Parlamento Hukuku

Şeref İba

İçindekiler

Onbirinci Baskı Önsözü ...5
İçindekiler ...7
1. Bölüm...
GENEL ESASLAR...
I. “PARLAMENTO” KAVRAMI ...15
II. KUVVETLER AYRILIĞI İLKESİ VE PARLAMENTO ...17
III. TÜRK PARLAMENTO TARİHİNDE GELİŞMELER ...20
IV. PARLAMENTERİZM VE PARLAMENTER SİSTEMLER ...29
V. PARLAMENTOLARIN GELECEĞİ VE TEMEL SORUN ALANLARI ...34
A. Parlamento Reformu ...34
B. Parlamentolar ve Temsil Krizi ...40
C. Parlamentonun Yapısı ve Çift Meclis Tartışmaları ...41
1. Demokratik Yönden ...42
2. Yasama ve Denetim İşlemleri Yönünden ...43
VI. TEMEL KAVRAMLAR VE İLKELER ...47
A. Anayasa ve Parlamento Hukuku ...47
B. Parlamento Hukukunun Kaynakları ...48
C. Parlamento Hukukunun Temel İlkeleri ...52
1. Parlamentonun Sürekliliği ve Süreksizliği İlkeleri ...52
a. Karşılaştırmalı Parlamento Hukukunda “Süreksizlik ve Süreklilik” ...52
b. Türk Parlamento Hukukunda Süreklilik İlkesi ...54
2. Parlamentonun Otonom Konumu ve Özerklik İlkeleri ...57
a. Parlamentonun idari (Yönetsel) Özerkliği İlkesi ...59
b. Parlamentonun Usuli (Yöntemsel) Özerkliği ...63
D. Parlamento İçtüzüğü ...64
1. İçtüzük Kavramı ve Hukuki Niteliği ...64
2. İçtüzüğün Tarihçesi ...67
3. Parlamenton Hukukunun Dinamik Karakteri ...71
4. Parlamento Taktikleri ve İçtüzük Oyunları ...72
E. Yasama Yetkisi ve İşlevi ...73
1. Yasama Yetkisi ...73
2. Yasama İşlevi ve İşlemleri ...76
a. Genel Olarak Yasama İşlemleri ...76
b. Yasama İşlevinin Nitelikleri ...77
3. Yasama Kısıntısı ...78
2. Bölüm...
TBMM’NİN ÇALIŞMA DÜZENİ VE YASAMA DİLİ...
I. TBMM Üyeliği ve Seçimi ...83
1. Milletvekilliği Sıfatının Başlangıcı ...85
2. Milletvekilliğinin Sona Ermesi ...87
3. Yasama Bağışıklıkları ...90
a. Yasama Sorumsuzluğu ...91
b. Yasama Dokunulmazlığı ...93
4. Yasama Uyumsuzluğu (Bağdaşmazlık) Yaptırımı ...97
5. Milletvekili Devamsızlığının Yaptırımı ...98
II. TOPLANTI DÜZENİ ...99
A. Toplantı Birimleri ...100
1. Oturum ...100
2. Birleşim ...101
3. Yasama Yılı ...102
4. Yasama Dönemi ...102
B. Toplantı Türleri ...106
1. Çağrılı (olağanüstü) / Çağrısız Toplantı ...106
C. Toplantı Gündemi ...108
1. Gündem ve Gündem–Dışı ...108
2. Özel Gündem ...111
3. TBMM Gündeminde “Sunuşlar” ...112
4. Doğrudan Gündeme Alma Önergesi ...114
5. TBMM Gündeminde “Yarım Kalan İşler” ...115
6. Yetersayı (Nisap) İstemleri ...116
a. Toplantı Yeter Sayısı ...116
b. Karar Yeter Sayısı ...118
c. Toplantı Yetersayısı–Karar Yetersayısı İlişkisi ...120
III. KONUŞMA VE GÖRÜŞME DÜZENİ ...120
A. Konuşma Düzeni ...120
1. Genel Olarak ...120
2. Sataşma ...122
3. Teşekkür Konuşması ...122
4. “Son Söz Milletvekilinin” Kuralı ...123
5. “Son Konuşma ya da Oyunun Rengini Açıklama Konuşması” ...123
6. Usul Görüşmesi ...124
7. Genel Kurulda Saygı Duruşu ...124
8. Geçen Tutanak Hakkında Yazılı Düzeltme ...125
9. Yabancı Devlet Adamlarının Meclisi Selamlaması ve Konuşma Yapması ...125
10. “Konu Dışına Çıkmama” ve “Temiz Dil” İlkeleri ...126
B. Görüşme Düzeni ...127
1. Öncelikle Görüşme ...127
2. İvedilikle Görüşme ...128
3. Tekrir–i Müzakere (Yeniden Görüşme) ...129
a. Genel Kurulda ...129
b. Komisyonda ...129
4. Serinleme (48 Saat Bekleme) Süresi ...130
5. Erteleme ...131
6. Kadük ve Yenileme ...132
7. Özel Görüşme/Yasama Yöntemi ...133
a. Temel Kanun ve Torba Kanun ...133
8. Kanun Yapma ve Norm Yazma Tekniği ...138
a. Kanun Türleri ...140
b. Madde Türleri ...152
9. Yasama Tefsiri ...165
a. Tefsir İşlemi Nedir? ...165
b. Yasama Tefsiri ne Değildir? ...167
IV. OYLAMA DÜZENİ VE TÜRLERİ ...169
A. İşaretle Oylama ...169
B. Açık Oylama ...169
C. Gizli Oylama ...171
V. CUMHURBAŞKANI MESAJI ...172
VI. YASAMA BELGELERİ VE İÇ KURULUŞ ...175
A. Gelen Kâğıtlar Listesi ...175
B. Komisyon Raporu (Sıra Sayısı) ...176
C. Gündem Kitapçığı ...177
D. Geri Alma ve “Ters İşlem İlkesi” ...178
