Türk ve Irak Hukukunda Genel Sebeplere Dayanarak Boşanma ve Sonuçları

Dr. Muhsen Abdulkader SALEH

• GİRİŞ-1
• BİRİNCİ BÖLÜM
• EVLİLİĞİN SONA ERMESİ, BOŞANMA KAVRAMI, BOŞANMANIN TARİHÇESİ, BOŞANMA KONUSUNDAKİGÖRÜŞLER VE BOŞANMANIN DAYANDIĞI İLKELER
• 1. -GENEL OLARAK-3
• I. -TÜRK HUKUKUNDA EVLİLİĞİN SONA ERMESİ-4
• A. -Eşlerden Birinin Ölümü-4
• B. -Eşlerin Birinin Gaipliği-5
• C. -Eşlerden Birinin Cinsiyet Değiştirmesi-6
• D. -Evlenmenin Yokluğu-7
• 1. -Evlenmenin Ayrı Cinsten İki Kişi Arasında Yapılmamış Olması-7
• 2. -Evlenmenin Yetkili Memur Önünde Yapılmaması-8
• 3. -Taraflardan Herhangi Birinin Evlenme Hususunda İradesini Açıklamamış Olması-8
• E. -Evlenmenin Butlanı-9
• 1. -Mutlak Butlan-10
• a. -Mevcut Evlilik-10
• b. -Ayırt Etme Gücünden Sürekli Yoksunluk-11
• c. -Evlenmeye Engel Olacak Derecede Akıl Hastalığı-12
• d. -Yasak Derecede Hısımlık-12
• 2. -Nisbi Butlan-13
• a. -Ayırt Etme Gücünden Geçici Yoksunluk-13
• b. -İrade Bozukluğu Halleri-14
• aa. -Yanılma-14
• bb. -Aldatma-15
• cc. -Korkutma-15
• c. -Yasal Temsilcinin İzninin Bulunmaması-16
• F. -Boşanma-17
• III. -IRAK HUKUKUNDA EVLİLİĞİN SONA ERMESİ-17
• A. -Eşlerden Birinin Ölümü-17
• B. -Kocanın Gaipliği-17
• C. -Evlenmenin Yokluğu-18
• 1. -Ayırt Etme Gücünden Yoksunluk-18
• 2. -Yasak Derecede Hısımlık-19
• a. -Sürekli Evlenme Engelleri-19
• aa. -Kan Hısımlığı-19
• bb. -Sıhri Hısımlık-20
• cc. -Süt Hısımlığı-20
• b. -Geçici Evlenme Engelleri-20
• aa. -Erkeğin Beşinci Eş İle Evlenmesi-20
• bb. -Semavi Dini Olmayan İle Evlenmek-21
• cc. -Kesin Boşanmış Olan Kadın İle Evlenme-21
• dd. -Evliliği Devam Eden Kadın İle Evlenme-22
• ee. -Aynı Erkeğin İki Eşinin Evlenme Engeli Olacak Kadar Akrabalık-22
• 3. -Evlenme Sözleşmesinin Taraflarının Birbirlerini Dinlememesi ve Evlenme Niyetinin Bulunmaması-22
• 4. -İcap ve Kabul Meclisinin Birleşmemesi veya Birbirine Uymaması-22
• 5. -Evlenmeyi Bir Şart veya Olaya Bağlamak-23
• D. -Evlenmenin Fesadı-23
• 1. -Yasal Temsilcinin İzninin Bulunmaması-24
• 2. -Şahitsiz Olan Evlilik Sözleşmesi-24
• 3. -Geçici Evlilik Sözleşmesi-24
• E. -Boşama ve Tefrik-25
• 2. -BOŞANMA KAVRAMI-26
• I. -GENEL OLARAK-26
• II. -TÜRK HUKUKUNDA BOŞANMA KAVRAMI-26
• III. -IRAK HUKUKUNDA BOŞAMA VE BOŞANMA KAVRAMI-27
• A. -Boşama Kavramı (Talak)-27
• 1. -Dönülebilir Talak-29
• 2. -Talak-ı Bain-31
