İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku

Prof. Dr. Aydın Başbuğ

Dr. Öğr. Üyesi Nihan Gizem Kantarcı Ateş

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ ............................................................................................................................... 7
İÇİNDEKİLER....................................................................................................................... 9
KISALTMALAR .................................................................................................................. 19

BİRİNCİ BÖLÜM
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAKKI

I. ÇALIŞANIN BEDEN VE RUH BÜTÜNLÜĞÜNÜN KORUNMASI HAKKI VE İŞ
GÜVENLİĞİ.......................................................................................................... 22
A. Mutlak Hak ve Kişinin Korunması...................................................................... 22
B. Borç İlişkisi ve Kişinin Korunması ...................................................................... 24
C. Sosyal Haklar ve Kişinin Korunması................................................................... 31
D. Sosyal Haklar ve Çalışma Ortamında İnsan Varlığının Korunması ve
Geliştirilmesi ..................................................................................................... 35
E. Sosyal Devlet ve İş Sağlığı Güvenliği .................................................................. 37
II. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KAVRAMI .................................................................... 41
III. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU KAPSAMI VE UYGULAMA ALANI ................... 43
A. Kapsama Alınan Çalışan ve İşverenler ............................................................... 43
1. İşçiler.......................................................................................................... 43
2. Geçici (Ödünç) İşçiler.................................................................................. 44
3. Gönüllük Esasına Bağlı Çalışanlar ............................................................... 46
4. Kamu Görevlileri ........................................................................................ 46
5. Çırak ve Stajyerler ...................................................................................... 47
6. İşveren ve Alt İşveren................................................................................. 48
7. İşveren Vekilleri.......................................................................................... 49
B. Kapsam Dışında Bırakılan Kişiler ve Faaliyetler ................................................. 51
1. Türk Silahlı Kuvvetleri, Genel Kolluk Kuvvetleri ve Milli İstihbarat
Teşkilatı Müsteşarlığının Faaliyetleri.......................................................... 51
2. Afet ve Acil Durum Birimlerinin Müdahale Faaliyetleri.............................. 52
3. Ev Hizmetleri .............................................................................................. 53
4. Çalışan İstihdam Etmeksizin Kendi Nam ve Hesabına Mal ve Hizmet
Üretimi Yapanlar ........................................................................................ 53
5. Hükümlü ve Tutuklulara Yönelik İnfaz Hizmetleri Sırasında,
İyileştirme Kapsamında Yapılan İşyurdu, Eğitim, Güvenlik ve Meslek
Edindirme Faaliyetleri ................................................................................ 53
IV. İŞYERİ VE TEHLİKE SINIFININ BELİRLENMESİ ........................................................ 54
A. İşyeri Kavramı.................................................................................................... 54
B. Tehlike Sınıfının Belirlenmesi ............................................................................ 55

