Yorum İlkesi / Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları
465
3.2.2. Uygun Yorum İlkesi / Ulusal Hukukun Kaynakları
466
3.2.3. Uygun Yorum İlkesine Etki Verecek Organlar
466
3.2.4. Uygun Yorum İlkesinin Etkisi
466
4. DEVLET SORUMLULUĞU İLKESİ
471
4.1. Devlet Sorumluluğu İlkesinin Temelleri
471
4.1.1. Dikey İlişkiler Yönünden (Devlete Karşı) Devlet Sorumluluğu İlkesi
471
4.1.2. Yatay İlişkiler Yönünden (Bireye Karşı) Devlet Sorumluluğu İlkesi
475
4.2. Devlet Sorumluluğu İlkesinin Kapsamı
477
4.2.1. Devlet Sorumluluğu İlkesi / Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları
477
4.2.2. Devlet Sorumluluğu İlkesine Etki Verecek Organlar
478
4.2.3. Devlet Sorumluluğu İlkesinin Etkisi
479
4.2.4. Devlet Sorumluluğu İlkesinin Koşulları
479
4.2.4.1. İhlal Koşulu
479
4.2.4.2. Zarar Koşulu
485
4.2.4.3. İlliyet Bağı Koşulu
485
5. ULUSAL HUKUKİ ÇARELER VE PROSEDÜRLER
487
5.1. Avrupa Birliği Hukuku Bir Konu ile ilgili Hukuki Çareler ve/veya Prosedürler Öngörüyorsa
487
5.2. Avrupa Birliği Hukuku Bir Konu ile ilgili Hukuki Çareler ve/veya Prosedürler Öngörmüyorsa
488
5.2.1. Ulusal Prosedürel Özerklik
489
5.2.2. Denklik Gerekliliği
489
5.2.3. Etkililik Gerekliliği
492
5.3. Etkili Başvuru Hakkı ve Adil Yargılanma Hakkı
495
Okuma Listesi
497
Kaynakça
499
Kavram Dizini
513
Kutu Listesi
Kutu 1: Avrupa Konseyi
39
Kutu 2: Avrupa Bütünleşmesinin Ulusüstü Niteliği / Yapısı
42
Kutu 3: Kurucu Antlaşma ve Değişiklik Antlaşmalarının Onay Süreci ile ilgili İki Eğilim: Referandum Yenilgileri ve Ulusal Anayasa Mahkemeleri Nezdindeki İtirazlar
62
Kutu 4: Esnek Bütünleşmenin Doğuşu
66
Kutu 5: Birlik Vatandaşlığı
68
Kutu 6: Avrupa (Ekonomik) Topluluğu / Avrupa Birliği ile Avrupa Serbest Ticaret Birliği Arasındaki İlişkiler
70
Kutu 7: Berlin Deklarasyonu
80
Kutu 8: Brexit Sürecinin Başlangıcı
118
Kutu 9: Çekilme Bildiriminin Geri Alınması
119
Kutu 10: Çekilen Devletin Üyelik Başvurusu
126
Kutu 11: Avrupa Merkez Bankası ve Sayıştay ile Organ, Ofis ve Ajanslar
148
Kutu 12: AB Antlaşması md. 19 ile ilgili İçtihat Hukuku
153
Kutu 13: Avrupa Birliği Kurumlarının Websiteleri
158
Kutu 14: Yüksek Temsilci (Birlik Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi)
173
Kutu 15: Hukuk Sözcüsü
193
Kutu 16: Avrupa Birliği Adalet Divanı ve Ortak Dış ve Güvenlik Politikası
198
Kutu 17: Adalet Divanı ve Genel Mahkeme Arasında Davalar Nasıl Bölüşülmüştür?