E. Komisyonlar Bülteni ve Kadük (Hükümsüz) Listesi ...179
F. TBMM Başkanı Seçimi ...179
G. TBMM Başkanlık Divanının Kuruluş ve İşleyişi ...185
H. Geçici Başkan ve Geçici Başkanlık Divanı ...188
I. Siyasi Parti Grupları ...189
İ. Danışma Kurulu ...192
J. TBMM Komisyonları ...196
K. Uzlaşma (Uyum) Komisyonu ...200
L. Karma Komisyon ...201
1. Yasama Dokunulmazlıklarının Kaldırılması Hakkındaki Karma Komisyonlar ...201
2. Yasama Uyumsuzluğu Karma Komisyonu ...201
3. Devamsızlık Karma Komisyonu ...201
4. Dilekçe ve İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon ...202
3. Bölüm...
YASAMA VE DENETİM İŞLEMLERİ VE UYGULAMALARI...
I. YASAMA UYGULAMALARI ...207
A. Kanun Teklifi Hazırlama ...207
B. Gerekçe (Genel ve Madde Gerekçesi) ...211
C. Kanun Numaraları ...212
D. Komisyonlara Havale ...216
E. Değişiklik Önergeleri ...218
F. Ret Raporu ...222
G. Anayasa Değişikliği Yöntemi ...222
H. İçtüzük Değişikliği Yöntemi ...224
I. Bütçe Görüşmeleri ...225
İ. TBMM Kararlarının Yayımlanması ...226
J. Milletvekillerinin Devamsızlığı ...228
K. Milletvekillerinin Ödenek ve Yollukları ...230
L. TBMM Başkanının Meclisi Toplantıya Çağırma Görev ve Yetkisinin Çerçevesi ...231
M. TBMM Başkanının Genel Kurula, Başkanlık Divanı, Danışma Kurulu Gibi Bazı Kurullara Başkanlık Yapma Görev ve Yetkisinin Çerçevesi ...232
N. TBMM Başkanının Kanun Tekliflerine İlişkin Görev ve Yetkileri ...235
O. TBMM Başkanının Bilgi Edinme ve Denetim Yollarına İlişkin Görev ve Yetkileri ...242
Ö. TBMM Başkanının Komisyonlara İlişkin Görev ve Yetkileri ...247
P. Komisyonların Kuruluşuna İlişkin ...248
R. TBMM Başkanının Personel ve Güvenlik Güçleriyle İlgili Görev ve Yetkileri ...251
S. TBMM Başkanının ve Başkanvekillerinin Tarafsızlığı ...252
Ş. Sayıştay, RTÜK, Kamu Baş Denetçisi, Kişisel Verileri Koruma Kuruluna ve Anayasa Mahkemesine Üye Seçimi ...253
1. Sayıştay Başkanı ve Üye seçimi ...253
2. RTÜK Üye Seçimi ...255
3. Kamu Baş Denetçisi ve Üye Seçimi ...256
4. Kişisel Verileri Koruma Kuruluna Üye Seçimi ...256
5. Anayasa Mahkemesi’ne Üye Seçimi ...257
T. “Erken Seçim Kararı” ve “Küskünler Harekâtı” ...257
II. DENETİM YOLLARI ...258
A. Yazılı Soru ...258
B. Başkanlıktan Soru ...260
C. Genel Görüşme Önergesi ...261
D. Meclis Araştırması ...264
E. Meclis Araştırması Komisyonlarının Kuruluş ve İşleyişi ...266
F. Yürütmenin Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması ...270
1. Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ...271
2. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar Hakkında Meclis Soruşturması ...272
G. Meclis soruşturması Komisyonları, Meclis Soruşturması Raporları ve Yüce Divan ...279
H. Denetim Rolü Olan Daimi Komisyonlar ...284
1. Avrupa Birliği Uyum Komisyonu ...284
2. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ...284
3. Dilekçe Komisyonu ...285
4. Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ...287
5. Güvenlik ve İstihbarat Komisyonu ...288
6. Dijital Mecralar Komisyonu ...288
III. PARLAMENTONUN YÜRÜTMEYİ GÖZETİM VE DENETİMİ BAĞLAMINDA BİREYSEL BAŞVURU YOLLARI ...288
A. Dilekçe Komisyonu ...289
B. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ...290
C. KEFEK (Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu) ...290
D. Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman) ...291
1. Kısa Tarihçe ve Kavram ...291
2. Anayasal Konum ...292
3. Kamu Denetçisinin Statüsü ve Rolü ...293
IV. YENİ DENETİM VE GÖZETİM ARACI OLARAK BİLGİLENİM (HEARING) ...293
V. MİLLETVEKİLLERİNE DİSİPLİN İŞLEMLERİ ...297
A. Disiplin Cezaları ...297
B. TBMM Genel Kurulunda ve Komisyonlarda Gürültü ve Kavga ...299
C. TBMM’de Suç İşlenmesi ...299
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜ ...301
Kaynakça ...353
Kavram Dizini ...363