Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Prof. Dr. İbrahim Özbay

Doç. Dr. Taner Emre Yardımcı

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ...................................................................................................................7
İÇİNDEKİLER..........................................................................................................9
KISALTMALAR CETVELİ......................................................................................... 23

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Görev, Yetki ve Yargı Yeri Belirlenmesi
BİRİNCİ AYIRIM
Görev

Görevin belirlenmesi ve niteliği (m. 1)..................................................................... 25
Asliye hukuk mahkemelerinin görevi (m. 2)............................................................. 25
Ölüm veya vücut bütünlüğünün yitirilmesinden doğan zararların tazmini
davalarında görev (m. 3) ....................................................................................... 32
Sulh hukuk mahkemelerinin görevi (m. 4)............................................................... 33

İKİNCİ AYIRIM
Yetki

Genel kural (m. 5)................................................................................................. 35
Genel yetkili mahkeme (m. 6) ................................................................................ 37
Davalının birden fazla olması hâlinde yetki (m. 7) .................................................... 37
Bir yerde geçici olarak oturanlara karşı açılacak davalarda yetki (m. 8)...................... 37
Türkiye’de yerleşim yerinin bulunmaması hâlinde yetki (m. 9)................................... 37
Sözleşmeden doğan davalarda yetki (m. 10) ........................................................... 37
Mirastan doğan davalarda yetki (m. 11).................................................................. 38
Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki (m. 12)................................................ 38
Karşı davada yetki (m. 13)..................................................................................... 38
Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki (m. 14)............................................... 39
Sigorta sözleşmelerinden doğan davalarda yetki (m. 15) .......................................... 39
Haksız fiilden doğan davalarda yetki (m. 16) ........................................................... 39
Yetki sözleşmesi (m. 17)........................................................................................ 40
Yetki sözleşmesinin geçerlilik şartları (m. 18)........................................................... 41
Yetki itirazının ileri sürülmesi (m. 19)...................................................................... 42

ÜÇÜNCÜ AYIRIM

Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler

ve Yargı Yeri Belirlenmesi

Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler (m. 20) .......................... 42

10 İçindekiler
Yargı yeri belirlenmesini gerektiren sebepler (m. 21)................................................ 44
İnceleme yeri (m. 22)............................................................................................ 44
İnceleme usulü ve sonucu (m. 23) ......................................................................... 44

İKİNCİ BÖLÜM
Yargılamaya Hâkim Olan İlkeler

Tasarruf ilkesi (m. 24)........................................................................................... 45
Taraflarca getirilme ilkesi (m. 25)........................................................................... 46
Taleple bağlılık ilkesi (m. 26).................................................................................. 46
Hukuki dinlenilme hakkı (m. 27)............................................................................. 47
Aleniyet ilkesi (m. 28)............................................................................................ 48
Dürüst davranma ve doğruyu söyleme yükümlülüğü (m. 29) .................................... 49
Usul ekonomisi ilkesi (m. 30) ................................................................................. 49
Hâkimin davayı aydınlatma ödevi (m. 31)................................................................ 50
Yargılamanın sevk ve idaresi (m. 32) ...................................................................... 50
Hukukun uygulanması (m. 33) ............................................................................... 50

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Hâkimin Yasaklılığı, Reddi ve Hukuki Sorumluluğu

BİRİNCİ AYIRIM

Hâkimin Davaya Bakmaktan Yasaklılığı ve Reddi

Yasaklılık sebepleri (m. 34) .................................................................................... 50
Çekinme kararının sonuçları (m. 35) ....................................................................... 51
Ret sebepleri (m. 36) ............................................................................................ 51
Hâkimin bizzat çekilmemesi hâli (m. 37) ................................................................. 52
Ret usulü (m. 38).................................................................................................. 52
Çekilme kararının incelenmesi (m. 39) .................................................................... 53
Ret talebini incelemeye yetkili merci (m. 40) ........................................................... 53
Ret talebinin geri çevrilmesi (m. 41) ....................................................................... 54
Ret talebinin incelenmesi (m. 42) ........................................................................... 54
Ret talebine ilişkin kararlara karşı istinaf (m. 43) ..................................................... 55
Ret talebine ilişkin kararların temyizi (m. 44)........................................................... 55
Zabıt kâtibinin yasaklılığı ve reddi (m. 45) ............................................................... 55

İKİNCİ AYIRIM
Hâkimin Hukuki Sorumluluğu

Devletin sorumluluğu ve rücu (m. 46)..................................................................... 56
Davaların açılacağı mahkeme (m. 47) ..................................................................... 56
Dava dilekçesi ve davanın ihbarı (m. 48)................................................................. 57
Davanın reddi hâlinde verilecek ceza (m. 49) .......................................................... 57

