Vergi İcra Hukuku

Ahmet Ak

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ 

7

İÇİNDEKİLER 

9

TABLOLAR LİSTESİ 

17

KISALTMALAR 

19

GİRİŞ 

21

BİRİNCİ BÖLÜM

VERGİ İCRA HUKUKUNUN KAMU HUKUKU İÇİNDEKİ YERİ

1. VERGİ İCRA HUKUKUNUN KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ 

25

1. Özel hukuk – Kamu hukuku ayrımı 

25

1. Mali hukuk 

26

1. Vergi icra hukukunun vergi hukuku içindeki yeri 

26

2. Kamu alacağının tanımı ve kapsamı 

28

1. Kamu alacağı tanımı 

28

1. Kamu alacağının kapsamı 

29

3. Özel Kanunlarda 6183 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu belirtilen

alacaklar 

30

4. Kamu alacaklarının tahsilinde temel ilkeler 

34

1. Borçluya kolaylık sağlanması ilkesi 

34

1. Hapis cezası uygulanmaması ilkesi 

35

1. Kamu alacağının tahsilinde iktisadilik ve güvence önlemleri ilkesi 

36

1. Para ile tatmin ilkesi 

36

5. Vergi tahsil yöntemlerinin gelişimi 

37

1. Bilinen ilk vergi tahsil yöntemleri 

37

1. Cumhuriyet döneminde vergi tahsil yöntemlerinin gelişimi 

38

1. Günümüzde kamu alacağının/ verginin tahsili 

39

1. Tahsil işleminin niteliği 

40

1. Tahsil işleminin unsurları 

41

1. Yetki unsuru 

41

1. Şekil unsuru 

42

1. Sebep unsuru 

42

1. Konu unsuru 

43

1. Amaç unsuru 

43

İKİNCİ BÖLÜM

KAMU ALACAKLARININ TAHSİLİNE İLİŞKİN USUL HÜKÜMLERİ

1. GENEL HÜKÜMLER 

45

1. Kamu Alacakları Kanunu’nun kapsamı (m.1) 

45

2. Kamu alacaklarına ilişkin kavramlar 

47

1. Kamu alacağı 

47

1. Kamu borçlusu veya borçlu 

47

1. Alacaklı kamu idaresi: 

47

1. Tahsil dairesi 

47

1. Mal 

47

1. Para cezaları 

48

1. Tahsil edilemeyen kamu alacağı 

48

1. Tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağı 

48

1. Takibat giderleri terimi 

48

3. Türk Ceza Kanunu’na göre para cezalarının tahsili ve hapse tahvili 

48

4. Kamu alacaklarının tahsilinde yetkili ve sorumlu tahsil dairesi 

50

5. İlgililerin tahsil dairesine yardım mecburiyeti (m.6) 

51

6. Borçlunun ölümü halinde takip ve tahsil (m.7) 

52

7. Mirasçıların kamu alacaklarının tahsil ve takibinde sorumluluğu 

54

1. Vergi Usul Kanunu’na (m.12) göre mirasçıların sorumluluğu 

54

1. Medeni Kanun’a (m.641) göre mirasçıların sorumluluğu 

54

1. 6183 Sayılı Kanun’a göre mirasçıların sorumluluğu 

56

1. Reddolunmuş mirasın İcra ve İflas Kanunu’na göre tasfiyesinin

durdurulması (m.180) 

57

8. Kamu alacaklarının takip ve tahsilinde tebliğler ve sürelerin

hesaplanması 

57

1. Tebliğler 

57

1. Süreler 

58

1. KAMU ALACAKLARININ KORUNMASI 

59

1. Teminat hükümleri (m.9) 

60

1. Vergi ziyaı 

60

1. Kaçakçılık suçları 

61

1. Birinci grup fiiller (18 ay ila 5 yıl hapis) 

61

1. İkinci grup filler. (2 ila 8 yıl hapis) 