• a. -Küçük Bain Talak-31
• b. -Büyük Bain Talak-31
• B. -Boşanma Kavramı (Tefrik)-32
• 3. -BOŞANMANIN TARİHÇESİ-34
• I. -GENEL OLARAK-34
• II. -TÜRK HUKUKUNDA BOŞANMANIN TARİHÇESİ-36
• A. -Cumhuriyetten Önce-36
• B. -Cumhuriyetten Sonra-38
• III. -IRAK HUKUKUNDA BOŞANMANIN TARİHÇESİ-39
• 4. -BOŞANMA KONUSUNDAKİ GÖRÜŞLER-41
• I. -BOŞANMAYA YER VERMEYEN GÖRÜŞ-41
• II. -BOŞANMANIN SERBEST OLMASI GÖRÜŞÜ-42
• III. -BOŞANMANIN SEBEBE VE HAKİMİN HÜKMÜNE DAYANMASI GÖRÜŞÜ-43
• IV. -TÜRK HUKUKUNUN BENİMSEDİĞİ GÖRÜŞ-44
• V. -IRAK HUKUKUNUN BENİMSEDİĞİ GÖRÜŞ-44
• VI. -TÜRK VE IRAK HUKUKLARININ BENİMSENEN BOŞANMA GÖRÜŞLERİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI-45
• 5. -BOŞANMANIN DAYANDIĞI İLKELER-47
• I. -KUSUR İLKESİ-47
• II. -TEMELDEN SARSILMA İLKESİ-48
• III. -İRADE İLKESİ-49
• IV. -ELVERİŞSİZLİK İLKESİ-49
• V. -EYLEMLİ AYRILIK İLKESİ-50
• VI. -TÜRK HUKUKUNUN BENİMSEDİĞİ İLKELER-50
• VII. -IRAK HUKUKUNUN BENİMSEDİĞİ İLKELER-52
• VIII. -TÜRK VE IRAK HUKUKLARININ BENİMSEDİĞİ BOŞANMA İLKELERİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI-54
• İKİNCİ BÖLÜM
• GENEL BOŞANMA SEBEPLERİ
• 6. -GENEL OLARAK-55
• I. -TÜRK HUKUKUNDA GENEL BOŞANMA SEBEPLERİ-60
• II. -IRAK HUKUKUNDA GENEL BOŞANMA SEBEPLERİ-61
• 7. -EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI-62
• I. -TÜRK HUKUKUNDA EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI-62
• A. -Genel Olarak-62
• B. -Şartları-64
• 1. -Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılmış Olması-64
• 2. -Ortak Hayatın Çekilmez Hale Gelmiş Olması-68
• C. -Kusur Sorunu-70
• D. -Davalının Davaya İtiraz Hakkı-73
• II. -IRAK HUKUKUNDA EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI-75
• A. -Genel Olarak-76
• B. -Şartları-77
• 1. -Eşlerin Arasında Anlaşmazlık Çıkması-77
• 2. -Ortak Hayatın Çekilmez Hale Gelmiş Olması-78
• 3. -Anlaşmazlığı Gidermek İçin Hakemlerin Belirlenmesi-79
• 4. -Kocanın Karısını Boşamaktan İmtina Etmesi-81
• III. -TÜRK VE IRAK HUKUKUNDA EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASININ KARŞILAŞTIRILMASI-82
• 8. -EŞLERİN ANLAŞMASI-84
• I. -TÜRK HUKUKUNDA EŞLERİN ANLAŞMASI-84
• A. -Genel Olarak-85
• B. -Şartları-88
• 1. -Evlilik Birliğinin En Az Bir Yıl Sürmüş Olması-88
• 2. -Eşlerin Boşanmak Üzere Birlikte Başvurmaları veya Bir Eşin Açtığı Davayı Diğerinin Kabul Etmesi-89
