Sendika Üyeliği

Doç. Dr. Mehtap Yücel BODUR

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ  7

İÇİNDEKİLER . 11

KISALTMALAR  15

GİRİŞ . 17

ÜYELİK KAVRAMI VE ÜYELİĞİN HUKUKİ NİTELİĞİ 21

ÜYELİK İLİŞKİSİNİN ÖZELLİKLERİ . 25

ÜYELİK SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ. 31

SENDİKAYA ÜYE OLMA HAKKI/ÖZGÜRLÜĞÜ . 35

SENDİKAYA ÜYELİK ÖZGÜRLÜĞÜNÜN ULUSLARARASI KAYNAKLARI . 43

5.1. UÇÖ Dışında Oluşan Kaynaklar  45

5.1.1. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi  45

5.1.2. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi  46

5.1.3. Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara

İlişkin Uluslararası Sözleşme. 48

5.1.4. Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin

Uluslararası Sözleşme . 49

5.1.5. Avrupa Sosyal Şartı ve Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı . 50

5.2. UÇÖ Sözleşmeleri 55

5.2.1. 87 Sayılı Sendika Özgürlüğü ve Örgütlenme Hakkının

Korunmasına İlişkin Sözleşme  55

5.2.2. 98 Sayılı Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı Sözleşmesi 59