62

1. Üçüncü grup filler (3 ila 8 yıl hapis) 

62

1. Teminat olarak kabul edilebilecek değerler (m.10) 

64

2. Şahsi kefalet (m11) 

66

3. Teminat hükmünde olan eşya (m.12) 

67

4. İhtiyati haciz (m.13) 

67

1. İhtiyati hacze dair genel hükümler 

67

1. İhtiyati hacze itiraz / İhtiyati haczin kaldırılması (m.15–16) 

70

5. İhtiyati tahakkuk (m.17) 

70

6. Kamu alacaklarında rüçhan hakkı (m.21) 

74

1. İcra ve İflas Kanunu’na göre hacze iştirak dereceleri (m.100) 

77

1. Rüçhan hakkı uygulamasında özellikli durumlar 

80

7. Kamu alacaklarında sorumluluk hükümleri 

82

1. Kamu alacaklarını kesip ödemek zorunda olanların sorumluluğu

(m.22) 

82

1. Kamu alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem

yapanların sorumlulukları (m.22/A) 

82

1. Limited şirket ortaklarının sorumluluğu (m.35) 

85

1. Kanuni temsilcilerin sorumluluğu (mük.m.35) 

86

1. Temsil ve temsilci kavramı 

87

1. Temsil yetkisinin sınırı 

88

1. Tasfiye Memurları veya tasfiyeyi yürütenlerin sorumluluğu (m.32–33) 

90

8. Ortaklığın feshini isteme 

91

9. Birleşme, devir, bölünme ve şekil değiştirme hallerinde kamu

alacaklarında sorumluluk (m.36) 

93

1. Birleşme (m.18) 

94

1. Devir, bölünme ve hisse değişimi (m.19) 

94

10. Tahsil edilen kamu alacaklarından yapılacak reddiyat sebebiyle

mahsuplar (m.23) 

96

11. Vergi borcu nedeniyle yurt dışına çıkış yasağı 

99

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

HÜKÜMSÜZ SAYILAN TASARRUFLAR VE İPTAL DAVASI

1. KAMU ALACAKLARININ TAHSİLİNDE HÜKÜMSÜZ TASARRUFLAR VE İPTAL

DAVASI 

101

1. İvazsız tasarrufların hükümsüzlüğü (m.27) 

102

2. Hükümsüz sayılan diğer tasarruflar (m.29) 

102

3. Kamu alacağının tahsiline imkân bırakmamak maksadıyla yapılan

tasarruflar (m.30) 

103

1. KAMU ALACAKLARININ TAHSİLİNDE HÜKÜMSÜZ TASARRUFLARIN İPTALİ

DAVASI 

103

1. İptal davası açılacak yargı merci 

103

2. İptal davasının açılma koşulları – Aciz hali (m.75) 

103

3. İptal davasında zamanaşımı (m.26) 

104

4. İptal davasının niteliği (m.31) 

104

5. İptal davasında davalı / muhatap (m.35) 

106

6. Üçüncü şahısların hakları ve mecburiyetleri (m.31) 

107

7. Özel hukuk alacaklarında iptal davası 

107

1. İptal davası ve davacılar 

107

1. İvazsız tasarrufların butlanı (m.278) 

107

1. Acizden dolayı butlan (m.279) 

108

1. Zarar verme kastından dolayı iptal (m.280) 

108

1. İptal davalarında yargılama usulü (m.281) 

109

1. İptal davasında davalı (m.282) 

110

1. İadenin kapsamı (m.283) 

110

1. Hak düşürücü süre (m.284) 

110

1. Borç ödemeden aciz vesikası 

110

1. Hükümsüz sayılan tasarruflar ile özel hukuk alacaklarında

tasarrufun iptali davasının karşılaştırılması 

111

8. Hükümsüz sayılan tasarrufların iptali davası ile tasarrufun iptali davası

arasındaki farklar 

114

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

KAMU ALACAKLARININ ÖDENMESİ

1. KAMU ALACAKLARININ ÖDENMESİ 

117

1. Ödeme zamanı ve önce ödeme (m.37) 