201
Kutu 18: ABİHA md. 352’nin Öncülü: Avrupa Topluluğu Antlaşması md. 308
218
Kutu 19: Lizbon Antlaşması ile Değişik AB Antlaşması md. 40
225
Kutu 20: “Genel Uygulama Hükümleri”
226
Kutu 21: Erken Uyarı Mekanizması
232
Kutu 22: Katmanlı Yetki İlkesi vs. Orantılılık İlkesi
235
Kutu 23: Avrupa Birliği Temel Haklar Rejiminin Tarihsel Gelişimi
241
Kutu 24: Avrupa Birliği’nde Temel Haklarla Bağlantılı İddialar Hangi Davalar ile ve Nasıl İleri Sürülebilir?
249
Kutu 25: Avrupa Birliği’nde Temel Haklar Ne Tür Etkiler Doğurur?
256
Kutu 26: Direktif Kaynaklı Yükümlülükler
282
Kutu 27: Esnek Hukuk
285
Kutu 28: Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları Bakımından Normlar Hiyerarşisi
294
Kutu 29: Hangi Yasama Usulü, Ne Zaman Uygulanır?
302
Kutu 30: Uygulamadaki Hâliyle Olağan Yasama Usulü
308
Kutu 31: Esnek Bütünleşme veya Farklılaştırılmış Bütünleşme ve Yasamaya Yansımaları
311
Kutu 32: Davacı olarak Avrupa Parlamentosu ve İptal Davası: Tarihsel Süreç
344
Kutu 33: Gerçek ve Tüzel Kişiler ve “Çıkar”
346
Kutu 34: Hukuka Aykırılık Def’i
361
Kutu 35: “Hukukun Üstünlüğü” Perspektifi Üzerinden Tazminat Davası ile Diğer Dava Türleri Arasındaki İlişki
371
Kutu 36: İhlal Davasının Davacısı Olarak Üye Devletler
388
Kutu 37: Geçici Tedbirler
389
Kutu 38: Birlik Hukukunun Uygulanmasını Sağlamaktaki Yollar: “Kamu” ve “Özel” İcra Mekanizmaları Arasındaki İlişki
392
Kutu 39: Nihai Ulusal Mahkemeler Ön Karar Başvurusu Yapma Yükümlülüğüne Uymazsa Ne Olabilir?
405
Kutu 40: Kurucu Antlaşmalar ve Öncelik İlkesi
425
Kutu 41: Doğrudan Uygulanırlık ve Doğrudan Etki
446
Kutu 42: Uygun Yorum İlkesi, Doğrudan Etki İlkesi ve Devlet Sorumluluğu İlkesi
464
Kutu 43: Direktif Özelinde Uygun Yorum İlkesi Çerçevesindeki Yükümlülüğün Doğum Anı
465
Kutu 44: Denklik Gerekliliği ve Etkililik Gerekliliği
491
Prof.Dr.İlke Göçmen
İçindekiler
İkinci – Dördüncü Baskı İçin Önsöz
7
Birinci Baskı İçin Önsöz
9
Okura Notlar
11
Kutu Listesi
23
Şekil Listesi
25
Tablo Listesi
26
Örnek Metin Listesi
27
Örnek Olay Listesi
28
QR Kodu Listesi
29
Kısaltmalar
31
BİRİNCİ BÖLÜM
AVRUPA BÜTÜNLEŞMESİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ
GİRİŞ
35
1. AVRUPA KÖMÜR VE ÇELİK TOPLULUĞU ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
38
1.1. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması’na Giden Yol (…1940’lar–1951)
38
1.2. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması (1951/1952–2002)
44
2. AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU ANTLAŞMASI VE AVRUPA ATOM ENERJİSİ TOPLULUĞU ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
46
2.1. Avrupa Ekonomik Topluluğu Antlaşması ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu Antlaşması’nın Arka Planındaki Gelişmeler (1952–1957)