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Taraflar ve Davaya Katılan Üçüncü Kişiler
BİRİNCİ AYIRIM
Tarafların Ehliyetleri

Taraf ehliyeti (m. 50) ............................................................................................ 57
Dava ehliyeti (m. 51)............................................................................................. 57

İçindekiler 11
Davada kanuni temsil (m. 52) ................................................................................ 59
Dava takip yetkisi (m. 53)...................................................................................... 59
Temsil veya izin belgelerinin verilmesi (m. 54)......................................................... 60
Dava sırasında taraflardan birinin ölümü (m. 55) ..................................................... 60
Kanuni temsilci atanması sebebiyle yargılamanın ertelenmesi (m. 56) ....................... 61

İKİNCİ AYIRIM
Dava Arkadaşlığı

İhtiyari dava arkadaşlığı (m. 57)............................................................................. 61
İhtiyari dava arkadaşlarının davadaki durumu (m. 58).............................................. 61
Mecburi dava arkadaşlığı (m. 59)............................................................................ 61
Mecburi dava arkadaşlarının davadaki durumu (m. 60)............................................. 63

ÜÇÜNCÜ AYIRIM
Davanın İhbarı ve Davaya Müdahale

İhbar ve şartları (m. 61) ........................................................................................ 63
İhbarın şekli (m. 62) ............................................................................................. 63
İhbarda bulunulan kişinin durumu (m. 63) .............................................................. 63
İhbarın etkisi (m. 64) ............................................................................................ 64
Asli müdahale (m. 65) ........................................................................................... 64
Fer’î müdahale (m. 66).......................................................................................... 64
Fer’î müdahale talebi ve incelenmesi (m. 67)........................................................... 64
Fer’î müdahilin durumu (m. 68).............................................................................. 64
Fer’î müdahalenin etkisi (m. 69)............................................................................. 65
Cumhuriyet savcısının davada yer alması (m. 70)..................................................... 65

DÖRDÜNCÜ AYIRIM
Davaya Vekâlet

Genel olarak (m. 71) ............................................................................................. 66
Davaya vekâlet hakkında uygulanacak hükümler (m. 72) ......................................... 67
Davaya vekâletin kanuni kapsamı (m. 73)............................................................... 70
Davaya vekâlette özel yetki verilmesini gerektiren hâller (m. 74)............................... 70
Birden fazla vekil görevlendirilmesi (m. 75) ............................................................. 70
Vekâletnamenin ibrazı (m. 76) ............................................................................... 71
Vekâletnamesiz dava açılması ve işlem yapılması (m. 77) ......................................... 72
Vekilin vekâlet veren huzurundaki beyanı (m. 78).................................................... 72
Vekilin veya vekâlet verenin duruşmada uygun olmayan tutum ve davranışı (m. 79) ......... 72
Tarafın davasını takip edebilecek ehliyette olmaması (m. 80).................................... 73
Vekilin azli ve istifasının şekli (m. 81)...................................................................... 73
Vekilin istifası (m. 82)............................................................................................ 73
Vekilin azli (m. 83) ................................................................................................ 73

BEŞİNCİ BÖLÜM
Teminat

Teminat gösterilecek hâller (m. 84) ........................................................................ 74
Teminat gerektirmeyen hâller (m. 85) .................................................................... 74
Teminat kararı (m. 86) .......................................................................................... 75
Teminatın tutarı ve şekli (m. 87) ............................................................................ 75

12 İçindekiler
Teminat gösterilmemesinin sonuçları (m. 88) .......................................................... 75
Teminatın iadesi (m. 89) ....................................................................................... 75

ALTINCI BÖLÜM
Süreler, Eski Hâle Getirme ve Adli Tatil
BİRİNCİ AYIRIM
Süreler

Sürelerin belirlenmesi (m. 90)................................................................................ 75
Sürelerin başlaması (m. 91) ................................................................................... 75
Sürelerin bitimi (m. 92) ......................................................................................... 86
Tatil günlerinin etkisi (m. 93) ................................................................................. 87
Kesin süre (m. 94) ................................................................................................ 87

İKİNCİ AYIRIM
Eski Hâle Getirme

Talep (m. 95) ....................................................................................................... 87
Süre (m. 96)......................................................................................................... 87
Talebin şekli ve kapsamı (m. 97)............................................................................ 88
Talep ve inceleme mercii (m. 98) ........................................................................... 88
Talebin yargılamaya ve hükmün icrasına etkisi (m. 99)............................................. 88
İnceleme ve karar (m. 100) ................................................................................... 88
Giderler (m. 101).................................................................................................. 88

ÜÇÜNCÜ AYIRIM
Adli Tatil

Adli tatil süresi (m. 102) ........................................................................................ 89
Adli tatilde görülecek dava ve işler (m. 103)............................................................ 89
Adli tatilin sürelere etkisi (m. 104).......................................................................... 90