• 3. -Hakimin Tarafları Bizzat Dinlemesi-90
• 4. -Tarafların Yapmış Oldukları Anlaşmanın Hakim Tarafından Uygun Bulunması-91
• II. -IRAK HUKUKUNDA EŞLERİN ANLAŞMASI (Hul')-94
• A. -Genel Olarak-94
• B. -Şartları-97
• 1. -Hul' Hakimin Önünde İcap ve Kabul Yoluyla Olmalı-97
• 2. -Eşler Hul'u İka Etmek İçin Ehil Olmalı-98
• 3. -Karı Tarafından Anlaşılan Bedelin Verilmesi-99
• III. -TÜRK VE IRAK HUKUKUNDA EŞLERİN ANLAŞMASININ KARŞILAŞTIRILMASI-101
• 9. -ORTAK HAYATIN YENİDEN KURULAMAMASI VE DEVAM EDEMEMESİ-103
• I. -GENEL OLARAK-103
• II. -TÜRK HUKUKUNDA ORTAK HAYATIN YENİDEN KURULAMAMASI-103
• A. -Genel Olarak-103
• B. -Şartları-105
• 1. -Boşanma Sebeplerinden Herhangi Biriyle Açılmış Davanın Reddedilmesi-106
• 2. -Ret Kararının Kesinleşmesinin Üzerinden Üç Yıl Geçmiş Olması-107
• 3. -Ortak Hayatın Yeniden Kurulmamış Olması-109
• 4. -Eşlerden Birinin İstemde Bulunması-110
• III. -IRAK HUKUKUNDA ORTAK HAYATIN DEVAM EDEMEMESİ VE YENİDEN KURULAMAMASI-111
• A. -Genel Olarak-111
• B. -Şartları-113
• 1. -Eşlerden Birinin Diğerine veya Çocuklarına Zarar Vermesi-113
• a. -Maddi Zarar-114
• b. -Manevi Zarar-114
• 2. -Ortak Hayatın Devam Edememesi-116
• C. -Kırkıncı Maddede Tahkim-116
• IV. -TÜRK VE IRAK HUKUKUNDA ORTAK HAYATIN DEVAM EDEMEMESİ VE YENİDEN KURULAMAMASININ KARŞILAŞTIRILMASI-117
• ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
• BOŞANMANIN HUKUKİ SONUÇLARI
• 10. -GENEL OLARAK-119
• 11. -BOŞANMANIN EŞLERLE İLGİLİ SONUÇLARI-121
• I. -KİŞİSEL SONUÇLAR-121
• A. -Türk Hukukunda Kişisel Sonuçlar-121
• 1. -Evlilik Birliğinin Sona Ermesi-121
• 2. -Yeniden Evlenme İmkanının Doğması-122
• 3. -Kişisel Durumların Değişmesi veya Korunması-122
• 4. -Kadının Yasal Bekleme Süresi (İddet)-125
• 5. -Zamanaşımının İşlemeye Başlaması-127
• 6. -Mirasçılık Sıfatının Kaybedilmesi-128
• 7. -Vatandaşlık-130
• B. -Irak Hukukunda Kişisel Sonuçlar-131
• 1. -Evlilik Birliğinin Sona Ermesi-131
• 2. -Yeniden Evlenme İmkanının Doğması-131
• 3. -Kişisel Durumların Değişmesi veya Korunması-132
• 4. -Kadının Yasal Bekleme Süresi (İddet)-132
• 5. -Mirasçılık Sıfatının Kaybedilmesi-135
• 6. -Boşanan Kadının Kocanın Evinde Oturma Hakkının Doğması-135
• C. -Türk ve Irak Hukukunda Boşanmanın Kişisel Sonuçlarının Karşılaştırılması-136
• II. -MALİ SONUÇLAR-138
• A. -Türk Hukukunda Mali Sonuçlar-138
