Arama için en az 3 karakter girmelisiniz.
Yeni
9786253776459
401052
https://www.legalkitabevi.com/sibel-aksahin/afet-iklim-ve-cevresel-nedenlerle-yerinden-edilen-kisilerin-hukuki-statusu-.htm
Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilen Kişilerin Hukuki Statüsü
760.00
Dr. Öğr. Üyesi Sibel Akşahin
İÇİNDEKİLER
5
TABLOLAR LİSTESİ
15
KISALTMALAR
17
GİRİŞ
19
BİRİNCİ BÖLÜM
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ, AFETLER, ÇEVRESEL BOZULMA VE GÖÇ İLİŞKİSİ
I. GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ, AFETLER VE ÇEVRESEL
BOZULMA NEDENİYLE YAŞANAN BÜYÜK GÖÇLER
25
A. 18. Yüzyılda Lizbon Depremi ve Tsunami Felaketi
26
B. 19. Yüzyılda İrlanda’da Yaşanan Büyük Kıtlık Felaketi
27
C. 20. Yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri Dust Bowl Felaketi
29
D. 21. Yüzyılda Yaşanan Bazı Afetler
30
1. Teknolojik Kazalardan Kaynaklanan Çevresel Felaketler
30
a. 1986 Çernobil Nükleer Santral Kazası
30
b. 2011 Fukushima Nükleer Santral Kazası
32
2. İklimsel ve Doğal Afetler
34
a. 2005 Yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde Katrina Kasırgası
34
b. 2011–2023 Yılları Arasında Somali’de Kuraklık ve Seller
36
c. 2022 Yılında Tonga Yanardağ Patlaması
38
d. 2023 Yılında Pakistan Muson Selleri
41
e. 6 Şubat 2023 Tarihinde Türkiye’deki Depremler
44
II. ULUSLARARASI KAMUOYUNUN İKLİM GÖÇÜNÜ GÜNDEME ALMA SÜRECİ
45
A. Konunun Uluslararası Platformda Ortaya Çıkışı ve Kademeli Olarak
Yerleşmesi
46
1. Konunun Ortaya Çıkması
46
a. İklim Değişikliğinin Çevreye Zarar Verdiğinin Kabulü
46
b. İklim değişikliğinin Göçlere Neden Olduğunun Kabulü
48
2. Sivil Toplumun Katkısıyla Konunun Küresel Gündeme Taşınması
50
B. Uluslararası Örgütler ve Ajanslar Bünyesinde Yapılan Araştırma
Çalışmalarında Konunun Gündeme Alınması
51
1. Uluslararası Göç Örgütü’nün Çalışmaları
53
2. Ülke İçinde Yerinden Edilme İzleme Merkezi’nin Çalışmaları
54
C. İklimsel ve Çevresel Göçünün İklim Müzakerelerine Girişi ve Gelişimi
55
1. İklimsel ve Çevresel Göçün BM Dışında Gerçekleşen İklim
Müzakerelerine Girişi ve Gelişimi
56
a. Each–for Projesi
56
b. Nansen Girişimi
58
2. İklim Göçünün BM Çatısında Gerçekleşen İklim Müzakerelerine
Girişi ve Gelişimi
61
a. 1990 IPCC Raporu: Bilimsel Başlangıç Noktası
62
b. COP 13 (Bali, 2007): Bali Eylem Planı ve İnsan Boyutunun
Tanınması
64
c. COP 16 (Cancún, 2010): Göçün Resmî Olarak Tanınması ve
Kayıp ve Zarara İlişkin Çalışma Programının Oluşturulması
68
d. COP 19 (Varşova, 2013): Uluslararası Kayıp ve Zarar
Mekanizması ve İnsan Hareketliliğinin Kurumsal Düzeyde
Tanınması
70
e. COP 21 (Paris, 2015): Paris Antlaşması’nın Kabulü ve Yerinden
Edilme Görev Gücü’nün (Task Force on Displacement)
Oluşumu
71
f. COP 24 (Katowice, 2018): Task Force Sonuç Raporunun
Sunulması
73
g. COP 27 (Şarm el–Şeyh, 2022): Kayıp ve Zarar Fonunun
Kurulması
73
III. İKLİM, ÇEVRESEL BOZULMA VE AFETLERİN NEDEN OLDUĞU GÖÇLERİN
RİSKLERİ
74
A. Göç Etmek Zorunda Kalan İnsanların Maruz Kaldığı Riskler
75
1. Sağlık Tehdidi: Sağlık Hakkı İhlali
75
a. Fiziksel Sağlık Tehdidi
75
b. Ruh Sağlığı Tehdidi: Ruh Sağlığı Hakkı İhlali
79
2. Olumsuz Yönde Etkilenen Maddi ve Sosyal Durum: Onurlu Yaşam
Hakkının İhlali
85
B. Göç Veren Ülkenin Maruz Kaldığı Riskler
86
1. Ekonominin Kötüleşmesi
86
a. Doğrudan Ekonomik Etkiler
87
aa. İşgücünün Olumsuz Etkilenmesi
87
bb. Binalar ve Altyapının Hasar Görmesi
87
cc. Ekosistemlerin ve Doğal Kaynakların Tahrip Olması
88
b. Dolaylı Ekonomik Etkiler
88
c. Uzun Vadeli Ekonomik Etkiler
89
2. Planlama ve Yönetim Zorluğu
89
3. Ülke İçi Çatışma Riski
91
C. Uluslararası Düzeyde Yaşanabilecek Riskler
92
1. İnsani Yardımın Yetersizliği
92
2. Yasal Koruma Eksikliği ve Ecobordering Yaklaşımı
93
3. Çatışma Riski
94
D. İklimsel ve Çevresel Nedenlerle Gerçekleşecek Göçlere İlişkin
Öngörüler
95
1. Ürkütücü Öngörüler
95
2. İyimser Öngörüler ve Azaltım Senaryoları
98
IV. TERİM VE TANIM SORUNSALI
100
A. Literatürde Kullanılan Terim ve Tanımlar
100
1. 1948 Yılında William Vogt’un “Ekolojik Nedenlerle Yerinden Edilmiş
Kişiler” Terimi
101
2. 1976 Yılında Lester R. Brown, Patricia L. McGrath ve Bruce
Stokes’un “Ekolojik Mülteci” Terimi