10 İçindekiler

İKİNCİ BÖLÜM
İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

I. İŞVERENİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN HUKUKİ TEMELİ......... 57
A. Gerekli Olan Ölçütünün Objektifleştirilmesi ......................................................57
B. Borç İlişkisi Temelinde İşverenin Yükümlülüğü ..................................................58
II. İŞVERENİN GENEL KORUMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ....................................................... 63
III. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİNE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLER..................... 65
A. İş Güvenliği Uzmanının Hukuki Niteliği ve Görevlendirilmesi ............................65
1. İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi.....................................................................67
a. A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi..................................................67
b. B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi..................................................68
c. C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi..................................................68
d. Sektörel İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi ...............................................69
2. İş Güvenliği Uzmanının Görevlendirilmesi ..................................................69
3. İş Güvenliği Uzmanının Çalışma Süreleri.....................................................71
4. İş Güvenliği Uzmanının Görev, Yetki ve Yükümlülükleri .............................72
a. Görevleri ..............................................................................................72
b. Yetkileri................................................................................................74
c. Yükümlülükleri.....................................................................................75
5. İş Güvenliği Uzmanının Mesleki Bağımsızlığı ve Güvenceleri......................75
6. İş Güvenliği Uzmanının İdari, Cezai ve Hukuki Sorumluluğu .......................78
a. İdari ve Cezai Sorumluluğu ..................................................................78
b. Hukuki Sorumluluğu ............................................................................79
B. İşyeri Hekiminin Hukuki Niteliği ve Görevlendirilmesi .......................................81
1. İşyeri Hekimliği Belgesi ...............................................................................82
2. İşyeri Hekiminin Görevlendirilmesi.............................................................83
3. İşyeri Hekiminin Çalışma Süresi ..................................................................84
4. İşyeri Hekiminin “İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında” Görev, Yetki
ve Yükümlülükleri .......................................................................................86
a. Görevleri ..............................................................................................86
b. Yetkileri................................................................................................90
c. Yükümlülükleri.....................................................................................91
5. İşyeri Hekiminin “Hekimlik Mesleğinden Kaynaklanan”
Yükümlülükleri ............................................................................................91
a. Genel Olarak Hukuki Sorumluluğu.......................................................91
b. Hekimlik Mesleği Yükümlülükleri.........................................................93
(1) Teşhis Koyma ................................................................................93
(2) Teşhis ve Kontrolü Bizzat Yapma Yükümlülüğü ............................94
(3) Çalışanı Aydınlatma Yükümlülüğü ................................................95
(4) İşyeri Hekiminin Sadakat ve Özen Yükümlülüğü...........................95

İçindekiler 11
(5) İşyeri Hekiminin Sır Saklama Yükümlülüğü .................................. 96
6 İşyeri Hekiminin Mesleki Bağımsızlığı ve Güvenceleri................................ 97
7. İşyeri Hekiminin İdari, Cezai ve Hukuki Sorumluluğu ................................. 98
a. İdari ve Cezai Sorumluluğu.................................................................. 98
b. Hukuki Sorumluluğu.......................................................................... 100
C. Diğer Sağlık Personelinin Hukuki Niteliği ve Görevlendirilmesi....................... 102
1. Diğer Sağlık Personeli Belgesi................................................................... 103
2. Diğer Sağlık Personelinin Görevlendirilmesi ............................................ 103
3. Diğer Sağlık Personelinin Çalışma Süreleri ............................................... 104
4 Diğer Sağlık Personelinin Görevi, Yeki ve Yükümlülükleri ........................ 105
a. Görevleri ........................................................................................... 105
b. Yetkileri ............................................................................................. 106
c. Yükümlülükleri .................................................................................. 106
5. Mesleki Bağımsızlığı ve Güvenceleri......................................................... 106
6. Diğer Sağlık Personelinin İdari, Cezai ve Hukuki Sorumluluğu ................. 107
D. Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinden Hizmet Alınması ................................ 107
a. Başvuru Yapılması ............................................................................. 108
b. Yetkilendirilmesi................................................................................ 109
c. Görevlendirilme Belgesi ve Sözleşme ............................................... 111
2. Ortak Sağlık ve Güvenlik Biriminin Denetimi............................................ 111
3. Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin Fiziki Yapısı .................................... 112
4. Yetki Alanı ................................................................................................ 113
5. Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin Görevleri Yetkileri ve
Sorumlulukları.......................................................................................... 113
a. Görevleri ve Yetkileri......................................................................... 113
b. Sorumlulukları................................................................................... 114
(1) Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi ile İşveren Arasındaki
Sorumluluğun Niteliği ................................................................ 114
(2) İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Sorumluluğu ....................... 116
E. Çalışan Sağlık Merkezinden Hizmet Alınması.................................................. 116
F. İşyeri Sağlık ve Güvenlik Biriminin Kurulması.................................................. 117
1. İşyeri Sağlık ve Güvenliği Biriminin Fiziki Şartları ..................................... 118
2. Tam Süreli İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirilmeyen
İşyerlerinde Sağlanacak Fiziki ve Çalışma Şartları .................................... 119
3. İşyeri Sağlık ve Güvenlik Biriminin Görev Yetki ve Sorumlulukları ........... 120
a. Görevleri ........................................................................................... 120
b. Yetkileri ve Çalışma Esasları .............................................................. 121
c. Sorumlulukları................................................................................... 121
IV. RİSK YÖNETİMİNE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLER......................................................122
A. Temel İlkeler.................................................................................................... 122
B. Risk Değerlendirmedeki Temel Kavramlar ...................................................... 123

