Miras Ortaklığı Temsilcisi

Prof. Dr. Murat Oruç

İÇİNDEKİLER
ÜÇÜNCÜ BASIYA ÖNSÖZ............................................................................VII
KISALTMALAR...............................................................................................XVII
GİRİŞ..........................................................................................................................1
I. Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması ........................................................1
II. Tercih Edilen Terim..........................................................................................3
III. İnceleme Planı ...................................................................................................3
BİRİNCİ BÖLÜM
KURUMA İLİŞKİN ESASLAR
I. Birlikte Hareket İlkesi Karşısında Kuruma Duyulan İhtiyaç....................5
II. Yasal Düzenleme ...............................................................................................7
III. Hukuki Nitelik ...................................................................................................9
A. Öğretideki Görüşler ..................................................................................9
B. Federal Mahkeme’nin Görüşü...............................................................11
C. Yargıtay’ın Görüşü ...................................................................................12
D. Değerlendirme..........................................................................................14
1. Benzer Kurumlardan Ayırt Edilmesi.............................................14
2. Kurumun Nitelikleri.........................................................................16
a. Özel Hukuk Karakteri ...............................................................16
b. Yasal Temsil Yetkisi ....................................................................17
c. Vekâlet İlişkisi .............................................................................19
3. Görüşümüz.........................................................................................20
IV. Miras Ortaklığına Temsilci Atanması .........................................................24
A. Atanma Şartları.........................................................................................24
X
1. Şekli Şartlar.........................................................................................25
a. Mirasçılardan Birisinin Talebi..................................................25
b. Bir Miras Ortaklığının Mevcudiyeti .......................................27
(1)Genel Olarak ........................................................................27
(2) Sübjektif Şart: Mirasçıların Çokluğu...............................29
(3)Objektif Şart: Terekenin Varlığı........................................30
c. Terekenin Tek Elden Yönetim Altında Bulunmaması ........31
2. Maddi Şart..........................................................................................33
B. Atanma Usulü ...........................................................................................35
1. Çekişmesiz Yargı İşi Olması ............................................................35
2. İlgililer .................................................................................................37
a. Talebe Yetkili Kişiler..................................................................37
(1)Genel Olarak ........................................................................37
(2)Mirasbırakanın Alacaklıları Talebe Yetkili Midir?.........40
b. Talep Karşıtları............................................................................43
3. Yetkili ve Görevli Mahkeme............................................................45
4. Temsilcinin Belirlenmesi .................................................................46
a. Mahkemenin Takdir Yetkisi .....................................................46
b. Temsilcinin Nitelikleri...............................................................47
c. Mirasçılardan Birisinin Temsilci Olarak Atanması..............50
d. Birden Çok Temsilci Atanması................................................51
5. Yetkinin Kapsamı ..............................................................................53
a. Konu Bakımından Kapsam......................................................53
b. Özel Temsil Yetkisini Gerektiren İşlemler.............................55
6. Yetkinin Süre Bakımından Sınırı ....................................................61
7. Görevin Kabulü.................................................................................63
8. Karar ve Niteliği.................................................................................64
9. İtiraz ve Kanun Yolu..........................................................................66
a. Genel Olarak ...............................................................................66
b. İtiraz Prosedürü ve İstinaf Kanun Yolu Ayrımı.....................67
XI
c. Başvuruya Yetkili Kişiler...........................................................70
C. Atama Kararının Sonuçları.....................................................................70
1. Sonuçların Doğduğu An..................................................................70
2. Kararın İnşai Etkisi............................................................................72
3. Mirasçılar Bakımından Sonuçları...................................................73
a. Kural: Mirasçıların Tereke Üzerindeki Yönetim,
Tasarruf ve Temsil Yetkilerinin Sona Ermesi........................73
b. İstisnalar.......................................................................................73