102
3. 1985 Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nda Kullanılan “Çevresel
Mültecileri” Terimi
103
4. 1988 Yılında Jacobson’un “Çevresel Mültecileri” Gruplandırması
105
5. 2005 Yılında Norman Myers Çalışmalarında “Çevresel Mülteci”
Terimi
106
6. Uluslararası Göç Örgütü’nün “Zorunlu İklim Göçmeni” tanımı
107
7. Margit Ammer’ın “International climate displacees’” ve “Internal
climate displacees’” Terimleri
110
8. 2010 Yılında Alexander Bett’in “Hayatta Kalma Göçü” (Survival
Migration) Tanımı
112
9. 2015 Yılında François Gemenne’in “İklim Mültecileri” Terimini
Kullanma Gerekçesi
113
B. Çalışmalarda Mezkûr Göçlere Yol Açan Olayların Çeşitli Sınıflandırması
115
1. IOM’in “İklimsel Faktörler” ve “İklimsel Olmayan Faktörler” Ayrımı
115
2. Richmond’un Çevre ile İlgili Afetler Tipolojisi
117
3. Diane Bates’in Çevresel Mültecileri Sınıflandırması
121
4. Walter Kalin’in Beş Senaryosu
125
C. “Afet, iklim ve Çevresel Nedenlerle Yer Değiştiren Kişi” tanımımız ve
gerekçeleri
128
V. BÖLÜM DEĞERLENDİRMESİ
130
İKİNCİ BÖLÜM
ULUSLARARASI VE AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUN SUNDUĞU MEVCUT KORUMANIN YETERSİZLİĞİ İLE MEVCUT BÖLGESEL VE İKİLİ ANTLAŞMALAR
I. ULUSLARARASI HUKUK’UN AFET, İKLİMSEL VE ÇEVRESEL NEDENLERLE
YERİNDEN EDİLEN KİŞİLERİ KORUMADA SINIRLI OLMASI
134
A. Birleşmiş Milletlerin 1951 Tarihli Mültecilerin Hukuki Duruma İlişkin
Sözleşmesi’nin Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilen
Kişileri Kapsamaması
135
1. Mülteci Statüsüne Erişim Koşullarında Afet, İklim ve Çevresel
Nedenlerin Olmaması
137
a. Zulüm Görme Korkusu Kriteri
138
aa. “Zulüm” Kavramı
138
bb. “Zulme Uğrama Korkusunun Haklı Olması” Kavramı
141
b. Kişinin Ülkesinin Dışında Bulunması Koşulu
142
c. Kişinin Sözleşmede Sayılan Sebeplerden Kaynaklanan Zulüm
İhtimali Nedeniyle Kendi Ülkesinin Korunmasından
Yararlanamaması veya Dönememesi Koşulu
142
2. Mülteci Statüsünün Niteliği Gereği Afet, iklim ve Çevresel
Nedenlerle Yerinden Edilen Kişilere Uymaması
145
a. Mültecilik Statüsü İçin Bireysel Başvuru ve Kişiye Özgü
Değerlendirme Süreci
145
b. Statünün Sadece Geçici Olması
146
B. Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilen Kişileri Koruyan
Sınırlı Düzenlemeler İçeren Uluslararası Sözleşmeler
147
C. “Ülkeleri İçinde Doğal ya da İnsan Kaynaklı Felaket Nedenleriyle
Yerinden Edilen Kişileri” de Kapsayan Ancak Bağlayıcı Olmayan BM’nin
1998 Tarihli Ülkeleri İçinde Yerinden Edilen Kişilere İlişkin Rehber
İlkeler
148
1. Ülkeleri İçinde Doğal ya da İnsan Kaynaklı Felaket Nedenleriyle
Yerinden Edilen Kişileri de Kapsayan İlkeler
149
2. İlkelerin Tanıdığı Haklar ve Öngördüğü Yükümlülükler
149
a. Genel İlkeler
150
b. Yerinden Edilmeye Karşı Korumaya İlişkin İlkeler
152
c. Yerinden Edilme Sırasında Korumaya İlişkin İlkeler
155
d. İnsani Yardımlara İlişkin İlkeler
160
e. Geri Dönüş, Yeniden Yerleştirme ve Yeniden Entegrasyon
Konularına İlişkin İlkeler
163
3. Ülkeleri İçinde Yerinden Edilenler İçin Önemli Bir Belge
165
4. İlkelerin Sınırlı Kalmaları
167
D. Doğal Afet Durumlarında İnsanların Korunması ile İlgili IASC
Operasyonel Kılavuz İlkeleri
169
1. IASC Operasyonel Kılavuz İlkelerin Spesifik Amaçları
170
2. IASC Operasyonel Kılavuz İlkelerinde Yer Alan İlkeler
171
a. Genel İlkeler
172
b. Yaşamın korunması, Kişi Güvenliğinin Sağlanması, Fiziksel
Bütünlük ve Aile Bağlarının Korunması
176
aa. Özellikle Tahliyeler Olmak Üzere Hayat Kurtarıcı
Önlemler
176
bb. Ailelerin Birbirinden Ayrı Kalmasına Karşı Koruma
177
cc. Doğal Afetlerin İkincil Etkilerine Karşı Koruma
178
dd. Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddet Dahil Olmak Üzere
Şiddete Karşı Koruma
178
ee. Ev Sahibi Aileler ve Toplu Barınaklarda Güvenlik
179
ff. Cenazeler ile İlgilenme
180
c. Gıda, Sağlık, Barınak ve Eğitim Sağlanmasına İlişkin Hakların
Korunması
180
d. Barınma, Arazi ve Mülkiyet, Geçim Kaynakları ve Orta ve
Yüksek Öğretim ile İlgili Hakların Korunması
183
e. Belgelendirme, Hareket, Aile Bağlarının Yeniden Tesisi, İfade
ve Görüş ve Seçimlerle İlgili Hakların Korunması
188
3. IASC Operasyonel Kılavuz İlkelerinin Sınırlı Kalması
196
