Suça Sürüklenen Çocukların Yargılaması

Korayhan Akdemir (Hakim)

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ 

5

ÖZET 

7

İÇİNDEKİLER 

9

KISALTMALAR 

15

GİRİŞ 

17

BİRİNCİ BÖLÜM

ÇOCUK KAVRAMI, TARİHÇESİ ULUSAL VE ULUSLARARASI MEVZUATTA ÇOCUK

1. ÇOCUK KİME DENİR? 

21

1. GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ÇOCUK KAVRAMININ VE HAKLARININ GELİŞİMİ 

24

III. ULUSLARARASI METİNLERDE ÇOCUĞUN TANIMI VE ÇEŞİTLİ BELGELER 

37

1. Genel Olarak 

37

1. Cenevre Çocuk Hakları Bildirisi 

37

1. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi 

39

1. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi 

40

1. Birleşmiş Milletler Çocuk Adaleti Sisteminin Uygulaması Hakkında

Asgari Standart Kuralları (Pekin Kuralları) 

45

1. Özgürlüğünden Yoksun Bırakılmış Çocukların Korunması İçin Birleşmiş

Milletler Kuralları (Havana Kuralları) 

47

1. Birleşmiş Milletler Çocuk Suçluluğunun Engellenmesi İçin Rehber

İlkeleri (Riyad İlkeleri) 

49

1. Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi 

50

1. Uluslararası Sözleşmelerin Yargı Kararlarına Etkisi 

52

1. TÜRK HUKUKUNDA ÇOCUK HAKLARININ GELİŞİMİ, TARİHÇESİ VE ULUSAL

MEVZUATTA ÇOCUĞUN TANIMI 

55

1. Türk Hukukunda Çocuk Haklarının Gelişimi ve Tarihçesi 

55

1. Ulusal Mevzuatta Çocuk 

58

1. Anayasa 

58

2. Türk Medeni Kanunu 

61

3. Türk Ceza Kanunu 

64

4. Çocuk Koruma Kanunu 

67

5. Ceza Muhakemesi Kanunu 

71

6. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun 

73

İKİNCİ BÖLÜM

SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK, SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLARIN CEZAİ

SORUMLULUĞU, SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLARIN SUÇA SÜRÜKLENMESİNDEKİ ETMENLER İLE ÇOCUK CEZA HUKUKUNA HAKİM OLAN İLKELER

1. SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK 

75

1. TÜRK CEZA KANUNU’NDA ÇOCUKLARIN CEZAİ SORUMLULUĞU 

79

1. Suça Sürüklenen Çocukların Ceza Sorumluluğuna İlişkin Yaş Grupları 

81

1. 12 Yaşını Doldurmamış Çocuklar (0–12 Yaş Grubu) 

81

2. 12 Yaşını Doldurmuş 15 Yaşını Doldurmamış Çocuklar (12 –15 Yaş

Grubu) 

85

3. 15 Yaşını Doldurmuş 18 Yaşını Doldurmamış Çocuklar (15–18 Yaş

Grubu) 

