^{Uygulama Örnekleriyle} Menfi Tespit Davası

Dr. Gökhan Taneri

İçindekiler

Üçüncü Baskıya Önsöz 

5

Önsöz 

7

Kısaltmalar 

17

Birinci Bölüm

DAVA TÜRLERİ

1. EDA DAVALARI 

19

1. YENİLİK DOĞURAN (İNŞAİ) DAVALAR 

19

III. TESPİT DAVALARI 

20

1. TOPLULUK DAVALARI 

21

İkinci Bölüm

MENFİ TESPİT DAVASI

1. GENEL OLARAK 

23

1. TAKİP ÖNCESİ MENFİ TESPİT 

27

III. TAKİP SIRASINDA AÇILAN MENFİ TESPİT DAVASI 

28

1. MENFİ TESPİT DAVASI YARGILAMA USULÜ 

31

1. MENFİ TESPİT KARARI VE SONUÇLARI 

36

1. Kararın Borçlu Lehine Olması 

36

1. Kararın Alacaklı Lehine Olması (Borçlunun Davasının Reddi) 

37

1. MENFİ TESPİT DAVASININ İSTİRDAT DAVASINA DÖNÜŞMESİ 

38

1. Genel Olarak 

38

1. Şartları 

38

1. Sürenin Başlangıcı 

39

1. Görevli Mahkeme 

39

1. Yetkili Mahkeme 

40

1. İspat Yükü 

40

1. Hüküm 

40

1. Parasal Sınırlar 

43

VII. DERDESTLİK YÖNÜNDEN İTİRAZIN İPTALİ DAVASI VE MENFİ TESPİT DAVASI 

44

1. İtirazın İptali Davasından Sonra Açılan Menfi Tespit Davası 

45

1. İtirazın İptali Davasından Önce Açılan Menfi Tespit Davası 

46

VIII. TEMLİK HALİNDE MENFİ TESPİT DAVASI 

47

1. KAMBİYO SENETLERİ AÇISINDAN MENFİ TESPİT DAVASI 

48

1. Genel Olarak 

48

1. Hukuki Yarar Bakımından 

53

1. Borca İtiraz Halinde 

54

2. İmzaya İtiraz Halinde 

54

1. ARABULUCULUK VE MENFİ TESPİT DAVASI 

57

1. MENFİ TESPİT DAVASININ TAKİBE ETKİSİ 

58

XII. MENFİ TESPİT DAVASI HÜKÜMLERİNİN İCRASI 

60

XIII. MENFİ TESPİT DAVASININ BEKLETİCİ MESELE YAPILMASI 

61

XIV. MENFİ TESPİT DAVASININ ZAMANAŞIMINA ETKİSİ 

65

1. USUL İŞLEMLERİ AÇISINDAN MENFİ TESPİT DAVASI 

65

XVI. İDARİ PARA CEZALARI VE MENFİ TESPİT DAVALARI 

71

XVII. MENFİ TESPİT DAVASININ ZAMANAŞIMI 

72

XVIII. ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN MENFİ TESPİT DAVASI AÇMASI (İİK m. 89/3) 

72

Üçüncü Bölüm

DEFİLER

1. GENEL OLARAK 

75

1. HÜKÜMSÜZLÜK DEFİLERİ 

80

III. SENET METNİNDEN ANLAŞILAN DEFİLER 

81

1. KİŞİSEL DEFİLER 

81

1. MUTLAK DEFİ–NİSBİ DEFİ 

84

1. DOĞMA SEBEBİNE GÖRE DEF’İLER 

85

VII. SENETLERİN DEVİR ŞEKİLLERİNE GÖRE DEFİLER 

86

1. Nama Yazılı Senetler, 

86

1. Emre Yazılı Senetlerde 

86

1. Hamiline Yazılı Senetlerde 

86

Dördüncü Bölüm

MENFİ TESPİT DAVASININ DAYANABİLECEĞİ SEBEPLER

1. SAHTELİK 

87

1. SENEDİN İADE EDİLMEMESİ (BORÇLUNUN BORCUNU ÖDEMESİNE RAĞMEN, SENEDİN KENDİSİNE İADE EDİLMEMESİ) 

100

III. İCRA YARGILAMASINA İLİŞKİN SORUNLAR (BORÇLUNUN ÖDEME EMRİNE İTİRAZ ETMEYİ İHMAL ETMESİ VEYA İTİRAZ ETTİĞİ HALDE İCRA MAHKEMESİNCE İTİRAZININ KESİN OLARAK KALDIRILMASI) 