II. AVRUPA BİRLİĞİ’NİN GEÇİCİ KORUMA VE İKİNCİL KORUMA REJİMLERİNİN
AFET, İKLİM VE ÇEVRESEL NEDENLERLE YERİNDEN EDİLEN KİŞİLERE
UYGULANAMAMASI
197
A. Avrupa Birliği’nin Geçici Korumaya İlişkin 2001/55/EC (AT) Konsey
Direktifi
198
1. Geçici Korumanın Amaç İtibarıyla Afet, İklim ve Çevresel Yerinden
Edilmiş Kişileri kapsamaması
199
a. Hazırlık Çalışmaları Sırasında Doğal Felaket Mağdurlarının
dahil Edilmesine Yönelik Teklifler
199
b. Geçici Koruma Direktifinin Amacı ve Kapsamı
201
2. Geçici Korumanın Niteliği Gereği Afet, İklim ve Çevresel
Nedenlerle Yerinden Edilen Kişilere Uymaması
205
a. Sadece Geçici Bir Statü Olması
205
b. Coğrafi Olarak Sınırlı Şekilde Tasarlanmış Olması
208
B. Avrupa Birliği’nin İkincil Koruma Rejimi
209
1. İkincil Koruma Rejiminin Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle
Yerinden Edilen Kişileri Kapsamaması
211
a. 2004/83/CE sayılı Direktifin Hazırlık Çalışmalarında “Doğal
Afet Mağdurlarının” Gündeme Gelmesi
211
b. Direktiflerin Başlangıç Hükümlerinde Afet, İklim ve Çevresel
Nedenlerle Yerinden Edilenlerin Kapsam Dışında Bırakılması
219
c. Direktiflerin Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle Yerinden
Edilenleri Kapsam Dışında Tutan Maddeleri
220
2. İkincil Korumanın Niteliği Gereği Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle
Yerinden Edilen Kişilere Uymaması
222
a. Değerlendirmenin Bireysel Olması
222
b. Statünün Sadece Kısa Süreli Olması
223
III. ÇEVRESEL YERİNDEN EDİLMELERİN BÖLGESEL DÜZEYDE KAMPALA
SÖZLEŞMESİ İLE TANINMASI
224
A. Çevresel Yerinden Edilmelere Yönelik Yenilikçi, Kapsamlı ve Bağlayıcı
Normatif bir Koruma
226
1. İklim Değişikliğinin Etkileri De Dahil Olmak Üzere Doğal veya İnsan
Kaynaklı Felaketlerin Açıkça Tanınması
226
2. Yerinden Edilmeye Karşı Hukuki, Önleyici, Koruyucu, Çözüm Odaklı
ve Dayanışmacı Yaklaşımın Amaçları
227
3. Devletlerin Yerinden Edilmeye İlişkin Önleme, Koruma ve Kalıcı
Çözüm Üretme Yükümlülükleri
228
a. Devletlerin Kapsamlı Normatif Sorumluluğu: Yasaklama,
Koruma, Yardım, Hesap Verebilirlik ve Kurumsal Uyum
Yükümlülükleri
229
aa. Zorla Yerinden Etmenin Önlenmesi ve Sosyal Kapsayıcılık
Yükümlülüğü
229
bb. İnsanlık Onuruna ve İnsan Haklarına Dayalı Koruma
Yükümlülüğü
229
cc. İnsani Yardımın Sivil ve Tarafsız Niteliğine Saygı Duyma
ile Engelsiz Erişimine ve Sürdürülebilirliğine Destek
Yükümlülüğü
230
dd. Zorla Yerinden Etmeye Yol Açan Eylemler Karşısında
Devletlerin Cezai Takip ve Hesap Sorma Görevi
230
ee. Devletlerin Mevzuat Uyumu, Kurumsal Koordinasyon ve
Kalıcı Çözüm Geliştirme Yükümlülüğü
230
b. Devletin Yerinden edilmeyi Önleme Yükümlülüğü
231
c. Devletin Ülke İçinde Yerinden Edilen Kişileri Koruma ve Yardım
Sunma Yükümlülüğü: Genel İlke ve Uygulama Aşamaları
233
d. Devletin Yerinden Edilme Sonrası Kalıcı Yerleşim ve Tazmin
Yükümlülükleri
238
4. Kurumsal Yardım, Müdahale ve Koordinasyonun Hukuki Çerçevesi
240
5. Kampala Sözleşmesi’nin Bağlayıcılığı ve Denetim Mekanizmalar
242
B. Kampala Sözleşmesi’nin Sınırları
244
1. Coğrafi ve Kapsam Sınırı
244
2. Uygulama Sınırı
245
3. Denetim Mekanizmasının Zayıflığı
246
4. Kurumsal Eksiklik
246
5. Özel Fon Olmaması
247
IV. AFET, İKLİM VE ÇEVRESEL NEDENLERLE YERİNDEN EDİLEN KİŞİLERİN
BİLATERAL ANTLAŞMALAR İLE KORUNMASI
249
A. Acil Durumlarda İnsani Giriş ve Geçici Koruma Antlaşmaları
249
1. UNHCR’ın Geçici Koruma veya Kalış Düzenlemelerine İlişkin Kılavuz
İlkeleri
250
2. Afetzedelere Sağlanan Uluslararası İdari ve Hukuki Kolaylıklara
İlişkin Bazı Örnekler
251
a. 1998 Kasırga Mitch Sonrası Uygulamalar
252
b. 2010 ve 2021 Haiti Depremleri Sonrası uygulamalar
252
c. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sonrası
Uygulamalar
254
B. Orta ve Uzun Vadeli Sürdürülebilir Kalış ve Entegrasyon Düzenlemeleri
255
1. İklim Kaynaklı Hareketlilikte Bölgesel İş Gücü Programları
255
a. Yeni Zelanda’nın Tescilli Mevsimlik İşveren Programı
256
b. Pasifik–Avustralya İş Gücü Hareketliliği Programı
257
2. İklim Uyumu ve Sürdürülebilir Kalkınma Odaklı İkili İşbirliği
Antlaşmaları
258
a. Avustralya–Tuvalu Falepili Birliği
259
b. Almanya – Bangladeş İklim ve Kalkınma Ortaklığı
261
V. BÖLÜM DEĞERLENDİRMESİ
263