12 İçindekiler
C. Risk Değerlendirmesi .......................................................................................125
1. İşverenin Risk Değerlendirmesi Yükümlülüğü...........................................125
a. Aynı Çalışma Alanındaki Birden Fazla İşveren....................................126
b. Asıl İşveren ve Alt İşveren İlişkisinin Bulunduğu İşyerleri ..................127
2. Risk Değerlendirilmesi Ekibi......................................................................128
D. Risk Değerlendirilmesi Aşamaları.....................................................................129
1. Tehlikelerin Tanımlanması........................................................................129
2. Risklerin Belirlenmesi ve Analizi ...............................................................133
3. Risk Kontrol Adımları ................................................................................133
4. Dokümantasyon........................................................................................135
5. Risk Değerlendirmesinin Yenilenmesi.......................................................137
6. Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi veya Güvenlik Raporu
Hazırlanması Gereken İşyerlerinde Risk Değerlendirmesi ........................138
7. Çalışanların Bilgilendirilmesi .....................................................................138
8. Risk Değerlendirilmesi Rehberleri.............................................................139
V. İŞYERİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ORGANİZASYONUNA İLİŞKİN
YÜKÜMLÜLÜKLER.............................................................................................. 139
A. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu ...........................................................................139
1. Asıl-Alt İşveren İlişkisinde Kurulun Oluşumu ve Karar Uyuşmazlıkları ......140
2. Aynı Çalışma Alanını Paylaşan İşverenler Arasında İş Sağlığı ve
Güvenliğinin Koordinasyonu.....................................................................142
3. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun Oluşumu ve Seçim Usulü......................143
4. Kurul Üyelerinin Eğitimi ............................................................................145
5. Kurulun Görev ve Yetkileri ........................................................................145
6. Kurulun ve Çalışanların Yükümlülükleri ....................................................147
7. Kurulun Çalışma Usulleri...........................................................................147
B. Çalışan Temsilcisi .............................................................................................149
1. İşverenin Çalışan Temsilcisini Görevlendirme Yükümlülüğü.....................151
2. Çalışan Temsilcisinin Nitelikleri.................................................................152
3. Çalışan Temsilcisinin Belirlenmesi ............................................................153
4. Çalışan Temsilci Sayısının Belirlenmesi .....................................................153
5. Çalışan Temsilcisinin Seçilme veya Atanma Koşulları ...............................154
6. Yetkili Sendika Bulunun İşyerlerinde Çalışan Temsilcisi............................155
7. Çalışan Temsilcisinin Görev Yetki ve Yükümlülükleri ................................158
8. Mesleki Güvencesi ve Eğitim Hakkı...........................................................160
9. Çalışan Temsilcisinin Görevinin Sona Ermesi ............................................161
C. Destek Elemanları ............................................................................................162
1. Destek Elemanlarının Mesleki Güvencesi ve Eğitim Hakkı........................163
2. Destek Elemanlarının Yetkileri..................................................................163