46
2.2. Avrupa Ekonomik Topluluğu Antlaşması ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu Antlaşması (1957/1958)
48
3. AVRUPA TEK SENEDİ VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
51
3.1. Avrupa Tek Senedi’nin Arka Planındaki Gelişmeler (1958–1986)
51
3.2. Avrupa Tek Senedi (1986–1987)
57
4. MAASTRİCHT ANTLAŞMASI (AVRUPA BİRLİĞİ ANTLAŞMASI) VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
61
4.1. Maastricht Antlaşması’nın (Avrupa Birliği Antlaşması’nın) Arka Planındaki Gelişmeler (1987–1992)
61
4.2. Maastricht Antlaşması (Avrupa Birliği Antlaşması) (1992–1993)
62
5. AMSTERDAM ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
69
5.1. Amsterdam Antlaşması’nın Arka Planındaki Gelişmeler (1993–1997)
69
5.2. Amsterdam Antlaşması (1997–1999)
71
6. NİCE ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
76
6.1. Nice Antlaşması’nın Arka Planındaki Gelişmeler (1999–2001)
76
6.2. Nice Antlaşması (2001–2003)
77
7. LİZBON ANTLAŞMASI VE ÖNCESİNDEKİ DÖNEM
79
7.1. Lizbon Antlaşması’nın Arka Planındaki Gelişmeler (2003–2007)
79
7.2. Lizbon Antlaşması (2007–2009)
84
8. LİZBON ANTLAŞMASI SONRASINDAKİ DÖNEM (2009–…)
90
Okuma Listesi
97
İKİNCİ BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ’NİN AKTÖRLERİ
GİRİŞ
105
1. ÜYE DEVLETLER
108
1.1. Üye Olma
108
1.1.1. Üye Devletler
108
1.1.2. Üye Olmanın Kriterleri ve Usulü
110
1.1.2.1. Üyelik Kriterleri
110
1.1.2.2. Üyelik Usulü
113
1.2. Üyelikten Ayrılma / Avrupa Birliği’nden Çekilme
116
1.2.1. Çekilme Kararı
117
1.2.2. Çekilme Anlaşması
120
1.2.3. Çekilmenin Tamamlanması
125
1.2.4. Çekilmenin Tamamlayıcıları
126
1.3. Üyelik ve Avrupa Birliği’nin Değerleri
129
1.3.1. Avrupa Birliği’nin Değerleri
129
1.3.2. Siyasi Mekanizmalar
130
1.3.2.1. Kurucu Antlaşma Temelindeki Madde 7 Prosedürü
131
1.3.2.2. Komisyonun Girişimleri
133
1.3.2.2.1. Hukukun Üstünlüğü Çerçevesi
133
1.3.2.2.2. Avrupa Hukukun Üstünlüğü Mekanizması
134
1.3.3. Mali Mekanizmalar
135
1.3.3.1. Bütçe Koşulluluğu: Birlik Bütçesinin Korunması İçin Koşululluk Genel Rejimi
135
1.3.3.2. Fon Koşulluluğu
136
1.3.4. Yargısal Mekanizmalar
138
1.3.4.1. İlgili Dava Türleri
138
1.3.4.2. İlgili Hukuki Dayanaklar
143
2. KURUMLAR (BAŞLICALARI)
148
2.1. Avrupa Birliği’nin Kurumsal Yapısının Temel Özellikleri
149
2.2. Avrupa Parlamentosu
158
2.2.1. Oluşumu
159
2.2.2. İç Örgütlenişi
162
2.2.3. İşleyişi
165
2.2.4. Yetkileri
166
2.3. Komisyon
168
2.3.1. Oluşumu
168
2.3.2. İç Örgütlenişi
174
2.3.3. İşleyişi
176
2.3.4. Yetkileri
177
2.4. Konsey
180
2.4.1. Oluşumu
180
2.4.2. İç Örgütlenişi
181
2.4.3. İşleyişi
183
2.4.4. Yetkileri
186
2.5. Avrupa Birliği Zirvesi
187
2.5.1. Oluşumu
188
2.5.2. İç Örgütlenişi
188
2.5.3. İşleyişi
189
2.5.4. Yetkileri
191
2.6. Avrupa Birliği Adalet Divanı
192
2.6.1. Oluşumu
192
2.6.1.1. Adalet Divanı