• 1. -Ölüme Bağlı Tasarrufların Hükümsüz Hale Gelmesi-138
• 2. -Mal Rejiminin Tasfiyesi-140
• 3. -Maddi Tazminat-142
• a. -Boşanmaya Karar Verilmiş Olmalıdır-143
• b. -Talep Şartı-143
• c. -Mevcut veya Beklenen Menfaatlerin Boşanma Yüzünden Zedelenmiş Olması-144
• d. -Maddi Tazminat İsteyen Tarafın Boşanmada Hiç Kusurunun Bulunmaması ya da Kusurunun Daha Az Olması-146
• e. -Boşanma İle Zarar Arasında İlliyet Bağı Bulunması-147
• 4. -Manevi Tazminat-148
• a. -Boşanmaya Karar Verilmiş Olmalıdır-150
• b. -Talep Şartı-150
• c. -Davalı Tarafın Kusurlu Olması-151
• d. -Tazminat İsteyen Tarafın Kişilik Hakkının Zedelenmiş Olması-152
• e. -Boşanma İle Zarar Arasında İlliyet Bağının Bulunması-153
• 5. -Yoksulluk Nafakası-154
• a. -Boşanmaya Karar Verilmiş Olmalıdır-155
• b. -Talep Şartı-156
• c. -Yoksulluğa Düşmek-156
• d. -Talep Eden Tarafın Kusursuz veya Daha Az Kusurlu Olması-157
• e. -Nafakanın Diğer Tarafın Mali Gücüyle Orantılı Olması-158
• B. -Irak Hukukunda Mali Sonuçlar-159
• 1. -Müeccel Mehirin Muaccel Hale Gelmesi-160
• 2. -Boşama Tazminatı-161
• a. -Koca Eşini Boşamış Olmalı-162
• b. -Mahkemece Boşanmanın Gereksiz Olduğu Tespit Edilmiş Olmalı-162
• c. -Boşanan Kadının Zarar Görmüş Olmalı-163
• d. -Tazminat Kocanın Mali Durumuna ve Gereksizlik Derecesine Göre Belirlenmeli-163
• e. -Hükmedilen Tazminat Boşanan Kadının İki Yıllık Nafaka Miktarını Aşmamalı-163
• 3. -İddet Döneminde Nafaka-163
• C. -Türk ve Irak Hukukunda Boşanmanın Mali Sonuçlarının Karşılaştırılması-164
• 12. -BOŞANMANIN ÇOCUKLAR İLE İLGİLİ SONUÇLARI-166
• I. -TÜRK HUKUKUNDA BOŞANMANIN ÇOCUKLAR İLE İLGİLİ SONUÇLARI-166
• A. -Çocukların Velayeti-167
• B. -Çocuklar İle Kişisel İlişkiler-170
• C. -İştirak Nafakası-173
• D. -Çocuklarla İlgili Önlemlerin Değiştirilmesi-175
• II. -IRAK HUKUKUNDA BOŞANMANIN ÇOCUKLAR İLE İLGİLİ SONUÇLARI-176
• A. -Çocukların Velayeti-176
• 1. -Ergin ve Akıl Olma-177
• 2. -Güvenilir Olma-178
• 3. -Çocuğu Eğitmeye ve Korumaya Ehil Olma-178
• B. -Çocuk İle Kişisel İlişkiler-179
• C. -Bakım Ücreti-181
• D. -Çocuğun Nafakası-182
• E. -Durumun Değişmesi-183
• 1. -Velayet Hakkının Sona Ermesi-183
• 2. -Ana Babadan Birisinin Durumunun Değişmesi-184
• a. -Ananın Durumubb-184
• b. -Babanın Durumu-185
• III. -TÜRK VE IRAK HUKUKUNDA BOŞANMANIN ÇOCUKLAR İLE İLGİLİ SONUÇLARI-186
• SONUÇ-189
• KAYNAKÇA -193