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
AFET, İKLİM VE ÇEVRESEL NEDENLERLE YERİNDEN EDİLEN KİŞİLERE STATÜ VERİLMESİ İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR
I. 1951 TARİHLİ MÜLTECİLERİN HUKUKİ STATÜSÜNE İLİŞKİN CENEVRE
SÖZLEŞMESİ’NE İLİŞKİN ÖNERİLER
266
A. Mevcut Mülteci Tanımının Genişletilmesi
267
1. Tanımın Metinsel Olarak Genişletilmesi
267
2. Uygulanabilirlik ve Eleştiriler
268
B. Mevcut Mülteci Kavramının Geniş Yorumlanması
269
II. LİMOGES ÜNİVERSİTESİ AKADEMİSYENLERİNİN OLUŞTURDUĞU “ÇEVRESEL
NEDENLERLE YERİNDEN EDİLMİŞ KİŞİLERİN STATÜSÜNE İLİŞKİN SÖZLEŞME
TASLAĞI
271
A. Ekolojik (ve Çevresel) Mülteciler Hakkında Limoges Çağrısı
272
1. Limoges Çağrısı’ndaki Tespitler
272
2. Limoges Çağrısı’ndaki İş Birliği Daveti
273
B. Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilmiş Kişilerin Statüsüne İlişkin
Sözleşme Taslağı
274
1. Başlangıç Kısmındaki Önemli Tespitler
275
2. Sözleşme Taslağının Amacı, Kapsamı ve Kullanılan Terimlerin
Tanımları
276
3. Kabul Edilen İlkeler
277
4. Yerinden Edilme Tehdidi Altında Olan Kişilere Garanti Edilen
Haklar
278
5. Yerinden Edilmiş Kişilere Sağlanan Haklar
280
6. Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilmiş Kişi Statüsünün Tanınması
284
7. Oluşturulan Kuruluşlar ve Organlar
286
8. Uygulama Mekanizmaları
290
9. Taslaktaki Diğer Çeşitli Hükümler
291
C. Sözleşme Taslağına Yapılan Yorumlar
292
III. AKADEMİSYEN BONNİE DOCHERTY VE TYLER GİANNİNİ’NİN “İKLİM
DEĞİŞİKLİĞİ MÜLTECİLERİ SÖZLEŞMESİ” ÖNERİSİ
294
A. “İklim değişikliği Mültecileri” Tanımı
295
1. Zorunlu Göç
295
2. Geçici veya Kalıcı Yer Değiştirme
295
3. Ulusal Sınırların Ötesinde Hareket
296
4. İklim Değişikliğiyle Tutarlı Bozulma
296
5. Ani veya Kademeli Çevresel Bozulma
297
6. İnsan Faaliyetinin Çevresel Bozulmaya Etkisinin Olması
297
B. Geniş, Disiplinler Arası Bir Hukuki ve Politik Çerçeve İhtiyacı
298
C. Bağımsız ve Kapsayıcı Bir “İklim Değişikliği Mültecileri Sözleşmesi”
Önerisi
299
1. İklim Değişikliği Mülteci Sorununun Önceliklendirilmesi
300
2. Uzmanlaşmış, Disiplinler arası Bir Sözleşme
300
3. Bağımsız ve Kapsayıcı bir Süreç
301
D. Sözleşmenin İçeriğine İlişkin Öneriler
301
1. İklim Değişikliği Mültecileri için Destek Garantileri
301
a. İklim Değişikliği Mülteci Statüsü Belirleme Standartları
302
b. İnsan Haklarının Korunması
303
c. İnsani Yardım
305
2. Ortak Sorumluluk
305
a. Ev Sahibi Devlet Sorumluluğu (Host State)
306
b. Ana Vatan Devletinin Sorumluluğu (Home State)
307
c. Uluslararası İşbirliği ve Yardım
308
3. Sözleşmenin Yönetimi
309
a. Küresel Bir Fon (A Global Fund)
310
b. Koordinasyon Ajansı
311
c. Bilimsel Uzmanlar Kurulu
312
IV. PARİS BAROSU’NA KAYITLI BİR GRUP AVUKATIN ÖNERDİĞİ “ÇEVRESEL
NEDENLERLE YERİNDEN EDİLMİŞ KİŞİLERİN STATÜSÜNÜ OLUŞTURAN
SÖZLEŞME TASLAĞI”
315
A. Sözleşme Taslağı Projesinin Nedeni ve Oluşumu
315
B. Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilmiş Kişilerin Statünü Oluşturan
Sözleşme taslağı
316
1. Başlangıç Kısmındaki Önemli Tespitler
316
2. Genel Hükümler Bölümündeki Tanımlar ve Sözleşmenin
Uygulanmasına Son Verilen Durumlar
318
3. Taraf Devletlerin ve Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilen Kişilere
Özgü Yükümlülükler
319
4. Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilmiş kişilere Garanti Edilen Haklar
321
5. Diğer Hükümler
322
C. Sözleşme Taslağına Yapılan Yorumlar
323
V. BÖLÜM DEĞERLENDİRMESİ
323
SONUÇ
325
EKLER : YAZAR TARAFINDAN YABANCI DİLDEN TÜRKÇE’YE ÇEVRİLEN HUKUKİ
METİNLER
329
– AFRİKA'DA YERİNDEN EDİLMİŞ KİŞİLERİN KORUNMASI VE YARDIM
EDİLMESİNE İLİŞKİN AFRİKA BİRLİĞİ SÖZLEŞMESİ (KAMPALA SÖZLEŞMESİ)
330
– TUVALU VE AVUSTRALYA ARASINDAKİ FALEPİLİ BİRLİĞİNE İLİŞKİN ORTAK
AÇIKLAMA
345
– AVUSTRALYA–TUVALU FALEPİLİ BİRLİĞİ
347
– ÇEVRESEL NEDENLERLE YERİNDEN EDİLMİŞ KİŞİLERİN STATÜSÜNE İLİŞKİN
SÖZLEŞME TASLAĞI (Dördüncü Versiyon– Nisan 2018)
351
– PARİS BAROSUNA KAYITLI BİR GRUP AVUKATIN YAZDIĞI “ÇEVRESEL
NEDENLERLE YERİNDE EDİLMİŞ KİŞİLERİN STATÜSÜNÜ OLUŞTURAN
SÖZLEŞME TASLAĞI”
369
KAYNAKÇA
375
Dr. Öğr. Üyesi Sibel Akşahin
İÇİNDEKİLER
5
TABLOLAR LİSTESİ
15
KISALTMALAR
17
GİRİŞ
19
BİRİNCİ BÖLÜM
