Vergi İcra Hukukunda Kamu Alacaklarının Tahsili ve Mükellef Hakları

Dr. Tülay Baran

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ
ŞEKİLLER LİSTESİ
TABLOLAR LİSTESİ
KISALTMALAR
GİRİŞ

BİRİNCİ BÖLÜM
KAMU ALACAĞINININ HUKUKİ NİTELİĞİ VE TAHSİLAT İŞLEMLERİ
1.1. Alacak Kavramı ve Sınıflandırması
 1.1.1. Özel Alacak Kavramı
 1.1.2. Kamu Alacağı Kavramı ve Türleri
  1.1.2.1. Asli Kamu Alacakları
  1.1.2.2. Fer’i Kamu Alacakları
  1.1.2.3. Kamu Hizmetlerinin Uygulanmasından Doğan Kamu Alacakları
  1.1.2.4. Kamu Alacaklarının Takip Giderleri
  1.1.2.5. Özel Kanunlarda 6183 Sayılı Kanun’a Göre Tahsili Öngörülen Alacaklar
 1.1.3. Kamu Alacağı ve Özel Alacağın Karşılaştırılması
1.2. Kamu Alacağının Tahsili ve Hukuki Niteliği
 1.2.1. Kamu Alacağının Tahsili Kavramı
 1.2.2. Kamu Alacağının Tahsilinin Hukuki Niteliği
  1.2.2.1. İdari İşlemlerin Unsurları Açısından Kamu Alacağının Tahsili
  1.2.2.2. İdari İşlemin Türü ve Özellikleri Açısından Kamu Alacağının Tahsili
 1.2.3. Kamu Alacağının Tahsilinde Uygulanan Temel İlkeler
 1.2.4. Kamu Alacağının Korunması ve Cebren Tahsilinde Yetki
  1.2.4.1. İdari Yetki Türüne Göre Tahsil Yetkisi
   1.2.4.1.1. Kamu Alacağının Cebren Tahsilinde Bağlı Yetki
   1.2.4.1.2. Kamu Alacağının Korunması ve Cebren Tahsilinde Takdir Yetkisi
    1.2.4.1.2.1. Kamu Alacağının Korunması Kapsamında Takdir Yetkisi
    1.2.4.1.2.2. Kamu Alacağının Cebren Tahsili Kapsamında Takdir Yetkisi
  1.2.4.2. Kamu Alacağını Tahsil Etme Yetkisi Olan İdareler
 1.2.5. Kamu Alacağının Tahsil Türleri
  1.2.5.1. Rızaen Ödeme
  1.2.5.2. Cebren Tahsil
 1.2.6. Kamu Alacaklarının Tahsilatında Kamu Yararı
1.3. Kamu Alacağının Korunma Yöntemleri ve Cebren Tahsil Süreci
 1.3.1. Kamu Alacağının Korunma Yöntemleri
  1.3.1.1. Teminat İsteme ve Şahsi Kefalet
  1.3.1.2. İhtiyati Haciz
  1.3.1.3. İhtiyati Tahakkuk
  1.3.1.4. Diğer Koruma Hükümleri
 1.3.2. Kamu Alacağının Cebren Tahsili
  1.3.2.1. Kamu Alacaklarının Cebren Tahsili Öncesi İşlemler
   1.3.2.1.1. Kamu Alacağının Vadesinde Ödenmemiş Olmasının Tespiti
   1.3.2.1.2. Ödeme Emrinin Tebliğ Edilmesi
   1.3.2.1.3. Mal Bildirimi
  1.3.2.2. Kamu Alacağının Cebren Tahsil Yöntemleri
   1.3.2.2.1. Teminatın Paraya Çevrilmesi ve Kefilin Takibi
   1.3.2.2.2. Haciz Uygulaması
    1.3.2.2.2.1. Haciz Kavramı ve Haczin Hukuki Niteliği
    1.3.2.2.2.2. Haczin Uygulanma Sürecinde Yapılacak İşlemler
     1.3.2.2.2.2.1. Haciz Varakasının Düzenlenmesi
     1.3.2.2.2.2.2. Malvarlığı Araştırması ve Haczin Uygulanması
     1.3.2.2.2.2.3. Menkul Malların Haczi
    1.3.2.2.2.3. Haczedilmiş Malların Satışı ve Paraya Çevrilmesi