192
2.6.1.2. Genel Mahkeme
194
2.6.2. İç Örgütlenişi
194
2.6.2.1. Adalet Divanı
194
2.6.2.2. Genel Mahkeme
195
2.6.3. İşleyişi
196
2.6.3.1. Adalet Divanı
196
2.6.3.2. Genel Mahkeme
197
2.6.4. Yetkileri
197
Okuma Listesi
203
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ’NİN ANAYASAL İLKELERİ
GİRİŞ
209
1. YETKİ İLE İLGİLİ İLKELER
211
1.1. Yetkinin Varlığı: Yetkilendirilme İlkesi
211
1.1.1. Yetkilendirilme İlkesi
211
1.1.2. Yetkinin Varlığının Görünümleri
214
1.1.2.1. Açık Yetki veya Zımni Yetki
214
1.1.2.2. Geniş Kapsamlı Madde Örneği: ABİHA md. 352
217
1.2. Yetkinin Niteliği: Yetki Kataloğu
220
1.2.1. Münhasır Yetki (Avrupa Birliği)
220
1.2.2. Paylaşılan Yetki
221
1.2.3. Destekleyici, Koordine Edici ve Tamamlayıcı Yetki
223
1.2.4. Ekonomi ve İstihdam Politikalarının Koordinasyonu
224
1.2.5. Ortak Dış ve Güvenlik Politikası
225
1.3. Yetkinin Kullanımı: Katmanlı Yetki İlkesi ve Orantılılık İlkesi
226
1.3.1. Katmanlı Yetki İlkesi
226
1.3.1.1. Katmanlı Yetki İlkesinin Temelleri
227
1.3.1.2. Katmanlı Yetki İlkesinin Siyasi Denetimi
229
1.3.1.3. Katmanlı Yetki İlkesinin Hukuki Denetimi
233
1.3.2. Orantılılık İlkesi
236
1.3.2.1. Orantılılık İlkesinin Temelleri
236
1.3.2.2. Orantılılık İlkesinin Siyasi Denetimi
237
1.3.2.3. Orantılılık İlkesinin Hukuki Denetimi
238
2. TEMEL HAKLAR
241
2.1. İç Denetim
244
2.2.1. Avrupa Birliği Hukukunun Genel İlkesi Olarak Temel Haklar
244
2.2.2. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı
250
2.2.3. Avrupa İnsan Haklar Sözleşmesi
258
2.2. Dış Denetim
262
2.2.1. Avrupa Birliği’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Katılımı Öncesi Durum
262
2.2.2. Avrupa Birliği’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Katılımı Sonrası Durum
265
Okuma Listesi
268
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI
GİRİŞ
273
1. NE KAYNAK OLUŞTURUR?
274
1.1. Yazılı Kaynaklar
274
1.1.1. İç Kaynaklar
275
1.1.1.1. Üye Devlet Tasarrufları
275
1.1.1.2. Avrupa Birliği Kurumu Tasarrufları
280
1.1.2. Dış Kaynaklar
287
1.2. Yazılı Olmayan Kaynaklar
290
1.2.1. Avrupa Birliği Hukukunun Genel İlkeleri
291
1.2.2. Uluslararası Hukukun Genel İlkeleri ve Uluslararası Teamül Hukuku
293
2. KAYNAKLAR NASIL OLUŞTURULUR?
297
2.1. Yazılı Kaynaklar
297
2.1.1. İç Kaynaklar
297
2.1.1.1. Üye Devlet Tasarrufları
297
2.1.1.2. Avrupa Birliği Kurumu Tasarrufları
301
2.1.1.2.1. Yasama Tasarrufları
301
2.1.1.2.1.1. Olağan Yasama Usulü
302
2.1.1.2.1.2. Özel Yasama Usulleri
309
2.1.1.2.2. Yasama Dışı Tasarruflar
315
2.1.1.2.2.1. Yetki Devrine Dayanan Tasarruflar
315
2.1.1.2.2.2. Uygulama Tasarrufları
320
2.1.2. Dış Kaynaklar
323
2.2. Yazılı Olmayan Kaynaklar
330
Okuma Listesi
333
BEŞİNCİ BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA DAVALAR
GİRİŞ
337
1. İPTAL DAVASI
340
1.1. Kabul Edilebilirlik