İçindekiler 13
VI. KORUYUCU VE ÖNLEYİCİ FAALİYETLERE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLER .....................164
A. Eğitim .............................................................................................................. 164
1. Çalışanların Eğitimi................................................................................... 164
2. İşverenin Eğitim Yükümlülüğü.................................................................. 165
3. Çalışanların Eğitim Yükümlülükleri........................................................... 167
4. Eğitim Türleri............................................................................................ 167
a. İşe Başlama Eğitimi ........................................................................... 167
b. Temel Eğitim ..................................................................................... 168
(1) Temel Eğitim Programının Hazırlanması ve Düzenlenmesi........ 170
(2) Temel Eğitim Süresi ve Tekrarlanma Periyodu .......................... 171
(3) Temel Eğitimin Değerlendirilme Usulleri ve
Belgelendirilmesi........................................................................ 172
c. Diğer Eğitimler .................................................................................. 173
d. Uzaktan Eğitim .................................................................................. 175
B. Bilgilendirme ................................................................................................... 176
1. Başka İşyerinden Gelen Çalışanların Bilgilendirilmesi .............................. 178
2. İşveren ve İşveren Vekilinin Bilgilendirme Yükümlülüğü.......................... 179
C. Sağlık Gözetimi................................................................................................ 180
1. Sağlık Gözetimi Periyodu.......................................................................... 182
2. Sağlık Gözetimi Türleri ............................................................................. 182
3. Sağlık Raporu............................................................................................ 183
4. İşyeri Sağlık Biriminin Donanımı............................................................... 184
D. Acil Durumlara Hazırlık, Yangınla Mücadele ve İlk Yardım.............................. 187
1. Acil Durum Planları................................................................................... 187
a. İşverenin Acil Durum Planına İlişkin Yükümlülükleri ......................... 187
b. Acil Durumların Belirlenmesi ............................................................ 188
c. Önleyici ve Sınırlandırıcı Tedbirlerin Belirlenmesi............................. 188
d. Acil Durum Planlarının Hazırlanması................................................. 189
e. Acil Durum Plan Dokümantasyonu ................................................... 189
2. Acil Durum Planının Uygulanmasına Yönelik Organizasyon..................... 190
a. Acil Durum Ekipleri ve Görevleri ....................................................... 190
b. Tatbikat ............................................................................................. 191
c. Acil Durum Planlarının Yenilenmesi .................................................. 192
d. Çalışanların Bilgilendirilmesi ve Eğitimi............................................. 192
3. Özellik Gösteren Acil Durum Planları ....................................................... 193
4. Acil Durum Planının Uygulanması ............................................................ 194
a. Çalışanların Yükümlülükleri............................................................... 194
b. Acil Durum Müdahale ve Tahliye Yöntemleri.................................... 194
5. Yangınla Mücadele................................................................................... 195
6. İlk Yardım ................................................................................................. 198

14 İçindekiler
E. Kayıt Tutma, Dokümantasyon, Onaylı Defter ve İSG-KATİP .............................199
1. Kayıt Tutma ve Dokümantasyon...............................................................199
2. Onaylı Defter.............................................................................................200
3. İSG-KATİP ..................................................................................................201
VII. ÖZEL KORUMA GEREKTİREN ÇALIŞANLAR .......................................................... 203
A. Çocuk ve Genç Çalışanlar .................................................................................203
1. Çalıştırılma Yaşı ve Yaşa Göre Çalışma Koşulları .......................................204
2. Çocukların ve Gençlerin Çalıştırılabilecekleri İşler ....................................205
a. Çocuk İşçilerin Çalıştırılabilecekleri Hafif İşler....................................205
b. Genç İşçilerin Çalışabileceği İşler .......................................................206
c. On altı Yaşını Doldurmuş Genç İşçilerin Çalışabileceği İşler...............207
3. Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılamayacağı İşler.......................................208
4. Çalışma Süreleri ........................................................................................209
5. Dinlenme ve İzin Süreleri ..........................................................................210
6. İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Bakımından Koruma Yükümlülüğü .........211
B. Kadın Çalışanlar................................................................................................211
1. Kadın Çalışanlara Yönelik Çalıştırma Yasakları ..........................................214
a. Yer ve Su Altında Çalıştırma Yasağı....................................................214
b. Gece Postasında Yedi Buçuk Saatten Fazla Çalıştırma Yasağı ve
İstisnaları............................................................................................214
c. Gebe veya Emziren Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği
Kapsamında Korunması .....................................................................215
2. Oda ve Yurt Hakkı .....................................................................................217
3. Çalışma Saatleri, Analık ve Süt İzni............................................................218
4. Ücretsiz İzin Süreleri .................................................................................219
5. Kısmi Süreli Çalışma Hakkı ........................................................................221
C. Engelli Çalışanlar ..............................................................................................224
1. Engelli Çalışanların Hukuki Çerçevesi ve İstihdam Şartı ............................224
2. Engelli Çalışanları İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Korunması ............225