     1.3.2.2.2.3.1. Menkul Malların Satışı ve Paraya Çevrilmesi
     1.3.2.2.2.3.2. Gayrimenkul Malların Satışı ve Paraya Çevrilmesi
     1.3.2.2.2.3.3. Gayrimenkul ve Menkul Malların Elektronik Ortamda Satışı
     1.3.2.2.2.3.4. Hacze İştirak
   1.3.2.2.3. İflas Uygulaması
    1.3.2.2.3.1. İflas Yolları
     1.3.2.2.3.1.1. Genel İflas Yolu
     1.3.2.2.3.1.2. Kambiyo Senetlerine Özgü İflas Yolu
     1.3.2.2.3.1.3. Doğrudan Doğruya İflas Yolu
    1.3.2.2.3.2. İflas Süreci
    1.3.2.2.3.3. Kamu Alacaklarının İflas Yolu İle Takibi
   1.3.2.2.4. Konkordato

İKİNCİ BÖLÜM
MÜKELLEF HAKLARININ KAPSAMI VE HUKUKİ ÇERÇEVESİ
2.1. Hak Kavramı ve Sınıfsal Ayrımı
 2.1.1. Kamusal Haklar
 2.1.2. Özel Haklar
 2.1.3. İnsan Hakları
2.2. Mükellef ve Mükellef Hakkı
 2.2.1. Mükellef Kavramı
 2.2.2. Mükellef Hakkı Kavramı ve Önem Kazanmasının Nedenleri
 2.2.3. Mükellef Hakkının Tarihsel Gelişimi
2.3. Mükellef Haklarının Hukuki Dayanakları
 2.3.1. Anayasal Çerçevede Mükellef Hakları
  2.3.1.1. Anayasanın Hukuki Dayanak Olması
  2.3.1.2. Mükellef Haklarının Bağdaştırıldığı Anayasal İlkeler
   2.3.1.2.1. Kanunilik İlkesi
   2.3.1.2.2. Sosyal Devlet İlkesi
   2.3.1.2.3. Hukuk Devleti ve Hukuki Güvenlik İlkesi
   2.3.1.2.4. Kanun Önünde Eşitlik İlkesi
   2.3.1.2.5. Ölçülülük İlkesi
  2.3.1.3. Kamu İcra Hukukunda Mükellef Hakları ile Bağlantılı Anayasal Maddeler
   2.3.1.3.1. Cumhuriyetin Nitelikleri
   2.3.1.3.2. Temel Hak ve Hürriyetlerin Niteliği
   2.3.1.3.3. Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması
   2.3.1.3.4. Kişinin Dokunulmazlığı, Maddi ve Manevi Varlığı
   2.3.1.3.5. Kişi Hürriyeti ve Güvenliği
   2.3.1.3.6. Özel Hayatın Gizliliği ve Korunması
   2.3.1.3.7. Konut Dokunulmazlığı
   2.3.1.3.8. Mülkiyet Hakkı
   2.3.1.3.9. Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması
   2.3.1.3.10. Bilgi Edinme, Dilekçe ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı
   2.3.1.3.11. Hak Arama Hürriyeti, Yargı Yoluna Başvurma ve Yürütmenin Durdurulması Kararını Alma Hakkı
 2.3.3. Uluslararası Anlaşmalar Kapsamında Mükellef Hakları
 2.3.4. Kanun Kapsamında Mükellef Hakları
 2.3.5. Türkiye ve Seçilmiş Ülkelerin Mükellef Hakları Bildirgeleri
 2.3.6. Vergi İdaresi Kapsamında Mükellef Haklarının Korunması
2.4. Mükellef Haklarının Sınıflandırılması
 2.4.1. Genel Mükellef Hakları
  2.4.1.1. Adil Eşit ve Saygılı Hizmet Alma Hakkı
  2.4.1.2. Dilekçe Başvuru ve Bilgi Edinme Hakkı
  2.4.1.3. Temsilci Kullanma Hakkı
  2.4.1.4. Belirlilik Hakkı
  2.4.1.5. Mükellefe İlişkin Bilgilerin Gizliliği Hakkı
 2.4.2. Özel Mükellef Hakları
  2.4.2.1. Tarh-Tebliğ Sürecinde Mükellef Hakları