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ, AFETLER, ÇEVRESEL BOZULMA VE GÖÇ İLİŞKİSİ
I. GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ, AFETLER VE ÇEVRESEL
BOZULMA NEDENİYLE YAŞANAN BÜYÜK GÖÇLER
25
A. 18. Yüzyılda Lizbon Depremi ve Tsunami Felaketi
26
B. 19. Yüzyılda İrlanda’da Yaşanan Büyük Kıtlık Felaketi
27
C. 20. Yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri Dust Bowl Felaketi
29
D. 21. Yüzyılda Yaşanan Bazı Afetler
30
1. Teknolojik Kazalardan Kaynaklanan Çevresel Felaketler
30
a. 1986 Çernobil Nükleer Santral Kazası
30
b. 2011 Fukushima Nükleer Santral Kazası
32
2. İklimsel ve Doğal Afetler
34
a. 2005 Yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde Katrina Kasırgası
34
b. 2011–2023 Yılları Arasında Somali’de Kuraklık ve Seller
36
c. 2022 Yılında Tonga Yanardağ Patlaması
38
d. 2023 Yılında Pakistan Muson Selleri
41
e. 6 Şubat 2023 Tarihinde Türkiye’deki Depremler
44
II. ULUSLARARASI KAMUOYUNUN İKLİM GÖÇÜNÜ GÜNDEME ALMA SÜRECİ
45
A. Konunun Uluslararası Platformda Ortaya Çıkışı ve Kademeli Olarak
Yerleşmesi
46
1. Konunun Ortaya Çıkması
46
a. İklim Değişikliğinin Çevreye Zarar Verdiğinin Kabulü
46
b. İklim değişikliğinin Göçlere Neden Olduğunun Kabulü
48
2. Sivil Toplumun Katkısıyla Konunun Küresel Gündeme Taşınması
50
B. Uluslararası Örgütler ve Ajanslar Bünyesinde Yapılan Araştırma
Çalışmalarında Konunun Gündeme Alınması
51
1. Uluslararası Göç Örgütü’nün Çalışmaları
53
2. Ülke İçinde Yerinden Edilme İzleme Merkezi’nin Çalışmaları
54
C. İklimsel ve Çevresel Göçünün İklim Müzakerelerine Girişi ve Gelişimi
55
1. İklimsel ve Çevresel Göçün BM Dışında Gerçekleşen İklim
Müzakerelerine Girişi ve Gelişimi
56
a. Each–for Projesi
56
b. Nansen Girişimi
58
2. İklim Göçünün BM Çatısında Gerçekleşen İklim Müzakerelerine
Girişi ve Gelişimi
61
a. 1990 IPCC Raporu: Bilimsel Başlangıç Noktası
62
b. COP 13 (Bali, 2007): Bali Eylem Planı ve İnsan Boyutunun
Tanınması
64
c. COP 16 (Cancún, 2010): Göçün Resmî Olarak Tanınması ve
Kayıp ve Zarara İlişkin Çalışma Programının Oluşturulması
68
d. COP 19 (Varşova, 2013): Uluslararası Kayıp ve Zarar
Mekanizması ve İnsan Hareketliliğinin Kurumsal Düzeyde
Tanınması
70
e. COP 21 (Paris, 2015): Paris Antlaşması’nın Kabulü ve Yerinden
Edilme Görev Gücü’nün (Task Force on Displacement)
Oluşumu
71
f. COP 24 (Katowice, 2018): Task Force Sonuç Raporunun
Sunulması
73
g. COP 27 (Şarm el–Şeyh, 2022): Kayıp ve Zarar Fonunun
Kurulması
73
III. İKLİM, ÇEVRESEL BOZULMA VE AFETLERİN NEDEN OLDUĞU GÖÇLERİN
RİSKLERİ
74
A. Göç Etmek Zorunda Kalan İnsanların Maruz Kaldığı Riskler
75
1. Sağlık Tehdidi: Sağlık Hakkı İhlali
75
a. Fiziksel Sağlık Tehdidi
75
b. Ruh Sağlığı Tehdidi: Ruh Sağlığı Hakkı İhlali
79
2. Olumsuz Yönde Etkilenen Maddi ve Sosyal Durum: Onurlu Yaşam
Hakkının İhlali
85
B. Göç Veren Ülkenin Maruz Kaldığı Riskler
86
1. Ekonominin Kötüleşmesi
86
a. Doğrudan Ekonomik Etkiler
87
aa. İşgücünün Olumsuz Etkilenmesi
87
bb. Binalar ve Altyapının Hasar Görmesi
87
cc. Ekosistemlerin ve Doğal Kaynakların Tahrip Olması
88
b. Dolaylı Ekonomik Etkiler
88
c. Uzun Vadeli Ekonomik Etkiler
89
2. Planlama ve Yönetim Zorluğu
89
3. Ülke İçi Çatışma Riski
91
C. Uluslararası Düzeyde Yaşanabilecek Riskler
92
1. İnsani Yardımın Yetersizliği
92
2. Yasal Koruma Eksikliği ve Ecobordering Yaklaşımı
93
3. Çatışma Riski
94
D. İklimsel ve Çevresel Nedenlerle Gerçekleşecek Göçlere İlişkin
Öngörüler
95
1. Ürkütücü Öngörüler
95
2. İyimser Öngörüler ve Azaltım Senaryoları
98
IV. TERİM VE TANIM SORUNSALI
100
A. Literatürde Kullanılan Terim ve Tanımlar
100
1. 1948 Yılında William Vogt’un “Ekolojik Nedenlerle Yerinden Edilmiş
Kişiler” Terimi
101
2. 1976 Yılında Lester R. Brown, Patricia L. McGrath ve Bruce
Stokes’un “Ekolojik Mülteci” Terimi
102
3. 1985 Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nda Kullanılan “Çevresel
Mültecileri” Terimi
103
4. 1988 Yılında Jacobson’un “Çevresel Mültecileri” Gruplandırması
105
5. 2005 Yılında Norman Myers Çalışmalarında “Çevresel Mülteci”
Terimi
106
6. Uluslararası Göç Örgütü’nün “Zorunlu İklim Göçmeni” tanımı
107
7. Margit Ammer’ın “International climate displacees’” ve “Internal
