Bu işlem için üye girişi yapmanız gerekiyor
Yeni
9786253779344
402208
https://www.legalkitabevi.com/m-rasit-akgun/osmanli-devletinde-eski-eserler-hukuku-.htm
Osmanlı Devleti'nde Eski Eserler Hukuku
1168.5
Dr. M. Raşit Akgün
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ
5
İÇİNDEKİLER
7
KISALTMALAR
19
GİRİŞ
23
I. MEVZUNUN TAKDİMİ
23
II. ÇALIŞMANIN GAYESİ VE SINIRLARI
23
III. LİTERATÜRÜN DEĞERLENDİRİLMESİ
25
IV. ÇALIŞMADA TAKİP EDİLEN USUL
28
V. ÇALIŞMANIN PLANI
29
BİRİNCİ BÖLÜM
OSMANLI ESKİ ESERLER HUKUKUNUN FİKRÎ ZEMİNİ VE TARİHÎ SERENCAMI
I. TERMİNOLOJİ VE TEORİK ÇERÇEVE
31
A. Terminoloji
31
1. Asar–ı Atika Mefhumu
32
2. Eski Eser, Kültür Varlığı ve Kültürel Miras Mefhumları
33
a. Umumi Olarak
33
b. Tarifi
34
3. Menkul ve Gayrimenkul Eski Eserlere Dair Istılahın Tefriki
37
B. Eski Eserler Hukuku
38
1. Mahiyet ve Muhteva
38
2. Teorik Çerçeve
40
II. TARİHÎ VE HUKUKİ ARKA PLAN
42
A. İslamiyet Öncesi Türk Hukukunda Eski Eserlerin Korunması
43
B. İslamiyet Sonrası Türk Hukukunda Eski Eserlerin Korunması
46
1. İslam Hukukunda Eski Eserlerin Hukuki Rejimi
46
a. İslam Hukukundaki Istılah
47
b. Klasik Fıkıh Kaynaklarında Eski Eserlerle İrtibatlı Mefhum ve
Hükümler
48
i. Define ve Rikaz
49
ii. Lukata
50
iii. Vakıf
51
iv. Gayrimüslim Mabetlerinin Statüsü
52
c. İslam Hukuku Literatüründe Kültürel Mirasın Korunması
54
i. Umumi Olarak İslamiyet’te Kültürel Miras Telakkisi
55
ii. Eski Eserlerin Tâbi Olduğu Mülkiyet Rejimi
55
iii. Eski Eserlerin Mal Olma Vasfı
57
iv. Üzerinde Tasvir Bulunan Eski Eserlerin Muhafazası
Meselesi
59
2. Osmanlı Öncesi Anadolu Türk–İslam Devletlerinde Kültürel
Mirasın Korunması
62
III. OSMANLI ESKİ ESERLER HUKUKUNUN TEŞEKKÜLÜNDE HARİCİ TESİRLER
64
A. Avrupa Devletlerinde Eski Eserlerin Hukuki Rejimi
65
1. Fransa
66
a. 1887 Tarihli Kanun’dan Önce
66
b. 1887 Tarihli Kanun ve Sonrasındaki Vaziyet
68
2. İtalya
69
a. Roma – Lex Pacca (1820)
70
b. Napoli Krallığı – Prammatica LVII
71
c. İtalya’nın Birleşmesi’nden (1861) Sonra
72
3. Yunanistan
73
a. 1834 Tarihli Yunanistan Eski Eserler Kanunu (YEEK)
74
b. 1834 Sonrası Gelişmeler ve Tanzimler
76
4. İspanya
77
5. Avusturya
79
6. Diğer Avrupa Ülkeleri
80
B. Osmanlı Eski Eserler Mevzuatına Yabancı Tesiri
83
1. 1869 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri
84
a. Fransız Tesirinin Mahiyeti
84
b. Yunan, İtalyan ve Diğer Avrupalı Hukukların Tesirleri
86
2. 1874 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri
87
a. Maarif Nezaretinin 21 Temmuz 1870 Layihası
88
b. 1874 Nizamnamesi
88
c. 1874 Nizamnamesi’nin Tadili Teklifi
90
3. 1884 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri
92
4. 1906 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri
94
C. Milletlerarası Hukukun Tesiri
95
1. 1899 ve 1907 Lahey Muahedeleri
96
2. Sevr Sulh Muahedesi
96
IV. OSMANLI ESKİ ESERLER HUKUKUNUN COĞRAFİ VE TARİHÎ DEVAMLILIĞI
100
A. Mısır’ın Hususi Vaziyeti
100
1. Kavalalı Mehmed Ali Paşa Devri (1805–1848)
101
2. 1848 Sonrası Devre
105
B. Sisam (Samos) Adası
107
C. Kıbrıs ve Britanya İdaresi
109
D. Filistin ve İngiliz Mandası
111
E. Türkiye Cumhuriyeti’nde İmparatorluk Hukukunun Devamlılığı
113
1. 1973’e Kadarki Devre
113
a. Eski Eserlerin Korunmasında Vazifeli ve Salahiyetli
Makamlar
114
b. Koruma Politikaları ve Tatbikat
116
2. 1973 Sonrası Devre
121
İKİNCİ BÖLÜM
1869 NİZAMNAMESİ’NE KADAR ESKİ ESERLER HUKUKUNUN GELİŞİMİ
I. KLASİK DEVİR OSMANLI HUKUKUNDA KÜLTÜREL MİRASIN
KORUNMASINA UMUMİ BAKIŞ
126
A. Vakıflar Vasıtasıyla Koruma
126
B. Mukaddes Emanetler, Ganimetler ve Saray Koleksiyonları
128
C. Tahribatı Önleyici İdari Tedbirler ve Tamirat Faaliyetleri
130
D. Mimari Devşirme Vasıtasıyla Koruma
133
E. Meydanlardaki Abidelerin Vaziyeti
134
F. Resmî Makamlarca Yıkılan veya Tahrip Edilen Eserler
136
G. Seyyahların Müşahedesi ve Halkın Umumi Tavrı
137
II. TANZİMAT DEVRİNDE ESKİ ESERLER HUKUKUNUN TEŞEKKÜLÜ
140
A. Şer’î Hukuk
142
1. Kenz–i Cahilî
143
a. Osmanlı Tebaası Tarafından Bulunması
144
