Yenilebilir Enerji Sektöründeki Yabancı Yatırımlar ve Bu Yatırımlardan Kaynaklanan Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları

Muhammed Kerem ŞENOL

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ.5

İÇİNDEKİLER .7

ÖZET .11

ABSTRACT.13

KISALTMALAR 15

GİRİŞ .17

BÖLÜM

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINA VE TÜRK

ENERJİ SEKTÖRÜNE GENEL BİR BAKIŞ .29

1.1. YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI 29

1.1.1. Su Enerjisi (Hidro-enerji).30

1.1.2. Güneş Enerjisi 31

1.1.3. Rüzgâr Enerjisi.31

1.1.4. Hidrojen Enerjisi 32

1.1.5. Jeotermal Enerji32

1.1.6. Nükleer Enerji 32

1.1.7. Biyoyakıtlar33

1.2. YENİLENEBİLİR ENERJİNİN EKONOMİK,

ÇEVRESEL VE STRATEJİK ÖNEMİ 33

1.2.1. Enerji Güvenliği .34

1.2.2. Sürdürülebilir Kalkınma.37

1.2.3. İklim Değişikliği ile Mücadele ve İklim Kanunu.39

İçindekiler

8

1.3. TÜRK ENERJİ SEKTÖRÜ’NE GENEL BİR BAKIŞ43

1.4. TÜRK ENERJİ SEKTÖRÜ’NDE YENİLENEBİLİR

ENERJİNİN TARİHÇESİ48

1.4.1. 1984 Öncesi Yatırımlar51

1.4.2. 1984-2002 Dönemindeki Yatırımlar52

1.4.3. 2002 Sonrası Yatırımlar .53

1.4.4. Türkiye’de Yenilebilir Enerjinin Payı55

1.5. TÜRKİYE’DE YENİLENEBİLİR ENERJİ

YATIRIMLARINDA İZLENEN SÜREÇ VE

DEVLETİN TEŞVİK MEKANİZMALARI.57

1.6. SINIRDA KARBON DÜZENLEME

MEKANİZMASI (SKDM) VE YENİLENEBİLİR

ENERJİ YATIRIMLARI İLE İLİŞKİSİ61

1.7. ON İKİNCİ KALKINMA PLANI VE

TÜRKİYE’NİN YAKIN VADE HEDEFLERİ.64

BÖLÜM

YENİLENEBİLİR ENERJİ SEKTÖRÜNDEKİ YABANCI

YATIRIMLAR, BU YATIRIMLARDAN KAYNAKLI SIK

GÖRÜLEN UYUŞMAZLIKLAR VE

UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜM YOLLARI69

2.1. YATIRIM, DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

(DYY) YAP İŞLET DEVRET VE KAMU ÖZEL İŞ

BİRLİĞİ KAVRAMLARI69

2.2. TÜRKİYE’NİN DYY SERÜVENİ 74

2.3. TÜRK YENİLENEBİLİR ENERJİ

SEKTÖRÜ’NDEKİ DYY’LER77

İçindekiler

9

2.4. GENEL OLARAK YENİLENEBİLİR ENERJİ

SEKTÖRÜNDEKİ UYUŞMAZLIKLARIN ORTAYA

ÇIKIŞ NEDENLERİ.78

2.4.1. Teşviklerin Geri Alınması79

2.4.2. Tarife Değişiklikleri .80

2.4.3. Lisans İptalleri82

2.4.4. Kamulaştırma ve Dolaylı Kamulaştırma85

2.5. UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ 88

2.5.1. Tarafların Uyuşmazlığın Çözümünü Egemen Makam

Yargısına Bırakmaları88

2.5.2. Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri90

2.5.3. Tarafların Uyuşmazlığı Tahkim Yoluyla Çözüme

Ulaştırması.92

2.6. YENİLENEBİLİR ENERJİ SEKTÖRÜNDEKİ

YATIRIM UYUŞMAZLIKLARININ TAHKİM

YOLUYLA ÇÖZÜMLENMESİ 94

2.6.1. ICSID .94

2.6.1.1. ICSID’in Yetkisi .99

2.6.1.1.1. Yatırım Kavramı ve Hukuki Uyuşmazlığın

Doğrudan Yatırımdan Kaynaklanması100

2.6.1.1.2. Tarafların Vatandaşlığı .103

2.6.1.1.3. Tarafların Rızası106

2.6.1.2. Uygulanacak Hukuk110

2.6.1.3. Şemsiye Klozlar115

2.6.1.4. En Çok Gözetilen Ulus Kaydı.119

2.6.1.5. ICSID Kararlarının Uygulanması .121

İçindekiler

10

2.6.1.6. Hakem Kararlarının İptali.126

2.6.2. Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku

Komisyonu (UNCITRAL).128

2.6.3. SCC Kuralları.132

2.7. Uluslararası Karbon Piyasalarının Yenilenebilir

Enerji Yatırımlarına Etkisi 136

2.8. Yenilenebilir Enerji Yatırımlarında Finansman

Modelleri ve Uluslararası Fonlar .137

SONUÇ.139

KAYNAKÇA.14