climate displacees’” Terimleri
110
8. 2010 Yılında Alexander Bett’in “Hayatta Kalma Göçü” (Survival
Migration) Tanımı
112
9. 2015 Yılında François Gemenne’in “İklim Mültecileri” Terimini
Kullanma Gerekçesi
113
B. Çalışmalarda Mezkûr Göçlere Yol Açan Olayların Çeşitli Sınıflandırması
115
1. IOM’in “İklimsel Faktörler” ve “İklimsel Olmayan Faktörler” Ayrımı
115
2. Richmond’un Çevre ile İlgili Afetler Tipolojisi
117
3. Diane Bates’in Çevresel Mültecileri Sınıflandırması
121
4. Walter Kalin’in Beş Senaryosu
125
C. “Afet, iklim ve Çevresel Nedenlerle Yer Değiştiren Kişi” tanımımız ve
gerekçeleri
128
V. BÖLÜM DEĞERLENDİRMESİ
130
İKİNCİ BÖLÜM
ULUSLARARASI VE AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUN SUNDUĞU MEVCUT KORUMANIN YETERSİZLİĞİ İLE MEVCUT BÖLGESEL VE İKİLİ ANTLAŞMALAR
I. ULUSLARARASI HUKUK’UN AFET, İKLİMSEL VE ÇEVRESEL NEDENLERLE
YERİNDEN EDİLEN KİŞİLERİ KORUMADA SINIRLI OLMASI
134
A. Birleşmiş Milletlerin 1951 Tarihli Mültecilerin Hukuki Duruma İlişkin
Sözleşmesi’nin Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilen
Kişileri Kapsamaması
135
1. Mülteci Statüsüne Erişim Koşullarında Afet, İklim ve Çevresel
Nedenlerin Olmaması
137
a. Zulüm Görme Korkusu Kriteri
138
aa. “Zulüm” Kavramı
138
bb. “Zulme Uğrama Korkusunun Haklı Olması” Kavramı
141
b. Kişinin Ülkesinin Dışında Bulunması Koşulu
142
c. Kişinin Sözleşmede Sayılan Sebeplerden Kaynaklanan Zulüm
İhtimali Nedeniyle Kendi Ülkesinin Korunmasından
Yararlanamaması veya Dönememesi Koşulu
142
2. Mülteci Statüsünün Niteliği Gereği Afet, iklim ve Çevresel
Nedenlerle Yerinden Edilen Kişilere Uymaması
145
a. Mültecilik Statüsü İçin Bireysel Başvuru ve Kişiye Özgü
Değerlendirme Süreci
145
b. Statünün Sadece Geçici Olması
146
B. Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilen Kişileri Koruyan
Sınırlı Düzenlemeler İçeren Uluslararası Sözleşmeler
147
C. “Ülkeleri İçinde Doğal ya da İnsan Kaynaklı Felaket Nedenleriyle
Yerinden Edilen Kişileri” de Kapsayan Ancak Bağlayıcı Olmayan BM’nin
1998 Tarihli Ülkeleri İçinde Yerinden Edilen Kişilere İlişkin Rehber
İlkeler
148
1. Ülkeleri İçinde Doğal ya da İnsan Kaynaklı Felaket Nedenleriyle
Yerinden Edilen Kişileri de Kapsayan İlkeler
149
2. İlkelerin Tanıdığı Haklar ve Öngördüğü Yükümlülükler
149
a. Genel İlkeler
150
b. Yerinden Edilmeye Karşı Korumaya İlişkin İlkeler
152
c. Yerinden Edilme Sırasında Korumaya İlişkin İlkeler
155
d. İnsani Yardımlara İlişkin İlkeler
160
e. Geri Dönüş, Yeniden Yerleştirme ve Yeniden Entegrasyon
Konularına İlişkin İlkeler
163
3. Ülkeleri İçinde Yerinden Edilenler İçin Önemli Bir Belge
165
4. İlkelerin Sınırlı Kalmaları
167
D. Doğal Afet Durumlarında İnsanların Korunması ile İlgili IASC
Operasyonel Kılavuz İlkeleri
169
1. IASC Operasyonel Kılavuz İlkelerin Spesifik Amaçları
170
2. IASC Operasyonel Kılavuz İlkelerinde Yer Alan İlkeler
171
a. Genel İlkeler
172
b. Yaşamın korunması, Kişi Güvenliğinin Sağlanması, Fiziksel
Bütünlük ve Aile Bağlarının Korunması
176
aa. Özellikle Tahliyeler Olmak Üzere Hayat Kurtarıcı
Önlemler
176
bb. Ailelerin Birbirinden Ayrı Kalmasına Karşı Koruma
177
cc. Doğal Afetlerin İkincil Etkilerine Karşı Koruma
178
dd. Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddet Dahil Olmak Üzere
Şiddete Karşı Koruma
178
ee. Ev Sahibi Aileler ve Toplu Barınaklarda Güvenlik
179
ff. Cenazeler ile İlgilenme
180
c. Gıda, Sağlık, Barınak ve Eğitim Sağlanmasına İlişkin Hakların
Korunması
180
d. Barınma, Arazi ve Mülkiyet, Geçim Kaynakları ve Orta ve
Yüksek Öğretim ile İlgili Hakların Korunması
183
e. Belgelendirme, Hareket, Aile Bağlarının Yeniden Tesisi, İfade
ve Görüş ve Seçimlerle İlgili Hakların Korunması
188
3. IASC Operasyonel Kılavuz İlkelerinin Sınırlı Kalması
196
II. AVRUPA BİRLİĞİ’NİN GEÇİCİ KORUMA VE İKİNCİL KORUMA REJİMLERİNİN
AFET, İKLİM VE ÇEVRESEL NEDENLERLE YERİNDEN EDİLEN KİŞİLERE
UYGULANAMAMASI
197
A. Avrupa Birliği’nin Geçici Korumaya İlişkin 2001/55/EC (AT) Konsey
Direktifi
198
1. Geçici Korumanın Amaç İtibarıyla Afet, İklim ve Çevresel Yerinden
Edilmiş Kişileri kapsamaması
199
a. Hazırlık Çalışmaları Sırasında Doğal Felaket Mağdurlarının