b. Ecnebiler Tarafından Bulunması
147
2. Kenz–i İslami
148
B. Mevzuat
148
1. 1846 Tarihli Tamim
149
2. 1858 Tarihli Arazi Kanunnamesi
151
3. 1858 Tarihli Ceza Kanunu
153
C. Tatbikat ve Hukuki Rejimin Teşekkülü
154
1. Eski Eser Arama Faaliyetlerinde Resmî İzin Mecburiyeti
155
2. Ruhsat Sınırının Aşılması ve Kaçakçılığa Dair İlk Misaller
159
a. Choiseul–Gouffier ve Fauvel’in Atina’daki Faaliyeti
(1786–1798)
160
b. Lord Elgin’in Atina’daki Faaliyeti (1801–1810)
162
3. Eski Eser İhracına Padişahın Hususi Müsaadesi
169
a. Lord Elgin’in İstanbul’daki Talebi ve Eski Eser İhracı
(1800–1801)
169
b. 1838–1864 Arasında Diğer Bazı Hususi Müsaade Misalleri
171
4. Devletin Eski Eserleri Muhafaza, Arama ve Toplama Faaliyetleri
175
a. İdari Teşkilatlanma ve Müzenin Teşekkülü
175
b. İdarenin Eski Eser Arama ve Koruma Faaliyeti
179
c. Eski Eserler Üzerinde Devlet Mülkiyeti Telakkisi ve Tatbikat
182
d. İslami Eski Eserlerin Statüsü
186
5. Kazı Ruhsatları ve Şartları
187
a. Musul ve Havalisindeki Kazılar (1842–1854)
188
i. Paul–Émile Botta’nın Faaliyeti (1842–1844)
188
ii. Victor Place’ın Faaliyeti (1851–1854)
190
iii. Austen Henry Layard’ın Faaliyeti (1845–1851)
191
iv. William Kennett Loftus’un Faaliyeti (1854)
194
b. Charles Newton’ın Kalimnos ve Bodrum Kazıları
(1835–1857)
195
i. Kalimnos Kazıları (1853–1855)
195
ii. Bodrum Kazıları (1855–1857)
196
c. Sonraki Kazı Ruhsatları ve Demiryolu İmtiyazları
198
i. Muhtelif Misaller
198
ii. Demiryolu İmtiyazları
200
d. Osmanlı Tebaasının Eski Eser Araması
201
e. Ruhsat Şartlarının Standartlaşması ve Hukuki Teamül
202
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
205
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
1869–1874 ARASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1869 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI
211
A. Matbuatta Çıkan Yazıların Tesiri
211
B. İngilizlerin Efes Kazılarının Tesiri
212
1. Kazı Şartları ve Yaşanan Problemler
213
2. Yazışmalar ve Şura–yı Devlet Kararı
214
C. Nizamname’nin İlanı ve Mukaddimesi
216
II. 1869 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ
217
A. Nizamname’nin Mahiyeti
217
B. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Çeşitleri
220
1. Tarifi ve Unsurları
220
2. Türleri
221
a. Gayrimenkul Eski Eserler
221
b. Sikkeler
222
C. Eski Eserlerin Mülkiyeti
224
1. Mülkiyetin İktisabı
224
a. Mülk Arazilerde Bulunan Eski Eserlerde
224
b. Devlet Arazisinde Bulunan Eski Eserlerde
226
i. Nizamname’den Evvel Verilmiş Ruhsatların Yenilenmesi
227
ii. Nizamname Hükümlerine Göre Ruhsat Verilmesi
232
c. Sahipsiz Yerde Bulunan Eski Eserlerde
235
2. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve Mükellefiyetler
235
a. Eski Eserin Yurt Dışına İhracı ve Hususi Müsaade
236
i. Nizamname’den Evvel Verilmiş Olan Ruhsatla Bulunan
Eserlerin İhracı
236
ii. Nizamname Hükümlerine Göre Verilen Ruhsatlarda Eski
Eserlerin İhracı
239
b. Eski Eserlerin Satışı ve Ticareti
242
D. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi
246
1. İdari Teşkilat
246
a. Maarif Nezareti
246
b. Müze–i Hümayun Müdürlüğü
249
2. İdari Koruma Faaliyetleri
251
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili
252
b. Kazı ve Arama Faaliyeti
252
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler
254
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Mekanizmaları
255
a. İhbar Mükellefiyeti
256
b. Umumi Olarak Cezai Hükümler
256
c. Teşvik Mekanizmaları
257
E. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi
258
1. Ruhsatlandırma Şartları
258
a. Araştırıcıya Dair Şartlar
259
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar
261
c. Müddete Dair Şartlar
262
2. Arama ve Kazıların Murakabesi
264
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
266
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
1874–1884 ARASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1874 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI
269
A. Maarif Nezaretinin Birinci Layihası (21 Temmuz 1870)