88

III. ÇOCUĞU SUÇA SÜRÜKLEYEN ETKENLER 

90

1. Bireysel Nedenler 

94

1. Kalıtımsal Nedenler 

94

2. Cinsiyet 

95

3. Yaş ve Ergenlik Dönemi 

97

4. Psikolojik Nedenler 

98

1. Çevresel Nedenler 

100

1. Aile 

100

2. Okul ve Arkadaş Çevresi 

103

3. Kentleşme ve Göç 

104

4. Diğer Nedenler 

106

1. SUÇA SÜRÜKLENMİŞ ÇOCUĞUN HAKLARI 

108

1. Masumiyet Karinesi ve Lekelenmeme Hakkı 

108

1. İsnat Edilen Suç Konusunu Öğrenme Hakkı 

110

1. Yaşama ve Gelişme Hakkı 

110

1. Çocuğun Karara Katılım Hakkı 

113

1. Haklarını Öğrenme Hakkı 

115

1. Yakınlarını Haberdar Edebilme Hakkı 

115

1. Makul Sürede Yargılanma Hakkı 

116

1. Savunma Hakkı 

117

1. Kanunla Kurulmuş Bağımsız ve Tarafsız Mahkeme Tarafından

Yargılanma Hakkı 

119

1. ÇOCUK CEZA HUKUKUNA HAKİM OLAN İLKELER 

120

1. Ayrımcılık Yasağı 

120

1. Bireyselleştirme Prensibi 

124

1. Özgürlüğü Kısıtlayıcı Tedbir veya Cezanın Son Çare Olması 

124

1. Disiplin Hapsi Yasağı 

127

1. Esneklik İlkesi 

128

1. Gizlilik İlkesi 

128

1. Zorunlu Müdafilik İlkesi 

131

1. Çabukluk İlkesi 

131

1. Çocuğun Yüksek Yararı 

133

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUĞUN SORUŞTURMA EVRESİ VE BU EVREDE YER ALAN KİŞİ VE KURUMLAR

1. SORUŞTURMA EVRESİ 

137

1. Suça Sürüklenen Çocuğun İfadesi ve Adli Görüşme Odaları 

144

1. İfade 

144

2. Adli Görüşme Odaları 

147

1. Çocuğun Yetişkinlerle Birlikte Suç İşlemesi 

149

1. Soruşturma Evresinde Görev Alan Kişi ve Kurumlar 

153

1. Cumhuriyet Savcılığı Çocuk Bürosu 

153

2. Kolluğun Çocuk Birimi 

155

3. Sosyal Çalışma Görevlisi ve Adli Destek Görevlisi 

158

1. Sosyal İnceleme Raporu 

163

4. Müdafi 

165

5. Diğer Kurumlar 

171

1. SORUŞTURMAYI SONA ERDİREN NEDENLER 

171

1. Kamu Davasının Açılması 

172

1. Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar 

174

1. Şikâyetten Vazgeçme 

175

1. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararı 

177

1. Kamu Davasının Açılmasının Takdiri Olarak Ertelenmesi Kararı 

177

2. Kamu Davasının Açılmasının Zorunlu Olarak Ertelenmesi Kararı 

179

1. Uzlaştırma 

181

1. Önödeme 

188

1. Seri Muhakeme 

190

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLARA YÖNELİK KORUYUCU VE DESTEKLEYİCİ TEDBİRLER VE KORUMA TEDBİRLERİ

1. KORUYUCU VE DESTEKLEYİCİ TEDBİRLER 

193

1. Danışmanlık Tedbiri 

196

1. Eğitim Tedbiri 

197

1. Bakım Tedbiri 

198

1. Sağlık Tedbiri 

199

1. Barınma Tedbiri 

201

1. Acil Korunma Kararı Alınması 

201

1. Koruyucu ve Destekleyici Tedbirlerin Uygulanmasında Usul ve Yetki 

202

1. KORUMA TEDBİRLERİ 

205

1. Yakalama 

207

1. Gözaltı 

214

1. Tutuklama 

218

1. Adli Kontrol 

223

BEŞİNCİ BÖLÜM

SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLARIN KOVUŞTURMA EVRESİ VE BU EVREDE YER ALAN KİŞİ VE KURUMLAR, KOVUŞTURMA EVRESİNİN SONU

1. KOVUŞTURMA EVRESİ 

227

1. Duruşma Evresi Hazırlığı ve Duruşma 

229

1. KOVUŞTURMA EVRESİNDE GÖREV ALAN KİŞİ VE KURUMLAR 

233

1. Çocuk Mahkemeleri 

233

1. Çocuk Mahkemesi Hakimleri 

236

1. Sorgu 

238

III. BASİT YARGILAMA 

240

1. SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUĞUN MUHAKEMESİ SONUNDA HÜKÜM 

241

1. Hüküm Çeşitleri 

243

1. Beraat 

243

2. Ceza Verilmesine Yer Olmadığına Dair Karar 

245

3. Davanın Reddi 

246

4. Davanın Düşmesi 

246

5. Mahkûmiyet 

247

1. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması 

248

1. Kısa Süreli Hapis Cezasını Seçenek Yaptırımlara Çevirme Zorunluluğu 

250

1. Hapis Cezasının Ertelenmesi 

254

1. Belirli Haklardan Yoksun Bırakma 

257

1. Ödenmeyen Adli Para Cezalarının Hapse Çevrilememesi 

257

1. Tekerrür 

257

SONUÇ 

259

KAYNAKÇA 

267