İdare Hukuku Bakımından Yapay Zeka İdarenin Faaliyetleri, Yapay Zekalı İdari İşlemler ve Sorumluluk

Stok Kodu:
9786253819156
Boyut:
16x24
Sayfa Sayısı:
197
Basım Yeri:
Ankara
Baskı:
2
Basım Tarihi:
2026-05
Kapak Türü:
Karton
Kağıt Türü:
1.Hamur
%5 indirimli
585,00TL
555,75TL
Taksitli fiyat: 1 x 555,75TL
Havale/EFT ile: 527,96TL
9786253819156
402085
Yapay Zeka
Yapay Zeka İdare Hukuku Bakımından İdarenin Faaliyetleri, Yapay Zekalı İdari İşlemler ve Sorumluluk
555.75

Prof.Dr. Ahmet Yayla

 

 

İÇİNDEKİLER
 
 
Önsöz 
 
7
Kısaltmalar 
 
13
Giriş 
 
15
1. Bölüm
 
 
YAPAY ZEKALI İDARE VE KAMU HİZMETİ
 
 
I. YAPAY ZEKA KAVRAMI VE TÜRLERİ 
 
17
A. Kavram 
 
17
B. Yapay Zeka Türleri 
 
18
II. TÜRKİYE CUMHURİYETİ YAPAY ZEKA TEŞKİLATI 
 
22
A. Avrupa Birliği Yapay Zeka Kanununda Öngörülen Yapay Zeka Teşkilatı 
 
23
1. Ulusalüstü Kuruluşlar 
 
23
2. Ulusal Düzeydeki Kuruluşlar 
 
24
III. İDARENİN FAALİYETLERİ BAKIMINDAN YAPAY ZEKA 
 
25
A. Kamu Hizmetlerinde Dönüşüm 
 
27
1. Yapay Zekanın Kamu Hizmeti İlkelerine Etkisi 
 
27
2. Kamu Hizmetlerindeki Dönüşümün İtici Gücü Olarak Uyarlanma İlkesi 
 
29
3. Dönüşümün Sonuçları 
 
32
B. İdare İle Yapay Zeka İlişkisi 
 
36
1. Yapay Zekanın İdarenin Yerini Alması 
 
36
2. Yapay Zeka Sisteminin Kamu Hizmetinin Bir Unsuru Olması 
 
38
a. Yapay Zeka Sisteminin İdarece Üretilmesi 
 
39
b. Yapay Zeka Sisteminin Özel Kişilerden Temin Edilmesi 
 
41
c. İdarenin Özel Kişinin Mülkiyetindeki Yapay Zekadan Yararlanması 
 
43
aa. Verilerin Özel Kişilerin Hakimiyetinde Olması 
 
45
bb. Telif Hakları Sorunu 
 
46
C. Milli Güvenlik 
 
48
D. Kolluk 
 
49
1. Yapay Zekanın İdarenin Kolluk Faaliyetinde Kullanılması 
 
49
2. Yapay Zeka Kolluğu 
 
52
a. Özel Kişilerin Kullandığı Yapay Zeka İşlem ve Eylemlerinin Denetimi 
 
52
b. Özel Kişilerce Yapay Zeka Kullanımına Sınırlama Getirilmesi 
 
55
2. Bölüm
 
 
YAPAY ZEKALI İDARİ İŞLEMLER
 
 
I. YAPAY ZEKALI İDARİ İŞLEMLERİN İCRAİLİĞİ 
 
59
II. YAPAY ZEKALI İDARENİN TEK YANLI İŞLEMLERİ 
 
61
III. YAPAY ZEKALI İDARİ İŞLEMLER AÇISINDAN HUKUKA UYGUNLUK KARİNESİ 
 
62
IV. İDARİ YAPAY ZEKANIN KURAL KOYABİLME ÖZELLİĞİ 
 
63
A. İdarenin Kullandığı Yapay Zeka Genel İşlemler Tesis Edebilmektedir 
 
63
B. Yapay Zekanın İşleyişi Sırasında Sürekli Değişen Kurallar Koyması 
 
65
C. İdari İşlem Türlerindeki Değişim 
 
70
V. YAPAY ZEKALI İDARİ İŞLEMLERİN HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ 
 
71
A. İdari İşlemin Tesisinde Yapay Zeka İle Geleneksel İdare Farkı 
 
71
B. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Unsurları 
 
71
1. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Yetki Unsuru 
 
73
a. Fonksiyon Gaspı Sorunu 
 
74
b. Yürütme Yetkisinin Devri 
 
75
c. Yargı Yetkisinin Gaspı 
 
75
d. Yapay Zekanın Ehil Olması 
 
77
aa. İrade Problemi 
 
77
bb. Prematüre Yapay Zeka 
 
81
e. YZ'nın Yeni Bir Yetki Üretmesi Ya Da Sehven İşlev Gaspı 
 
82
f. Yapay Zekanın Tek Başına Yetkili Olması 
 
84
aa. Anayasal Sınır Ya Da İnsan Dışı Varlık Engeli 
 
84
bb. Anayasa Değişikliği Yapılması Durumunda Yapay Zekanın Tek Başına İşlem Tesisi 
 