269
B. Şura–yı Devlet Tashihleri ve Nezaretin İkinci Layihası (30 Haziran
1872)
270
C. Maarif Nezaretinin Üçüncü ve Son Layihası (16 Şubat 1874)
271
D. Nizamname’nin Hazırlanmasındaki Sebep ve Amiller
272
II. 1874 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ
275
A. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Türleri
275
1. Tarifi ve Unsurları
275
a. Eskilik Vasfı Taşıma
276
b. Masnu Eşya Olma
278
2. Türleri
279
a. Sikkeler
279
b. Gayrimenkul Eski Eserler
282
c. Definelerin Statüsü
283
B. Eski Eserlerin Mülkiyeti
288
1. Tanzimin Arka Planı
289
a. Maarif Nezaretinin 1870 Layihası
290
b. Dahiliye Dairesinin 1872 Tashihleri
290
c. Maarif Nezaretinin 1872 Layihası
293
d. Tanzimat Dairesinin 1873 Tashihleri
295
e. Maarif Nezaretinin 1874 Layihası ile Değişen Mantalite
296
2. Devlet Mülkiyeti
297
a. Mülkiyetin İktisabı
298
i. Aslen İktisap
298
ii. Devren İktisap
300
b. Mülkiyetin Sona Ermesi
303
3. Hususi Mülkiyet Rejimi
309
a. Mülkiyetin İktisabı
309
i. Ruhsatlı Kazı Yoluyla
310
ii. İstisnai veya Hususi Ruhsatlar
313
iii. Tesadüfen Bulma Yoluyla
321
iv. Gayrimenkul Eski Eserlerde Mülkiyetin İktisabı
323
b. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve
Mükellefiyetler
325
i. Menkul Eski Eserlerde
326
ii. Gayrimenkul Eski Eserler ve Arazi Malikleri İçin Tahdit
ve Mükellefiyetler
332
C. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi
333
1. İdari Teşkilat
333
a. Maarif Nezareti
334
b. Müze–i Hümayun Müdürlüğü
335
c. Mülki İdareler
337
d. Muhtelif Müesseseler
338
2. İdari Koruma Faaliyetleri
339
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili
340
b. Kazı ve Arama Faaliyeti
340
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler
343
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Mekanizmaları
344
a. Mükellefiyetler ve Cezai Hükümler
344
b. Teşvik Mekanizmaları
345
D. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi
346
1. Ruhsatlandırma Şartları
346
a. Araştırıcıya Dair Şartlar
347
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar
350
i. Umumi Olarak
350
ii. Devlet Tarafından Kazılması Planlanan Yerler
353
c. Müddete Dair Şartlar
355
d. Harç, Teminat ve Diğer Masraflar
356
e. Hususi Haller
357
2. Arama ve Kazıların Murakabesi
358
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
359
BEŞİNCİ BÖLÜM
1884–1906 ARASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1884 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI
365
A. 1874 Senesindeki Tadil Teşebbüsü
365
B. 1882 Sonrası Tadil Safahatı
369
1. Maarif Nezaretinin 1882 Tarihli Layihaları
369
2. Şura–yı Devletin 1883 Tarihli Layihası
371
3. Osman Hamdi Bey’in Şura–yı Devlet Layihasına Dair Mütalaası
373
4. Meclis–i Mahsus–ı Vükelanın Kararı ve Nizamname’nin Neşri
373
5. Ecnebilerin Nizamname’ye Reaksiyonu
374
II. 1884 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ
375
A. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Türleri
376
1. Tarifi
376
2. Unsurları ve Vasıfları
377
3. Türleri
382
a. Gayrimenkul Eski Eserler
382
b. Türk–İslam Eserleri
382
c. Sikkeler
387
d. Definelerin Statüsü
390
B. Eski Eserlerin Mülkiyeti
392
1. Devlet Mülkiyeti
393
a. Mülkiyetin İktisabı
393
i. Prensip
393
ii. Zapt ve Müsadere
394
iii. Satın Alma, Hibe, Mübadele ve Diğer Yollarla
396
b. Sona Ermesi
398
i. Satış Yoluyla
399
ii. Hediye Etme Yoluyla
402
c. Satış ve Hibe Tasarruflarının Hukuki Mahiyeti, Meşruiyeti ve
Nizamname ile Telifi
407
d. Mülkiyet Hakkının Kullanımı
414
2. Hususi Mülkiyet Rejimi
415
a. Umumi Olarak
415
b. Mülkiyetin İktisabı
418
i. Aslen İktisap
418
ii. Devren İktisap
424
c. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve
Mükellefiyetler
425
i. Gayrimenkul Eski Eserler ve Arazi Malikleri İçin Tahdit
ve Mükellefiyetler
425
ii. Menkul Eski Eser Malikleri İçin Tahdit ve
Mükellefiyetler
428
C. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi
431
1. İdari Teşkilat
431
a. Maarif Nezareti
431
b. Müze–i Hümayun Müdürlüğü
432
c. Mülki İdareler
435
