Ceza Muhakemesinde Çocukların Tanıklığı

Dr. Meral Ekici

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ 

5

İÇİNDEKİLER 

9

KISALTMALAR 

15

GİRİŞ 

19

BİRİNCİ BÖLÜM

CEZA MUHAKEMESİNDE İSPAT, DELİL, TANIK VE ÇOCUKLARIN TANIKLIĞI

1. CEZA MUHAKEMESİNDE İSPAT VE DELİL 

23

1. CEZA MUHAKEMESİNDE İSPAT 

23

1. Genel Açıklamalar 

23

2. Ceza Muhakemesinde Deliller 

25

1. Genel Açıklamalar 

25

1. Delilin Özellikleri 

27

3. Delil Çeşitleri 

29

1. Beyan Delili 

29

1. Belge Delili 

30

1. Belirti Delili 

31

1. TANIK 

32

1. Kavram ve Genel Açıklamalar 

32

2. Tanıklığın Konusu 

38

3. Tanık Beyanının Delil Değeri 

40

4. Tanık Olarak Dinlenebilecek Kişiler 

43

1. Genel Açıklamalar 

43

1. Şüpheli, Sanık veya Suç Ortağının Tanıklığı 

45

1. Mağdurun Tanıklığı 

46

1. Hâkim ve Savcının Tanıklığı 

50

1. Bilirkişinin Tanıklığı 

51

1. ÇOCUKLARIN TANIKLIĞI 

52

1. GEÇMİŞTEN BUGÜNE 

52

1. Antik Çağ ve Roma Hukuku 

52

2. Orta Çağ İtalyan Şehir Devletleri ve Cermen Hukuku 

55

3. İslam Hukuku ve Osmanlı Devleti 

57

4. Anglo–Amerikan Hukuk Sistemi 

59

5. 19. Yüzyıl Sonrası Modern Ceza Hukuku 

60

1. ÇOCUKLARIN TANIKLIĞINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR 

62

1. Suç Mağduru Çocuk 

62

2. Suçtan Zarar Gören Çocuk 

66

3. Suça Sürüklenen Çocuklar 

68

4. Görgü Tanığı Çocuk 

69

5. Tanıklık Yükümlüğünü Sınırlandıran Bir Ölçüt Olarak Çocuğun

Üstün Yararının Gözetilmesi İlkesi 

72

6. Kırılgan Tanık 

77

7. İkincil Mağduriyet 

81

1. GELİŞİM PSİKOLOJİSİ BAKIŞ AÇISIYLA ÇOCUKLARIN TANIKLIĞI 

83

1. Genel Açıklamalar 

83

2. Çocuklarda Bilişsel Gelişim 

84

3. Yaş Gruplarına Göre Çocuklarda Bilişsel Gelişim 

88

1. 4 Yaşından Küçükler 

88

1. 4–6 Yaş 

91

1. 7–10 Yaş 

96

1. 11–13 Yaş 

98

1. Değerlendirme 

99

1. ÇOCUKLARIN TANIKLIK YAPMASININ ÖNEMİ 

101

1. ÇOCUKLARIN TANIKLIĞINDA GÜNCEL DURUM 

108

İKİNCİ BÖLÜM

ÇOCUK TANIKLARIN ÖDEVLERİ VE HAKLARI

1. ÇOCUK TANIKLARIN ÖDEVLERİ 

111

1. TANIKLIK YAPMA ÖDEVİ 

111

1. Genel Açıklamalar 

111

2. Çocuklar Açısından Tanıklık Ödevini Reddeden Görüşler 

113

1. Kusur Ehliyetini Esas Alan Görüşler 

114

1. Vatandaşlık Hak ve Ödevlerini Esas Alan Görüşler 

116

1. Velayet Hakkını Esas Alan Görüşler 

118

1. Çocuğun Üstün Yararı İlkesini Esas Alan Görüşler 

120

1. Değerlendirme 

122

1. HAZIR BULUNMA ÖDEVİ 

124

1. Genel Açıklamalar 

124

2. Çocuğun Gelmemesi ve Sonuçları 

127

1. Zorla Getirme 

127

1. Mağdur Çocuğun Zorla Getirilmesi 

127

1. Görgü Tanığı Çocuğun Zorla Getirilmesi 

128

1. Gelmeme Nedeniyle Ortaya Çıkan Masrafların Çocuk Tanığa

Yüklenmesi 

131

1. BEYANDA BULUNMA ÖDEVİ 

134

1. Doğru Beyanda Bulunma Ödevi 

134

2. Kimliğine İlişkin Sorulara Cevap Verme Ödevi 

135