(1)Eser Üzerindeki Mali Haklar.............................................73
(2)Taşınmazların Devri ve Bir Hakla Sınırlandırılması.....75
4. Temsilci Bakımından Sonuçları......................................................78
İKİNCİ BÖLÜM
TEMSİLCİNİN HAK VE
YÜKÜMLÜLÜKLERİ İLE DAVA VE
TAKİPLERDEKİ KONUMU
I. Temsilcinin Hak ve Yükümlülükleri............................................................83
A. Genel Olarak .............................................................................................83
B. Görevi Şahsen Yerine Getirme Yükümlülüğü ....................................84
C. Terekenin Usulüne Uygun Bir Şekilde Yönetilmesi Yükümlülüğü 86
D. Terekenin Deftere Kaydedilmesi Yükümlülüğü.................................88
1. Deftere Kaydedilmesi Gereken Unsurlar.....................................89
2. Deftere Kayıt Usulü ..........................................................................90
3. Defterin Mirasçılara Tebliği ve İtiraz.............................................91
4. Terekenin Deftere Kaydedilmesinin Sonuçları...........................93
E. Hesap Verme Yükümlülüğü ...................................................................93
1. Bilgi Verme ve Aydınlatma Yükümlülüğü.....................................94
2. Rapor Sunma Yükümlülüğü............................................................95
F. Terekeyi Teslim Alma Hak ve Yükümlülüğü.......................................97
1. Genel Olarak ......................................................................................97
XII
2. Taşınırlara İlişkin Zilyetliğin Sağlanması Talebi..........................98
3. Taşınmazlara İlişkin Zilyetliğin Sağlanması Talebi.....................99
G. Tasarruf Yetkisi ...................................................................................... 100
1. Borçları Ödeme Yükümlülüğü..................................................... 101
2. Alacakları Tahsil ve İfayı Kabul Yetkisi ...................................... 102
3. Borçlandırıcı İşlem Yapma Yetkisi............................................... 103
a. Genel Olarak ............................................................................ 103
b. Temsilcinin Kendisiyle İşlem Yapma Yasağı ...................... 105
4. Tasarrufi İşlem Yapma Yetkisi...................................................... 105
5. Karşılıksız Kazandırma Yapma Yasağı........................................ 107
H. Vasiyetlerin Yerine Getirilmesi Yükümlülüğü ................................. 108
II. Temsilcinin Dava ve Takiplerdeki Konumu ........................................... 109
A. Davalardaki Konumu............................................................................ 110
1. Mirasçıların Dava Arkadaşlığı Bağlamında Kurumun
Sınırları............................................................................................. 110
a. Mirasçıların Aktif Taraf Sıfatı................................................ 111
(1)Birlikte Dava Açma Kuralı .............................................. 111
(2) İstisnalar............................................................................. 116
i. Terekedeki Hakların Korunmasına İlişkin
Davalar......................................................................... 116
ii. Mirasçılar Arasındaki Davalar................................. 122
iii. Muvazaa Sebebiyle Üçüncü Kişilere Karşı
Açılan Davalar............................................................ 125
iv. Doğrudan Doğruya Mirasçılar Üzerinde
Doğan Haklar Sebebiyle Açılan Davalar............... 128
v. Özel Bir Kanun Hükmüne Dayanan Davalar....... 130
vi. Menfi Tespit Davaları ............................................... 133
vii. Bazı Mirasçıların Terekeye İlişkin Bir
Talepten Feragat Etmesi........................................... 134
viii.Birlikte Dava Açtıktan Sonra Bazı
Mirasçıların Davayı Takip Etmemesi..................... 135
b. Mirasçıların Pasif Taraf Sıfatı ................................................ 136
(1)Mirasçıların Müteselsilen Sorumlu Olduğu Davalar 137
XIII
(2)Mirasçıların Müteselsilen Sorumlu Olmadığı
Davalar................................................................................ 139
2. Temsilcinin Taraf Sıfatı ................................................................. 140
a. Genel Olarak ............................................................................ 140
b. Malvarlığına İlişkin Davalar................................................... 145
c. Miras Hukukuna İlişkin Davalar........................................... 149
(1)Miras Sebebiyle İstihkak Davası.................................... 149
(2)Vasiyet Alacağı Davası ..................................................... 152
3. Temsilcinin Taraf Konumundan Çıkan Sonuçlar.................... 152
B. Takiplerdeki Konumu .......................................................................... 154
1. Aktif Takip Yetkisi .......................................................................... 154
2. Pasif Takip Sıfatı ............................................................................. 155
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TEMSİLCİNİN DENETİMİ,
SORUMLULUĞU VE TEMSİLİN SONA
ERMESİ
I. Temsilcinin Denetimi.................................................................................. 159
A. Genel Olarak .......................................................................................... 159
B. Denetimin Uygulanma Şartı: Şikâyet ............................................... 160
C. Denetimin Kapsamı.............................................................................. 163
D. Denetim Usulü....................................................................................... 165