d. Muhtelif Müesseseler
435
2. İdari Koruma Faaliyetleri
437
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili
437
b. Kazı ve Arama Faaliyeti
438
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler
440
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Mekanizmaları
442
a. Mükellefiyetler ve Cezai Hükümler
442
b. Teşvik Mekanizmaları
445
D. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi
447
1. Ruhsatlandırma Şartları
447
a. Araştırıcıya Dair Şartlar
448
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar
450
c. Müddete Dair Şartlar
451
d. Harç, Teminat ve Kazı Komiserinin Masraflarını Karşılama
Şartları
453
e. Hususi Haller
454
2. Arama ve Kazıların Murakabesi
456
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
458
ALTINCI BÖLÜM
1906 SONRASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1906 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI
461
A. 1884 Nizamnamesi’nin Tadili ve 1906 Nizamnamesi’nin İlanı
461
B. Ecnebi Sefaretlerin Reaksiyonu
462
II. 1906 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ
465
A. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Türleri
465
1. Tarifi
465
2. Unsurları ve Vasıfları
467
3. Türleri
468
a. Gayrimenkul Eski Eserler
469
b. Türk–İslam Eserleri ve Vakıflarla İrtibatı
469
c. Defineler ve Sikkeler
472
B. Eski Eserlerin Mülkiyeti
475
1. Devlet Mülkiyeti
476
a. Mülkiyetin İktisabı
476
i. Prensip
476
ii. Müsadere, Satın Alma ve Diğer Yollarla
477
b. Mülkiyetin Devri veya Sona Ermesi
478
i. Feragat
478
ii. Satış ve Mübadele
479
iii. Hediye Etme
480
c. Mülkiyet Hakkının Kullanımı
484
2. Hususi Mülkiyet Rejimi
484
a. Umumi Olarak
484
b. Mülkiyetin İktisabı
485
i. Prensip
485
ii. Devren İktisap
487
iii. İstisnai Haller
488
c. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve
Mükellefiyetler
491
i. Arazi ve Gayrimenkul Eski Eser Malikleri İçin Tahdit ve
Mükellefiyetler
491
ii. Menkul Eski Eserlerin Satışı ve Nakli
495
C. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi
496
1. İdari Teşkilat
497
a. Umumi Olarak
497
b. Evkaf Nezareti ve Evkaf–ı İslamiye Müzesi
498
c. Muhtelif Müesseseler
500
2. İdari Koruma Faaliyetleri
501
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili
501
b. Kazı ve Arama Faaliyeti
502
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler
504
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Usulleri
506
a. Mükellefiyetler ve Cezai Hükümler
506
i. İhbar Mükellefiyeti
507
ii. Eski Eserlere Zarar Verme Suçu
507
iii. İzinsiz Kazı Yasağı
509
iv. İzinsiz Ticaret ve Nakil Yasağı
510
b. Teşvik Mekanizmaları
511
i. Tesadüfen Eski Eser Bulunmasında Mükafat
511
ii. Ruhsatlı Kazılarda Eski Eser Bulunmasında Mükafat
512
iii. İhbar İkramiyesi
513
4. Koruma Rejiminin Sınırları ve İdari Müdahale
514
a. Eski Sur ve Kalelerin Yıktırılması Meselesi
515
b. Muhafaza–ı Abidat Nizamnamesi
517
c. Tatbikat ve Değerlendirme
519
D. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi
520
1. Ruhsatlandırma Şartları
521
a. Araştırıcıya Dair Şartlar
521
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar
524
c. Müddete Dair Şartlar
524
d. Harç, Teminat ve Diğer Masraflar
525
2. Arama ve Kazıların Murakabesi
525
III. HARP YILLARI VE SONRASINDAKİ GELİŞMELER
527
A. Birinci Cihan Harbinde Eski Eserlerin Muhafazasına Dair Tedbirler
527
B. Mütareke Devresinde Eski Eserlere Müdahaleler ve Muhafaza
Teşebbüsleri
528
C. Mevzuat Değişikliği Teşebbüsleri
531
1. 1916 Tarihli Tadil Teşebbüsü
532
2. 1921 Tarihli Asar–ı Atika Kanunu Layihası
533
a. Sebepleri ve Hazırlanma Safahatı
533
b. Umumi Olarak Hükümleri
535
IV. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
537
NETİCE
541
BİBLİYOGRAFYA
555
I. Eski Eserler Hukukuna Dair Osmanlı Mevzuatı
555
II. Arşiv Vesikaları
556
III. Kadı Sicilleri
560
IV. Diğer Kaynaklar ve Literatür
561
V. Çevrimiçi Kaynaklar
590
İNDEKS
593
Dr. M. Raşit Akgün
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ
5
İÇİNDEKİLER
7
KISALTMALAR
19
GİRİŞ
23
