Yeni
9786253611149
402839
https://www.legalkitabevi.com/abdurrahman-eren/anayasa-hukuku-dersleri-.htm
Anayasa Hukuku Dersleri
1890
Prof.Dr. Abdurrahman Eren
İçindekiler
Önsöz
7
Kısaltmalar
31
BİRİNCİ BÖLÜM
ANAYASA KAVRAMI VE ANAYASACILIK HAREKETLERİ
I. ANAYASA KAVRAMI – YAPILMASI VE DEĞİŞTİRİLMESİ
37
A. Anayasa Kavramı
37
1. Terminoloji
37
2. Tanımı
39
a. Maddi/Yazısız Anayasa
40
b. Şekli/Yazılı Anayasa
43
3. Özellikleri
45
a. Anayasanın Üstünlüğü
46
b. Anayasanın Katılığı
49
c. Anayasanın Çerçeve Olması
50
d. Anayasanın İdeolojisi
53
B. Anayasanın Yapılması ve Değiştirilmesi
55
1. Anayasa Yapımı
57
a. Anayasa Yapma Yetkisinin Niteliği
58
b. Anayasa Yapma Yetkisinin Sınırı
62
ba. Mevcut Anayasa İle Bağlılık
62
bb. Anayasa Yapmanın Hukukiliği Sorunu
64
c. Anayasa Yapım Yöntemleri
69
ca. Kurucu Meclis Yöntemi
69
cb. Olağan Meclis Yöntemi
72
cc. Referandum Yöntemi
76
2. Anayasa Değişikliği
77
a. Anayasayı Değiştirme Yetkisinin Niteliği
77
b. Anayasayı Değiştirme Yetkisinin Sınırları
78
ba. Maddi Sınırlar
78
baa. Açık Maddi Sınırlar
79
bab. Örtülü Maddi Sınırlar
82
bb. Şekli Sınırlar
85
c. Anayasayı Değiştirme Yöntemi
86
ca. Teklif Aşaması
86
caa. Halkın Teklifi
86
cab. Milletvekillerinin Teklifi
88
cb. Karar Aşaması
88
cba. Görüşmeler
89
cbb. Oylamalar
90
cc. Yayımlama Aşaması
93
cd. Onaylama Aşaması
98
d. Anayasa Değişikliklerinin Denetimi
100
da. Esas Denetimi
101
db. Şekil Denetimi
103
II. ANAYASACILIK HAREKETLERİ
107
A. Anayasacılık Kavramı
107
B. Temel Anayasacılık Hareketleri
110
1. Liberal Anayasacılık
110
a. Liberal Anayasacılığın Gelişimi
110
aa. Liberal Maddi Anayasacılık
110
ab. Liberal Şekli Anayasacılık
115
b. Liberal Anayasacılığın Unsurları
118
ba. Milli Egemenlik
119
bb. Kuvvetler Ayrılığı
121
bc. Bireycilik
123
bd. Liberal Demokrasi
125
be. Serbest Piyasa Ekonomisi
126
2. Sosyalist Anayasacılık
127
a. Sosyalist Anayasacılığın Gelişimi
128
aa. Sosyalist Maddi Anayasacılık
128
ab. Sosyalist Şekli Anayasacılık
132
b. Sosyalist Anayasacılığın Unsurları
136
ba. Halk Egemenliği
136
bb. Demokratik Merkeziyetçilik
137
bc. Kolektivizm
139
bd. Sosyalist Demokrasi
140
be. Sosyalist Ekonomik Sistem
143
3. İslami Anayasacılık
146
a. İslami Anayasacılığın Gelişimi
147
aa. İslami Maddi Anayasacılık
147
ab. İslami Şekli Anayasacılık
150
b. İslami Anayasacılığın Unsurları
155
ba. Allah’ın Egemenliği
155
bb. Kuvvetler Ayrılığı
156
bc. Ümmetçilik
159
bd. İslami Demokrasi
160
be. İslam Ekonomik Sistemi
163
III. OSMANLI–CUMHURİYET DÖNEMİ ANAYASAL GELİŞMELERİ
165
A. Mutlak Monarşi Dönemi: Maddi Anayasal Gelişmeler
166
1. Devletin Varlık Unsurları
167
a. Osmanlı’da Egemenlik Anlayışı
167
b. Osmanlı Millet Sistemi
170
c. Osmanlı Arazi Sistemi
172
2. Devletin Ana Teşkilatı
173
a. Osmanlı Merkez Teşkilatı
173
aa. Padişah
174
ab. Danışma Meclisleri
176
b. Osmanlı Taşra Teşkilatı
179
c. Osmanlı Yargı Teşkilatı
181
3. Anayasal Nitelikte Belgeler
184
a. 1808 Sened–i İttifak
184
b. 1839 Tanzimat Fermanı
190
c. 1856 Islahat Fermanı
193
d. 1875 Adalet Fermanı
195
B. Meşruti Monarşi Dönemi: 1876 Kanun–i Esasi
196
1. Hazırlanışı
197
a. Yapım Koşulları
197
b. Yapım Yöntemi
200
2. Kanun–i Esasi’nin Temel Özellikleri
201
a. Devletin Temel İlkeleri
201
b. Devletin Temel Organları
203
ba. Yasama Organı
203
bb. Yürütme Organı
204
bc. Yargı Organı
206
c. Temel Hak ve Hürriyetler
206
3. 1909 Değişiklikleri: İkinci Meşrutiyet
207
C. Cumhuriyet Dönemi: 1921, 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları
218
1. 1921 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu
219
a. Hazırlanışı
219
aa. Yapım Koşulları
219
ab. Yapım Yöntemi
232
b. 1921 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu’nun Temel Özellikleri
235
ba. Devletin Temel İlkeleri
236
bb. Devletin Temel Organları
237
bba. Yasama Organı
237
bbb. Yürütme Organı
238
bbc. Yargı Organı
241
c. Anayasa Değişikliği: Cumhuriyetin İlanı
242
2. 1924 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu
247
a. Hazırlanışı
247
aa. Yapım Koşulları
247
ab. Yapım Yöntemi
247
b. 1924 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu’nun Temel Özellikleri
249
ba. Devletin Temel İlkeleri
249
bb. Devletin Temel Organları
254
bba. Yasama Organı
254
bbb. Yürütme Organı
255
bbc. Yargı Organı
257
bc. Temel Hak ve Hürriyetler
258
c. Çok Partili Dönem
259
3. 1961 Anayasası
265
a. Hazırlanışı
265
aa. Yapım Koşulları
265
ab. Yapım Yöntemi
268
b. 1961 Anayasası’nın Temel Özellikleri
270
ba. Devletin Temel İlkeleri
270
bb. Temel Hak ve Hürriyetler
272
bc. Devletin Temel Organları
273
bca. Yasama Organı
273
bcb. Yürütme Organı
274
bcc. Yargı Organı
274
c. 1971–1973 Anayasa Değişiklikleri
275
4. 1982 Anayasası
279
a. Hazırlanışı
279
aa. Yapım Koşulları
280
ab. Yapım Yöntemi
280
b. 1982 Anayasası’nın Temel Özellikleri
281
ba. Devletin Temel İlkeleri
282
bb. Temel Hak ve Hürriyetler
284
bc. Devletin Temel Organları
285
bca. Yasama Organı
285
bcc. Yürütme Organı
285
bd. Yargı Organı
287
c. 1982 Anayasası’nda Yapılan Değişiklikler
287
İKİNCİ BÖLÜM
DEVLETİN UNSURLARI, ŞEKİLLERİ VE İLKELERİ
I. DEVLET KAVRAMI VE DEVLETİN UNSURLARI
293
A. Devlet Kavramı
293
1. Devletin Maddi Varlığı
294
a. Aile Teorisi
295
b. Kuvvet ve Mücadele Teorisi
296
c. Ekonomik Teori
297
d. Biyolojik Teori
298
e. Sözleşme Teorisi
299
2. Devletin Hukuki Kişiliği
300
a. Farazi Kişilik Teorisi
302
b. Hukuki Kişilik Teorisi
302
c. Gerçek Kişilik Teorisi
303
3. Devletin Teşkilatı
304
a. İradeci Pozitivizm Teorisi
304
b. Normativist Pozitivizm Teorisi
305
B. Devletin Unsurları
307
1. İnsan Unsuru
307
a. İnsan Unsuruna İlişkin Temel Ayrımlar
307
aa. Millet – Halk Ayrımı
307
ab. Çoğunluk – Azınlık Ayrımı
309
ac. Vatandaş–Yabancı Ayrımı
311
aca. Vatandaşlık Tanımı
311
acb. Vatandaşlığın Kazanılması
312
acc. Yabancılık Statüsü
314
b. Milletin Varlık Unsurları
315
ba. Objektif Unsurlar
316
bb. Sübjektif Unsurlar
318
c. Osmanlı–Cumhuriyet Dönemi Anayasalarında Millet
319
2. Ülke Unsuru
323
a. Ülke Kavramı
323
b. Ülkenin Sınırları
324
c. Ülkenin Bölünmez Bütünlüğü
326
3. Egemenlik Unsuru
329
a. Egemenlik Kavramı ve Nitelikleri
329
b. Egemenliğin Kapsamı
331
ba. İç Egemenlik
331
bb. Dış Egemenlik
332
c. Egemenliğin Kaynağı ve Sahibi
333
ca. Dini Egemenlik
333
caa. Egemenlik Doğrudan Tanrı’dan Gelir Görüşü
336
cab. Egemenlik Halk Aracılığı İle Tanrı’dan Gelir Görüşü
338
cb. Dünyevi Egemenlik
339
cba. Milli Egemenlik
339
cbb. Halk Egemenliği
341
d. Egemenliğin Sınırlanması
343
da. İlahi Yasa Görüşü
344
db. Doğal Yasa Görüşü
345
dc. Pozitif Yasa Görüşü
346
II. DEVLET ŞEKİLLERİ
347
A. Egemenlik Yetkilerinin Kaynağı Bakımından Devlet Şekilleri
347
1. Cumhuriyet
348
2. Monarşi
350
B. Egemenlik Yetkilerinin Paylaşımı Bakımından Devlet Şekilleri
352
1. Üniter Devlet
353
a. Tanımı
353
b. Üniter Devletin Özellikleri
355
ba. Egemenlik Yetkilerinin Yatay Paylaşımı
355
bb. İdari Özerklik
356
bc. Hukuk Düzeninin Birliği
360
bd. Yerinden Yönetim
361
2. Federal Devlet
363
a. Tanımı
363
b. Federal Devletin Özellikleri
366
ba. Egemenlik Yetkilerinin Dikey Paylaşımı
366
bb. Siyasi Özerklik
368
bc. Federal Hukukun Üstünlüğü
370
bd. Federal Yönetime Katılım
370
3. Bölgeli Devlet
371
a. Tanımı
372
b. Bölgeli Devletin Özellikleri
373
ba. Yasama Yetkisinin Bölge Düzeyinde Paylaşımı
373
bb. Bölgesel Siyasi Özerklik
375
bc. Merkezi Hukukun Üstünlüğü
377
bd. Merkezi Yönetime Katılım
378
III. DEVLETİN TEMEL İLKELERİ
379
A. Demokratik Devlet İlkesi
381
1. Demokrasi Kavramı
381
2. Demokratik Devletin Temel Unsurları
383
a. Halkın Halk İçin Yönetimi