90
cc. İdari Yapay Zeka Üzerinde Etkin İnsan Denetimi 
 
94
dd. Yapay Zekalı İdari İşlemlerde Konu, Yer ve Zaman Yönünden Yetki 
 
100
2. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Şekil Unsuru 
 
102
a. Tek Başına Yapay Zeka İşlemine Konu Olmama Hakkı 
 
102
b. Kullanılacak Yapay Zeka Sisteminin Seçimi 
 
104
c. Bildirim Yükümlülüğü 
 
104
d. Gerekçe Gösterilmesi 
 
106
e. Genel Düzenleyici Yapay Zeka İşlemlerinin İlanı Sorunu 
 
108
f. Yapay Zeka İşlemleri Açısından Dinlenilme Hakkı 
 
109
g. Kişisel Verilerin Korunması 
 
110
3. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Sebep Unsuru 
 
111
a. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Denetiminde “Kara Kutu” Sorunu 
 
113
b. Kara Kutu Sorununun Çözümüne İlişkin Yaklaşımlar 
 
114
aa. Hukuki Engelin Aşılması Çabası 
 
114
bb. Teknolojik Engelin Aşılması İçin Açıklanabilir Yapay Zeka 
 
116
aaa. Sebep Unsurunun Hukuki Yönü 
 
122
bbb. Sebep Unsurunun Maddi Yönü 
 
127
ccc. Konu Unsuru İle Sebep Unsuru Arasındaki Nedensellik Bağından Hareketle İşlemin Sebebinin Tespit Edilmesi Yöntemi 
 
130
ddd. Yapay Zeka Sisteminin Üretilmesi Aşamasına İlişkin Denetim 
 
132
eee. Üretim Aşamasına İlişkin Denetimin Temel Unsurları 
 
134
fff. İdarenin Takdir Yetkisinin Denetimine İlişkin Dönüşüm 
 
137
4. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Konu Unsuru 
 
139
a. Yapay Zekanın İdari İşlemlerinin Esasa İlişkin Hukukilik Denetiminin Konu Unsurunda Yoğunlaşması Zorunluluğu 
 
143
b. Yapay Zeka Sistemlerinin Tesis Ettiği İdari İşlemlerde Ayırımcılık Sorunu 
 
146
c. Sebep Unsuru İle Konu Unsuru Arasındaki Nedensellik Bağı 
 
148
5. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Maksat Unsuru 
 
149
6. İptal Kararının Genel Etkisi ve Hukukilik Denetimine İlişkin Formül Önerisi 
 
153
3. Bölüm
 
 
YAPAY ZEKALI İDARENİN SORUMLULUĞU
 
 
I. SORUMLULUK ESASLARINA İLİŞKİN YAKLAŞIMLAR 
 
157
A. Kusura Dayanan Sorumluluk 
 
159
B. Kurallara Aykırılıktan Sorumluluk 
 
159
C. Ayıplı Maldan Doğan Sorumluluk 
 
160
D. Kusursuz Sorumluluk 
 
160
II. SORUMLULUĞA İLİŞKİN TEMEL ESASLAR BAKIMINDAN YAPAY ZEKALI İDARENİN SORUMLULUĞU 
 
161
A. Nedensellik Bağı Sorunu 
 
162
B. Yapay Zeka Kullanan İdarenin Hizmet Kusurundan Sorumluluğu 
 
167
1. Öngörülemezlik Alanı Dışında Hizmet Kusuru 
 
167
2. Yapay Zekanın İşlem Ya Da Eyleme Yardımcı Bir Araç Olması İhtimali 
 
169
3. Yapay Zeka Kullanan İdarenin Kusursuz Sorumluluğu 
 
171
Sonuç 
 
177
Kaynakça 
 
179
Kavram Dizini 
 
195

 

 

 

Prof.Dr. Ahmet Yayla

 

 