I. MEVZUNUN TAKDİMİ
23
II. ÇALIŞMANIN GAYESİ VE SINIRLARI
23
III. LİTERATÜRÜN DEĞERLENDİRİLMESİ
25
IV. ÇALIŞMADA TAKİP EDİLEN USUL
28
V. ÇALIŞMANIN PLANI
29
BİRİNCİ BÖLÜM
OSMANLI ESKİ ESERLER HUKUKUNUN FİKRÎ ZEMİNİ VE TARİHÎ SERENCAMI
I. TERMİNOLOJİ VE TEORİK ÇERÇEVE
31
A. Terminoloji
31
1. Asar–ı Atika Mefhumu
32
2. Eski Eser, Kültür Varlığı ve Kültürel Miras Mefhumları
33
a. Umumi Olarak
33
b. Tarifi
34
3. Menkul ve Gayrimenkul Eski Eserlere Dair Istılahın Tefriki
37
B. Eski Eserler Hukuku
38
1. Mahiyet ve Muhteva
38
2. Teorik Çerçeve
40
II. TARİHÎ VE HUKUKİ ARKA PLAN
42
A. İslamiyet Öncesi Türk Hukukunda Eski Eserlerin Korunması
43
B. İslamiyet Sonrası Türk Hukukunda Eski Eserlerin Korunması
46
1. İslam Hukukunda Eski Eserlerin Hukuki Rejimi
46
a. İslam Hukukundaki Istılah
47
b. Klasik Fıkıh Kaynaklarında Eski Eserlerle İrtibatlı Mefhum ve
Hükümler
48
i. Define ve Rikaz
49
ii. Lukata
50
iii. Vakıf
51
iv. Gayrimüslim Mabetlerinin Statüsü
52
c. İslam Hukuku Literatüründe Kültürel Mirasın Korunması
54
i. Umumi Olarak İslamiyet’te Kültürel Miras Telakkisi
55
ii. Eski Eserlerin Tâbi Olduğu Mülkiyet Rejimi
55
iii. Eski Eserlerin Mal Olma Vasfı
57
iv. Üzerinde Tasvir Bulunan Eski Eserlerin Muhafazası
Meselesi
59
2. Osmanlı Öncesi Anadolu Türk–İslam Devletlerinde Kültürel
Mirasın Korunması
62
III. OSMANLI ESKİ ESERLER HUKUKUNUN TEŞEKKÜLÜNDE HARİCİ TESİRLER
64
A. Avrupa Devletlerinde Eski Eserlerin Hukuki Rejimi
65
1. Fransa
66
a. 1887 Tarihli Kanun’dan Önce
66
b. 1887 Tarihli Kanun ve Sonrasındaki Vaziyet
68
2. İtalya
69
a. Roma – Lex Pacca (1820)
70
b. Napoli Krallığı – Prammatica LVII
71
c. İtalya’nın Birleşmesi’nden (1861) Sonra
72
3. Yunanistan
73
a. 1834 Tarihli Yunanistan Eski Eserler Kanunu (YEEK)
74
b. 1834 Sonrası Gelişmeler ve Tanzimler
76
4. İspanya
77
5. Avusturya
79
6. Diğer Avrupa Ülkeleri
80
B. Osmanlı Eski Eserler Mevzuatına Yabancı Tesiri
83
1. 1869 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri
84
a. Fransız Tesirinin Mahiyeti
84
b. Yunan, İtalyan ve Diğer Avrupalı Hukukların Tesirleri
86
2. 1874 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri
87
a. Maarif Nezaretinin 21 Temmuz 1870 Layihası
88
b. 1874 Nizamnamesi
88
c. 1874 Nizamnamesi’nin Tadili Teklifi
90
3. 1884 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri
92
4. 1906 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri
94
C. Milletlerarası Hukukun Tesiri
95
1. 1899 ve 1907 Lahey Muahedeleri
96
2. Sevr Sulh Muahedesi
96
IV. OSMANLI ESKİ ESERLER HUKUKUNUN COĞRAFİ VE TARİHÎ DEVAMLILIĞI
100
A. Mısır’ın Hususi Vaziyeti
100
1. Kavalalı Mehmed Ali Paşa Devri (1805–1848)
101
2. 1848 Sonrası Devre
105
B. Sisam (Samos) Adası
107
C. Kıbrıs ve Britanya İdaresi
109
D. Filistin ve İngiliz Mandası
111
E. Türkiye Cumhuriyeti’nde İmparatorluk Hukukunun Devamlılığı
113
1. 1973’e Kadarki Devre
113
a. Eski Eserlerin Korunmasında Vazifeli ve Salahiyetli
Makamlar
114
b. Koruma Politikaları ve Tatbikat
116
2. 1973 Sonrası Devre
121
İKİNCİ BÖLÜM
1869 NİZAMNAMESİ’NE KADAR ESKİ ESERLER HUKUKUNUN GELİŞİMİ
I. KLASİK DEVİR OSMANLI HUKUKUNDA KÜLTÜREL MİRASIN
KORUNMASINA UMUMİ BAKIŞ
126
A. Vakıflar Vasıtasıyla Koruma
126
B. Mukaddes Emanetler, Ganimetler ve Saray Koleksiyonları
128
C. Tahribatı Önleyici İdari Tedbirler ve Tamirat Faaliyetleri
130
D. Mimari Devşirme Vasıtasıyla Koruma
133
E. Meydanlardaki Abidelerin Vaziyeti
134
F. Resmî Makamlarca Yıkılan veya Tahrip Edilen Eserler
136
G. Seyyahların Müşahedesi ve Halkın Umumi Tavrı
137
II. TANZİMAT DEVRİNDE ESKİ ESERLER HUKUKUNUN TEŞEKKÜLÜ
140
A. Şer’î Hukuk
142
1. Kenz–i Cahilî
143
a. Osmanlı Tebaası Tarafından Bulunması
144
b. Ecnebiler Tarafından Bulunması
147
2. Kenz–i İslami
148
B. Mevzuat
148
1. 1846 Tarihli Tamim
149
2. 1858 Tarihli Arazi Kanunnamesi
151
3. 1858 Tarihli Ceza Kanunu
153
C. Tatbikat ve Hukuki Rejimin Teşekkülü
154
1. Eski Eser Arama Faaliyetlerinde Resmî İzin Mecburiyeti
155
2. Ruhsat Sınırının Aşılması ve Kaçakçılığa Dair İlk Misaller