383
aa. Temsili Demokrasi
384
ab. Doğrudan Demokrasi
385
ac. Katılımcı Demokrasi
388
b. Siyasi Partiler
390
ba. Siyasi Partilerin Tanımı
394
bb. Siyasi Partilerin Hukuki Niteliği
397
bc. Siyasi Partilerin Kuruluşu
399
bd. Siyasi Parti Sistemleri
401
bda. Çok Parti Sistemi
401
bdb. Tek Parti Sistemi
403
c. Serbest Seçimler
403
ca. Seçme ve Seçilme Hakkı
404
caa. Olumlu Koşullar
406
cab. Olumsuz Koşullar
406
cb. Seçimin Temel İlkeleri
411
cba. Genel Oy
412
cbb. Eşit Oy
413
cbc. Gizli Oy
415
cbd. Serbest Oy
416
cbe. Doğrudan Oy
419
cbf. Seçimlerin Düzenli Yapılması
421
cbg. Yargı Gözetim ve Denetimi
421
cc. Seçim Sistemleri
423
cca. Çoğunluk Sistemi
424
ccaa. Tek İsimli Tek Turlu Çoğunluk Sistemi
424
ccab. Tek İsimli İki Turlu Çoğunluk Sistemi
425
ccac. Listeli Çoğunluk Sistemi
425
ccb. Nispi Temsil Sistemi
426
ccba. Klasik Nispi Temsil Sistemi
427
ccbb. Devredilebilir Tek Oy Sistemi
428
ccbc. d’Hondt Sistemi
429
B. Laik Devlet İlkesi
429
1. Din ve Devlet İlişkileri
430
a. Teokratik Devlet Modeli
430
b. Marksist Devlet Modeli
432
c. Seküler/Laik Devlet Modeli
433
ca. Resmi Din Modeli
437
cb. Özel Statülü Din Modeli
441
cc. Dine Yer Vermeme Modeli
443
2. Laik Devletin Temel Unsurları
448
a. Din ve İnançlara Saygı
448
aa. Din ve Vicdan Özgürlüğünün Tanınması
449
ab. Din ve İnançlar Arasında Hoşgörüsüzlük ve Ayrımcılık Yapılmaması
450
ac. Bir Dinin Eğitiminin Zorunlu Kılınmaması
454
b. Hukuk Düzeninin Dine Dayanmaması
458
c. Dini Kurumların Bağımsız Olması
463
C. Hukuk Devleti İlkesi
467
1. Hukuk Devleti Kavramı
467
2. Hukuk Devletinin Temel Unsurları
471
a. Hukukun Üstünlüğü
471
b. Hukuk Önünde Hesap Verebilirlik
473
c. Hukuk Güvenliği
476
D. Sosyal Devlet İlkesi
480
1. Sosyal Devlet Kavramı
480
2. Sosyal Devletin Temel Unsurları
483
a. Asgari Yaşam Standardı
483
b. Sosyal Adalet
485
c. Sosyal Güvenlik
486
d. Planlama
487
3. Devletin İktisadî ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları
490
E. Eşitlik İlkesi
490
1. Eşitlik Kavramı
492
a. Şekli Eşitlik
494
b. Maddi Eşitlik
495
2. Eşitlik İlkesine Aykırılığın Unsurları
497
a. Durumlarda Benzerlik
498
b. Farklı Muamele
498
c. Objektif ve Makul Neden
501
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İNSAN HAKLARI
I. GENEL OLARAK İNSAN HAKLARI
505
A. İnsan Hakları Kavramı
505
1. İnsan Hakları Terminolojisi
506
2. İnsan Haklarının Tanımı
508
a. Doğal Haklar Görüşü
508
b. Pozitif Haklar Görüşü
513
3. İnsan Haklarının Özellikleri
515
a. Doğumla Kazanılma
515
b. İnsan Doğasından Kaynaklanma
516
c. Devredilmez ve Vazgeçilmez Olma
516
d. Evrensel Olma
517
B. İnsan Hakları Hukukunun Kaynakları
519
1. Asıl Kaynaklar
520
a. Anayasalar
520
b. İnsan Hakları Sözleşmeleri
521
c. Örf ve Adet Hukuku
523
d. Hukukun Genel İlkeleri
525
2. Yardımcı Kaynaklar
526
a. Uluslararası Örgütlerin Kararları
526
b. Yargı Kararları
527
c. Bilimsel Görüşler
529
C. İnsan Haklarının Normatif Yapısı
530
1. İnsan Haklarının Konusu
530
a. İnsan Haklarının Norm Alanı
530
b. İnsan Haklarının Sınıflandırılması
532
ba. Kişisel ve Siyasal Haklar
533
bb. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar
534
bc. Haklar ve Ödevler
535
2. İnsan Haklarının Öznesi
536
a. Gerçek Kişiler
537
b. Tüzel Kişiler
540
c. Kişi Toplulukları
542
3. İnsan Haklarının Yükümlüsü
544
a. Devletin Genel Yükümlülükleri
545
aa. İnsan Haklarına Saygı
546
ab. Uygulama
547
ac. Koruma
548
b. Devletin Hak İhlalinde Yükümlülükleri
549
ba. Negatif – Pozitif Yükümlülük
549
bb. Dikey – Yatay Etki
551
II. İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
553
A. Evrensel Koruma: Birleşmiş Milletler Sistemi
554
1. Sözleşme Dışı Denetim Mekanizmaları
557
a. Sözleşme Dışı Denetim Organı: İnsan Hakları Konseyi
558
b. Sözleşme Dışı Denetim Yöntemleri
560
ba. Şikâyet Yöntemi
560
bb. Özel Yöntemler
562
bc. Evrensel Periyodik Gözden Geçirme Yöntemi
565
2. Sözleşme İçi Denetim Mekanizmaları
567
a. Sözleşme İçi Denetim Organları: İnsan Hakları Komiteleri
570
b. Sözleşme İçi Denetim Yöntemleri
571
ba. Rapor Yöntemi
572
bb. Şikâyet Yöntemi
574
bc. Soruşturma Yöntemi
575
bd. Ziyaret Yöntemi
576
B. Bölgesel Koruma: Avrupa Konseyi Sistemi
577
1. Avrupa Konseyi Sözleşme Dışı Denetim Mekanizmaları
578
a. Avrupa Konseyi Ana Organları
579
b. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Yardımcı Organları
580
ba. İnsan Hakları Komiseri
580
bb. Hukuk İşleri ve İnsan Hakları Komitesi
582
bc. Irkçılık ve Hoşgörüsüzlüğe Karşı Avrupa Komisyonu
582
bd. Eşitlik ve Ayrımcılığa Karşı Komite
584
2. Avrupa Konseyi Sözleşme İçi Denetim Mekanizmaları
584
a. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
585
aa. Denetim Organı: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
589
ab. Denetim Yöntemi
592
aba. Devlet Başvurusu
592
abb. Bireysel Başvuru
593
abba. Usule İlişkin Kabul Edilebilirlik Kriterleri
594
abbb. Mahkemenin Yargı Yetkisine İlişkin Kabul Edilbilirlik Kriterleri
597
abbc. Esasa İlişkin Kabul Edilbilirlik Kriterleri
603
abbd. Usule İlişkin Bazı Özel Kurallar
605
abbe. Kararların Kesinleşmesi ve Bağlayıcılığı
606
b. Avrupa Sosyal Şartı
609
ba. Denetim Organı: Avrupa Sosyal Haklar Komitesi
610
bb. Denetim Yöntemleri
611
bba. Rapor Yöntemi
611
bbb. Toplu Şikâyet Yöntemi
612
c. Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi
614
ca. Denetim Organı: Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi
615
cb. Denetim Usulü: Ziyaretlere Dayalı Denetim
615
C. Ulusal Koruma: İnsan Hakları Kurumları
617
1. Kamu Denetçiliği Kurumu
620
a. Oluşumu
624
b. Görev ve Yetkileri
626
c. Kararları
627
2. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu
628
a. Oluşumu
630
b. Görev ve Yetkileri
632
c. Kararları
634
III. TÜRKİYE’DE TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN GENEL REJİMİ
636
A. Temel Hak ve Hürriyetlerin Niteliği
636
B. Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması
637
1. Kanunilik İlkesi
640
a. Şekli–Maddi Kanun Ayrımı
641
b. Sınırlama–Düzenleme Ayrımı
646
2. Sebebe Bağlılık İlkesi
651
a. Hakkın Doğasından Kaynaklı Sebepler
651
b. Kamu Yararı İlkesinden Kaynaklı Sebepler
652
c. Anayasada Belirlenen Sebepler
653
ca. Genel Sınırlama Sebepleri
653
cb. Özel Sınırlama Sebepleri
655
d. Gizli Amaç Gütme Yasağı
658
3. Öz İlkesi
659
4. Ölçülülük İlkesi
661
5. Demokratik Toplum Düzeninin Gerekleri İlkesi
663
a. Demokratik Toplum Düzeninin Standartları
664
b. Zorlayıcı Toplumsal İhtiyaç
668
c. Orantılılık
671
6. Anayasanın Sözüne ve Ruhuna Uygunluk İlkesi
672
7. Laik Cumhuriyetin Gerekleri İlkesi
673
C. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılması Yasağı
676
1. Hakkın Kötüye Kullanılması Kavramı
678
2. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılması Yasağının Unsurları
679
a. Temel Hakkın Kullanımı Unsuru
679
b. Amaç Unsuru
682
c. Menfaat ihlali Unsuru
683
3. Hakkın Kötüye Kullanılmasının Sonuçları
684
D. Olağanüstü Hal Yönetiminde Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması
685
1. Hürriyetlerin Sınırlanması – Durdurulması – Askıya Alınması Kavramları
687
2. Olağanüstü Yönetimde Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanmasının Koşulları
691
a. Olağanüstü Hal Yönetiminin Resmen İlanı
691
b. Milletlerarası Hukuktan Doğan Yükümlülüklerin İhlâl Edilmemesi
693
c. Sınırlamaların Durumun Gerektirdiği Ölçüde Olması
694
d. Dokunulmaz Haklar
696
E. Temel Hakların Sınırlanmasında Yabancıların Durumu
697
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
YASAMA ORGANI
I. GENEL OLARAK YASAMA ORGANI
703
A. Yasama Organının Yapısı
703
