Sağlık Hakkı Kapsamında İlaca Erişim Hakkı

Av. Arb. Sevinç YALÇIN

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ

TABLOLAR LİSTESİ

SİMGELER VE KISALTMALAR LİSTESİ

GİRİŞ

BİRİNCİ BÖLÜM: SOSYAL DEVLET İLKESİ VE SAĞLIK HAKKI
1.1. Sosyal Devlet İlkesine Genel Bir Bakış
 1.1.1. Sosyal Devlet Kavramı ve Tanımı
 1.1.2. Sosyal Devlet İlkesinin Tarihi Gelişimi
1.2. Sağlık Hakkının Kavramsal ve Hukuki Çerçevesi
 1.2.1. Sağlık Kavramı
 1.2.2. Sağlık Hakkının Tanımı ve Hukuki Niteliği
 1.2.3. Sağlık Hakkının Tarihi Gelişimi
  1.2.3.1. Uluslararası Hukukta Sağlık Hakkı
   1.2.3.1.1. Birleşmiş Milletler Çatısı Altında Sağlık Hakkı
   1.2.3.1.2. Dünya Sağlık Örgütü Anayasası
   1.2.3.1.3. Diğer İnsan Hakları Belgelerinde Sağlık Hakkı
  1.2.3.2. Türk Anayasalarında Sağlık Hakkı
   1.2.3.2.1. 1961 Anayasasında Sağlık Hakkı
   1.2.3.2.2. 1982 Anayasası’nda Sağlık Hakkı
  1.2.3.3. Cumhuriyet Sonrası Türk Kanunlarında Sağlık Hakkı
   1.2.3.3.1. Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun
   1.2.3.3.2. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
   1.2.3.3.3. Hususi Hastaneler Kanunu
   1.2.3.3.4. Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun
   1.2.3.3.5. Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu
   1.2.3.3.6. Aile Hekimliği Kanunu
  1.2.3.4. Diğer Düzenleyici İşlemlerde Sağlık Hakkı
  1.2.3.5. Sağlık Hakkı ile Yaşama Hakkı Arasındaki İlişki
  1.2.3.6. Sağlık Hakkı ile Diğer Haklar Arasındaki İlişki
1.3. Sosyal Devletin Sağlık Alanındaki Rolü
 1.3.1. Sağlık Hizmetlerinin Sunumunda Sosyal Devletin Önemi
 1.3.2. Sosyal Devlet ve Sağlık Güvencesi Modelleri
 1.3.3. Türkiye’de Sosyal Devlet ve Sağlık Politikaları

İKİNCİ BÖLÜM: SAĞLIK HAKKI KAPSAMINDA İLACA ERİŞİM HAKKI
2.1. İlaca Erişim Hakkının Kavramsal Çerçevesi
 2.1.1. İlaç Kavramı
  2.1.1.1. İlaç Çeşitleri
   2.1.1.1.1. Reçeteli İlaçlar-Reçetesiz İlaçlar
   2.1.1.1.2. Orijinal İlaç (Referans Tıbbi Ürün) - Jenerik İlaç (Eşdeğer Tıbbi Ürün)
   2.1.1.1.3. Hazır İlaç - Majistral İlaç
   2.1.1.1.4. Endikasyon Dışı Kullanılan İlaç
   2.1.1.1.5. Yetim (Nadir) İlaç
 2.1.2. İlaca Erişim Hakkı
2.2. Uluslararası Sözleşmelerde İlaca Erişim Hakkı
 2.2.1. Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Anlaşması (TRIPS Anlaşması)
 2.2.2. Doha Deklarasyonu
2.3. Türkiye’de İlaca Yönelik Hukuki Düzenlemeler
2.4. Türkiye’de Sağlık Hizmetleri ve İlaç Politikalarındaki Dönüşüm
 2.4.1. Sosyal Güvenlik Kavramı
 2.4.2. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
 2.4.3. Sağlık Uygulama Tebliği (SUT)
 2.4.4. Türkiye’de Sağlık Sigortası Bağlamında İlaç Geri Ödeme Modelleri
2.5. Sosyal Devletin İlaca Erişim Politikaları
 2.5.1. Devlet Destekli İlaç Politikaları
 2.5.2. Kamu Eliyle İlaca Erişim ve Yerelleşme Politikaları

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: İLACA ERİŞİMDE KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
3.1. İlaca Erişimde Ekonomik ve Hukuki Engeller
 3.1.1. İlaç Fiyatlandırma Politikaları ve Yüksek Maliyetler
 3.1.2. Fikri Mülkiyet Hakları Çerçevesinde Patentli ve Jenerik İlaçlar
  3.1.2.1. Bolar İstisnası
 3.1.3. Küresel Sağlık Krizleri (Pandemi, Salgın Hastalıklar vb.)
3.2. Türkiye’de İlaca Erişim Hakkı Kapsamında Açılan Davalar
 3.2.1. Dava Türleri
  3.2.1.1. İdari Davalar
   3.2.1.1.1. İptal Davaları
   3.2.1.1.2. Tam Yargı Davaları
   3.2.1.1.3. İdari Davalarda Geçici Hukuki Koruma Tedbiri Olarak Yürütmenin Durdurulması
   3.2.1.1.4. İdari Davalarda Yüksek Mahkeme Kararları
  3.2.1.2. Özel Hukukta Geri Ödeme Davaları
   3.2.1.2.1. Özel Hukuk Davalarında Geçici Hukuki Koruma Tedbiri Olarak İhtiyati Tedbir
   3.2.1.2.2. Özel Hukuk Davalarında Yüksek Mahkeme Kararları
  3.2.1.3. Yargı Yolu Tartışmaları ve Uyuşmazlık Mahkemesi Kararları
  3.2.1.4. Anayasa Mahkemesi Kararları
  3.2.1.5. AİHM Kararları
  3.2.1.6. İlaca Erişim Hakkı Davalarında Tarafın Ölümü ve Yargılamaya Etkileri
3.3. İlaca Erişimi Güvence Altına Almak İçin Politika Önerileri
 3.3.1. Kamusal İlaç Üretimi ve Stratejik Stok Yöntemi
 3.3.2. Alternatif Finansman Modelleri (Kamu-Özel İşbirlikleri, Vergilendirme vb.)

SONUÇ

KAYNAKÇA