Acentenin Müvekkilini Davada Temsili

Dr. Sinan Sarıkaya

İçindekiler

Kısaltma Cetveli 

13

Giriş 

19

Terminoloji 

23

–I–

TARİHÇE ve KARŞILAŞTIRMALI HUKUK 

25

1. TK’865 ve 1882 Tarihli İtalyan Medeni Kanunu 

25

1. eTTK ve İtaMK 

27

1. TTK 

31

1. AB HUKUKU 

34

1. ALMAN HUKUKU 

34

1. İSVİÇRE HUKUKU 

42

1. AVUSTURYA HUKUKU 

46

1. İNGİLİZ HUKUKU 

47

1. FRANSIZ HUKUKU 

47

–II–

TTK m. 105’in AMACI ve KAPSAMI 

49

1. MÜVEKKİLİN YABANCI yahut YERLİ OLMASI 

49

1. İLAMIN ACENTE ALEYHİNE UYGULANMA(MA)SI 

53

1. eTTK Döneminde 11. HD. İçtihat(lar)ı 

53

2. TTK Dönemi 

61

1. TEBLİGAT KOLAYLIĞI 

64

1. ARACI ve AKİTÇİ ACENTE AYRIMI 

64

–III–

ACENTENİN MÜVEKKİLİNİ DAVADA TEMSİLİNE BENZER

KURUMLAR 

69

1. TİCARİ TEMSİLCİNİN TACİRİ TEMSİLİ 

69

1. KOMİSYONCUNUN MÜVEKKİLİNİ TEMSİLİ 

75

1. ACENTENİN MENFAATLERİNİ KORUMA VE ÖNLEM ALMA BORCU KAPSAMINDA

MÜVEKKİLİNİ TEMSİLİ 

77

1. KAPTANIN DONATANI TEMSİLİ 

80

1. Kanun Hükümlerinin Tanıtılması 

80

2. Kaptanın Davadaki Konumuna İlişkin Yaklaşımlar 

82

3. Kaptanın Davada Temsil Yetkisinin Kapsamı ve Acentenin Davada Temsil Yetkisi ile

Kıyaslanması 

86

1. KAPTANIN YÜKLE İLGİLİ OLANLARI TEMSİLİ 

93

1. GEMİ MÜDÜRÜNÜN DONATMA İŞTİRAKİNİ TEMSİLİ 

96

1. TAHSİL CİROSUNDA HAMİLİN POLİÇEDEN DOĞAN HAKLARI KULLANMASI 

97

1. GÖNDERİLENİN GÖNDERENİN HAKLARINI İLERİ SÜRMESİ 

100

1. GÖNDEREN veya GÖNDERİLENİN ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN HAKKINI İLERİ SÜRMESİ 

101

–IV–

ACENTENİN MÜVEKKİLİNİ DAVADA TEMSİLİNİN

HUKUKİ NİTELİĞİ ve SONUÇLARI 

103

1. TİCARET HUKUKU AÇISINDAN 

103

1. İş Görme Borcu ve Özen Yükümlülüğü 

103

2. Bilgilendirme Yükümlülüğü 

106

1. Kapsamı 

106

1. Zamanı 

108

3. Talimata Uyma Yükümlülüğü 

109

1. Genel Olarak 

109

1. Acele Hallerde 

111

4. Dava Masraflarını Talep Hakkı 

112

5. Ücret ve Bedel İsteme Hakkı 

116

1. USUL HUKUKU AÇISINDAN 

118

1. Davaya Vekalet Görüşü (AvK m. 35’in İstisnası) 

118

2. Dava Takip Yetkisi Görüşü 

122

3. Tebligat Ehliyeti Görüşü? 

123

4. Taraf Sıfatı 

124

5. Değerlendirmemiz 

125

1. Dava Takip Yetkisi 

125

1. Kanuni Temsil ve Davaya Vekalet 

128

1. ACENTENİN DAVADA TARAF OLMAMASININ SONUÇLARI 

132

1. Müvekkilin ve Müşterinin İradesinin Davaya Etkisi 

133

2. HMK m. 74’te Sayılan Haller 

134

1. Tevkil 

137

1. Hakimin ve Bilirkişinin Reddi 

138

1. İflas 

139

1. İflasın Ertelenmesi 

140

1. Konkordato 

141

1. Sulh Olma; Davanın Tamamını Islah Etme; Haczi Kaldırma; Davadan veya Kanun

Yollarından Feragat Etme; Karşı Tarafı İbra ve Davasını Kabul Etme; Yargılamanın

İadesi Yoluna Gitme; Hâkimlerin Fiilleri Sebebiyle Devlet Aleyhine Tazminat Davası

Açılması ile Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklarla İlgili Davalar 

141

3. İkrar 

142

4. Yemin 

143

5. İsticvap ve Tarafların Dinlenilmesi 

146

6. Tanıklık 

147

–V–

MÜVEKKİL VE ACENTENİN İRADELERİNİN DAVAYA ETKİSİ:

YETKİNİN SÖZLEŞME YAHUT TEK TARAFLI BEYANLA

KALDIRILMASI 

149

1. eTTK m. 119/III DÖNEMİNDEKİ GÖRÜŞLER 

149

1. TTK m. 105/II–c.2 DÖNEMİNDEKİ GÖRÜŞLER 

151

1. YERLİ TACİRLER ADINA ACENTELİK YAPANLARIN DAVADA TEMSİL YETKİSİNİN

KALDIRILMASI yahut SINIRLANMASI 

154

1. Borçlar Hukukunun Temsil Kurallarının Uygulanması 

155

2. İstisna: Akitçi Acentelerin Yetkisinin Tescil ve İlan Edilmesi 

157

3. Aktif ve Pasif Temsil Yetkisi Bakımından Ayrım 

158

4. Kaldırma yahut Sınırlandırmanın Sözleşme ile Yapılabilmesi 

159

5. Kaldırma yahut Sınırlandırmanın Tek Taraflı İrade Beyanı ile Yapılabilmesi 

161

6. Öneri 

162

1. YABANCI TACİRLER ADINA ACENTELİK YAPANLARIN DAVADA TEMSİL YETKİSİNİN

KALDIRILAMAMASI yahut SINIRLANDIRILAMAMASI 

163

1. Yabancılık Sıfatının Belirlenmesi 

164

1. Gerçek Kişiler Bakımından 

164

1. Tüzel Kişiler Bakımından 

165

2. Tacir Sıfatının Belirlenmesi 

167

–VI–

ACENTENİN MÜVEKKİLİNİ DAVADA TEMSİL ETMESİNİN

MADDİ ŞARTLARI 

169

1. KİŞİ BAKIMINDAN 

169

1. Acentelik Vasfı 

169

2. Acentelik Sözleşmesinin Sona Ermesinin Etkisi 

173

3. TTK m. 103’te Belirtilen Kimseler 

179

1. eTTK Dönemindeki Yaklaşımlar 

179

1. TTK Dönemindeki Hakim Görüş 

182

1. Yargıtay’ın Yaklaşımı 

182

1. Kanaatimiz 

187

1. TTK m. 103’te Belirtilen Kimselerin Yetkilerinin Sözleşme ile Kaldırılması 

189

1. KONU BAKIMINDAN 

190

1. Uyuşmazlığın Sözleşmeden Doğması 

191

2. Acentenin Bizzat Aracılıkta Bulunduğu veya Yaptığı Sözleşme Olması 

193

1. Aracılıkta Bulunma 

194

1. Sözleşme Yapma (Akdetme) 

197

1. Yetkisiz Temsil ve Yetkiyi Aşma 

199

3. Hükümde Sayılmayan Bazı Faaliyetlerin Değerlendirilmesi 

202

1. Tekel Bölgesinde Acentenin Katkısı Olmaksızın Kurulan Sözleşmeler 

202

1. Sözleşmenin İfası veya Sona Erdirilmesi İşlemlerine Katılım 

204

–VII–

ACENTENİN MÜVEKKİLİNİ DAVADA TEMSİL ETMESİNİN

USULİ ŞARTLARI 

207

1. DAVA ŞARTI İNCELEMESİ 

207

1. İSPAT YÜKÜ 

210

1. ACENTENİN DAVADAKİ KONUMUNUN BELİRLENMESİ 

211

1. Müvekkile İzafeten Acenteye Dava Açıldığının Dava Dilekçesinde Gösterilmesi 

211

2. Müvekkile İzafeten Acenteye Takip Yapıldığının Takip Talebinde Gösterilmesi 

216

3. Acentenin Doğrudan Dava Edilebildiği Haller 

218