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ÇALIŞANLARIN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KAPSAMINDA

HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

I. ÇALIŞMAKTAN KAÇINMA HAKKI ........................................................................ 227
A. Çalışmaktan Kaçınma Hakkının Koşulları .........................................................228
1. Ciddi ve Yakın Tehlike Olması ...................................................................228
2. İşveren veya İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Kararı .....................................228
3. Kurula Başvurmaksızın Çalışmaktan Kaçınma Hakkının Kullanılması ........230
4. Çalışmaktan Kaçınanların Ücret Hakkı ......................................................230
5. İş Sözleşmesini Fesih Hakkı .......................................................................231
6. İşin Durması Hali .......................................................................................231

İçindekiler 15
II. ÇALIŞANLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ .....................................................................232
A. Güvenliği Tehlikeye Düşürmemek ve Talimatlara Uymak............................... 232
B. Üretim Araçlarını Kurallara Uygun Kullanma .................................................. 234
C. Kişisel Koruyucu Donanımları Doğru Kullanmak ve Korumak ......................... 235
D. Tehlikeleri Derhal Bildirme.............................................................................. 237
E. İş Birliği Yapma ................................................................................................ 237
F. Eğitimlere Katılmak ......................................................................................... 237
G. Bağımlılık Yapan Madde Kullanma Yasağı ....................................................... 238
H. Gizlilik Yükümlülüğü ........................................................................................ 238
İ. Sağlık Gözetimi Kurallarına Uyma ................................................................... 239

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İŞ KAZASI, MESLEK HASTALIĞI VE SONUÇLARI

I. İŞ KAZASI KAVRAMI ...........................................................................................241
A. Sosyal Güvenlik Hukuku Kapsamında İş Kazası ............................................... 241
1. Genel Olarak İş Kazası .............................................................................. 241
2. Sigortalı Olma Unsuru .............................................................................. 243
3. Sigortalının İşyerinde Bulunduğu Sırada .................................................. 246
4. İşveren Tarafından Yürütülmekte Olan İş................................................. 248
5. Görevle İşyeri Dışına Gönderilmesi Nedeniyle Asıl İşini Yapmaksızın
Geçen Sürelerde....................................................................................... 249
6. Emziren Kadın Sigortalının Çocuğuna Süt Vermek İçin Ayrılan
Sürelerde.................................................................................................. 252
7. İşverence Sağlanan Taşıtla İşe Gidiş ve Geliş Sırasında ............................ 252
B. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Kapsamında İş Kazası..................... 254
C. 5510 sayılı Kanun ile 6331 sayılı Kanunda İş Kazasının Karşılaştırılması.......... 255
D. İş Kazasının Tespiti Süreci................................................................................ 256
II. MESLEK HASTALIĞI KAVRAMI ............................................................................257
A. İşin Niteliği veya Yürütüm Şartlarına Bağlı Hastalık Unsuru ............................ 257
B. İş ve Hastalık Arasında Nedensellik Bağı ......................................................... 259
C. Meslek Hastalığının Tespiti Süreci................................................................... 260
III. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞININ BİLDİRİLMESİ SÜRECİ .................................262
A. İş Kazası Bildirimi............................................................................................. 262
B. Meslek Hastalığı Bildirimi................................................................................ 263
C. Bildirimin Yapılmaması, Eksik veya Hatalı Yapılmasının Sonuçları .................. 264
1. İş Kazasın Bildirilmemesi .......................................................................... 264
2. Meslek Hastalığının Bildirilmemesi .......................................................... 265
IV. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞINDA HUKUKİ SORUMLULUK .............................265
A. İşverenin Hukuki Sorumluluğunun Niteliği...................................................... 265
B. İşveren Vekilinin Hukuki Sorumluluğu............................................................. 267
C. Alt İşverenin Hukuki Sorumluluğu................................................................... 269