117

2. Ödeme yeri ve ödeme şekli makbuz(m.39,40) 

124

3. Tahsil dairesinin yetkili ve sorumlu memurları 

125

4. Ödeme süresinin uzaması 

126

5. Hususi (özel) ödeme şekilleri (m.41) 

126

6. Borçlunun rızaen yaptığı ödemenin mahsup edileceği alacaklar (m.47) 

129

1. KAMU ALACAĞININ TECİLİ 

131

1. Tecil (m.48) 

131

1. Tecilde uygulanacak tecil faizi 

132

1. Tecilde teminat isteme 

132

1. Tecilde teminat yerine geçen uygulamalar 

132

1. Tecil uygulamasının şartları ve tecil faizi hesabı 

133

2. Vergiye uyumlu mükelleflerin borçlarının tecili (m.48/A) 

136

3. Tecil edilmiş kamu alacağı ile ilgili olarak yürütmenin durdurulması

karar verilmesi (m.49) 

139

III. KAMU ALACAKLARININ CEBREN TAHSİLİNDE GECİKME ZAMMI 

140

1. Gecikme Zammı, Nispet ve Hesabı (m.51) 

140

1. Gecikme zammının hesaplanması 

141

1. Gecikme zammının uygulanma süresi 

143

2. Köylerde gecikme zammı uygulaması 

145

3. Gecikme Faizi 

146

1. CEBREN TAHSİL VE TAKİP ŞEKİLLERİ 

149

1. Ödeme emri (m.55) 

149

1. Hapisle tazyik 

150

1. Mal bildirimi (m.59) 

151

1. Ödeme emrinde istenen bilgiler ve bilgileri vermeyenlere

uygulanacak ceza 

153

1. Ödeme emrine itiraz 

154

2. Teminatlı alacaklarda ve kefil ve yabancı şahıs veya kurumların

temsilcilerini takip 

155

3. Haciz (m.62) 

156

4. Köylerde haciz (m.65) 

157

5. Diğer hakların paraya çevrilmesi (m.63) 

158

6. Üçüncü şahıs elinde haczedilen mallara karşı istihkak iddiaları (m.67) 

158

7. Hacze karşı istihkak iddiaları (m.66) 

158

8. Kamu idareleri arasında hacze iştirak (m.69) 

159

9. 6183 sayılı Kanun’a göre haczedilemiyecek mallar (m.70) 

160

10. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda (m.82) haczi caiz olmayan mallar ve

haklar 

161

11. 6183 sayılı Kanun’a göre kısmen haczedilebilen gelirler (m.71) 

163

12. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda (m.83) kısmen haczi caiz olan şeyler 

164

13. Yetişmemiş mahsullerin haczi (m.72) 

164

14. Haciz uygulamasının sonuçları (m.73) 

166

15. Haczedilen malları paraya çevirme (m.74) 

167

16. Bazı hallerde haczin kaldırılması (m.74/A) 

168

17. Aciz hali (m.75–76) 

170

18. Menkul malların haczi (m.77) 

171

19. Haciz sırasında bulunacaklar ve haciz zaptı (m.78) 

172

20. Üçüncü şahıslardaki menkul malların, alacak ve hakların haczi (m.79) 

174

21. Zor kullanma (m.80) 

177

22. Hacizde değerleme ve haczedilen menkul malların korunması (m.81–

82–83) 

177

23. Menkul malları koruyacak olanların mecburiyet ve sorumlulukları

bulunmaktadır. (83) 