340
1.1.1. Konu Bakımından Yetki
340
1.1.2. Kişi Bakımından Yetki
342
1.1.3. Zaman Bakımından Yetki
352
1.2. Esastan Denetim
353
1.2.1. Esastan Denetim Gerekçeleri
354
1.2.2. Esastan Denetimin Yoğunluğu
357
1.3. Karar ve Sonuçları
359
2. İHMAL DAVASI
364
2.1. Kabul Edilebilirlik
364
2.1.1. Konu Bakımından Yetki
364
2.1.2. Kişi Bakımından Yetki
366
2.1.3. Zaman Bakımından Yetki
367
2.2. Esastan Denetim
367
2.3. Karar ve Sonuçları
367
3. TAZMİNAT DAVASI
371
3.1. Kabul Edilebilirlik
372
3.1.1. Konu Bakımından Yetki
372
3.1.2. Kişi Bakımından Yetki
373
3.1.3. Zaman Bakımından Yetki
374
3.2. Esastan Denetim
374
3.3. Karar ve Sonuçları
376
4. İHLAL DAVASI
381
4.1. İhlal Davası ve/veya Prosedürü Yönünden Ön Tespit: “İhlal”in Anlamı
381
4.2. İhlal Davası Prosedürü
383
4.2.1. Komisyonun İhlal Davası Prosedürünü Başlatması: “İdari Aşama”
383
4.2.2. Üye Devletin İhlal Davası Prosedürünü Başlatması
388
4.3. İhlal Davası
389
4.3.1. Kabul Edilebilirlik
390
4.3.2. Esastan Denetim
390
4.3.3. Karar ve Sonuçları
393
5. ÖN KARAR PROSEDÜRÜ
398
5.1. Başvuruya Konu Olabilecekler
398
5.1.1. Yorum Yönünden
398
5.1.2. Geçerlilik Yönünden
399
5.2. Başvuru Yapabilecekler
400
5.3. Başvuru Hakkı ve/veya Yükümlülüğü
402
5.3.1. Birlik Hukukuna İlişkin Soru
403
5.3.2. Başvuru Hakkı ve/veya Yükümlülüğü
404
5.3.2.1. Yorum Yönünden
404
5.3.2.2. Geçerlilik Yönünden
407
5.4. Uygun Bulunmayan Başvurular
408
5.5. Karar ve Sonuçları
410
5.5.1. Yorum Yönünden
410
5.5.2. Geçerlilik Yönünden
412
Okuma Listesi
417
ALTINCI BÖLÜM
AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN TEMEL ÖZELLİKLERİ
GİRİŞ
421
1. ÖNCELİK İLKESİ
423
1.1. Öncelik İlkesinin Temelleri
423
1.2. Öncelik İlkesinin Kapsamı
425
1.2.1. Öncelik İlkesi / Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları
425
1.2.2. Öncelik İlkesi / Ulusal Hukukun Kaynakları
426
1.2.3. Öncelik İlkesine Etki Verecek Organlar
428
1.2.4. Öncelik İlkesinin Etkisi
429
2. DOĞRUDAN ETKİ İLKESİ
435
2.1. Doğrudan Etki İlkesinin Temelleri
435
2.1.1. Dikey İlişkiler Yönünden (Devlete Karşı) Doğrudan Etki İlkesi
435
2.1.2. Yatay İlişkiler Yönünden (Bireye Karşı) Doğrudan Etki İlkesi
438
2.2. Doğrudan Etki İlkesinin Kapsamı
440
2.2.1. Doğrudan Etki İlkesi / Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları
440
2.2.1.1. Genel Olarak
441
2.2.1.2. Üye Devletlerin Kurucu Nitelikli Tasarrufları (ve Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı) Yönünden
442
2.2.1.3. Avrupa Birliği Hukukunun Genel İlkeleri Yönünden
443
2.2.1.4. Avrupa Birliği Kurumu Tasarrufları Yönünden
445
2.2.1.4.1. Tüzük Yönünden
445
2.2.1.4.2. Direktif Yönünden
447
2.2.1.4.3. Karar Yönünden
452
2.2.1.5. Avrupa Birliği’nin Uluslararası Anlaşmaları Yönünden
454
2.2.1.6. Uluslararası Hukukun Genel İlkeleri ve Uluslararası Teamül Hukuku Yönünden