159
a. Choiseul–Gouffier ve Fauvel’in Atina’daki Faaliyeti
(1786–1798)
160
b. Lord Elgin’in Atina’daki Faaliyeti (1801–1810)
162
3. Eski Eser İhracına Padişahın Hususi Müsaadesi
169
a. Lord Elgin’in İstanbul’daki Talebi ve Eski Eser İhracı
(1800–1801)
169
b. 1838–1864 Arasında Diğer Bazı Hususi Müsaade Misalleri
171
4. Devletin Eski Eserleri Muhafaza, Arama ve Toplama Faaliyetleri
175
a. İdari Teşkilatlanma ve Müzenin Teşekkülü
175
b. İdarenin Eski Eser Arama ve Koruma Faaliyeti
179
c. Eski Eserler Üzerinde Devlet Mülkiyeti Telakkisi ve Tatbikat
182
d. İslami Eski Eserlerin Statüsü
186
5. Kazı Ruhsatları ve Şartları
187
a. Musul ve Havalisindeki Kazılar (1842–1854)
188
i. Paul–Émile Botta’nın Faaliyeti (1842–1844)
188
ii. Victor Place’ın Faaliyeti (1851–1854)
190
iii. Austen Henry Layard’ın Faaliyeti (1845–1851)
191
iv. William Kennett Loftus’un Faaliyeti (1854)
194
b. Charles Newton’ın Kalimnos ve Bodrum Kazıları
(1835–1857)
195
i. Kalimnos Kazıları (1853–1855)
195
ii. Bodrum Kazıları (1855–1857)
196
c. Sonraki Kazı Ruhsatları ve Demiryolu İmtiyazları
198
i. Muhtelif Misaller
198
ii. Demiryolu İmtiyazları
200
d. Osmanlı Tebaasının Eski Eser Araması
201
e. Ruhsat Şartlarının Standartlaşması ve Hukuki Teamül
202
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
205
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
1869–1874 ARASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1869 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI
211
A. Matbuatta Çıkan Yazıların Tesiri
211
B. İngilizlerin Efes Kazılarının Tesiri
212
1. Kazı Şartları ve Yaşanan Problemler
213
2. Yazışmalar ve Şura–yı Devlet Kararı
214
C. Nizamname’nin İlanı ve Mukaddimesi
216
II. 1869 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ
217
A. Nizamname’nin Mahiyeti
217
B. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Çeşitleri
220
1. Tarifi ve Unsurları
220
2. Türleri
221
a. Gayrimenkul Eski Eserler
221
b. Sikkeler
222
C. Eski Eserlerin Mülkiyeti
224
1. Mülkiyetin İktisabı
224
a. Mülk Arazilerde Bulunan Eski Eserlerde
224
b. Devlet Arazisinde Bulunan Eski Eserlerde
226
i. Nizamname’den Evvel Verilmiş Ruhsatların Yenilenmesi
227
ii. Nizamname Hükümlerine Göre Ruhsat Verilmesi
232
c. Sahipsiz Yerde Bulunan Eski Eserlerde
235
2. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve Mükellefiyetler
235
a. Eski Eserin Yurt Dışına İhracı ve Hususi Müsaade
236
i. Nizamname’den Evvel Verilmiş Olan Ruhsatla Bulunan
Eserlerin İhracı
236
ii. Nizamname Hükümlerine Göre Verilen Ruhsatlarda Eski
Eserlerin İhracı
239
b. Eski Eserlerin Satışı ve Ticareti
242
D. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi
246
1. İdari Teşkilat
246
a. Maarif Nezareti
246
b. Müze–i Hümayun Müdürlüğü
249
2. İdari Koruma Faaliyetleri
251
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili
252
b. Kazı ve Arama Faaliyeti
252
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler
254
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Mekanizmaları
255
a. İhbar Mükellefiyeti
256
b. Umumi Olarak Cezai Hükümler
256
c. Teşvik Mekanizmaları
257
E. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi
258
1. Ruhsatlandırma Şartları
258
a. Araştırıcıya Dair Şartlar
259
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar
261
c. Müddete Dair Şartlar
262
2. Arama ve Kazıların Murakabesi
264
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
266
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
1874–1884 ARASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1874 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI
269
A. Maarif Nezaretinin Birinci Layihası (21 Temmuz 1870)
269
B. Şura–yı Devlet Tashihleri ve Nezaretin İkinci Layihası (30 Haziran
1872)
270
C. Maarif Nezaretinin Üçüncü ve Son Layihası (16 Şubat 1874)
271
D. Nizamname’nin Hazırlanmasındaki Sebep ve Amiller
272
II. 1874 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ
275
A. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Türleri