1. Tek veya Çift Meclislilik
704
2. Birinci Meclis ile İkinci Meclis Arasındaki Farklar
706
B. Yasama Organının İşlevleri
707
1. Temsil
709
2. Müzakere
712
3. Denetim
713
4. Yasama Yetkisi
715
a. Yasama İşlemleri
715
aa. Kanunlar
716
ab. Meclis Kararları
718
b. Yasama Yetkisinin Özellikleri
720
ba. Genellik
720
bb. Aslilik
721
bc. Devredilmezlik
722
II. TÜRKİYE’DE YASAMA ORGANI
724
A. Türkiye Büyük Millet Meclisinin Kuruluşu
724
1. Milletvekili Sayısı
724
2. Seçilme Yeterliliği
725
a. Vatandaşlık
727
b. Seçilme Yaşı
729
c. Eğitim
730
d. Askerlik
731
e. Kısıtlılık
733
f. Hükümlülük
735
fa. Seçilme Engeli Oluşturan Suç ve Cezalar
735
fb. Seçilme Engelinin Kaldırılması
738
g. Kamu Görevinden Çekilme
742
3. Seçim Dönemi
749
4. Seçimlerin Geriye Bırakılması
750
5. Ara Seçimler
752
6. Milletvekili Seçimi ve Usulü
756
a. Seçim Çevreleri ve Çıkaracağı Milletvekili Sayısı
757
b. Milletvekili Adaylığı
759
ba. Bağımsız Adaylık
760
bb. Siyasi Parti Adaylığı
762
bba. Ön Seçim Yöntemi
763
bbb. Parti Organlarınca Belirleme Yöntemi
764
c. Seçim İttifakı
765
d. Seçim Sistemi
767
7. Seçimlerin Genel Yönetim ve Denetimi
771
a. Yüksek Seçim Kurulunun Oluşumu
773
b. Yüksek Seçim Kurulunun Görev ve Yetkileri
776
c. Yüksek Seçim Kurulu ve Kararlarının Hukuki Niteliği
779
B. TBMM Üyelerinin Hukuki Statüsü
785
1. Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması
786
2. Milletvekili Andı
788
3. Üyelikle Bağdaşmayan İşler
794
4. Yasama Bağışıklığı
798
a. Yasama Sorumsuzluğu
802
aa. Sorumsuzluğun Amacı
802
ab. Sorumsuzluğun Kapsamı
803
aba. Sağladığı Koruma Bakımından Kapsam
803
abb. Kişi Bakımından Kapsam
806
abc. Konu Bakımından Kapsam
808
abd. Yer Bakımından Kapsam
808
b. Yasama Dokunulmazlığı
810
ba. Dokunulmazlığın Amacı
811
bb. Dokunulmazlığın Kapsamı
811
bba. Kişi Bakımından Kapsam
811
bbb. Konu Bakımından Kapsam
812
bbc. Zaman Bakımından Kapsam
815
bc. Dokunulmazlığın İstisnaları
817
bca. Suçüstü Hali
817
bcb. Anayasanın 14’üncü Maddesindeki Durumlar
818
bd. Dokunulmazlığın Kaldırılması
823
5. Milletvekilliğinin Sona Ermesi
825
a. Milletvekilliğini Sona Erdiren Genel Sebepler
826
aa. Ölüm
826
ab. Seçimlerin Yenilenmesi
826
ac. Tam Kanunsuzluk
827
ad. Yürütme Organına Seçilme
833
b. Milletvekilliğinin Düşme Sebepleri
833
ba. İstifa
835
bb. Kesin Hüküm Giyme ve Kısıtlanma
836
bc. Bağdaşmaz Görevi Sürdürme
838
bd. Devamsızlık
838
6. Dokunulmazlık ve Düşme Kararlarının İptal İstemi
842
7. Milletvekilliği Ödenek ve Yollukları
844
C. TBMM’nin İç Yapısı ve Çalışma Düzeni
846
1. İçtüzük
846
a. İçtüzüğün Hukuki Niteliği
847
b. İçtüzüğün Normlar Hiyerarşisindeki Yeri
848
c. İçtüzüğün Denetlenmesi
849
2. Başkanlık Divanı
854
3. Siyasi Parti Grupları
856
4. Komisyonlar
858
5. Danışma Kurulu
860
6. Meclisin Toplanması ve Tatili
860
a. Olağan/Çağrısız Toplantılar
861
b. Olağanüstü/Çağrılı Toplantı
863
7. Toplantı ve Karar Yeter Sayısı
864
D. TBMM’nin Görev ve Yetkileri
867
1. Kanunların Yapılması
868
a. Kanun Teklifi
869
b. Genel Kurulda Görüşme
874
c. Cumhurbaşkanınca Yayımlanma
876
2. Özel Nitelikli Kanunlar
878
a. Bütçe ve Kesinhesap Kanunu
878
aa. Bütçe Kanunu
878
ab. Kesinhesap Kanunu
883
b. Milletlerarası Andlaşmaların Uygun Bulunması Kanunu
884
ba. Andlaşmaların Onaylanması
886
bb. Andlaşmaların Sona Erdirilmesi
891
bc. Onaylamanın Uygun Bulunması Bakımından Andlaşmalar
895
bca. Uygun Bulma Kanunu Gereken Andlaşmalar
895
bcb. Uygun Bulma Kanunu Gerekmeyen Andlaşmalar
895
bd. Andlaşmaların İç Hukuktaki Yeri
897
bda. Andlaşmaların İç Hukuktaki Yerine İlişkin Genel Kural
897
bdb. İnsan Hakları Andlaşmalarının İç Hukuktaki Yerine İlişkin Özel Kural
899
be. Andlaşmaların Anayasaya Uygunluk Denetimi
902
c. Genel ve Özel Af Kanunları
904
ca. Af Yetkisinin Hukuki Niteliği
907
cb. Genel ve Özel Af Ayrımı
910
d. Para Basılmasına Karar Vermek
912
3. Savaş İlanına Karar Vermek
913
4. Bilgi Edinme ve Denetim
915
a. Yazılı Soru
918
b. Genel Görüşme
919
c. Meclis Araştırması
920
d. Meclis Soruşturması
921
da. Meclis Soruşturması Açılması
922
daa. Soruşturma Açma Yetkisi
922
dab. Soruşturma Açılacak Kişiler
923
db. Meclis Soruşturması Komisyonunun Kuruluşu
924
dc. Yüce Divana Sevk Kararı
925
BEŞİNCİ BÖLÜM
YÜRÜTME ORGANI
I. GENEL OLARAK YÜRÜTME ORGANI
929
A. Yürütme Organının Yapısı
929
1. Tek Yapılı Yürütme: Başkanlık Sistemi
930
a. Yetki: Başkanın Yürütmede Tek Yetkili Olması
931
b. Oluşum: Başkanın Doğrudan Halk Tarafından Seçilmesi
933
c. Sorumluluk: Başkanın Halka Karşı Sorumlu Olması
936
2. İki Yapılı Yürütme
937
a. Parlamenter Sistem
938
aa. Yetki: Yürütme Yetkisinin Devlet Başkanı ve Bakanlar Kuruluna Ait Olması
939
ab. Oluşum: Hükümetin Yasama Organı İçinden ve Güvenoyuna Dayalı Kurulması
942
ac. Sorumluluk: Hükümetin Yasama Organına Karşı Sorumlu Olması
944
b. Yarı Başkanlık Sistemi
946
ba. Yetki: Cumhurbaşkanının Yürütmede Etkin Olması
947
bb. Oluşum: Cumhurbaşkanının Doğrudan Halk Tarafından Seçilmesi
947
bc. Sorumluluk: Hükümetin Yasama Organına Karşı Sorumlu Olması
948
3. Ortaklaşa Yürütme: Meclis Hükümeti Sistemi
949
a. Yetki: Yasama ve Yürütme Yetkisinin Mecliste Toplanması
950
b. Oluşum: Yürütme Kurulunun Meclis Tarafından Seçilmesi
951
c. Sorumluluk: Yürütme Kurulunun Yasama Organına Karşı Sorumlu Olması
952
B. Yürütme Organının İşlevleri
953
1. Devleti Temsil
953
2. Genel Politikayı Belirlemek
955
3. Kamu Görevlilerini Seçmek ve Atamak
956
4. Düzenleme Yetkisi
960
a. Kararnameler
962
b. Düzenleyici İdari İşlemler
966
c. Düzenleyici İşlemlerin Özellikleri
967
ca. Kanuna Aykırı Olmama
967
cb. Kanuna Dayanma
967
II. TÜRKİYE’DE YÜRÜTME ORGANI
968
A. Cumhurbaşkanı
968
1. Cumhurbaşkanının Adaylığı ve Seçimi
969
a. Cumhurbaşkanının Nitelikleri
969
b. Cumhurbaşkanlığı Adaylığı
972
c. Cumhurbaşkanının Seçimi
974
d. Cumhurbaşkanının Görev Süresi
977
da. Göreve Başlama Zamanı
978
db. Görev Süresi ve Uzaması
979
2. Seçimlerin Yenilenmesi
983
a. Seçimin Başlangıcı ve Seçim Günü
984
b. Fesih Yetkisi
986
c. Birlikte Seçim Usulü
989
3. Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri
994
4. Cumhurbaşkanının Sorumluluğu
997
a. Siyasi Sorumluluk
998
b. Cezai Sorumluluk
1000
ba. Sorumluluğun Kapsamı
1001
bb. Soruşturma Usulü
1004
bc. Soruşturmanın Sonuçları
1008
5. Cumhurbaşkanına Vekâlet
1009
6. Cumhurbaşkanına Bağlı Kurumlar
1012
a. Milli Güvenlik Kurulu
1013
b. Devlet Denetleme Kurulu
1018
c. Diyanet İşleri Başkanlığı
1020
7. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar
1021
a. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Belirlenmesi
1021
b. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Sorumluluğu
1026
ba. Siyasi Sorumluluk
1026
bb. Cezai Sorumluluk
1027
8. Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
1029
a. Kararnamelerin Tarihsel Gelişimi
1029
b. Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
1032
ba. CBK’ların Hukuki Niteliği
1032
bb. CBK’ların Normlar Hiyerarşisindeki Yeri
1036
bc. Münhasır Alan
1037
bca. Münhasır Kanun Alanı
1038
bcb. Münhasır CBK Alanı
1039
bd. Yasama Yetkisinin Devredilmezliği Kuralı Bakımından CBK’lar
1044
be. CBK’ların Yargısal Denetimi
1049
bea. Konu Bakımından Yetki Yönünden İnceleme
1051
beb. İçerik Yönünden İncelenme
1054
bec. Hükümsüzlük İncelemesi
1054
c. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
1055
ca. OHAL CBK’larının Unsurları
1056
caa. Yetki Unsuru
1056
cab. Konu Unsuru
1058
cac. Yer Unsuru
1059
cad. Süre Unsuru
1060
cb. OHAL CBK’larının Yargısal Denetimi
1060
9. Olağanüstü Hal Yönetimi
1064
a. Olağanüstü Hal İlan Sebepleri
1066