16 İçindekiler
D. Üçüncü Kişinin Hukuki Sorumluluğu ................................................................270
E. Çalışanların Hukuki Sorumluluğu .....................................................................271
V. KAÇINILMAZLIK İLKESİ ....................................................................................... 272
A. Kaçınılmazlığın Koşulları...................................................................................273
B. Kaçınılmazlığın Türleri: Mutlak ve Nispi ...........................................................274
C. Kaçınılmazlığın Hukuki Sonuçları......................................................................276
VI. MADDİ TAZMİNAT............................................................................................. 277
A. İş Göremezlik ...................................................................................................277
1. Geçici İş Göremezlik..................................................................................277
a. Geçici İş Göremezlik Ödeneği ............................................................279
b. Geçici İş Göremezlik Tazminatı Hesaplaması .....................................280
2. Sürekli İş Göremezlik.................................................................................281
a. Sürekli İş Göremezlik Geliri ................................................................282
b. Kontrol Muayenesi ............................................................................283
c. Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Hesaplaması....................................285
B. Bakıcı Gideri .....................................................................................................289
C. Destekten Yoksun Kalma .................................................................................291
1. Destekten Yoksun Kalmanın Hukuki Niteliği .............................................291
2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı..........................................................292
3. Destekten Yoksun Kalma Tazminat Hesaplama Örneği ............................294
VII. MANEVİ TAZMİNAT........................................................................................... 299
VIII. TAZMİNATA İLİŞKİN ORTAK ESASLAR................................................................. 301
A. Kısmi Dava, Talep Artırımı ve Islah...................................................................301
B. Mahsup ve Geçici Ödeme ................................................................................303
1. Mahsup.....................................................................................................303
2. Geçici Ödeme............................................................................................305
C. Faiz...................................................................................................................308
D. Zamanaşımı......................................................................................................310

BEŞİNCİ BÖLÜM

SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNUN SORUMLULUĞU VE RÜCU

I. SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNUN SORUMLULUĞU ........................................... 313
A. Kurumun Tedavi Gideri Sorumluluğu...............................................................314
B. Kurumun Gelir Sorumluluğu ............................................................................314
II. İLK PEŞİN SERMAYE DEĞERİ VE HESAPLANMASI................................................. 315
III. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI NEDENİYLE SOSYAL GÜVENLİK
KURUMUNUN RÜCU HAKKI ............................................................................... 318
A. Rücu Hakkının Hukuki Niteliği ..........................................................................318
B. 5510 Sayılı Kanun’dan Önce Sosyal Güvenlik Kurumlarının Rücu Hakkı ..........320
C. 5510 Sayılı Kanun Döneminde Sosyal Güvenlik Kurumunun Rücu Hakkı.........324
1. Sigortalının Bildirilmemesi Nedeniyle Rücu Hakkı ....................................324