dahil Edilmesine Yönelik Teklifler
199
b. Geçici Koruma Direktifinin Amacı ve Kapsamı
201
2. Geçici Korumanın Niteliği Gereği Afet, İklim ve Çevresel
Nedenlerle Yerinden Edilen Kişilere Uymaması
205
a. Sadece Geçici Bir Statü Olması
205
b. Coğrafi Olarak Sınırlı Şekilde Tasarlanmış Olması
208
B. Avrupa Birliği’nin İkincil Koruma Rejimi
209
1. İkincil Koruma Rejiminin Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle
Yerinden Edilen Kişileri Kapsamaması
211
a. 2004/83/CE sayılı Direktifin Hazırlık Çalışmalarında “Doğal
Afet Mağdurlarının” Gündeme Gelmesi
211
b. Direktiflerin Başlangıç Hükümlerinde Afet, İklim ve Çevresel
Nedenlerle Yerinden Edilenlerin Kapsam Dışında Bırakılması
219
c. Direktiflerin Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle Yerinden
Edilenleri Kapsam Dışında Tutan Maddeleri
220
2. İkincil Korumanın Niteliği Gereği Afet, İklim ve Çevresel Nedenlerle
Yerinden Edilen Kişilere Uymaması
222
a. Değerlendirmenin Bireysel Olması
222
b. Statünün Sadece Kısa Süreli Olması
223
III. ÇEVRESEL YERİNDEN EDİLMELERİN BÖLGESEL DÜZEYDE KAMPALA
SÖZLEŞMESİ İLE TANINMASI
224
A. Çevresel Yerinden Edilmelere Yönelik Yenilikçi, Kapsamlı ve Bağlayıcı
Normatif bir Koruma
226
1. İklim Değişikliğinin Etkileri De Dahil Olmak Üzere Doğal veya İnsan
Kaynaklı Felaketlerin Açıkça Tanınması
226
2. Yerinden Edilmeye Karşı Hukuki, Önleyici, Koruyucu, Çözüm Odaklı
ve Dayanışmacı Yaklaşımın Amaçları
227
3. Devletlerin Yerinden Edilmeye İlişkin Önleme, Koruma ve Kalıcı
Çözüm Üretme Yükümlülükleri
228
a. Devletlerin Kapsamlı Normatif Sorumluluğu: Yasaklama,
Koruma, Yardım, Hesap Verebilirlik ve Kurumsal Uyum
Yükümlülükleri
229
aa. Zorla Yerinden Etmenin Önlenmesi ve Sosyal Kapsayıcılık
Yükümlülüğü
229
bb. İnsanlık Onuruna ve İnsan Haklarına Dayalı Koruma
Yükümlülüğü
229
cc. İnsani Yardımın Sivil ve Tarafsız Niteliğine Saygı Duyma
ile Engelsiz Erişimine ve Sürdürülebilirliğine Destek
Yükümlülüğü
230
dd. Zorla Yerinden Etmeye Yol Açan Eylemler Karşısında
Devletlerin Cezai Takip ve Hesap Sorma Görevi
230
ee. Devletlerin Mevzuat Uyumu, Kurumsal Koordinasyon ve
Kalıcı Çözüm Geliştirme Yükümlülüğü
230
b. Devletin Yerinden edilmeyi Önleme Yükümlülüğü
231
c. Devletin Ülke İçinde Yerinden Edilen Kişileri Koruma ve Yardım
Sunma Yükümlülüğü: Genel İlke ve Uygulama Aşamaları
233
d. Devletin Yerinden Edilme Sonrası Kalıcı Yerleşim ve Tazmin
Yükümlülükleri
238
4. Kurumsal Yardım, Müdahale ve Koordinasyonun Hukuki Çerçevesi
240
5. Kampala Sözleşmesi’nin Bağlayıcılığı ve Denetim Mekanizmalar
242
B. Kampala Sözleşmesi’nin Sınırları
244
1. Coğrafi ve Kapsam Sınırı
244
2. Uygulama Sınırı
245
3. Denetim Mekanizmasının Zayıflığı
246
4. Kurumsal Eksiklik
246
5. Özel Fon Olmaması
247
IV. AFET, İKLİM VE ÇEVRESEL NEDENLERLE YERİNDEN EDİLEN KİŞİLERİN
BİLATERAL ANTLAŞMALAR İLE KORUNMASI
249
A. Acil Durumlarda İnsani Giriş ve Geçici Koruma Antlaşmaları
249
1. UNHCR’ın Geçici Koruma veya Kalış Düzenlemelerine İlişkin Kılavuz
İlkeleri
250
2. Afetzedelere Sağlanan Uluslararası İdari ve Hukuki Kolaylıklara
İlişkin Bazı Örnekler
251
a. 1998 Kasırga Mitch Sonrası Uygulamalar
252
b. 2010 ve 2021 Haiti Depremleri Sonrası uygulamalar
252
c. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sonrası
Uygulamalar
254
B. Orta ve Uzun Vadeli Sürdürülebilir Kalış ve Entegrasyon Düzenlemeleri
255
1. İklim Kaynaklı Hareketlilikte Bölgesel İş Gücü Programları
255
a. Yeni Zelanda’nın Tescilli Mevsimlik İşveren Programı
256
b. Pasifik–Avustralya İş Gücü Hareketliliği Programı
257
2. İklim Uyumu ve Sürdürülebilir Kalkınma Odaklı İkili İşbirliği
Antlaşmaları
258
a. Avustralya–Tuvalu Falepili Birliği
259
b. Almanya – Bangladeş İklim ve Kalkınma Ortaklığı
261
V. BÖLÜM DEĞERLENDİRMESİ
263
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
AFET, İKLİM VE ÇEVRESEL NEDENLERLE YERİNDEN EDİLEN KİŞİLERE STATÜ VERİLMESİ İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR
I. 1951 TARİHLİ MÜLTECİLERİN HUKUKİ STATÜSÜNE İLİŞKİN CENEVRE
SÖZLEŞMESİ’NE İLİŞKİN ÖNERİLER
266
A. Mevcut Mülteci Tanımının Genişletilmesi
267
1. Tanımın Metinsel Olarak Genişletilmesi
267
2. Uygulanabilirlik ve Eleştiriler
268