102

1. Ödeme Emrine İtiraz 

102

1. Gecikmiş İtiraz 

103

1. Ödeme Emrine İtiraz Nedenleri: 

103

1. İtiraza Karşı Başvuru Yolları 

104

1. İtirazın İptali Davası (M. 67) 

105

1. İtirazın Kaldırılması (İİK M. 68–70) 

106

1. İtirazın Kesin Kaldırılması 

106

1. İtirazın Geçici Olarak Kaldırılması 

107

1. AYIRT ETME GÜCÜ YOKLUĞU 

108

1. YANILMA, ALDATMA VE KORKUTMA (HATA, HİLE, İKRAH) İDDİASI 

116

1. Genel Olarak 

116

1. Esaslı Yanılma 

116

1. Her Türlü Aldatma Hali 

118

1. Korkutma 

119

1. SENEDİN ANLAŞMAYA AYKIRI DOLDURULMASI 

129

1. Belge 

129

1. Senet 

130

1. Adi Senet 

130

2. Resmi Senet 

130

3. Açık Senet 

131

4. Açık Senedin Anlaşmaya Aykırı Doldurulması 

132

5. Eksik Senet 

133

6. Hatır Senedi 

134

7. Teminat Senedi 

135

VII. TAKAS İDDİASI (BORÇLUNUN, KENDİSİNİN DE ALACAKLIDAN ALACAKLI OLDUĞUNU, BU NEDENLE ALACAĞI İLE BORCUNU TAKAS ETTİĞİNİ BELİRTEREK, BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNİ İSTEMESİ) 