İçindekiler 17
2. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Nedeniyle Rücu Hakkı ................................ 325
D. Sosyal Güvenlik Kurumunun İşveren ve Üçüncü Kişilere Rücu Hakkı.............. 327
1. Üçüncü Kişiye Rücu Hakkı ve Hesaplaması............................................... 328
2. İşverene Rücu Hakkı................................................................................. 331
E. Kurumun Rücu Hakkının Kapsamı ve Denkleştirme Sorunu............................ 333
1. Rücu Alacağının Üst Sınırı (Dış Tavan) ...................................................... 338
2. Rücu Alacağının Hesaplaması................................................................... 340
3. Zarar Üzerinden Denkleştirme ................................................................. 346
4. Rücu Alacağı Hesaplanmasına İlişkin Görüşlerin Değerlendirilmesi......... 348

ALTINCI BÖLÜM
CEZAİ VE İDARİ SORUMLULUK

I. İŞVERENİN VEYA ÇALIŞANIN CEZA HUKUKU SORUMLULUĞU..............................353
A. Sorumluluğun Esasları..................................................................................... 353
B. Taksirle veya Olası Kast ile Öldürme Suçu....................................................... 355
C. Taksirle Yaralama Suçu.................................................................................... 359
II. İDARİ DENETİM..................................................................................................360
A. İdari Denetime İlişkin Düzenlemeler ............................................................... 360
B. İdari Denetim Yetkilisi ..................................................................................... 361
C. İşyeri İdari Teftiş Periyodu ve Raporları .......................................................... 363
III. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE AYKIRI DAVRANIŞLARA YÖNELİK İDARİ
YAPTIRIMLAR ....................................................................................................364
A. İşyerinde İşin Durdurulması ............................................................................ 365
1. Acil Hallerde İşin Durdurulması................................................................ 365
2. Mühürlerin Geçici Olarak Sökülmesi........................................................ 366
3. İşin Durdurulması Kararının İptali ............................................................ 367
a. Durdurma Kararının Kaldırılması: İdari Başvuru................................ 367
b. Durdurma Kararına Mahkemede İtiraz ............................................. 367
4. İşin Durdurulması Kararının Sonuçları...................................................... 368
B. İdari Para Cezaları ........................................................................................... 369
1. Tehlike Sınıfına Göre İdari Para Cezalarının Uygulanması........................ 373
2. İdari Para Cezalarında Yetkili Merci ve Sorumlu Kişi ................................ 374
3. Teftiş Sürecinde Eksikliğin Giderilmesi ve İdari Para Cezası ..................... 374

YEDİNCİ BÖLÜM

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE YENİ GELİŞMELER:
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN ETKİLERİ

I. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE ETKİLERİ ..............................377
A. İklim Değişikliğine İlişkin Hukuki Çerçeve........................................................ 377
1. Paris Anlaşması ........................................................................................ 377
2. İklim Kanunu ............................................................................................ 378

18 İçindekiler
3. Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı.................................................................378
4. İklim Değişikliği Eylem Planları..................................................................379
a. İklim Değişikliği Uyum Stratejisi ve Eylem Planı.................................379
b. İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı ..............................380
B. İklim Değişikliğinin İş Sağlığı ve Güvenliğine Etkileri ........................................380
C. İklim Değişikliği Kapsamında İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği
Yükümlülükleri .................................................................................................382
II. DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE ETKİLERİ ............................. 383
A. Dijital Dönüşüme İlişkin Hukuki Çerçeve..........................................................383
1. Avrupa Birliği İş Sağlığı ve Güvenliği Stratejik Çerçevesi (2021-2027) ......383
2. ILO: Yapay Zeka ve Dijitalleşmenin İşyerindeki Küresel Raporu................383
3. Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü .............................................................384
4. Avrupa Birliği Platform Çalışmalarında Çalışma Koşullarının
İyileştirilmesi.............................................................................................385
5. Uzaktan Çalışma Yönetmeliği....................................................................386
B. Dijitalleşme Kapsamında İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri ......387
SONUÇ ..................................................................................................................... 389
KAYNAKÇA............................................................................................................... 391