275
1. Tarifi ve Unsurları
275
a. Eskilik Vasfı Taşıma
276
b. Masnu Eşya Olma
278
2. Türleri
279
a. Sikkeler
279
b. Gayrimenkul Eski Eserler
282
c. Definelerin Statüsü
283
B. Eski Eserlerin Mülkiyeti
288
1. Tanzimin Arka Planı
289
a. Maarif Nezaretinin 1870 Layihası
290
b. Dahiliye Dairesinin 1872 Tashihleri
290
c. Maarif Nezaretinin 1872 Layihası
293
d. Tanzimat Dairesinin 1873 Tashihleri
295
e. Maarif Nezaretinin 1874 Layihası ile Değişen Mantalite
296
2. Devlet Mülkiyeti
297
a. Mülkiyetin İktisabı
298
i. Aslen İktisap
298
ii. Devren İktisap
300
b. Mülkiyetin Sona Ermesi
303
3. Hususi Mülkiyet Rejimi
309
a. Mülkiyetin İktisabı
309
i. Ruhsatlı Kazı Yoluyla
310
ii. İstisnai veya Hususi Ruhsatlar
313
iii. Tesadüfen Bulma Yoluyla
321
iv. Gayrimenkul Eski Eserlerde Mülkiyetin İktisabı
323
b. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve
Mükellefiyetler
325
i. Menkul Eski Eserlerde
326
ii. Gayrimenkul Eski Eserler ve Arazi Malikleri İçin Tahdit
ve Mükellefiyetler
332
C. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi
333
1. İdari Teşkilat
333
a. Maarif Nezareti
334
b. Müze–i Hümayun Müdürlüğü
335
c. Mülki İdareler
337
d. Muhtelif Müesseseler
338
2. İdari Koruma Faaliyetleri
339
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili
340
b. Kazı ve Arama Faaliyeti
340
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler
343
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Mekanizmaları
344
a. Mükellefiyetler ve Cezai Hükümler
344
b. Teşvik Mekanizmaları
345
D. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi
346
1. Ruhsatlandırma Şartları
346
a. Araştırıcıya Dair Şartlar
347
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar
350
i. Umumi Olarak
350
ii. Devlet Tarafından Kazılması Planlanan Yerler
353
c. Müddete Dair Şartlar
355
d. Harç, Teminat ve Diğer Masraflar
356
e. Hususi Haller
357
2. Arama ve Kazıların Murakabesi
358
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
359
BEŞİNCİ BÖLÜM
1884–1906 ARASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1884 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI
365
A. 1874 Senesindeki Tadil Teşebbüsü
365
B. 1882 Sonrası Tadil Safahatı
369
1. Maarif Nezaretinin 1882 Tarihli Layihaları
369
2. Şura–yı Devletin 1883 Tarihli Layihası
371
3. Osman Hamdi Bey’in Şura–yı Devlet Layihasına Dair Mütalaası
373
4. Meclis–i Mahsus–ı Vükelanın Kararı ve Nizamname’nin Neşri
373
5. Ecnebilerin Nizamname’ye Reaksiyonu
374
II. 1884 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ
375
A. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Türleri
376
1. Tarifi
376
2. Unsurları ve Vasıfları
377
3. Türleri
382
a. Gayrimenkul Eski Eserler
382
b. Türk–İslam Eserleri
382
c. Sikkeler
387
d. Definelerin Statüsü
390
B. Eski Eserlerin Mülkiyeti
392
1. Devlet Mülkiyeti
393
a. Mülkiyetin İktisabı
393
i. Prensip
393
ii. Zapt ve Müsadere
394
iii. Satın Alma, Hibe, Mübadele ve Diğer Yollarla
396
b. Sona Ermesi
398
i. Satış Yoluyla
399
ii. Hediye Etme Yoluyla
402
c. Satış ve Hibe Tasarruflarının Hukuki Mahiyeti, Meşruiyeti ve
Nizamname ile Telifi
407
d. Mülkiyet Hakkının Kullanımı
414
2. Hususi Mülkiyet Rejimi
415
a. Umumi Olarak
415
b. Mülkiyetin İktisabı
418
i. Aslen İktisap
418
ii. Devren İktisap
424
c. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve
Mükellefiyetler
425
i. Gayrimenkul Eski Eserler ve Arazi Malikleri İçin Tahdit
ve Mükellefiyetler
425
ii. Menkul Eski Eser Malikleri İçin Tahdit ve
Mükellefiyetler
428
C. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi
431
1. İdari Teşkilat
431
a. Maarif Nezareti
431
b. Müze–i Hümayun Müdürlüğü
432
c. Mülki İdareler
435
d. Muhtelif Müesseseler
435
2. İdari Koruma Faaliyetleri
437
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili
437
b. Kazı ve Arama Faaliyeti
438
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler
440
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Mekanizmaları
442
a. Mükellefiyetler ve Cezai Hükümler