1. Yetkisiz Temsil yahut Yetkinin Aşılması 

219

1. Özel Kanuni Düzenlemeler 

219

1. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun 

219

1. Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu 

221

iii. Sınai Mülkiyet Kanunu 

222

1. Karayolu Taşıma Kanunu 

223

1. İdarenin Düzenleyici İşlemleri ve Tarifeler 

224

1. Sözleşmesel Sorumluluk 

225

1. Haksız Fiil ve Sebepsiz Zenginleşme 

227

4. Acentenin Şahsi Sorumluluğu Bulunmayan Hallerde Müvekkil ile Birlikte Dava

Edil(eme)mesi 

229

5. Temsil(ci)de Hata 

231

–VIII–

HÜKMÜN UYGULAMA MECRASI 

235

1. HUKUK DAVALARI 

235

1. CEZA DAVALARI 

236

1. İDARİ DAVALAR 

238

1. İCRA TAKİBİ 

239

1. GEÇİCİ HUKUKİ KORUMA TEDBİRLERİ 

243

1. ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞLERİ 

244

1. ARABULUCULUK 

245

1. TAHKİM 

247

1. DİĞER UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ 

249

–IX–

MEDENİ VE MİLLETLERARASI USUL HUKUKU EKSENİNDE

YETKİ KURALI SORUNU 

251

1. TTK m. 105’İN MEDENİ USUL HUKUKU BAĞLAMINDA YER İTİBARİYLE YETKİ

KURALI OLUP OLMADIĞI 

251

1. Yer İtibariyle Yetki Kurallarının Anlamı 

251

2. TTK m. 105/II–c.1’i Yer İtibariyle Yetki Kuralı Olarak Gören Anlayış 

253

3. TTK m. 105/II–c.1’i Yer İtibariyle Yetki Kuralı Olarak Görmeyen Anlayış 

256

1. TTK m. 105’İN MİLLETLERARASI USUL HUKUKU BAĞLAMINDA MÜNHASIR YETKİ

KURALI OLUP OLMADIĞI 

260

1. 11. HD.’nin Münhasır Yetki Kuralı İçtihadı 

261

2. Münhasır Yetki Kurallarının Anlamı 

265

3. İçtihada Yöneltilen Eleştiriler 

269

4. Çözüm Önerileri 

273

5. Kanaatimiz 

273

–X–

HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI SORUNU 

277

1. HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI İLE İLGİLİ BİLGİLER 

277

1. Tarihi ve Normatif Dayanaklar 

277

2. Hukuki Dinlenilme Hakkının Tanımı ve Özellikleri 

279

3. Hukuki Dinlenilme Hakkının Unsurları 

281

1. Bilgilenme Hakkı 

281

1. Açıklama ve İspat Hakkı 

285

1. Mahkemenin Açıklamaları Dikkate Alarak Değerlendirme ile Gerekçeli Karar Verme

Yükümlülüğü 

285

1. TTK m. 105’in HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI İLE İLGİLİ YARATTIĞI SORUNLAR 

286

1. KANAATİMİZ 

287

–XI–

DÜZENLEME ÖNERİSİ 

291

Sonuç 

295

Kaynakça 

309