b. Olağanüstü Hal İlan Yetkisi
1068
c. TBMM’nin Onay Yetkisi
1069
d. Olağanüstü Hal İlan Kararının Yargısal Denetimi
1071
B. İdare
1071
1. İdarenin Kuruluş Esasları
1072
a. İdarenin Bütünlüğü İlkesi
1072
aa. Hiyerarşi
1073
ab. İdari Vesayet
1074
b. İdarenin Kanuniliği İlkesi
1075
2. İdarenin Teşkilat Yapısı
1078
a. Merkezi İdare
1078
b. Mahalli İdareler
1079
3. İdarenin Yargısal Denetimi
1081
a. İdari Yargı Denetiminin Kapsamı
1081
b. Yargı Denetimine Kapalı İşlemler
1082
c. Yürütmenin Durdurulması Kararı
1084
4. Kamu Hizmeti Görevlileri
1085
a. Kamu Hizmeti
1085
b. Kamu Görevlileri
1086
5. Kamu Görevlilerinin Görev ve Sorumlulukları
1088
a. Sadakat Yükümlülüğü
1088
b. Disiplin İşlemleri
1089
c. Ceza Soruşturması
1090
d. Tazminat Davası ve Rücu Hakkı
1091
e. Kanunsuz Emir
1092
6. Anayasal Hizmet Yönünden Yerinden Yönetim Kurum ve Kuruluşları
1093
a. Yükseköğretim Kurumları ve Üst Kuruluşları
1093
b. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
1099
c. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
1100
d. Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları
1101
ALTINCI BÖLÜM
YARGI ORGANI
I. GENEL OLARAK YARGI ORGANI
1105
A. Yargı Organının Yapısı
1105
1. Yargı Birliği Sistemi
1105
2. Yargı Ayrılığı Sistemi
1106
B. Yargı Yetkisi ve Özellikleri
1107
1. Bağımsız ve Tarafsız Yargı Yeri Tarafından Kullanılması
1107
2. Özel Yargılama Usulü İzlenmesi
1109
3. Hukuki Uyuşmazlıkların Kesin Hükme Bağlanması
1109
C. Yargıya İlişkin Temel İlkeler
1110
1. Adil Yargılanma
1110
a. Adil Yargılanmanın Genel Unsurları
1111
b. Ceza Yargılamasına Özel Güvenceler
1114
ba. Masumiyet Karinesi
1114
bb. Savunma Hakkına İlişkin Güvenceler
1116
2. Kanunî Hâkim Güvencesi
1117
3. Suç ve Cezalara İlişkin İlkeler
1120
a. Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz
1120
b. Ceza Sorumluluğu Şahsidir
1122
4. Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı
1123
a. Bağımsızlık–Tarafsızlık Ayrımı
1124
b. Bireysel–Kurumsal/ İç–Dış Bağımsızlık Ayrımı
1125
II. TÜRKİYE’DE YARGI TEŞKİLATI
1129
A. Yüksek Mahkemeler
1130
1. Anayasa Mahkemesi
1131
2. Yargıtay
1131
3. Danıştay
1132
4. Uyuşmazlık Mahkemesi
1133
B. Sayıştay
1134
1. Sayıştayın Kuruluşu
1134
2. Sayıştayın Görev ve Yetkileri
1136
3. Sayıştay Kararlarının Hukuki Niteliği
1137
C. Hâkimler ve Savcılar Kurulu
1139
1. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun Kuruluşu
1142
2. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun Görev ve Yetkileri
1148
III. GENEL OLARAK ANAYASA YARGISI
1150
A. Anayasa Yargısı Sistemleri
1151
1. Genel Mahkeme Sistemi
1151
2. Özel Mahkeme Sistemi
1152
B. Denetim Türleri
1154
1. Denetim Yapan Organlar Bakımından
1154
a. Yargı Dışı Denetim
1154
b. Yargısal Denetim
1155
2. Denetimin Zamanı Bakımından
1156
a. Ön Denetim
1156
b. Sonradan Denetim
1157
C. Anayasaya Uygunluk Denetiminin Kapsamı
1158
1. Norm Denetimi
1158
a. Yasal Düzenlemelerin Denetimi
1158
b. Yasama İhmalinin Denetimi
1158
2. Yetki İhtilaflarının Çözümü
1163
3. Bireysel Başvuru
1164
D. Anayasaya Uygunluk Denetiminde Ölçü Normlar
1164
1. Doğrudan Ölçü Norm
1164
2. Destek Ölçü Norm
1166
IV. TÜRKİYE’DE ANAYASA YARGISI
1170
A. Anayasa Yargısının Tarihsel Gelişimi
1170
B. Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
1172
1. Üyelerin Nitelikleri
1172
2. Üyelerin Belirlenmesi
1173
3. Üyelik Süresi ve Teminatı
1176
4. Teşkilat Yapısı
1178
C. Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri
1179
1. Norm Denetimi
1180
a. İptal Davası
1180
aa. İptal Davasına Konu Normlar
1181
ab. İptal Davası Açma Hakkı Olan Kişiler
1181
ac. İptal Davası Açma Süresi
1183
ad. İptal Davası Açma Usulü
1184
b. İtiraz Yolu
1184
ba. Mahkemede Görülmekte Olan Dava
1185
baa. Mahkeme
1186
bab. Dava
1188
bac. Derdestlik
1190
bb. Davada Uygulanacak Kural
1190
bba. Davada Uygulancak Kuralın Tespiti
1190
bbb. Sınırlama Sorunu
1192
bc. Anayasaya Aykırılığın Ciddî Görülmesi
1193
bca. Anayasaya Aykırılık İddiası
1193
bcb. Aykırılığın Ciddiliği
1193
bd. Beş Aylık Karar Süresi
1194
bda. Derece Mahkemesinin Bekletici Mesele Kararı
1194
bdb. Anayasa Mahkemesinin Beş Aylık Karar Verme Süresi
1195
be. Red Kararından Sonra On Yıllık Tekrar Başvuru Yasağı
1195
bea. Esastan Verilen Red Kararı
1196
beb. Aynı Kanun Hükmü Hakkında Başvuru
1197
bec. Tekrar Başvuru
1198
c. Norm Denetiminin Kapsamı
1203
ca. Şekil Yönünden Denetim
1203
caa. Kanunların ve TBMM İçtüzüğü’nün Şekil Yönünden Denetimi
1204
cab. CBK’ların Şekil Yönünden Denetimi
1205
cb. Esas Yönünden Denetim
1207
d. Anayasa Mahkemesi Kararlarının Özellikleri
1209
da. Kararların Kesinliği ve Bağlayıcılığı
1213
db. İptal Kararlarının Gerekçesi Yazılmadan Açıklanmaması
1215
dc. Kanun Koyucu Gibi Hareket Etmeme
1218
dd. İptal Kararlarının Yürürlüğü
1220
dda. İptal Kararının Yürürlük Tarihini Erteleme
1220
ddb. İptal Kararları Geriye Yürümez
1222
ddc. Yürürlüğü Durdurma Kararı
1224
2. Siyasi Partilerin Denetimi
1228
a. Siyasi Partilerin Dağılması ve Kapanması
1229
aa. Kendiliğinden Dağılma
1229
ab. Kapanma Kararı
1232
b. Siyasi Parti Yasakları ve Kapatılması
1234
ba. Uluslararası Standartlar
1234
baa. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
1235
bab. Venedik Kriterleri
1237
bb. 1982 Anayasası’nda Kapatma Rejimi
1239
bba. Kapatma Davasının Hukuki Niteliği
1240
bbb. Kapatma ve Devlet Yardımından Yoksun Bırakılma Nedenleri
1244
bbc. Kapatma Davasının Usulü
1247
bbca. Dava Açma Yetkisi
1247
bbcb. Yargılama Usulü
1248
bbcc. Kapatma Kararının Hukuki Sonuçları
1250
bbd. Kapatma Davasında Tedbir Kararı Verilmesi
1251
c. Siyasi Partilerin Mali Denetimi
1254
ca. Siyasi Partilerin Gelir ve Giderleri
1255
caa. Özel Gelirler
1255
cab. Devlet Yardımı
1255
cb. Mali Denetim Usulü ve Yaptırımlar
1257
3. Yüce Divan Yargılaması
1259
a. Yüce Divan Yargılamasının Hukuki Niteliği
1259
b. Yüce Divanda Yargılanacak Kişiler
1261
c. Yüce Divan Yargılamasının Konusu
1264
d. Yargılama Usulü
1265
4. Bireysel Başvuru
1266
a. Bireysel Başvurunun Hukuki Niteliği
1267
b. Bireysel Başvuru Formunun Doldurulması
1269
c. Bireysel Başvurunun Yapılması
1272
d. Bireysel Başvurunun Ön İncelemesi
1273
e. Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları ve İncelenmesi
1274
ea. Zaman Bakımından Yetki
1274
eb. Süre Bakımından Yetki
1276
ec. Kişi Bakımından Yetki
1278
eca. Başvuru Hakkına Sahip Olan Kişiler
1278
ecb. Mağdur Olma Şartı
1283
ecba. Kişisellik, Güncellik ve Doğrudanlık
1284
ecbb. Halk Davası
1286
ecbc. Dolaylı Mağdur
1288
ecbd. Potansiyel Mağdur
1288
ed. Konu Bakımından Yetki
1290
eda. Bireysel Başvuruya Konu Haklar
1290
edb. Bireysel Başvuruya Kapalı Alanlar
1292
ee. Başvuru Yollarının Tüketilmesi
1298
eea. Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi
1298
eeb. Başvuru Yollarının Tüketilmesinin İstisnaları
1300
ef. Anayasal ve Kişisel Önemden Yoksun Olma ve Açıkça Dayanaktan Yoksunluk
1302
efa. Anayasal ve Kişisel Önemden Yoksun Olma
1302
efb. Açıkça Dayanaktan Yoksunluk
1304
f. Bireysel Başvuru Kararları
1305
fa. Esas Kararı
1305
faa. Esas Kararlarının İncelenmesi
1306
fab. İhlal Kararı ve Sonuçlarının Giderilmesi
1307
fb. Düşme Kararı
1315
fc. Tedbir Kararı
1316
fd. Pilot Kararı
1317
fda. Pilot Kararının Koşulları
1317
fdb. Pilot Karar Alma Usulü
1318
fdc. Pilot Kararda Alınması Gereken Tedbirler
1318
Kaynakça
1321
Kavram Dizini
1367
Prof.Dr. Abdurrahman Eren
İçindekiler
Önsöz
7
Kısaltmalar
31
BİRİNCİ BÖLÜM
ANAYASA KAVRAMI VE ANAYASACILIK HAREKETLERİ
I. ANAYASA KAVRAMI – YAPILMASI VE DEĞİŞTİRİLMESİ
37
A. Anayasa Kavramı
37
1. Terminoloji