İKİNCİ KISIM

Dava Çeşitleri, Dava Şartları ve İlk İtirazlar

BİRİNCİ BÖLÜM
Dava Çeşitleri

Eda davası (m. 105).............................................................................................. 90
Tespit davası (m. 106) .......................................................................................... 90
Belirsiz alacak davası (m. 107) ............................................................................... 91
İnşaî dava (m. 108) .............................................................................................. 91
Kısmi dava (m. 109).............................................................................................. 92
Davaların yığılması (m. 110) .................................................................................. 92
Terditli dava (m. 111) ........................................................................................... 92
Seçimlik dava (m. 112).......................................................................................... 93
Topluluk davası (m. 113)....................................................................................... 93

İKİNCİ BÖLÜM
Dava Şartları ve İlk İtirazlar
BİRİNCİ AYIRIM
Dava Şartları

Dava şartları (m. 114) ........................................................................................... 94
Dava şartlarının incelenmesi (m. 115)..................................................................... 98

İçindekiler 13

İKİNCİ AYIRIM
İlk İtirazlar

Konusu (m. 116)................................................................................................. 100
İleri sürülmesi ve incelenmesi (m. 117)................................................................. 100

ÜÇÜNCÜ KISIM
Yazılı Yargılama Usulü
BİRİNCİ BÖLÜM
Davanın Açılması

Davanın açılma zamanı (m. 118) .......................................................................... 100
Dava dilekçesinin içeriği (m. 119)......................................................................... 109
Harç ve gider avansının ödenmesi (m. 120)........................................................... 110
Belgelerin birlikte verilmesi (m. 121)..................................................................... 113
Dava dilekçesinin tebliği (m. 122)......................................................................... 113
Davanın geri alınması (m. 123) ............................................................................ 114
Tarafta iradî değişiklik (m. 124)............................................................................ 114
Dava konusunun devri (m. 125)........................................................................... 115

İKİNCİ BÖLÜM
Cevap Dilekçesi

Cevap dilekçesinin verilmesi (m. 126) ................................................................... 116
Cevap dilekçesini verme süresi (m. 127) ............................................................... 116
Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu (m. 128)..................................... 117
Cevap dilekçesinin içeriği (m. 129) ....................................................................... 117
Cevap dilekçesinde eksiklik bulunması (m. 130)..................................................... 117
Cevap dilekçesi verilmesinin sonucu (m. 131)........................................................ 117
Karşı dava açılabilmesinin şartları (m. 132)............................................................ 117
Karşı davanın açılması ve süresi (m. 133).............................................................. 118
Asıl davanın sona ermesi (m. 134)........................................................................ 119
Uygulanacak hükümler (m. 135) .......................................................................... 119

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Cevaba Cevap ve İkinci Cevap Dilekçesi

Tarafların ikinci dilekçeleri (m. 136)...................................................................... 119

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ön İnceleme

Ön incelemenin kapsamı (m. 137) ........................................................................ 119
Dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar (m. 138) .............................................. 126
Ön inceleme duruşmasına davet (m. 139)............................................................. 126
Ön inceleme duruşması (m. 140).......................................................................... 126
İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi (m. 141) ............................. 127
Süreler hakkında karar (m. 142)........................................................................... 127

BEŞİNCİ BÖLÜM

Tahkikat ve Tahkikat Sırasındaki Özel Durumlar

BİRİNCİ AYIRIM
Tahkikat

Tahkikatın konusu (m. 143) ................................................................................. 128
Tarafların dinlenilmesi (m. 144)............................................................................ 128

14 İçindekiler
Sonradan delil gösterilmesi (m. 145) .................................................................... 128
Mevcut delillerle davanın aydınlanması (m. 146).................................................... 128

İKİNCİ AYIRIM
Duruşma

Tarafların duruşmaya daveti (m. 147)................................................................... 129
Mahkemenin çalışma zamanı (m. 148).................................................................. 129
Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla veya başka yerde duruşma icrası (m. 149) ....... 130
Tarafların duruşmaya gelmemesi, sonuçları ve davanın açılmamış sayılması (m. 150) .... 130
Duruşma düzeni (m. 151).................................................................................... 131
Soru yöneltme (m. 152) ...................................................................................... 132
Kayıt ve yayın yasağı (m. 153) ............................................................................. 132
Tutanak (m. 154)................................................................................................ 132
Tutanağın imzalanması ve imza atamayanların durumu (m. 155) ............................ 133
Tutanağın ispat gücü (m. 156)............................................................................. 133
Zabıt kâtibi bulundurulması zorunluluğu (m. 157) .................................................. 133
Tutanak örneği verilmesi (m. 158)........................................................................ 133
Dosyaya belge konulması ve dosyanın başka yere gönderilmesi (m. 159) ................ 134
Dizi listesi (m. 160) ............................................................................................. 134
Dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi (m. 161)............................................... 135
Dosyanın hâkimin incelemesine hazır tutulması (m. 162)........................................ 135