150

VIII. TAHRİFAT İDDİASI (SENETTE TAHRİFAT BULUNMASI) 

160

1. Genel Olarak 

160

1. Kıymetli Evrak 

161

1. SENEDİN HATIR SENEDİ OLMASI 

186

1. SENEDİN ŞEKİL EKSİKLİĞİ NEDENİYLE KAMBİYO SENEDİ NİTELİĞİNDE OLMADIĞI 

189

1. Zorunlu Kayıtlar 

189

1. Genel Olarak 

189

1. İhtiyari/İsteğe Bağlı Kayıtlar 

190

1. Kanun Gereği Yazılabilenler 

190

1. Vade 

190

1. Olumsuz Emre Kaydı 

190

1. Protestodan Muafiyet 

191

1. Faiz 

191

1. Efektif Kaydı 

191

1. Sorumsuzluk Kaydı 

191

1. Nakden Ödemeyi Engelleme Kaydı (Hesaba Kaydı) 

191

2. Uygulamada Ortaya Çıkan İsteğe Bağlı Kayıtlar 

191

1. Bedeli Malen Alınmıştır/Bedeli Nakden Alınmıştır 

191

1. Yetki Kaydı 

195

1. Tahkim Kaydı 

195

3. Yasak Kayıtlar 

196

1. Kambiyo Senedi Niteliğini Etkileyen Yasak Kayıtlar 

196

1. Şart 

196

1. Kanuni Vade Tipleri Dışında Vade 

196

1. Etkisiz Yasak Kayıtlar 

196

1. Çekte Vade 

196

1. Faiz 

196

1. Poliçenin Ödenmemesi Halinde Sorumsuzluk Kaydı 

197

1. Cezai Şart, Masraf, Vekâlet Ücreti 

197

1. Sıralı Bonoların Muaccel Olacağı Kaydı 

197

1. Çek Kayıtları 

197

1. Çekte Zorunlu Kayıtlar 

197

1. Çek Kelimesi 

197

1. Ödeyecek Kimsenin “Muhatabın” Ticaret Unvanı 

198

1. Belirli Bir Bedelin Kayıtsız Şartsız Ödenmesi Emri 

198

1. Keşide Tarihi 

199

1. Çeki Düzenleyenin İmzası 

200

1. Banka Tarafından Verilen Seri Numarası 

202

1. Karekod 

202

2. Çekte Alternatif Kayıtlar 

202

1. Düzenleme/Keşide Yeri 

202

1. Ödeme Yeri 

203

3. 5941 Sayılı Çek Kanunu ile Öngörülen Kayıtlar 

204

4. Çekte İsteğe Bağlı Kayıtlar 

204

1. Lehtar ya da Hamiline Kaydı 

204

1. Menfi Emre Kaydı 

205

1. Teminat Kaydı 

205

1. Aval Kaydı 

208

1. Yetki Kaydı 

208

1. Ciro Edilemez Kaydı 

208

1. Aynen Ödeme Kaydı 

208

1. Protestodan Muafiyet Kaydı 

209

5. Çekte Yazılması Mümkün Olmayan Kayıtlar 

209

1. Yazılması Çekin Geçerliliğini Etkilemeyen Kayıtlar 

209

1. Kabul Kaydı 

209

1. Faiz Kaydı 

209

1. Cezai Şart 

209

1. Sorumluluktan Muafiyet Kaydı 

210

1. Vade Kaydı 

210

1. Yazılması Halinde Çeki Geçersiz Kılan Kayıtlar 

210

6. Çekin Kayıtlar Nedeniyle Geçersizliği 

210

1. Bono Kayıtları 

211

1. Zorunlu Kayıtlar 

211

1. “Bono” ya da “Emre Muharrer Senet” Sözcüğü 

211

1. Koşulsuz Olarak Belirli Bir Para Ödeme Vaadi (TTK m. 776/1–b) 

211

1. Kime ya da Kimin Emrine Ödenecekse Onun Adı ve Soyadı (Lehdar) 

212

1. Keşidecinin İmzası 

212

1. Düzenleme Tarihi 

212

2. Alternatif Zorunlu Şekil Kayıtları 

213

1. Düzenleme Yeri 

213

1. Ödeme Yeri 

213

3. İsteğe Bağlı Kayıtlar 

213

1. SENEDİN KARŞILIKSIZ OLDUĞU 

214

XII. ŞİRKET ADINA DÜZENLENMİŞ SENET YA DA SÖZLEŞMENİN YETKİSİZ KİŞİ TARAFINDAN DÜZENLENDİĞİ VEYA CİRO EDİLDİĞİ İDDİASI 

216

XIII. SATIN ALINAN MALIN AYIPLI ÇIKTIĞINI, BU MAL KARŞILIĞINDA VERİLMİŞ SENEDİN YA DA SÖZLEŞMENİN GEÇERSİZ OLDUĞU 

219

XIV. SENEDİN, CEZAİ ŞART KARŞILIĞINDA DÜZENLENDİĞİ 

222

1. Seçimlik Cezai Şart 

222

1. İfa İle Birlikte İstenebilen Cezai Şart 

223

1. Sözleşmeden Dönme Halinde Cezai Şart 

223

1. SENEDİN KUMAR VE BAHİS BORCU KARŞILIĞI DÜZENLENDİĞİ 

224

XVI. SENEDİN BAŞLIK PARASI OLARAK VERİLDİĞİ İDDİASI 

226

XVII. HUKUKİ İŞLEMİN FARKLI OLDUĞU İDDİASI 

228

XVIII. BORCUN ÖDENDİĞİ İDDİASI 

231

XIX. KİMLİK BİLGİLERİ KULLANILARAK, HUKUKİ İŞLEMLERİN YAPILDIĞI; ADINA SENET DÜZENLENDİĞİ, ŞİRKET KURULDUĞU, BORÇLANILDIĞI İDDİALARI 