37
2. Tanımı
39
a. Maddi/Yazısız Anayasa
40
b. Şekli/Yazılı Anayasa
43
3. Özellikleri
45
a. Anayasanın Üstünlüğü
46
b. Anayasanın Katılığı
49
c. Anayasanın Çerçeve Olması
50
d. Anayasanın İdeolojisi
53
B. Anayasanın Yapılması ve Değiştirilmesi
55
1. Anayasa Yapımı
57
a. Anayasa Yapma Yetkisinin Niteliği
58
b. Anayasa Yapma Yetkisinin Sınırı
62
ba. Mevcut Anayasa İle Bağlılık
62
bb. Anayasa Yapmanın Hukukiliği Sorunu
64
c. Anayasa Yapım Yöntemleri
69
ca. Kurucu Meclis Yöntemi
69
cb. Olağan Meclis Yöntemi
72
cc. Referandum Yöntemi
76
2. Anayasa Değişikliği
77
a. Anayasayı Değiştirme Yetkisinin Niteliği
77
b. Anayasayı Değiştirme Yetkisinin Sınırları
78
ba. Maddi Sınırlar
78
baa. Açık Maddi Sınırlar
79
bab. Örtülü Maddi Sınırlar
82
bb. Şekli Sınırlar
85
c. Anayasayı Değiştirme Yöntemi
86
ca. Teklif Aşaması
86
caa. Halkın Teklifi
86
cab. Milletvekillerinin Teklifi
88
cb. Karar Aşaması
88
cba. Görüşmeler
89
cbb. Oylamalar
90
cc. Yayımlama Aşaması
93
cd. Onaylama Aşaması
98
d. Anayasa Değişikliklerinin Denetimi
100
da. Esas Denetimi
101
db. Şekil Denetimi
103
II. ANAYASACILIK HAREKETLERİ
107
A. Anayasacılık Kavramı
107
B. Temel Anayasacılık Hareketleri
110
1. Liberal Anayasacılık
110
a. Liberal Anayasacılığın Gelişimi
110
aa. Liberal Maddi Anayasacılık
110
ab. Liberal Şekli Anayasacılık
115
b. Liberal Anayasacılığın Unsurları
118
ba. Milli Egemenlik
119
bb. Kuvvetler Ayrılığı
121
bc. Bireycilik
123
bd. Liberal Demokrasi
125
be. Serbest Piyasa Ekonomisi
126
2. Sosyalist Anayasacılık
127
a. Sosyalist Anayasacılığın Gelişimi
128
aa. Sosyalist Maddi Anayasacılık
128
ab. Sosyalist Şekli Anayasacılık
132
b. Sosyalist Anayasacılığın Unsurları
136
ba. Halk Egemenliği
136
bb. Demokratik Merkeziyetçilik
137
bc. Kolektivizm
139
bd. Sosyalist Demokrasi
140
be. Sosyalist Ekonomik Sistem
143
3. İslami Anayasacılık
146
a. İslami Anayasacılığın Gelişimi
147
aa. İslami Maddi Anayasacılık
147
ab. İslami Şekli Anayasacılık
150
b. İslami Anayasacılığın Unsurları
155
ba. Allah’ın Egemenliği
155
bb. Kuvvetler Ayrılığı
156
bc. Ümmetçilik
159
bd. İslami Demokrasi
160
be. İslam Ekonomik Sistemi
163
III. OSMANLI–CUMHURİYET DÖNEMİ ANAYASAL GELİŞMELERİ
165
A. Mutlak Monarşi Dönemi: Maddi Anayasal Gelişmeler
166
1. Devletin Varlık Unsurları
167
a. Osmanlı’da Egemenlik Anlayışı
167
b. Osmanlı Millet Sistemi
170
c. Osmanlı Arazi Sistemi
172
2. Devletin Ana Teşkilatı
173
a. Osmanlı Merkez Teşkilatı
173
aa. Padişah
174
ab. Danışma Meclisleri
176
b. Osmanlı Taşra Teşkilatı
179
c. Osmanlı Yargı Teşkilatı
181
3. Anayasal Nitelikte Belgeler
184
a. 1808 Sened–i İttifak
184
b. 1839 Tanzimat Fermanı
190
c. 1856 Islahat Fermanı
193
d. 1875 Adalet Fermanı
195
B. Meşruti Monarşi Dönemi: 1876 Kanun–i Esasi
196
1. Hazırlanışı
197
a. Yapım Koşulları
197
b. Yapım Yöntemi
200
2. Kanun–i Esasi’nin Temel Özellikleri
201
a. Devletin Temel İlkeleri
201
b. Devletin Temel Organları
203
ba. Yasama Organı
203
bb. Yürütme Organı
204
bc. Yargı Organı
206
c. Temel Hak ve Hürriyetler
206
3. 1909 Değişiklikleri: İkinci Meşrutiyet
207
C. Cumhuriyet Dönemi: 1921, 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları
218
1. 1921 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu
219
a. Hazırlanışı
219
aa. Yapım Koşulları
219
ab. Yapım Yöntemi
232
b. 1921 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu’nun Temel Özellikleri
235
ba. Devletin Temel İlkeleri
236
bb. Devletin Temel Organları
237
bba. Yasama Organı
237
bbb. Yürütme Organı
238
bbc. Yargı Organı
241
c. Anayasa Değişikliği: Cumhuriyetin İlanı
242
2. 1924 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu
247
a. Hazırlanışı
247
aa. Yapım Koşulları
247
ab. Yapım Yöntemi
247
b. 1924 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu’nun Temel Özellikleri
249
ba. Devletin Temel İlkeleri
249
bb. Devletin Temel Organları
254
bba. Yasama Organı
254
bbb. Yürütme Organı
255
bbc. Yargı Organı
257
bc. Temel Hak ve Hürriyetler
258
c. Çok Partili Dönem
259
3. 1961 Anayasası
265
a. Hazırlanışı
265
aa. Yapım Koşulları
265
ab. Yapım Yöntemi
268
b. 1961 Anayasası’nın Temel Özellikleri
270
ba. Devletin Temel İlkeleri
270
bb. Temel Hak ve Hürriyetler
272
bc. Devletin Temel Organları
273
bca. Yasama Organı
273
bcb. Yürütme Organı
274
bcc. Yargı Organı
274
c. 1971–1973 Anayasa Değişiklikleri
275
4. 1982 Anayasası
279
a. Hazırlanışı
279
aa. Yapım Koşulları
280
ab. Yapım Yöntemi
280
b. 1982 Anayasası’nın Temel Özellikleri
281
ba. Devletin Temel İlkeleri
282
bb. Temel Hak ve Hürriyetler
284
bc. Devletin Temel Organları
285
bca. Yasama Organı
285
bcc. Yürütme Organı
285
bd. Yargı Organı
287
c. 1982 Anayasası’nda Yapılan Değişiklikler
287
İKİNCİ BÖLÜM
DEVLETİN UNSURLARI, ŞEKİLLERİ VE İLKELERİ
I. DEVLET KAVRAMI VE DEVLETİN UNSURLARI
293
A. Devlet Kavramı
293
1. Devletin Maddi Varlığı
294
a. Aile Teorisi
295
b. Kuvvet ve Mücadele Teorisi
296
c. Ekonomik Teori
297
d. Biyolojik Teori
298
e. Sözleşme Teorisi
299
2. Devletin Hukuki Kişiliği
300
a. Farazi Kişilik Teorisi
302
b. Hukuki Kişilik Teorisi
302
c. Gerçek Kişilik Teorisi
303
3. Devletin Teşkilatı
304
a. İradeci Pozitivizm Teorisi
304
b. Normativist Pozitivizm Teorisi
305
B. Devletin Unsurları
307
1. İnsan Unsuru
307
a. İnsan Unsuruna İlişkin Temel Ayrımlar
307
aa. Millet – Halk Ayrımı
307
ab. Çoğunluk – Azınlık Ayrımı
309
ac. Vatandaş–Yabancı Ayrımı
311
aca. Vatandaşlık Tanımı
311
acb. Vatandaşlığın Kazanılması
312
acc. Yabancılık Statüsü
314
b. Milletin Varlık Unsurları
315
ba. Objektif Unsurlar
316
bb. Sübjektif Unsurlar
318
c. Osmanlı–Cumhuriyet Dönemi Anayasalarında Millet
319
2. Ülke Unsuru
323
a. Ülke Kavramı
323
b. Ülkenin Sınırları
324
c. Ülkenin Bölünmez Bütünlüğü
326
3. Egemenlik Unsuru
329
a. Egemenlik Kavramı ve Nitelikleri
329
b. Egemenliğin Kapsamı
331
ba. İç Egemenlik
331
bb. Dış Egemenlik
332
c. Egemenliğin Kaynağı ve Sahibi
333
ca. Dini Egemenlik
333
caa. Egemenlik Doğrudan Tanrı’dan Gelir Görüşü
336
cab. Egemenlik Halk Aracılığı İle Tanrı’dan Gelir Görüşü
338
cb. Dünyevi Egemenlik
339
cba. Milli Egemenlik
339
cbb. Halk Egemenliği
341
d. Egemenliğin Sınırlanması
343
da. İlahi Yasa Görüşü
344
db. Doğal Yasa Görüşü
345
dc. Pozitif Yasa Görüşü
346
II. DEVLET ŞEKİLLERİ
347
A. Egemenlik Yetkilerinin Kaynağı Bakımından Devlet Şekilleri
347
1. Cumhuriyet
348
2. Monarşi
350
B. Egemenlik Yetkilerinin Paylaşımı Bakımından Devlet Şekilleri
352
1. Üniter Devlet
353
a. Tanımı
353
b. Üniter Devletin Özellikleri
355
ba. Egemenlik Yetkilerinin Yatay Paylaşımı
355
bb. İdari Özerklik
356
bc. Hukuk Düzeninin Birliği
360
bd. Yerinden Yönetim
361
2. Federal Devlet
363
a. Tanımı
363
b. Federal Devletin Özellikleri
366
ba. Egemenlik Yetkilerinin Dikey Paylaşımı
366
bb. Siyasi Özerklik
368
bc. Federal Hukukun Üstünlüğü
370
bd. Federal Yönetime Katılım
370
3. Bölgeli Devlet
371
a. Tanımı
372
b. Bölgeli Devletin Özellikleri
373
ba. Yasama Yetkisinin Bölge Düzeyinde Paylaşımı
373
bb. Bölgesel Siyasi Özerklik
375
bc. Merkezi Hukukun Üstünlüğü
377
bd. Merkezi Yönetime Katılım
378
III. DEVLETİN TEMEL İLKELERİ
379
A. Demokratik Devlet İlkesi
381
1. Demokrasi Kavramı
381
2. Demokratik Devletin Temel Unsurları
383
a. Halkın Halk İçin Yönetimi
383
aa. Temsili Demokrasi
384
ab. Doğrudan Demokrasi
385
ac. Katılımcı Demokrasi
388
b. Siyasi Partiler
390
ba. Siyasi Partilerin Tanımı
394
bb. Siyasi Partilerin Hukuki Niteliği
397
bc. Siyasi Partilerin Kuruluşu
399
bd. Siyasi Parti Sistemleri
401
bda. Çok Parti Sistemi
401
bdb. Tek Parti Sistemi
403
c. Serbest Seçimler
403