456
2.2.2. Doğrudan Etki İlkesine Etki Verecek Organlar
456
2.2.3. Doğrudan Etki İlkesinin Etkisi
457
2.2.4. Doğrudan Etki İlkesinin Koşulları
457
3. UYGUN YORUM İLKESİ
460
3.1. Uygun Yorum İlkesinin Temelleri
460
3.1.1. Dikey İlişkiler Yönünden (Devlete Karşı) Uygun Yorum İlkesi
460
3.1.2. Yatay İlişkiler Yönünden (Bireye Karşı) Uygun Yorum İlkesi
462
3.2. Uygun Yorum İlkesinin Kapsamı
465
3.2.1. Uygun Yorum İlkesi / Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları
465
3.2.2. Uygun Yorum İlkesi / Ulusal Hukukun Kaynakları
466
3.2.3. Uygun Yorum İlkesine Etki Verecek Organlar
466
3.2.4. Uygun Yorum İlkesinin Etkisi
466
4. DEVLET SORUMLULUĞU İLKESİ
471
4.1. Devlet Sorumluluğu İlkesinin Temelleri
471
4.1.1. Dikey İlişkiler Yönünden (Devlete Karşı) Devlet Sorumluluğu İlkesi
471
4.1.2. Yatay İlişkiler Yönünden (Bireye Karşı) Devlet Sorumluluğu İlkesi
475
4.2. Devlet Sorumluluğu İlkesinin Kapsamı
477
4.2.1. Devlet Sorumluluğu İlkesi / Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları
477
4.2.2. Devlet Sorumluluğu İlkesine Etki Verecek Organlar
478
4.2.3. Devlet Sorumluluğu İlkesinin Etkisi
479
4.2.4. Devlet Sorumluluğu İlkesinin Koşulları
479
4.2.4.1. İhlal Koşulu
479
4.2.4.2. Zarar Koşulu
485
4.2.4.3. İlliyet Bağı Koşulu
485
5. ULUSAL HUKUKİ ÇARELER VE PROSEDÜRLER
487
5.1. Avrupa Birliği Hukuku Bir Konu ile ilgili Hukuki Çareler ve/veya Prosedürler Öngörüyorsa
487
5.2. Avrupa Birliği Hukuku Bir Konu ile ilgili Hukuki Çareler ve/veya Prosedürler Öngörmüyorsa
488
5.2.1. Ulusal Prosedürel Özerklik
489
5.2.2. Denklik Gerekliliği
489
5.2.3. Etkililik Gerekliliği
492
5.3. Etkili Başvuru Hakkı ve Adil Yargılanma Hakkı
495
Okuma Listesi
497
Kaynakça
499
Kavram Dizini
513
Kutu Listesi
Kutu 1: Avrupa Konseyi
39
Kutu 2: Avrupa Bütünleşmesinin Ulusüstü Niteliği / Yapısı
42
Kutu 3: Kurucu Antlaşma ve Değişiklik Antlaşmalarının Onay Süreci ile ilgili İki Eğilim: Referandum Yenilgileri ve Ulusal Anayasa Mahkemeleri Nezdindeki İtirazlar
62
Kutu 4: Esnek Bütünleşmenin Doğuşu
66
Kutu 5: Birlik Vatandaşlığı
68
Kutu 6: Avrupa (Ekonomik) Topluluğu / Avrupa Birliği ile Avrupa Serbest Ticaret Birliği Arasındaki İlişkiler
70
Kutu 7: Berlin Deklarasyonu
80
Kutu 8: Brexit Sürecinin Başlangıcı
118
Kutu 9: Çekilme Bildiriminin Geri Alınması
119
Kutu 10: Çekilen Devletin Üyelik Başvurusu
126
Kutu 11: Avrupa Merkez Bankası ve Sayıştay ile Organ, Ofis ve Ajanslar
148
Kutu 12: AB Antlaşması md. 19 ile ilgili İçtihat Hukuku
153
Kutu 13: Avrupa Birliği Kurumlarının Websiteleri
158
Kutu 14: Yüksek Temsilci (Birlik Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi)
173
Kutu 15: Hukuk Sözcüsü
193
Kutu 16: Avrupa Birliği Adalet Divanı ve Ortak Dış ve Güvenlik Politikası
198
Kutu 17: Adalet Divanı ve Genel Mahkeme Arasında Davalar Nasıl Bölüşülmüştür?