232

1. KREDİ KARTININ ÇALINMASI NEDENİYLE YAPILAN HARCAMALARDA, BANKA SORUMLULUĞU NEDENİYLE BORCUN TAMAMINDAN SORUMLU OLUNMADIĞI 

233

XXI. SENEDİN ANCAK ÇİFT İMZAYLA BAĞLAYICI OLDUĞU İDDİASI 

236

XXII. SENEDİN KAYBOLDUĞU YA DA ÇALINDIĞI İDDİASI 

237

XXIII. BORÇTAN KURTULMA DAVASI (İİK m. 69) 

241

XXIV. ZAMANAŞIMI 

243

XXV. MİRASIN REDDİ DAVASI 

251

XXVI. KOOPERATİFLERDE PEŞİN ÖDEMELİ ORTAĞIN İNŞAAT FİNANSMAN BORCU BULUNMADIĞI 

258

XXVII. AİDAT BORCU BULUNMADIĞI 

259

XXVIII. NAFAKA BORÇLUSUNUN; NAFAKA ALACAKLISI İLE BİRLİKTE YAŞAMAYA DEVAM ETTİĞİ, İHTİYAÇLARINI KARŞILADIĞI BU NEDENLE BORÇLU OLMADIĞI İDDİASI 

262

Beşinci Bölüm

TAKİP TÜRLERİNE GÖRE MENFİ TESPİT DAVALARI

1. İLAMSIZ İCRA YOLU İLE TAKİPTE MENFİ TESPİT DAVASI 

263

1. İLAMLI İCRA YOLU İLE TAKİP 

263

III. REHNİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLU İLE TAKİP 

265

1. İFLAS YOLU İLE TAKİPTE MENFİ TESPİT DAVASI 

266

Altıncı Bölüm

DELİLLER VE İSPAT YÜKÜ

1. İSPAT YÜKÜ 

269

1. DELİLLER 

271

1. Senet 

272

1. Fatura 

281

2. Teyit Mektubu 

284

1. Yemin 

285

1. Kesin Hüküm 

287

1. İkrar 

288

1. Bilirkişi Raporu 

293

1. Tutanaklar 

297

1. Ses Kaydı–Email–Whatsapp 

299

1. Dekontlar 

301

İ. Tahsilat Makbuzları 

302

1. Ticari Defterler 

303

1. Hayatın Olağan Akışı 

303

1. Delil Başlangıcı 

304

Yedinci Bölüm

HUKUK VE CEZA MAHKEMESİ KARARLARININ BİRBİRİNE ETKİSİ

1. GENEL OLARAK 

307

1. BELİRLİ OLGULARA GÖRE HUKUK VE CEZA MAHKEMESİ KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 

308

1. Ceza Mahkemesi Beraat Kararı 

308

1. Ceza Mahkemesi Mahkûmiyet Kararı 

310

1. Kusur, Yaş, Ayırt etme gücü 

312

1. Zamanaşımı 

316

1. Delil Değerlendirmesi 

321

1. İspat Yükü 

325

1. Hukuk Mahkemesi Yaş Düzeltme Kararı 

327

1. Hukuk Mahkemesi Sahtelik Davası 

328

İ. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması 

328

1. Yargılamanın Yenilenmesi ve İadesi 

330

1. Bekletici Mesele 

331

1. Uzlaşma 

332

Sekizinci Bölüm

MENFİ TESPİT DAVASI SONUNDA VERİLEBİLECEK KARARLAR

1. DAVANIN REDDİ 

334

1. DAVANIN KABULÜ 

336

Dokuzuncu Bölüm

ÖRNEK YARGITAY KARARLARI

ÖRNEK YARGITAY KARARLARI 

339

Onuncu Bölüm

DİLEKÇE ÖRNEKLERİ

OLUMSUZ (MENFİ) TESPİT DAVASINA AİT DİLEKÇE ÖRNEKLERİ (İİK. m. 72) 

399

Kaynakça 

405

Kavram Dizini 

409