ca. Seçme ve Seçilme Hakkı
404
caa. Olumlu Koşullar
406
cab. Olumsuz Koşullar
406
cb. Seçimin Temel İlkeleri
411
cba. Genel Oy
412
cbb. Eşit Oy
413
cbc. Gizli Oy
415
cbd. Serbest Oy
416
cbe. Doğrudan Oy
419
cbf. Seçimlerin Düzenli Yapılması
421
cbg. Yargı Gözetim ve Denetimi
421
cc. Seçim Sistemleri
423
cca. Çoğunluk Sistemi
424
ccaa. Tek İsimli Tek Turlu Çoğunluk Sistemi
424
ccab. Tek İsimli İki Turlu Çoğunluk Sistemi
425
ccac. Listeli Çoğunluk Sistemi
425
ccb. Nispi Temsil Sistemi
426
ccba. Klasik Nispi Temsil Sistemi
427
ccbb. Devredilebilir Tek Oy Sistemi
428
ccbc. d’Hondt Sistemi
429
B. Laik Devlet İlkesi
429
1. Din ve Devlet İlişkileri
430
a. Teokratik Devlet Modeli
430
b. Marksist Devlet Modeli
432
c. Seküler/Laik Devlet Modeli
433
ca. Resmi Din Modeli
437
cb. Özel Statülü Din Modeli
441
cc. Dine Yer Vermeme Modeli
443
2. Laik Devletin Temel Unsurları
448
a. Din ve İnançlara Saygı
448
aa. Din ve Vicdan Özgürlüğünün Tanınması
449
ab. Din ve İnançlar Arasında Hoşgörüsüzlük ve Ayrımcılık Yapılmaması
450
ac. Bir Dinin Eğitiminin Zorunlu Kılınmaması
454
b. Hukuk Düzeninin Dine Dayanmaması
458
c. Dini Kurumların Bağımsız Olması
463
C. Hukuk Devleti İlkesi
467
1. Hukuk Devleti Kavramı
467
2. Hukuk Devletinin Temel Unsurları
471
a. Hukukun Üstünlüğü
471
b. Hukuk Önünde Hesap Verebilirlik
473
c. Hukuk Güvenliği
476
D. Sosyal Devlet İlkesi
480
1. Sosyal Devlet Kavramı
480
2. Sosyal Devletin Temel Unsurları
483
a. Asgari Yaşam Standardı
483
b. Sosyal Adalet
485
c. Sosyal Güvenlik
486
d. Planlama
487
3. Devletin İktisadî ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları
490
E. Eşitlik İlkesi
490
1. Eşitlik Kavramı
492
a. Şekli Eşitlik
494
b. Maddi Eşitlik
495
2. Eşitlik İlkesine Aykırılığın Unsurları
497
a. Durumlarda Benzerlik
498
b. Farklı Muamele
498
c. Objektif ve Makul Neden
501
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İNSAN HAKLARI
I. GENEL OLARAK İNSAN HAKLARI
505
A. İnsan Hakları Kavramı
505
1. İnsan Hakları Terminolojisi
506
2. İnsan Haklarının Tanımı
508
a. Doğal Haklar Görüşü
508
b. Pozitif Haklar Görüşü
513
3. İnsan Haklarının Özellikleri
515
a. Doğumla Kazanılma
515
b. İnsan Doğasından Kaynaklanma
516
c. Devredilmez ve Vazgeçilmez Olma
516
d. Evrensel Olma
517
B. İnsan Hakları Hukukunun Kaynakları
519
1. Asıl Kaynaklar
520
a. Anayasalar
520
b. İnsan Hakları Sözleşmeleri
521
c. Örf ve Adet Hukuku
523
d. Hukukun Genel İlkeleri
525
2. Yardımcı Kaynaklar
526
a. Uluslararası Örgütlerin Kararları
526
b. Yargı Kararları
527
c. Bilimsel Görüşler
529
C. İnsan Haklarının Normatif Yapısı
530
1. İnsan Haklarının Konusu
530
a. İnsan Haklarının Norm Alanı
530
b. İnsan Haklarının Sınıflandırılması
532
ba. Kişisel ve Siyasal Haklar
533
bb. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar
534
bc. Haklar ve Ödevler
535
2. İnsan Haklarının Öznesi
536
a. Gerçek Kişiler
537
b. Tüzel Kişiler
540
c. Kişi Toplulukları
542
3. İnsan Haklarının Yükümlüsü
544
a. Devletin Genel Yükümlülükleri
545
aa. İnsan Haklarına Saygı
546
ab. Uygulama
547
ac. Koruma
548
b. Devletin Hak İhlalinde Yükümlülükleri
549
ba. Negatif – Pozitif Yükümlülük
549
bb. Dikey – Yatay Etki
551
II. İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
553
A. Evrensel Koruma: Birleşmiş Milletler Sistemi
554
1. Sözleşme Dışı Denetim Mekanizmaları
557
a. Sözleşme Dışı Denetim Organı: İnsan Hakları Konseyi
558
b. Sözleşme Dışı Denetim Yöntemleri
560
ba. Şikâyet Yöntemi
560
bb. Özel Yöntemler
562
bc. Evrensel Periyodik Gözden Geçirme Yöntemi
565
2. Sözleşme İçi Denetim Mekanizmaları
567
a. Sözleşme İçi Denetim Organları: İnsan Hakları Komiteleri
570
b. Sözleşme İçi Denetim Yöntemleri
571
ba. Rapor Yöntemi
572
bb. Şikâyet Yöntemi
574
bc. Soruşturma Yöntemi
575
bd. Ziyaret Yöntemi
576
B. Bölgesel Koruma: Avrupa Konseyi Sistemi
577
1. Avrupa Konseyi Sözleşme Dışı Denetim Mekanizmaları
578
a. Avrupa Konseyi Ana Organları
579
b. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Yardımcı Organları
580
ba. İnsan Hakları Komiseri
580
bb. Hukuk İşleri ve İnsan Hakları Komitesi
582
bc. Irkçılık ve Hoşgörüsüzlüğe Karşı Avrupa Komisyonu
582
bd. Eşitlik ve Ayrımcılığa Karşı Komite
584
2. Avrupa Konseyi Sözleşme İçi Denetim Mekanizmaları
584
a. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
585
aa. Denetim Organı: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
589
ab. Denetim Yöntemi
592
aba. Devlet Başvurusu
592
abb. Bireysel Başvuru
593
abba. Usule İlişkin Kabul Edilebilirlik Kriterleri
594
abbb. Mahkemenin Yargı Yetkisine İlişkin Kabul Edilbilirlik Kriterleri
597
abbc. Esasa İlişkin Kabul Edilbilirlik Kriterleri
603
abbd. Usule İlişkin Bazı Özel Kurallar
605
abbe. Kararların Kesinleşmesi ve Bağlayıcılığı
606
b. Avrupa Sosyal Şartı
609
ba. Denetim Organı: Avrupa Sosyal Haklar Komitesi
610
bb. Denetim Yöntemleri
611
bba. Rapor Yöntemi
611
bbb. Toplu Şikâyet Yöntemi
612
c. Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi
614
ca. Denetim Organı: Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi
615
cb. Denetim Usulü: Ziyaretlere Dayalı Denetim
615
C. Ulusal Koruma: İnsan Hakları Kurumları
617
1. Kamu Denetçiliği Kurumu
620
a. Oluşumu
624
b. Görev ve Yetkileri
626
c. Kararları
627
2. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu
628
a. Oluşumu
630
b. Görev ve Yetkileri
632
c. Kararları
634
III. TÜRKİYE’DE TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN GENEL REJİMİ
636
A. Temel Hak ve Hürriyetlerin Niteliği
636
B. Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması
637
1. Kanunilik İlkesi
640
a. Şekli–Maddi Kanun Ayrımı
641
b. Sınırlama–Düzenleme Ayrımı
646
2. Sebebe Bağlılık İlkesi
651
a. Hakkın Doğasından Kaynaklı Sebepler
651
b. Kamu Yararı İlkesinden Kaynaklı Sebepler
652
c. Anayasada Belirlenen Sebepler
653
ca. Genel Sınırlama Sebepleri
653
cb. Özel Sınırlama Sebepleri
655
d. Gizli Amaç Gütme Yasağı
658
3. Öz İlkesi
659
4. Ölçülülük İlkesi
661
5. Demokratik Toplum Düzeninin Gerekleri İlkesi
663
a. Demokratik Toplum Düzeninin Standartları
664
b. Zorlayıcı Toplumsal İhtiyaç
668
c. Orantılılık
671
6. Anayasanın Sözüne ve Ruhuna Uygunluk İlkesi
672
7. Laik Cumhuriyetin Gerekleri İlkesi
673
C. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılması Yasağı
676
1. Hakkın Kötüye Kullanılması Kavramı
678
2. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılması Yasağının Unsurları
679
a. Temel Hakkın Kullanımı Unsuru
679
b. Amaç Unsuru
682
c. Menfaat ihlali Unsuru
683
3. Hakkın Kötüye Kullanılmasının Sonuçları
684
D. Olağanüstü Hal Yönetiminde Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması
685
1. Hürriyetlerin Sınırlanması – Durdurulması – Askıya Alınması Kavramları
687
2. Olağanüstü Yönetimde Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanmasının Koşulları
691
a. Olağanüstü Hal Yönetiminin Resmen İlanı
691
b. Milletlerarası Hukuktan Doğan Yükümlülüklerin İhlâl Edilmemesi
693
c. Sınırlamaların Durumun Gerektirdiği Ölçüde Olması
694
d. Dokunulmaz Haklar
696
E. Temel Hakların Sınırlanmasında Yabancıların Durumu
697
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
YASAMA ORGANI
I. GENEL OLARAK YASAMA ORGANI
703
A. Yasama Organının Yapısı
703
1. Tek veya Çift Meclislilik
704
2. Birinci Meclis ile İkinci Meclis Arasındaki Farklar
706
B. Yasama Organının İşlevleri
707
1. Temsil
709
2. Müzakere
712
3. Denetim
713
4. Yasama Yetkisi
715
a. Yasama İşlemleri
715
aa. Kanunlar
716
ab. Meclis Kararları
718
b. Yasama Yetkisinin Özellikleri
720
ba. Genellik
720
bb. Aslilik
721