   2.4.2.1.1. Tebliğ İşlemlerinde Kanuna ve Usule Uygun Tebliğ Hakkı
   2.4.2.1.2. İhtirazi Kayıtla Beyan Verebilme Hakkı
   2.4.2.1.3. Hata Varlığında Mükellef Hakkı
   2.4.2.1.4. Pişmanlık ve Islah Uygulamasında Mükellef Hakkı
   2.4.2.1.5. Yanılma Halinde Mükellef Hakkı
   2.4.2.1.6. Mücbir Sebep Durumunda Mükellef Hakkı
   2.4.2.1.7. Zor Durum Halinde Mükellef Hakkı
   2.4.2.1.8. Tarh/Tahakkuk Zamanaşımı Uygulamasında Mükellef Hakkı
   2.4.2.1.9. Vergi Denetimi Sürecindeki Mükellef Hakları
   2.4.2.1.10. Arama ve Yoklama İşlemlerinde Mükellef Hakları
  2.4.2.2. Tahsil Aşamasındaki Mükellef Hakları
   2.4.2.2.1. Tecil ve Taksitlendirme Uygulamasında Mükellef Hakkı
   2.4.2.2.2. Mahsup ve Takas Hakkı
   2.4.2.2.3. Terkin Uygulanması Hakkı
   2.4.2.2.4. Tahsil Zamanaşımı Hakkı
   2.4.2.2.5. Yersiz Verginin İadesinde Faiz Hakkı
  2.4.2.3. Vergi Uyuşmazlıklarının İdari Aşamada Çözüm Yolları Süresince Mükellef Hakları
   2.4.2.3.1. Cezalarda İndirim Hakkı
   2.4.2.3.2. Uzlaşma Müessesesine Başvuru Hakkı
   2.4.2.3.3. Şikâyet Yolu İle Başvuru Hakkı
   2.4.2.3.4. İzaha Davet Müessesesinde Mükellef Hakkı
   2.4.2.3.5. Kanun Yolundan Vazgeçme
   2.4.2.3.6. Karşılıklı Anlaşma Usulü
  2.4.2.4. Vergi Uyuşmazlıklarının Yargı Yoluyla Çözümü Sürecinde Mükellef Hakları
   2.4.2.4.1. Yürütmeyi Durdurma Talebinde Bulunma Hakkı
   2.4.2.4.2. Tam Yargı Davası Açma Hakkı
   2.4.2.4.3. Adil Yargılanma ve Mahkemeye Erişim Hakkı
   2.4.2.4.4. İspat Hakkı ve Delil Serbestisi
   2.4.2.4.5. Duruşma Talebinde Bulunma Hakkı
   2.4.2.4.6. Avukat Bulundurma ve Adli Yardımdan Yararlanma Hakkı
   2.4.2.4.7. Yargılama Sürecinde Susma Hakkı
2.5. Kamu Alacağının Tahsilinde Vergiye Gönüllü Uyum ve Vergi Gayreti

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KAMU ALACAKLARININ KORUNMASI VE CEBREN TAHSİLİ SÜRECİNDE MÜKELLEF HAKLARI
3.1. Kamu Alacaklarının Korunması Sürecinde Mükellef Hakları
 3.1.1. Teminat Uygulaması ve Şahsi Kefalet Müessesesinde Mükellef Hakları
  3.1.1.1. Teminat İsteme Olgusunun Genişlemesi
  3.1.1.2. Ödemeye Çağrı Yazısı Gönderilmeden Teminatın Paraya Çevrilmesi İşlemlerine Başlanmaması
  3.1.1.3. Ödemeye Çağrı Yazısına Karşı Dava Açma Hakkı
  3.1.1.4. Şahsi Kefalette Kefilin Hakları
 3.1.2. İhtiyati Haciz Uygulamasında Mükellef Hakları
  3.1.2.1. İhtiyati Haciz Sebepleri Kapsamında Mükellef Hakları
   3.1.2.1.1. Teminat İstenmesini Gerektiren Haller Kapsamında Mükellef Hakları
   3.1.2.1.2. İhtiyati Haciz Sebebinin Somut Tespitlerle Belirlenmesi Gereği
   3.1.2.1.3. Mal Bildirimi Durumunda İhtiyati Haczin Uygulanması
   3.1.2.1.4. Kamu Davası Sürecinde İhtiyati Haciz Durumunda Mükellef Hakkı