İÇİNDEKİLER
 
 
Önsöz 
 
7
Kısaltmalar 
 
13
Giriş 
 
15
1. Bölüm
 
 
YAPAY ZEKALI İDARE VE KAMU HİZMETİ
 
 
I. YAPAY ZEKA KAVRAMI VE TÜRLERİ 
 
17
A. Kavram 
 
17
B. Yapay Zeka Türleri 
 
18
II. TÜRKİYE CUMHURİYETİ YAPAY ZEKA TEŞKİLATI 
 
22
A. Avrupa Birliği Yapay Zeka Kanununda Öngörülen Yapay Zeka Teşkilatı 
 
23
1. Ulusalüstü Kuruluşlar 
 
23
2. Ulusal Düzeydeki Kuruluşlar 
 
24
III. İDARENİN FAALİYETLERİ BAKIMINDAN YAPAY ZEKA 
 
25
A. Kamu Hizmetlerinde Dönüşüm 
 
27
1. Yapay Zekanın Kamu Hizmeti İlkelerine Etkisi 
 
27
2. Kamu Hizmetlerindeki Dönüşümün İtici Gücü Olarak Uyarlanma İlkesi 
 
29
3. Dönüşümün Sonuçları 
 
32
B. İdare İle Yapay Zeka İlişkisi 
 
36
1. Yapay Zekanın İdarenin Yerini Alması 
 
36
2. Yapay Zeka Sisteminin Kamu Hizmetinin Bir Unsuru Olması 
 
38
a. Yapay Zeka Sisteminin İdarece Üretilmesi 
 
39
b. Yapay Zeka Sisteminin Özel Kişilerden Temin Edilmesi 
 
41
c. İdarenin Özel Kişinin Mülkiyetindeki Yapay Zekadan Yararlanması 
 
43
aa. Verilerin Özel Kişilerin Hakimiyetinde Olması 
 
45
bb. Telif Hakları Sorunu 
 
46
C. Milli Güvenlik 
 
48
D. Kolluk 
 
49
1. Yapay Zekanın İdarenin Kolluk Faaliyetinde Kullanılması 
 
49
2. Yapay Zeka Kolluğu 
 
52
a. Özel Kişilerin Kullandığı Yapay Zeka İşlem ve Eylemlerinin Denetimi 
 
52
b. Özel Kişilerce Yapay Zeka Kullanımına Sınırlama Getirilmesi 
 
55
2. Bölüm
 
 
YAPAY ZEKALI İDARİ İŞLEMLER
 
 
I. YAPAY ZEKALI İDARİ İŞLEMLERİN İCRAİLİĞİ 
 
59
II. YAPAY ZEKALI İDARENİN TEK YANLI İŞLEMLERİ 
 
61
III. YAPAY ZEKALI İDARİ İŞLEMLER AÇISINDAN HUKUKA UYGUNLUK KARİNESİ 
 
62
IV. İDARİ YAPAY ZEKANIN KURAL KOYABİLME ÖZELLİĞİ 
 
63
A. İdarenin Kullandığı Yapay Zeka Genel İşlemler Tesis Edebilmektedir 
 
63
B. Yapay Zekanın İşleyişi Sırasında Sürekli Değişen Kurallar Koyması 
 
65
C. İdari İşlem Türlerindeki Değişim 
 
70
V. YAPAY ZEKALI İDARİ İŞLEMLERİN HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ 
 
71
A. İdari İşlemin Tesisinde Yapay Zeka İle Geleneksel İdare Farkı 
 
71
B. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Unsurları 
 
71
1. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Yetki Unsuru 
 
73
a. Fonksiyon Gaspı Sorunu 
 
74
b. Yürütme Yetkisinin Devri 
 
75
c. Yargı Yetkisinin Gaspı 
 
75
d. Yapay Zekanın Ehil Olması 
 
77
aa. İrade Problemi 
 
77
bb. Prematüre Yapay Zeka 
 
81
e. YZ'nın Yeni Bir Yetki Üretmesi Ya Da Sehven İşlev Gaspı 
 
82
f. Yapay Zekanın Tek Başına Yetkili Olması 
 
84
aa. Anayasal Sınır Ya Da İnsan Dışı Varlık Engeli 
 
84
bb. Anayasa Değişikliği Yapılması Durumunda Yapay Zekanın Tek Başına İşlem Tesisi 
 