442
b. Teşvik Mekanizmaları
445
D. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi
447
1. Ruhsatlandırma Şartları
447
a. Araştırıcıya Dair Şartlar
448
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar
450
c. Müddete Dair Şartlar
451
d. Harç, Teminat ve Kazı Komiserinin Masraflarını Karşılama
Şartları
453
e. Hususi Haller
454
2. Arama ve Kazıların Murakabesi
456
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
458
ALTINCI BÖLÜM
1906 SONRASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1906 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI
461
A. 1884 Nizamnamesi’nin Tadili ve 1906 Nizamnamesi’nin İlanı
461
B. Ecnebi Sefaretlerin Reaksiyonu
462
II. 1906 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ
465
A. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Türleri
465
1. Tarifi
465
2. Unsurları ve Vasıfları
467
3. Türleri
468
a. Gayrimenkul Eski Eserler
469
b. Türk–İslam Eserleri ve Vakıflarla İrtibatı
469
c. Defineler ve Sikkeler
472
B. Eski Eserlerin Mülkiyeti
475
1. Devlet Mülkiyeti
476
a. Mülkiyetin İktisabı
476
i. Prensip
476
ii. Müsadere, Satın Alma ve Diğer Yollarla
477
b. Mülkiyetin Devri veya Sona Ermesi
478
i. Feragat
478
ii. Satış ve Mübadele
479
iii. Hediye Etme
480
c. Mülkiyet Hakkının Kullanımı
484
2. Hususi Mülkiyet Rejimi
484
a. Umumi Olarak
484
b. Mülkiyetin İktisabı
485
i. Prensip
485
ii. Devren İktisap
487
iii. İstisnai Haller
488
c. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve
Mükellefiyetler
491
i. Arazi ve Gayrimenkul Eski Eser Malikleri İçin Tahdit ve
Mükellefiyetler
491
ii. Menkul Eski Eserlerin Satışı ve Nakli
495
C. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi
496
1. İdari Teşkilat
497
a. Umumi Olarak
497
b. Evkaf Nezareti ve Evkaf–ı İslamiye Müzesi
498
c. Muhtelif Müesseseler
500
2. İdari Koruma Faaliyetleri
501
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili
501
b. Kazı ve Arama Faaliyeti
502
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler
504
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Usulleri
506
a. Mükellefiyetler ve Cezai Hükümler
506
i. İhbar Mükellefiyeti
507
ii. Eski Eserlere Zarar Verme Suçu
507
iii. İzinsiz Kazı Yasağı
509
iv. İzinsiz Ticaret ve Nakil Yasağı
510
b. Teşvik Mekanizmaları
511
i. Tesadüfen Eski Eser Bulunmasında Mükafat
511
ii. Ruhsatlı Kazılarda Eski Eser Bulunmasında Mükafat
512
iii. İhbar İkramiyesi
513
4. Koruma Rejiminin Sınırları ve İdari Müdahale
514
a. Eski Sur ve Kalelerin Yıktırılması Meselesi
515
b. Muhafaza–ı Abidat Nizamnamesi
517
c. Tatbikat ve Değerlendirme
519
D. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi
520
1. Ruhsatlandırma Şartları
521
a. Araştırıcıya Dair Şartlar
521
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar
524
c. Müddete Dair Şartlar
524
d. Harç, Teminat ve Diğer Masraflar
525
2. Arama ve Kazıların Murakabesi
525
III. HARP YILLARI VE SONRASINDAKİ GELİŞMELER
527
A. Birinci Cihan Harbinde Eski Eserlerin Muhafazasına Dair Tedbirler
527
B. Mütareke Devresinde Eski Eserlere Müdahaleler ve Muhafaza
Teşebbüsleri
528
C. Mevzuat Değişikliği Teşebbüsleri
531
1. 1916 Tarihli Tadil Teşebbüsü
532
2. 1921 Tarihli Asar–ı Atika Kanunu Layihası
533
a. Sebepleri ve Hazırlanma Safahatı
533
b. Umumi Olarak Hükümleri
535
IV. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME
537
NETİCE
541
BİBLİYOGRAFYA
555
I. Eski Eserler Hukukuna Dair Osmanlı Mevzuatı
555
II. Arşiv Vesikaları
556
III. Kadı Sicilleri
560
IV. Diğer Kaynaklar ve Literatür
561
V. Çevrimiçi Kaynaklar
590
İNDEKS
593
Yorum yaz
Bu kitaba henüz yorum yapılmamış.
Bonus Card ( Garanti - Teb - Denizbank - Şekerbank vb. )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.168,50 | 1.168,50 |
Cardfinans ( Finansbank )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.168,50 | 1.168,50 |
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.168,50 | 1.168,50 |
Diğer Kartlar
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.168,50 | 1.168,50 |