  3.1.2.2. İhtiyati Haczin Mükellefe Uygulanması Sürecinde Mükellef Hakları
   3.1.2.2.1. İhtiyati Haczin Usule Uygun Olması ve Taşkın Hacize Yol Açmadan Uygulanması
   3.1.2.2.2. İhtiyati Haczin Kanuni Temsilcilere ve Limited Şirket Ortaklarına Uygulanmasında Mülkiyet Hakkı
  3.1.2.3. İhtiyati Hacize Karşı Başvuru ve Dava Açma Hakkı
   3.1.2.3.1. İhtiyati Hacize Karşı Üst Makama Başvuru Hakkı
   3.1.2.3.2. İhtiyati Hacize Karşı Dava Açılırken Yürütmeyi Durdurma Kararı Talep Etme ve Tam Yargı Davası Açma Hakkı
   3.1.2.3.3. İhtiyati Hacize Karşı İptal Davası Açma Hakkı
   3.1.2.3.4. İhtiyati Hacizde Üst Yargı Yollarını Kullanabilme Hakkı
   3.1.2.3.5. İhtiyati Haciz Uygulamasında İstihkak İddia Etme Hakkı
  3.1.2.4. İhtiyati Hacizin Geçerlilik Süresi ve Kaldırılması
 3.1.3. İhtiyati Tahakkuk Uygulamasında Mükellef Hakları
  3.1.3.1. İhtiyati Tahakkukun Matrah Takdiri ve Yetki Kullanımında Mükellef Hakkı
  3.1.3.2. İhtiyaten Belirlenen Tahakkuk Tutarının Düzeltilmesi ve Yürütmeyi Durdurma Kararı Talep Etme Hakkı
  3.1.3.3. İhtiyati Tahakkuk Uygulamasına Karşı Dava Açma Hakkı
 3.1.4. Diğer Korunma Yollarının Uygulaması Sürecinde Mükellef Hakkı
  3.1.4.1. Tasarrufun İptali Davalarında Mükellef Hakları
  3.1.4.2. Limited Şirket Ortaklarının Kamu Borçlarından Dolayı Sorumlulukları Sürecindeki Haklar
  3.1.4.3. Kanuni Temsilcilerin Kamu Borçlarından Dolayı Sorumlulukları Sürecinde Haklar
   3.1.4.3.1. Kanuni Temsilcinin Ödeme Emrine Karşı Dava Açma Hakkı
   3.1.4.3.2. Kanuni Temsilcilerin Rücu Hakkı
  3.1.4.4. Tahsil Edilen Kamu Alacaklarından Yapılacak Reddiyat Sebebiyle Mahsup Hakkı
3.2. Kamu Alacaklarının Cebren Tahsil Sürecinde Mükellef Hakları
 3.2.1. Ödeme Emrinin Düzenlenmesinde Mükellef Hakları
  3.2.1.1. Mükellefin İadesi Bulunması Durumunda Takas Talep Hakkı
  3.2.1.2. Ödeme Emrine Karşı Üst Makama Başvuru Hakkı
  3.2.1.3. Ödeme Emrine Karşı Kamu Denetçisine Başvuru Hakkı
  3.2.1.4. Ödeme Emrine Karşı Düzeltme Talebi ve Şikâyet Yoluna Başvuru
  3.2.1.5. Ödeme Emrine Karşı Dava Açma Hakkı
   3.2.1.5.1. Ödeme Emri Düzenlenmesinde Şekil Bakımından Mükellef Hakkı
   3.2.1.5.2. Ödeme Emrinin Usulsüz Tebliğ Edilmesi Durumunda Mükellef Hakkı
   3.2.1.5.3. Ödeme Emri Öncesindeki İşlemlerin Hukuka Aykırı Olması
   3.2.1.5.4. Ödeme Emrine Karşı Zamanaşımı İleri Sürme Hakkı
   3.2.1.5.5. Mücbir Sebep İleri Sürme Hakkı
   3.2.1.5.6. Kamu Borcu İçin Verilmiş Olan Tecil Taksitlendirme ve Terkin Kararının İleri Sürülmesi
 3.2.2. Mal Bildiriminin Yapılması Sürecine İlişkin Mükellef Hakkı
  3.2.2.1. Hürriyeti Bağlayıcı Ceza Verilmemesi Gereği