bc. Devredilmezlik
722
II. TÜRKİYE’DE YASAMA ORGANI
724
A. Türkiye Büyük Millet Meclisinin Kuruluşu
724
1. Milletvekili Sayısı
724
2. Seçilme Yeterliliği
725
a. Vatandaşlık
727
b. Seçilme Yaşı
729
c. Eğitim
730
d. Askerlik
731
e. Kısıtlılık
733
f. Hükümlülük
735
fa. Seçilme Engeli Oluşturan Suç ve Cezalar
735
fb. Seçilme Engelinin Kaldırılması
738
g. Kamu Görevinden Çekilme
742
3. Seçim Dönemi
749
4. Seçimlerin Geriye Bırakılması
750
5. Ara Seçimler
752
6. Milletvekili Seçimi ve Usulü
756
a. Seçim Çevreleri ve Çıkaracağı Milletvekili Sayısı
757
b. Milletvekili Adaylığı
759
ba. Bağımsız Adaylık
760
bb. Siyasi Parti Adaylığı
762
bba. Ön Seçim Yöntemi
763
bbb. Parti Organlarınca Belirleme Yöntemi
764
c. Seçim İttifakı
765
d. Seçim Sistemi
767
7. Seçimlerin Genel Yönetim ve Denetimi
771
a. Yüksek Seçim Kurulunun Oluşumu
773
b. Yüksek Seçim Kurulunun Görev ve Yetkileri
776
c. Yüksek Seçim Kurulu ve Kararlarının Hukuki Niteliği
779
B. TBMM Üyelerinin Hukuki Statüsü
785
1. Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması
786
2. Milletvekili Andı
788
3. Üyelikle Bağdaşmayan İşler
794
4. Yasama Bağışıklığı
798
a. Yasama Sorumsuzluğu
802
aa. Sorumsuzluğun Amacı
802
ab. Sorumsuzluğun Kapsamı
803
aba. Sağladığı Koruma Bakımından Kapsam
803
abb. Kişi Bakımından Kapsam
806
abc. Konu Bakımından Kapsam
808
abd. Yer Bakımından Kapsam
808
b. Yasama Dokunulmazlığı
810
ba. Dokunulmazlığın Amacı
811
bb. Dokunulmazlığın Kapsamı
811
bba. Kişi Bakımından Kapsam
811
bbb. Konu Bakımından Kapsam
812
bbc. Zaman Bakımından Kapsam
815
bc. Dokunulmazlığın İstisnaları
817
bca. Suçüstü Hali
817
bcb. Anayasanın 14’üncü Maddesindeki Durumlar
818
bd. Dokunulmazlığın Kaldırılması
823
5. Milletvekilliğinin Sona Ermesi
825
a. Milletvekilliğini Sona Erdiren Genel Sebepler
826
aa. Ölüm
826
ab. Seçimlerin Yenilenmesi
826
ac. Tam Kanunsuzluk
827
ad. Yürütme Organına Seçilme
833
b. Milletvekilliğinin Düşme Sebepleri
833
ba. İstifa
835
bb. Kesin Hüküm Giyme ve Kısıtlanma
836
bc. Bağdaşmaz Görevi Sürdürme
838
bd. Devamsızlık
838
6. Dokunulmazlık ve Düşme Kararlarının İptal İstemi
842
7. Milletvekilliği Ödenek ve Yollukları
844
C. TBMM’nin İç Yapısı ve Çalışma Düzeni
846
1. İçtüzük
846
a. İçtüzüğün Hukuki Niteliği
847
b. İçtüzüğün Normlar Hiyerarşisindeki Yeri
848
c. İçtüzüğün Denetlenmesi
849
2. Başkanlık Divanı
854
3. Siyasi Parti Grupları
856
4. Komisyonlar
858
5. Danışma Kurulu
860
6. Meclisin Toplanması ve Tatili
860
a. Olağan/Çağrısız Toplantılar
861
b. Olağanüstü/Çağrılı Toplantı
863
7. Toplantı ve Karar Yeter Sayısı
864
D. TBMM’nin Görev ve Yetkileri
867
1. Kanunların Yapılması
868
a. Kanun Teklifi
869
b. Genel Kurulda Görüşme
874
c. Cumhurbaşkanınca Yayımlanma
876
2. Özel Nitelikli Kanunlar
878
a. Bütçe ve Kesinhesap Kanunu
878
aa. Bütçe Kanunu
878
ab. Kesinhesap Kanunu
883
b. Milletlerarası Andlaşmaların Uygun Bulunması Kanunu
884
ba. Andlaşmaların Onaylanması
886
bb. Andlaşmaların Sona Erdirilmesi
891
bc. Onaylamanın Uygun Bulunması Bakımından Andlaşmalar
895
bca. Uygun Bulma Kanunu Gereken Andlaşmalar
895
bcb. Uygun Bulma Kanunu Gerekmeyen Andlaşmalar
895
bd. Andlaşmaların İç Hukuktaki Yeri
897
bda. Andlaşmaların İç Hukuktaki Yerine İlişkin Genel Kural
897
bdb. İnsan Hakları Andlaşmalarının İç Hukuktaki Yerine İlişkin Özel Kural
899
be. Andlaşmaların Anayasaya Uygunluk Denetimi
902
c. Genel ve Özel Af Kanunları
904
ca. Af Yetkisinin Hukuki Niteliği
907
cb. Genel ve Özel Af Ayrımı
910
d. Para Basılmasına Karar Vermek
912
3. Savaş İlanına Karar Vermek
913
4. Bilgi Edinme ve Denetim
915
a. Yazılı Soru
918
b. Genel Görüşme
919
c. Meclis Araştırması
920
d. Meclis Soruşturması
921
da. Meclis Soruşturması Açılması
922
daa. Soruşturma Açma Yetkisi
922
dab. Soruşturma Açılacak Kişiler
923
db. Meclis Soruşturması Komisyonunun Kuruluşu
924
dc. Yüce Divana Sevk Kararı
925
BEŞİNCİ BÖLÜM
YÜRÜTME ORGANI
I. GENEL OLARAK YÜRÜTME ORGANI
929
A. Yürütme Organının Yapısı
929
1. Tek Yapılı Yürütme: Başkanlık Sistemi
930
a. Yetki: Başkanın Yürütmede Tek Yetkili Olması
931
b. Oluşum: Başkanın Doğrudan Halk Tarafından Seçilmesi
933
c. Sorumluluk: Başkanın Halka Karşı Sorumlu Olması
936
2. İki Yapılı Yürütme
937
a. Parlamenter Sistem
938
aa. Yetki: Yürütme Yetkisinin Devlet Başkanı ve Bakanlar Kuruluna Ait Olması
939
ab. Oluşum: Hükümetin Yasama Organı İçinden ve Güvenoyuna Dayalı Kurulması
942
ac. Sorumluluk: Hükümetin Yasama Organına Karşı Sorumlu Olması
944
b. Yarı Başkanlık Sistemi
946
ba. Yetki: Cumhurbaşkanının Yürütmede Etkin Olması
947
bb. Oluşum: Cumhurbaşkanının Doğrudan Halk Tarafından Seçilmesi
947
bc. Sorumluluk: Hükümetin Yasama Organına Karşı Sorumlu Olması
948
3. Ortaklaşa Yürütme: Meclis Hükümeti Sistemi
949
a. Yetki: Yasama ve Yürütme Yetkisinin Mecliste Toplanması
950
b. Oluşum: Yürütme Kurulunun Meclis Tarafından Seçilmesi
951
c. Sorumluluk: Yürütme Kurulunun Yasama Organına Karşı Sorumlu Olması
952
B. Yürütme Organının İşlevleri
953
1. Devleti Temsil
953
2. Genel Politikayı Belirlemek
955
3. Kamu Görevlilerini Seçmek ve Atamak
956
4. Düzenleme Yetkisi
960
a. Kararnameler
962
b. Düzenleyici İdari İşlemler
966
c. Düzenleyici İşlemlerin Özellikleri
967
ca. Kanuna Aykırı Olmama
967
cb. Kanuna Dayanma
967
II. TÜRKİYE’DE YÜRÜTME ORGANI
968
A. Cumhurbaşkanı
968
1. Cumhurbaşkanının Adaylığı ve Seçimi
969
a. Cumhurbaşkanının Nitelikleri
969
b. Cumhurbaşkanlığı Adaylığı
972
c. Cumhurbaşkanının Seçimi
974
d. Cumhurbaşkanının Görev Süresi
977
da. Göreve Başlama Zamanı
978
db. Görev Süresi ve Uzaması
979
2. Seçimlerin Yenilenmesi
983
a. Seçimin Başlangıcı ve Seçim Günü
984
b. Fesih Yetkisi
986
c. Birlikte Seçim Usulü
989
3. Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri
994
4. Cumhurbaşkanının Sorumluluğu
997
a. Siyasi Sorumluluk
998
b. Cezai Sorumluluk
1000
ba. Sorumluluğun Kapsamı
1001
bb. Soruşturma Usulü
1004
bc. Soruşturmanın Sonuçları
1008
5. Cumhurbaşkanına Vekâlet
1009
6. Cumhurbaşkanına Bağlı Kurumlar
1012
a. Milli Güvenlik Kurulu
1013
b. Devlet Denetleme Kurulu
1018
c. Diyanet İşleri Başkanlığı
1020
7. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar
1021
a. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Belirlenmesi
1021
b. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Sorumluluğu
1026
ba. Siyasi Sorumluluk
1026
bb. Cezai Sorumluluk
1027
8. Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
1029
a. Kararnamelerin Tarihsel Gelişimi
1029
b. Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
1032
ba. CBK’ların Hukuki Niteliği
1032
bb. CBK’ların Normlar Hiyerarşisindeki Yeri
1036
bc. Münhasır Alan
1037
bca. Münhasır Kanun Alanı
1038
bcb. Münhasır CBK Alanı
1039
bd. Yasama Yetkisinin Devredilmezliği Kuralı Bakımından CBK’lar
1044
be. CBK’ların Yargısal Denetimi
1049
bea. Konu Bakımından Yetki Yönünden İnceleme
1051
beb. İçerik Yönünden İncelenme
1054
bec. Hükümsüzlük İncelemesi
1054
c. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
1055
ca. OHAL CBK’larının Unsurları
1056
caa. Yetki Unsuru
1056
cab. Konu Unsuru
1058
cac. Yer Unsuru
1059
cad. Süre Unsuru
1060
cb. OHAL CBK’larının Yargısal Denetimi
1060
9. Olağanüstü Hal Yönetimi
1064
a. Olağanüstü Hal İlan Sebepleri
1066
b. Olağanüstü Hal İlan Yetkisi
1068
c. TBMM’nin Onay Yetkisi
1069
d. Olağanüstü Hal İlan Kararının Yargısal Denetimi
1071
B. İdare
1071
1. İdarenin Kuruluş Esasları
1072
a. İdarenin Bütünlüğü İlkesi
1072
aa. Hiyerarşi
1073
ab. İdari Vesayet
1074
b. İdarenin Kanuniliği İlkesi
1075
2. İdarenin Teşkilat Yapısı
1078
a. Merkezi İdare
1078