178

24. Menkul malların satışı (m.84) satış şekli (m.85) 

179

25. Tellallık harcının ödenmesi (2464 sayılı BGK M.67–71) 

180

26. Müşterinin malı almaktan vazgeçmesi (m.86) 

181

27. Satılamıyan menkul mallar (m.87) 

182

1. GAYRİMENKUL HACZİ 

183

1. Gayrimenkul malların, gemilerin haczi (m.88) 

183

2. Hacizli gayrimenkullerin satışı (m.90–92) 

184

3. Gayrimenkullerin satış şartnamesi (m.92) 

185

4. Gayrimenkul satışında ilan (m.93) 

186

5. Gayrimenkul mallarda artırma ve ihale (m.94) 

186

6. İhale yapılamaması (m.96) 

187

7. Gayrimenkul satış bedelinin tahsili (m.97) 

188

8. Menkul ve gayrimenkul malların elektronik ortamda satışı (m.97/A) 

188

9. İhalenin neticesi fesih ve tescil (m.99) 

189

1. TEFERRUĞ VE TEFEVVÜZ 

189

1. Teferruğ kavramı 

189

2. Kamu alacağının tahsili nedeniyle teferruğ 

190

3. Gayrimenkullerin teferruğu ve geri verilmesi 

191

4. Kamu Alacağının Taşınmaz Alımıyla Tahsili 

192

5. Çok zor durum halinin tespiti 

193

6. Taşınmaz ile vergi borcu tahsil edilebilecek kamu borçluları 

194

7. Taşınmazların kullanım amaçları 

195

8. Kamu alacağının tahsil zamanı 

196

9. Sular Hakkında Kanuna göre emekle yapılan tahsilat 

197

10. Salma ve imece 

197

VII. İFLAS YOLUYLA TAKİP (m.100) 

198

1. Cebren takip ve tahsil yöntemi olarak İflas 

198

1. Doğrudan doğruya iflas halleri 

200

1. Alacaklının talebi (m.177) ile iflas 

200

1. Borçlunun müracaatı ile iflas (m.178) 

201

1. Sermaye şirketleri ile kooperatiflerin iflâsı (m.179) 

201

2. Konkordato (m.101) 

202

VIII. KAMU ALACAKLARININ TAHSİLİNDE ZAMANAŞIMI VE TERKİN 

203

1. Tahsil zamanaşımı (m.102) 

203

1. Tahsil zamanaşımının kesilmesi (m.103) 

205

1. Zamanaşımının işlememesi/ Durması (m.104) 

206

2. Terkin 

207

1. Vergi Usul Kanunu’na göre verginin terkin 

207

1. 6183 sayılı Kanun’a göre terkin 

208

1. Doğal afetler sebebiyle terkin (m.105) 

208

1. Tahsil imkansızlığı sebebiyle terkin (106) 

209

1. 5018 sayılı KMYK Kanunu kapsamında kamu alacaklarının

silinmesi 

210

1. KAMU ALACAKLARINI ORTADAN KALDIRAN HALLER 

211

1. Ödeme (VUK.m.110) 

211

2. Zamanaşımı 

211

3. Terkin 

211

4. Tahakkuktan vazgeçme 

212

5. Hata ve düzeltme 

212

6. Takas 

212

7. Mahsup 

213

8. Uzlaşma 

214

9. Yargı kararları 

214

10. Af 

214

11. Erken ödemede indirim (Ek.m.1) 

215

BEŞİNCİ BÖLÜM

YASAKLAR VE CEZALAR

1. YASAKLAR VE CEZALAR 

217

1. Sırrın ifşası (m.107) 

217

2. Artırmalara katılamayacak ve artırmalardan mal satınalamayacak

olanlar (m.108) 

218

3. Takdir muamelelerine ve kararlara iştirak edemeyecek olanlar (m.109) 

218

4. Kamu alacağının tahsiline engel olanlar (m.110) 

220

5. Gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlar (m.111) 

220

6. Mal edinme ve artmalarını bildirmeyenler (m.112) 

221

7. Kamu borçlusuna ait ellerinde bulundurdukları malları bildirmeyenler

(113) 

221

8. İstenecek bilgileri vermeyenler (m.114) 

221

9. Suçların takibi (m.115) 

222

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