B. Mevcut Mülteci Kavramının Geniş Yorumlanması
269
II. LİMOGES ÜNİVERSİTESİ AKADEMİSYENLERİNİN OLUŞTURDUĞU “ÇEVRESEL
NEDENLERLE YERİNDEN EDİLMİŞ KİŞİLERİN STATÜSÜNE İLİŞKİN SÖZLEŞME
TASLAĞI
271
A. Ekolojik (ve Çevresel) Mülteciler Hakkında Limoges Çağrısı
272
1. Limoges Çağrısı’ndaki Tespitler
272
2. Limoges Çağrısı’ndaki İş Birliği Daveti
273
B. Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilmiş Kişilerin Statüsüne İlişkin
Sözleşme Taslağı
274
1. Başlangıç Kısmındaki Önemli Tespitler
275
2. Sözleşme Taslağının Amacı, Kapsamı ve Kullanılan Terimlerin
Tanımları
276
3. Kabul Edilen İlkeler
277
4. Yerinden Edilme Tehdidi Altında Olan Kişilere Garanti Edilen
Haklar
278
5. Yerinden Edilmiş Kişilere Sağlanan Haklar
280
6. Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilmiş Kişi Statüsünün Tanınması
284
7. Oluşturulan Kuruluşlar ve Organlar
286
8. Uygulama Mekanizmaları
290
9. Taslaktaki Diğer Çeşitli Hükümler
291
C. Sözleşme Taslağına Yapılan Yorumlar
292
III. AKADEMİSYEN BONNİE DOCHERTY VE TYLER GİANNİNİ’NİN “İKLİM
DEĞİŞİKLİĞİ MÜLTECİLERİ SÖZLEŞMESİ” ÖNERİSİ
294
A. “İklim değişikliği Mültecileri” Tanımı
295
1. Zorunlu Göç
295
2. Geçici veya Kalıcı Yer Değiştirme
295
3. Ulusal Sınırların Ötesinde Hareket
296
4. İklim Değişikliğiyle Tutarlı Bozulma
296
5. Ani veya Kademeli Çevresel Bozulma
297
6. İnsan Faaliyetinin Çevresel Bozulmaya Etkisinin Olması
297
B. Geniş, Disiplinler Arası Bir Hukuki ve Politik Çerçeve İhtiyacı
298
C. Bağımsız ve Kapsayıcı Bir “İklim Değişikliği Mültecileri Sözleşmesi”
Önerisi
299
1. İklim Değişikliği Mülteci Sorununun Önceliklendirilmesi
300
2. Uzmanlaşmış, Disiplinler arası Bir Sözleşme
300
3. Bağımsız ve Kapsayıcı bir Süreç
301
D. Sözleşmenin İçeriğine İlişkin Öneriler
301
1. İklim Değişikliği Mültecileri için Destek Garantileri
301
a. İklim Değişikliği Mülteci Statüsü Belirleme Standartları
302
b. İnsan Haklarının Korunması
303
c. İnsani Yardım
305
2. Ortak Sorumluluk
305
a. Ev Sahibi Devlet Sorumluluğu (Host State)
306
b. Ana Vatan Devletinin Sorumluluğu (Home State)
307
c. Uluslararası İşbirliği ve Yardım
308
3. Sözleşmenin Yönetimi
309
a. Küresel Bir Fon (A Global Fund)
310
b. Koordinasyon Ajansı
311
c. Bilimsel Uzmanlar Kurulu
312
IV. PARİS BAROSU’NA KAYITLI BİR GRUP AVUKATIN ÖNERDİĞİ “ÇEVRESEL
NEDENLERLE YERİNDEN EDİLMİŞ KİŞİLERİN STATÜSÜNÜ OLUŞTURAN
SÖZLEŞME TASLAĞI”
315
A. Sözleşme Taslağı Projesinin Nedeni ve Oluşumu
315
B. Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilmiş Kişilerin Statünü Oluşturan
Sözleşme taslağı
316
1. Başlangıç Kısmındaki Önemli Tespitler
316
2. Genel Hükümler Bölümündeki Tanımlar ve Sözleşmenin
Uygulanmasına Son Verilen Durumlar
318
3. Taraf Devletlerin ve Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilen Kişilere
Özgü Yükümlülükler
319
4. Çevresel Nedenlerle Yerinden Edilmiş kişilere Garanti Edilen Haklar
321
5. Diğer Hükümler
322
C. Sözleşme Taslağına Yapılan Yorumlar
323
V. BÖLÜM DEĞERLENDİRMESİ
323
SONUÇ
325
EKLER : YAZAR TARAFINDAN YABANCI DİLDEN TÜRKÇE’YE ÇEVRİLEN HUKUKİ
METİNLER
329
– AFRİKA'DA YERİNDEN EDİLMİŞ KİŞİLERİN KORUNMASI VE YARDIM
EDİLMESİNE İLİŞKİN AFRİKA BİRLİĞİ SÖZLEŞMESİ (KAMPALA SÖZLEŞMESİ)
330
– TUVALU VE AVUSTRALYA ARASINDAKİ FALEPİLİ BİRLİĞİNE İLİŞKİN ORTAK
AÇIKLAMA
345
– AVUSTRALYA–TUVALU FALEPİLİ BİRLİĞİ
347
– ÇEVRESEL NEDENLERLE YERİNDEN EDİLMİŞ KİŞİLERİN STATÜSÜNE İLİŞKİN
SÖZLEŞME TASLAĞI (Dördüncü Versiyon– Nisan 2018)
351
– PARİS BAROSUNA KAYITLI BİR GRUP AVUKATIN YAZDIĞI “ÇEVRESEL
NEDENLERLE YERİNDE EDİLMİŞ KİŞİLERİN STATÜSÜNÜ OLUŞTURAN
SÖZLEŞME TASLAĞI”
369
KAYNAKÇA
375
Yorum yaz
Bu kitaba henüz yorum yapılmamış.
Bonus Card ( Garanti - Teb - Denizbank - Şekerbank vb. )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 760,00 | 760,00 |
Cardfinans ( Finansbank )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 760,00 | 760,00 |
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 760,00 | 760,00 |
Worldcard ( YKB - Vakıfbank - Anadolubank - Albaraka )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 760,00 | 760,00 |
Diğer Kartlar
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 760,00 | 760,00 |