90
cc. İdari Yapay Zeka Üzerinde Etkin İnsan Denetimi 
 
94
dd. Yapay Zekalı İdari İşlemlerde Konu, Yer ve Zaman Yönünden Yetki 
 
100
2. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Şekil Unsuru 
 
102
a. Tek Başına Yapay Zeka İşlemine Konu Olmama Hakkı 
 
102
b. Kullanılacak Yapay Zeka Sisteminin Seçimi 
 
104
c. Bildirim Yükümlülüğü 
 
104
d. Gerekçe Gösterilmesi 
 
106
e. Genel Düzenleyici Yapay Zeka İşlemlerinin İlanı Sorunu 
 
108
f. Yapay Zeka İşlemleri Açısından Dinlenilme Hakkı 
 
109
g. Kişisel Verilerin Korunması 
 
110
3. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Sebep Unsuru 
 
111
a. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Denetiminde “Kara Kutu” Sorunu 
 
113
b. Kara Kutu Sorununun Çözümüne İlişkin Yaklaşımlar 
 
114
aa. Hukuki Engelin Aşılması Çabası 
 
114
bb. Teknolojik Engelin Aşılması İçin Açıklanabilir Yapay Zeka 
 
116
aaa. Sebep Unsurunun Hukuki Yönü 
 
122
bbb. Sebep Unsurunun Maddi Yönü 
 
127
ccc. Konu Unsuru İle Sebep Unsuru Arasındaki Nedensellik Bağından Hareketle İşlemin Sebebinin Tespit Edilmesi Yöntemi 
 
130
ddd. Yapay Zeka Sisteminin Üretilmesi Aşamasına İlişkin Denetim 
 
132
eee. Üretim Aşamasına İlişkin Denetimin Temel Unsurları 
 
134
fff. İdarenin Takdir Yetkisinin Denetimine İlişkin Dönüşüm 
 
137
4. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Konu Unsuru 
 
139
a. Yapay Zekanın İdari İşlemlerinin Esasa İlişkin Hukukilik Denetiminin Konu Unsurunda Yoğunlaşması Zorunluluğu 
 
143
b. Yapay Zeka Sistemlerinin Tesis Ettiği İdari İşlemlerde Ayırımcılık Sorunu 
 
146
c. Sebep Unsuru İle Konu Unsuru Arasındaki Nedensellik Bağı 
 
148
5. Yapay Zekalı İdari İşlemlerin Maksat Unsuru 
 
149
6. İptal Kararının Genel Etkisi ve Hukukilik Denetimine İlişkin Formül Önerisi 
 
153
3. Bölüm
 
 
YAPAY ZEKALI İDARENİN SORUMLULUĞU
 
 
I. SORUMLULUK ESASLARINA İLİŞKİN YAKLAŞIMLAR 
 
157
A. Kusura Dayanan Sorumluluk 
 
159
B. Kurallara Aykırılıktan Sorumluluk 
 
159
C. Ayıplı Maldan Doğan Sorumluluk 
 
160
D. Kusursuz Sorumluluk 
 
160
II. SORUMLULUĞA İLİŞKİN TEMEL ESASLAR BAKIMINDAN YAPAY ZEKALI İDARENİN SORUMLULUĞU 
 
161
A. Nedensellik Bağı Sorunu 
 
162
B. Yapay Zeka Kullanan İdarenin Hizmet Kusurundan Sorumluluğu 
 
167
1. Öngörülemezlik Alanı Dışında Hizmet Kusuru 
 
167
2. Yapay Zekanın İşlem Ya Da Eyleme Yardımcı Bir Araç Olması İhtimali 
 
169
3. Yapay Zeka Kullanan İdarenin Kusursuz Sorumluluğu 
 
171
Sonuç 
 
177
Kaynakça 
 
179
Kavram Dizini 
 
195

 

 

 

Yorum yaz
Bu kitaba henüz yorum yapılmamış.
Bonus Card ( Garanti - Teb - Denizbank - Şekerbank vb. )
Taksit Sayısı Taksit tutarı Genel Toplam
Tek Çekim 555,75    555,75   
Cardfinans ( Finansbank )
Taksit Sayısı Taksit tutarı Genel Toplam
Tek Çekim 555,75    555,75   
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
Taksit Sayısı Taksit tutarı Genel Toplam
Tek Çekim 555,75    555,75   
Worldcard ( YKB - Vakıfbank - Anadolubank - Albaraka )
Taksit Sayısı Taksit tutarı Genel Toplam
Tek Çekim 555,75    555,75   
Diğer Kartlar
Taksit Sayısı Taksit tutarı Genel Toplam
Tek Çekim 555,75    555,75   
Kapat