E. Temsilciye Uygulanabilecek Yaptırımlar.......................................... 167
1. Geçici Önlemler............................................................................. 167
2. Zorlayıcı Tedbirler......................................................................... 169
a. Uyarı .......................................................................................... 169
b. Görevden Alma........................................................................ 170
c. Diğer Önlemler........................................................................ 172
F. Hükmün Niteliği ve İtiraz.................................................................... 173
II. Temsilcinin Sorumluluğu........................................................................... 174
XIV
A. Hukuki Sorumluluk .............................................................................. 174
1. Yargıtay’ın Görüşü Kapsamında Devletin Sorumluluğu........ 174
2. Sorumluluğun Hukuki Dayanağı ................................................ 175
3. Talebe Yetkili Kişiler...................................................................... 177
4. Sorumluluğun Şartları................................................................... 178
a. Görev İhlali............................................................................... 179
(1)Görevin Hiç Yerine Getirilmemesi............................... 179
(2)Görevin Şahsen Yerine Getirilmesi Yükümüne
Aykırılık.............................................................................. 181
i. Caiz Olmayan Şekilde Üçüncü Kişilerden
Yararlanılması............................................................. 181
ii. Caiz Olan Şekilde Üçüncü Kişilerden
Yararlanılması............................................................. 181
(3)Görevin Sadakat ve Özenle Yerine Getirilmesi
Yükümüne Aykırılık......................................................... 182
i. Sadakat Yükümüne Aykırılık................................... 183
ii. Özen Yükümüne Aykırılık ....................................... 184
iii. Temsil Yetkisinin Kötüye Kullanılması................. 186
b. Kusur.......................................................................................... 189
c. Zarar........................................................................................... 190
d. Uygun İlliyet Bağı.................................................................... 192
5. Birden Çok Temsilcinin Sorumluluğu....................................... 193
6. Zamanaşımı..................................................................................... 194
7. Yargılama Usulü.............................................................................. 195
B. Disiplin Sorumluluğu........................................................................... 197
C. Mesleki Sorumluluk.............................................................................. 197
D. Cezai Sorumluluk.................................................................................. 197
E. Sorumluluk Türleri Arasındaki İlişki................................................. 199
III. Temsilin Sona Ermesi.................................................................................. 200
A. Temsil Yetkisinin Askıya Alınması..................................................... 201
B. Temsil Yetkisinin Tamamen Sona Ermesi........................................ 202
1. Sona Erme Sebepleri ..................................................................... 203
XV
a. Mirasçıların Talebiyle Sona Erme........................................ 203
b. Görevin İfası Sebebiyle Sona Erme ..................................... 205
c. Başka Bir Temsil Yetkisi Sebebiyle Sona Erme.................. 205
d. Miras Ortaklığının Dağılması Sebebiyle Sona Erme........ 206
(1)Paylaşma............................................................................. 207
(2)Başka Bir Ortaklığa Dönüştürülme .............................. 208
(3)Diğer Sebepler................................................................... 209
e. Temsilcinin Şahsından Kaynaklanan Sebeplerle Sona
Erme........................................................................................... 210
(1)Ölüm................................................................................... 210
(2)Fiil Ehliyetinin Kaybı....................................................... 212
(3)Görevden Çekilme........................................................... 212
(4)Görevden Alma................................................................. 214
2. Sona Erme Usulü............................................................................ 215
a. Temsilin Kendiliğinden Sona Ermemesi............................ 215
b. Karar ve Niteliği....................................................................... 216
c. İtiraz ve Kanun Yolu................................................................ 216
3. Sona Ermenin Sonuçları ............................................................... 217
a. Son Rapor ve Kesin Hesabın Verilmesi .............................. 217
b. Terekenin İadesi....................................................................... 219
c. Temsilcinin Ücret ve Masrafların Karşılanması Talebi.... 221
(1)Genel Olarak ..................................................................... 221
(2)Muacceliyet........................................................................ 224
(3)Ücret ve Masraf Konusundaki Uyuşmazlıklar............ 225
SONUÇ................................................................................................................ 227
KAYNAKÇA........................................................................................................ 243