201
Kutu 18: ABİHA md. 352’nin Öncülü: Avrupa Topluluğu Antlaşması md. 308
218
Kutu 19: Lizbon Antlaşması ile Değişik AB Antlaşması md. 40
225
Kutu 20: “Genel Uygulama Hükümleri”
226
Kutu 21: Erken Uyarı Mekanizması
232
Kutu 22: Katmanlı Yetki İlkesi vs. Orantılılık İlkesi
235
Kutu 23: Avrupa Birliği Temel Haklar Rejiminin Tarihsel Gelişimi
241
Kutu 24: Avrupa Birliği’nde Temel Haklarla Bağlantılı İddialar Hangi Davalar ile ve Nasıl İleri Sürülebilir?
249
Kutu 25: Avrupa Birliği’nde Temel Haklar Ne Tür Etkiler Doğurur?
256
Kutu 26: Direktif Kaynaklı Yükümlülükler
282
Kutu 27: Esnek Hukuk
285
Kutu 28: Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları Bakımından Normlar Hiyerarşisi
294
Kutu 29: Hangi Yasama Usulü, Ne Zaman Uygulanır?
302
Kutu 30: Uygulamadaki Hâliyle Olağan Yasama Usulü
308
Kutu 31: Esnek Bütünleşme veya Farklılaştırılmış Bütünleşme ve Yasamaya Yansımaları
311
Kutu 32: Davacı olarak Avrupa Parlamentosu ve İptal Davası: Tarihsel Süreç
344
Kutu 33: Gerçek ve Tüzel Kişiler ve “Çıkar”
346
Kutu 34: Hukuka Aykırılık Def’i
361
Kutu 35: “Hukukun Üstünlüğü” Perspektifi Üzerinden Tazminat Davası ile Diğer Dava Türleri Arasındaki İlişki
371
Kutu 36: İhlal Davasının Davacısı Olarak Üye Devletler
388
Kutu 37: Geçici Tedbirler
389
Kutu 38: Birlik Hukukunun Uygulanmasını Sağlamaktaki Yollar: “Kamu” ve “Özel” İcra Mekanizmaları Arasındaki İlişki
392
Kutu 39: Nihai Ulusal Mahkemeler Ön Karar Başvurusu Yapma Yükümlülüğüne Uymazsa Ne Olabilir?
405
Kutu 40: Kurucu Antlaşmalar ve Öncelik İlkesi
425
Kutu 41: Doğrudan Uygulanırlık ve Doğrudan Etki
446
Kutu 42: Uygun Yorum İlkesi, Doğrudan Etki İlkesi ve Devlet Sorumluluğu İlkesi
464
Kutu 43: Direktif Özelinde Uygun Yorum İlkesi Çerçevesindeki Yükümlülüğün Doğum Anı
465
Kutu 44: Denklik Gerekliliği ve Etkililik Gerekliliği
491
Yorum yaz
Bu kitaba henüz yorum yapılmamış.
Bonus Card ( Garanti - Teb - Denizbank - Şekerbank vb. )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 877,50 | 877,50 |
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 877,50 | 877,50 |
Diğer Kartlar
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 877,50 | 877,50 |