3. Tanıklık Yapmaktan Sebepsiz Çekilme 

136

1. Genel Açıklamalar 

136

1. Giderlere Hükmetme 

138

1. Disiplin Hapsi 

143

4. Yalan Tanıklık Suçu 

144

1. YEMİN ETME ÖDEVİ 

149

1. Yemin Zorunluluğu 

149

2. Yemin Ettirilmeyen Çocuklar 

151

1. Mağdur Çocuklar 

151

1. Suça Sürüklenen Çocuklar 

152

1. Görgü Tanığı Çocuklar 

153

1. Onbeş Yaşından Küçükler 

153

1. Ayırt Etme Yeteneği Olmayanlar 

153

3. Yeminden Çekilme 

155

1. Genel Açıklamalar 

155

1. Yeminden Sebepsiz Çekilmenin Sonuçları 

156

1. ÇOCUK TANIKLARIN HAKLARI 

157

1. HAKLARINI ÖĞRENME HAKKI 

157

1. TANIKLIKTAN ÇEKİLME HAKKI 

161

1. Genel Açıklamalar 

161

2. Tanıklıktan Çekilmenin Önemini Anlayamayanlar 

163

1. Kanuni Temsilcinin Onayı 

165

1. Kanuni Temsilcinin Şüpheli veya Sanık Olması 

169

3. Tanıklıktan Çekilme Nedenleri 

172

1. Şüpheli veya Sanığa Yakınlık 

172

1. Eş ve Nişanlı 

175

1. Kan veya Kayın Hısımlığından Altsoy–Üstsoy 

179

1. Üçüncü Derece Dâhil Kan veya İkinci Derece Dâhil Kayın

Hısımları 

180

1. Evlatlık 

181

1. Meslek ve Sürekli Uğraş Nedeniyle Tanıklıktan Çekilme 

184

1. Devlet Sırrı Nedeniyle Tanıklıktan Çekilme 

185

4. Tanıklıktan Çekilme Usulü 

186

1. NEMO–TENETUR İLKESİ GEREĞİ CEVAP VERMEME HAKKI 

188

1. KORUNMA HAKKI 

190

1. TAZMİNAT VE MASRAFLARINI ALMA HAKKI 

196

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ÇOCUK TANIKLARIN DİNLENMESİ VE KORUNMASI

1. ÇOCUK TANIKLARIN ÇAĞRILMASI 

199

1. ÇAĞRI USULÜ 

199

1. MAZERET BİLDİRME 

203

1. ÇOCUK TANIKLARIN DİNLENMESİ 

205

1. GENEL AÇIKLAMALAR 

205

1. DİNLEME USULÜ 

209

1. Genel Açıklamalar 

209

2. Çocukla Adli Görüşme 

211

3. SEGBİS Aracılığıyla Dinleme ve Kayıt Yapılması 

215

4. Çocuk Tanığa Soru Sorulması 

220

1. Kimliğine İlişkin Sorular 

220

1. Olaya İlişkin Sorular 

221

1. Çapraz Sorgu 

224

5. Sanığın Yüzleşme Hakkı ve Çocukların Tanıklığı 

227

III. ÇOCUK TANIĞIN BEYANININ DEĞERLENDİRİLMESİ 

232

1. BEYANIN GÜVENİLİRLİĞİ 

232

1. BEYANIN DEĞERLENDİRİLMESİ 

237

1. ÇOCUK TANIKLARIN KORUNMASI İÇİN ALINAN ÖNLEMLER 

239

1. GENEL AÇIKLAMALAR 

239

1. ÖZEL ORTAMDA DİNLEME 

242

1. Genel Açıklamalar 

242

2. Çocuk Tanıkların Koruması Amacıyla Kurulan Merkezler 

243

1. Çocuk İzlem Merkezleri 

243

1. Adli Görüşme Odaları 

248

1. Üniversitelerin Çocuk Koruma Merkezleri 

252

1. UZMAN BULUNDURMA 

254

1. BİR DEFA DİNLEME 

257

1. DİNLEME SIRASINDA VİDEO KAYDI YAPILMASI VE SEGBİS

KULLANILMASI 

259

1. KAPALI DURUŞMADA DİNLEME 

261

1. HAZIR BULUNMA HAKKI OLANLARIN YOKLUĞUNDA DİNLENME 

263

1. SANIĞIN DURUŞMA SALONUNDAN ÇIKARILMASI 

264

1. KİMLİK VE ADRES BİLGİLERİNİN GİZLİ TUTULMASI 

266

1. ÇOCUK TANIKLARI KORUMAK AMACIYLA ALINABİLECEK DİĞER

TEDBİRLER 

267

SONUÇ 

271

KAYNAKÇA 

279