b. Mahalli İdareler
1079
3. İdarenin Yargısal Denetimi
1081
a. İdari Yargı Denetiminin Kapsamı
1081
b. Yargı Denetimine Kapalı İşlemler
1082
c. Yürütmenin Durdurulması Kararı
1084
4. Kamu Hizmeti Görevlileri
1085
a. Kamu Hizmeti
1085
b. Kamu Görevlileri
1086
5. Kamu Görevlilerinin Görev ve Sorumlulukları
1088
a. Sadakat Yükümlülüğü
1088
b. Disiplin İşlemleri
1089
c. Ceza Soruşturması
1090
d. Tazminat Davası ve Rücu Hakkı
1091
e. Kanunsuz Emir
1092
6. Anayasal Hizmet Yönünden Yerinden Yönetim Kurum ve Kuruluşları
1093
a. Yükseköğretim Kurumları ve Üst Kuruluşları
1093
b. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
1099
c. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
1100
d. Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları
1101
ALTINCI BÖLÜM
YARGI ORGANI
I. GENEL OLARAK YARGI ORGANI
1105
A. Yargı Organının Yapısı
1105
1. Yargı Birliği Sistemi
1105
2. Yargı Ayrılığı Sistemi
1106
B. Yargı Yetkisi ve Özellikleri
1107
1. Bağımsız ve Tarafsız Yargı Yeri Tarafından Kullanılması
1107
2. Özel Yargılama Usulü İzlenmesi
1109
3. Hukuki Uyuşmazlıkların Kesin Hükme Bağlanması
1109
C. Yargıya İlişkin Temel İlkeler
1110
1. Adil Yargılanma
1110
a. Adil Yargılanmanın Genel Unsurları
1111
b. Ceza Yargılamasına Özel Güvenceler
1114
ba. Masumiyet Karinesi
1114
bb. Savunma Hakkına İlişkin Güvenceler
1116
2. Kanunî Hâkim Güvencesi
1117
3. Suç ve Cezalara İlişkin İlkeler
1120
a. Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz
1120
b. Ceza Sorumluluğu Şahsidir
1122
4. Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı
1123
a. Bağımsızlık–Tarafsızlık Ayrımı
1124
b. Bireysel–Kurumsal/ İç–Dış Bağımsızlık Ayrımı
1125
II. TÜRKİYE’DE YARGI TEŞKİLATI
1129
A. Yüksek Mahkemeler
1130
1. Anayasa Mahkemesi
1131
2. Yargıtay
1131
3. Danıştay
1132
4. Uyuşmazlık Mahkemesi
1133
B. Sayıştay
1134
1. Sayıştayın Kuruluşu
1134
2. Sayıştayın Görev ve Yetkileri
1136
3. Sayıştay Kararlarının Hukuki Niteliği
1137
C. Hâkimler ve Savcılar Kurulu
1139
1. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun Kuruluşu
1142
2. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun Görev ve Yetkileri
1148
III. GENEL OLARAK ANAYASA YARGISI
1150
A. Anayasa Yargısı Sistemleri
1151
1. Genel Mahkeme Sistemi
1151
2. Özel Mahkeme Sistemi
1152
B. Denetim Türleri
1154
1. Denetim Yapan Organlar Bakımından
1154
a. Yargı Dışı Denetim
1154
b. Yargısal Denetim
1155
2. Denetimin Zamanı Bakımından
1156
a. Ön Denetim
1156
b. Sonradan Denetim
1157
C. Anayasaya Uygunluk Denetiminin Kapsamı
1158
1. Norm Denetimi
1158
a. Yasal Düzenlemelerin Denetimi
1158
b. Yasama İhmalinin Denetimi
1158
2. Yetki İhtilaflarının Çözümü
1163
3. Bireysel Başvuru
1164
D. Anayasaya Uygunluk Denetiminde Ölçü Normlar
1164
1. Doğrudan Ölçü Norm
1164
2. Destek Ölçü Norm
1166
IV. TÜRKİYE’DE ANAYASA YARGISI
1170
A. Anayasa Yargısının Tarihsel Gelişimi
1170
B. Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
1172
1. Üyelerin Nitelikleri
1172
2. Üyelerin Belirlenmesi
1173
3. Üyelik Süresi ve Teminatı
1176
4. Teşkilat Yapısı
1178
C. Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri
1179
1. Norm Denetimi
1180
a. İptal Davası
1180
aa. İptal Davasına Konu Normlar
1181
ab. İptal Davası Açma Hakkı Olan Kişiler
1181
ac. İptal Davası Açma Süresi
1183
ad. İptal Davası Açma Usulü
1184
b. İtiraz Yolu
1184
ba. Mahkemede Görülmekte Olan Dava
1185
baa. Mahkeme
1186
bab. Dava
1188
bac. Derdestlik
1190
bb. Davada Uygulanacak Kural
1190
bba. Davada Uygulancak Kuralın Tespiti
1190
bbb. Sınırlama Sorunu
1192
bc. Anayasaya Aykırılığın Ciddî Görülmesi
1193
bca. Anayasaya Aykırılık İddiası
1193
bcb. Aykırılığın Ciddiliği
1193
bd. Beş Aylık Karar Süresi
1194
bda. Derece Mahkemesinin Bekletici Mesele Kararı
1194
bdb. Anayasa Mahkemesinin Beş Aylık Karar Verme Süresi
1195
be. Red Kararından Sonra On Yıllık Tekrar Başvuru Yasağı
1195
bea. Esastan Verilen Red Kararı
1196
beb. Aynı Kanun Hükmü Hakkında Başvuru
1197
bec. Tekrar Başvuru
1198
c. Norm Denetiminin Kapsamı
1203
ca. Şekil Yönünden Denetim
1203
caa. Kanunların ve TBMM İçtüzüğü’nün Şekil Yönünden Denetimi
1204
cab. CBK’ların Şekil Yönünden Denetimi
1205
cb. Esas Yönünden Denetim
1207
d. Anayasa Mahkemesi Kararlarının Özellikleri
1209
da. Kararların Kesinliği ve Bağlayıcılığı
1213
db. İptal Kararlarının Gerekçesi Yazılmadan Açıklanmaması
1215
dc. Kanun Koyucu Gibi Hareket Etmeme
1218
dd. İptal Kararlarının Yürürlüğü
1220
dda. İptal Kararının Yürürlük Tarihini Erteleme
1220
ddb. İptal Kararları Geriye Yürümez
1222
ddc. Yürürlüğü Durdurma Kararı
1224
2. Siyasi Partilerin Denetimi
1228
a. Siyasi Partilerin Dağılması ve Kapanması
1229
aa. Kendiliğinden Dağılma
1229
ab. Kapanma Kararı
1232
b. Siyasi Parti Yasakları ve Kapatılması
1234
ba. Uluslararası Standartlar
1234
baa. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
1235
bab. Venedik Kriterleri
1237
bb. 1982 Anayasası’nda Kapatma Rejimi
1239
bba. Kapatma Davasının Hukuki Niteliği
1240
bbb. Kapatma ve Devlet Yardımından Yoksun Bırakılma Nedenleri
1244
bbc. Kapatma Davasının Usulü
1247
bbca. Dava Açma Yetkisi
1247
bbcb. Yargılama Usulü
1248
bbcc. Kapatma Kararının Hukuki Sonuçları
1250
bbd. Kapatma Davasında Tedbir Kararı Verilmesi
1251
c. Siyasi Partilerin Mali Denetimi
1254
ca. Siyasi Partilerin Gelir ve Giderleri
1255
caa. Özel Gelirler
1255
cab. Devlet Yardımı
1255
cb. Mali Denetim Usulü ve Yaptırımlar
1257
3. Yüce Divan Yargılaması
1259
a. Yüce Divan Yargılamasının Hukuki Niteliği
1259
b. Yüce Divanda Yargılanacak Kişiler
1261
c. Yüce Divan Yargılamasının Konusu
1264
d. Yargılama Usulü
1265
4. Bireysel Başvuru
1266
a. Bireysel Başvurunun Hukuki Niteliği
1267
b. Bireysel Başvuru Formunun Doldurulması
1269
c. Bireysel Başvurunun Yapılması
1272
d. Bireysel Başvurunun Ön İncelemesi
1273
e. Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları ve İncelenmesi
1274
ea. Zaman Bakımından Yetki
1274
eb. Süre Bakımından Yetki
1276
ec. Kişi Bakımından Yetki
1278
eca. Başvuru Hakkına Sahip Olan Kişiler
1278
ecb. Mağdur Olma Şartı
1283
ecba. Kişisellik, Güncellik ve Doğrudanlık
1284
ecbb. Halk Davası
1286
ecbc. Dolaylı Mağdur
1288
ecbd. Potansiyel Mağdur
1288
ed. Konu Bakımından Yetki
1290
eda. Bireysel Başvuruya Konu Haklar
1290
edb. Bireysel Başvuruya Kapalı Alanlar
1292
ee. Başvuru Yollarının Tüketilmesi
1298
eea. Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi
1298
eeb. Başvuru Yollarının Tüketilmesinin İstisnaları
1300
ef. Anayasal ve Kişisel Önemden Yoksun Olma ve Açıkça Dayanaktan Yoksunluk
1302
efa. Anayasal ve Kişisel Önemden Yoksun Olma
1302
efb. Açıkça Dayanaktan Yoksunluk
1304
f. Bireysel Başvuru Kararları
1305
fa. Esas Kararı
1305
faa. Esas Kararlarının İncelenmesi
1306
fab. İhlal Kararı ve Sonuçlarının Giderilmesi
1307
fb. Düşme Kararı
1315
fc. Tedbir Kararı
1316
fd. Pilot Kararı
1317
fda. Pilot Kararının Koşulları
1317
fdb. Pilot Karar Alma Usulü
1318
fdc. Pilot Kararda Alınması Gereken Tedbirler
1318
Kaynakça
1321
Kavram Dizini
1367
Yorum yaz
Bu kitaba henüz yorum yapılmamış.
Bonus Card ( Garanti - Teb - Denizbank - Şekerbank vb. )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.890,00 | 1.890,00 |
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.890,00 | 1.890,00 |
Diğer Kartlar
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.890,00 | 1.890,00 |
-
Yeni-%10
Satışta değil -
Yeni-%10
Satışta değil
-
-
Yeni-%3
Satışta değil
-
Yeni-%3
Satışta değil
-
Yeni-%10
Satışta değil
-
Yeni
Satışta değil
-
Yeni
Satışta değil
-
-%10
Satışta değil
-
Satışta değil