5.2.3. 151 Sayılı Kamu Hizmetlerinde Örgütlenme Hakkının

Korunması ve İstihdam Koşullarının Belirlenmesi

Yöntemlerine İlişkin Sözleşme 60

5.2.4. Sendikal Örgütlenmeye İlişkin Diğer UÇÖ Sözleşmeleri . 61

SENDİKA ÜYELİĞİ BAKIMINDAN ÖNEM ARZ EDEN İLKELER . 63

6.1. Sendika Saflığı  63

6.2. İşkolu Esasına Göre Üyelik. 64

6.3. Hizmet Kolu Esasına Göre Üyelik 66

6.4. Sendika Üyeliğinde Teklik İlkesi (Birden Fazla Sendikaya Üyelik). 70

12 İçindekiler

SENDİKA ÜYELİĞİNİN KURULMASI 73

7.1. Kuruculuk Yoluyla Sendika Üyeliği .73

7.1.1. İşçi Sendikalarında 74

7.1.1.1. İşçi Niteliğine Sahip Olmak74

7.1.1.1.1. İş Sözleşmesi İle İş Görenler.74

7.1.1.1.2. İş Sözleşmesi Dışında Ücret

Karşılığı İş Görenler76

7.1.1.2. 6356 Sayılı STİSK’nun 6. Maddesinde Aranan

Şartlara Sahip Olmak80

7.1.1.2.1. Fiil Ehliyetine Sahip Olmak.82

7.1.1.2.2. Fiilen Çalışan Gerçek Kişi Olmak83

7.1.1.2.3. Bazı Suçlardan Mahkum Olmamış

Olmak 86

7.1.2. Kamu Görevlileri Sendikalarında89

7.1.2.1. Kamu Görevlisi Olmak .92

7.1.2.2. Fiilen O Hizmet Kolunda Çalışmak.95

7.1.2.3. Diğer Şartlar .96

7.1.3. İşveren Sendikalarında98

7.2. Kurulu Bir Sendikaya Üye Olma 102

7.2.1. İşçi Sendikalarında .102

7.2.1.1. Üyelik Koşulları102

7.2.1.2. Üyelik İçin Başvuru Süreci104

7.2.1.3. Üyelik Talebinin Reddi .108

7.2.2. Kamu Görevlisi Sendikalarında 113

7.2.2.1. Üyelik İçin Başvuru Süreci113

7.2.2.2. Üyelik Başvurusunun Reddi.115

7.2.3. İşveren Sendikalarında.117

7.3. Kendiliğinden Kazanılan Sendika Üyeliği122

7.4. Yabancıların Sendika Üyeliği.123

SENDİKA ÜYELİĞİNDEN DOĞAN HAK VE BORÇLAR. 129

8.1. Üyelikten Doğan Haklar.129

8.1.1. Organları Seçme ve Organlara Seçilme Hakkı131

8.1.2. Genel Kurul Toplantılarına Katılma ve Burada Görüşlerini

Açıklama Hakkı.134

8.1.3. Oy Verme Hakkı .135

8.1.4. Sendika Kararlarına İtiraz Hakkı .136

8.1.5. Sendikanın Faaliyetlerinden Yararlanma Hakkı.139

İçindekiler 13

8.1.6. Davada Temsil Hakkı .139

8.2. Üyelikten Doğan Borçlar .140

8.2.1. Sadakat Borcu .140

8.2.2. Sendika Düzenine ve Tüzük Hükümlerine Uyma Borcu .141

8.2.3. Aidat Ödeme Borcu.142

SENDİKA ÜYELİĞİNİN SONA ERMEDİĞİ HALLER .151

SENDİKA ÜYELİĞİNİN SONA ERMESİ.155

10.1. Üyeliğin Kendiliğinden Sona Ermesi .156

10.2. Üyelikten Çekilme 160

10.2.1. Üyelikten Çekilme Usulü 161

10.2.2. Üyelikten Çekilmenin Sonuç Doğurduğu An.162

10.2.3. Üyelikten Çekilmenin Aidat Borcuna Etkisi166

10.3. Üyelikten Çıkarma167

10.3.1. Üyelikten Çıkarmanın Hüküm ve Sonuç Doğuracağı An .167

10.3.2. Üyelikten Çıkarma Nedenleri.169

10.3.3. Üyelikten Çıkarmaya Yetkili Organ.172

10.3.4. Çıkarma Kararına İtiraz173

10.4. Geçici Çıkarma Kararı.174

ÖZELLİK ARZ EDEN BAZI DURUMLAR.177

11.1. Sendika Kurması Yasak Olan Kişilerce Kurulan Sendikalar .177

11.2. Emekliler 181

11.3. Vakıf Üniversitesi Öğretim Elemanları.186

11.4. Usta Öğreticiler187

11.5. Vekil Personel.188

11.6. Birlikte İşverenlik İşçileri .189

11.7. Platform Çalışanları.191

SENDİKAYA ÜYE OLAMAYACAKLAR197

12.1. Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ve bağlı kurul, kuruluşlarında

çalışan kamu görevlileri 200

12.2. Yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri, hâkimler, savcılar ve

bu meslekten sayılanlar.203

12.3. Diğer üst düzey olan kamu görevlileri203

12.4. Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyeleri ile Yükseköğretim

Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri, üniversite ve yüksek teknoloji

enstitüsü rektörleri206

12.5. Mülkî idare amirleri.208

14 İçindekiler

12.6. Silahlı Kuvvetler mensupları.208

12.7. Millî İstihbarat Teşkilâtı mensupları.209

12.8. 4688 sayılı Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların

merkezi denetim elemanları .210

12.9. Emniyet hizmetleri sınıfı.211

12.10. Ceza infaz kurumlarında çalışan kamu görevlileri .213

12.11. Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı

askeri personel 213

12.12. Değerlendirmemiz .214

ALMAN HUKUKUNDA SENDİKA ÜYELİĞİ. 217

13.1. Alman Anayasasında Örgütlenme Özgürlüğü217

13.2. Sendika ve İşveren Birliklerinin Tarihi Gelişimi220

13.2.1. Sendikalar.220

13.2.2. İşveren Birlikleri224

13.3. Üyeliğin Kurulması 226

13.4. Üyeliğin Özellikleri, Hak ve Yükümlülükleri 230

13.5. Üyelik Çeşitleri.233

13.5.1. Misafir Üyelik 233

13.5.1.1. İşçi Sendikalarında .233

13.5.1.2. İşveren Birliklerinde - OT Üyelik .234

13.5.2. Deneme Üyeliği 239

13.6. Üyeliğin Sona Ermesi240

13.6.1. Üyelikten Çekilme .240

13.6.2. Üyelikten Çıkarma 242

13.6.3. Diğer Sona Erme Halleri.243

SONUÇ 245

KAYNAKÇA  253