ÜÇÜNCÜ AYIRIM
Ön Sorun ve Bekletici Sorun

Ön sorunun ileri sürülmesi (m. 163) ..................................................................... 135
Ön sorunun incelenmesi (m. 164)......................................................................... 135
Bekletici sorun (m. 165) ...................................................................................... 135

DÖRDÜNCÜ AYIRIM
Davaların Birleştirilmesi ve Ayrılması

Davaların birleştirilmesi (m. 166).......................................................................... 136
Davaların ayrılması (m. 167)................................................................................ 137
Kanun yolları (m. 168)......................................................................................... 137

BEŞİNCİ AYIRIM
İsticvap

Konusu (m. 169)................................................................................................. 138
İsticvap olunacak kişilerin belirlenmesi (m. 170) .................................................... 138
İsticvap olunacak tarafın davet edilmesi (m. 171).................................................. 138
Bizzat isticvap olunma (m. 172) ........................................................................... 138
İsticvabın yapılması (m. 173) ............................................................................... 138
Tutanak düzenlenmesi (m. 174)........................................................................... 139
Kıyasen uygulanacak hükümler (m. 175)............................................................... 139

ALTINCI AYIRIM
Islah ve Maddi Hataların Düzeltilmesi

Kapsamı ve sayısı (m. 176).................................................................................. 139
Islahın zamanı ve şekli (m. 177)........................................................................... 139

İçindekiler 15
Islah sebebiyle ortaya çıkan yargılama giderleri ve karşı tarafın zararının
ödenmesi (m. 178).............................................................................................. 139
Islahın etkisi (m. 179) ......................................................................................... 140
Davanın tamamen ıslahı (m. 180)......................................................................... 140
Kısmen ıslah (m. 181) ......................................................................................... 140
Kötüniyetli ıslah (m. 182)..................................................................................... 140
Maddi hataların düzeltilmesi (m. 183) ................................................................... 140

YEDİNCİ AYIRIM
Toplu Mahkemelerde Tahkikat

Toplu mahkemelerde tahkikat (m. 183/A) ............................................................. 141

ALTINCI BÖLÜM

Tahkikatın Sona Ermesi ve Sözlü Yargılama

Tahkikatın sona ermesi (m. 184).......................................................................... 141
Toplu mahkemelerde tahkikatın sona ermesi (m. 185) ........................................... 141
Sözlü yargılama (m. 186)..................................................................................... 142

DÖRDÜNCÜ KISIM
İspat ve Deliller
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler

İspatın konusu (m. 187) ...................................................................................... 142
İkrar (m. 188) .................................................................................................... 143
İspat hakkı (m. 189) ........................................................................................... 143
İspat yükü (m. 190) ............................................................................................ 143
Karşı ispat (m. 191) ............................................................................................ 146
Kanunda düzenlenmemiş deliller (m. 192)............................................................. 146
Delil sözleşmesi (m. 193)..................................................................................... 146
Somutlaştırma yükü ve delillerin gösterilmesi (m. 194)........................................... 146
Başka yerden getirtilecek deliller (m. 195)............................................................. 146
Delilden vazgeçme (m. 196) ................................................................................ 147
Delillerin incelenmesi ve istinabe (m. 197) ............................................................ 147
Delillerin değerlendirilmesi (m. 198) ..................................................................... 147

İKİNCİ BÖLÜM
Belge ve Senet

Belge (m. 199) ................................................................................................... 147
Senetle ispat zorunluluğu (m. 200)....................................................................... 147
Senede karşı tanıkla ispat yasağı (m. 201) ............................................................ 148
Delil başlangıcı (m. 202)...................................................................................... 148
Senetle ispat zorunluluğunun istisnaları (m. 203)................................................... 148
İlamların ve resmî senetlerin ispat gücü (m. 204) .................................................. 149
Adi senetlerin ispat gücü (m. 205)........................................................................ 151
İmza atamayanların durumu (m. 206) .................................................................. 151
Senette çıkıntı, kazıntı ve silinti (m. 207)............................................................... 152
Yazı veya imza inkârı (m. 208) ............................................................................. 153

16 İçindekiler
Yazı veya imza inkârının sonucu (m. 209) ............................................................. 153
Güvenli elektronik imzalı belgenin inkârı (m. 210).................................................. 153
Sahtelik incelemesi (m. 211)................................................................................ 153
Sahte senedin iptali (m. 212)............................................................................... 154
Haksız yere sahtelik iddiası (m. 213)..................................................................... 154
Sahtelik hakkında hukuk ve ceza mahkemesi kararlarının etkisi (m. 214) ................. 154
Belgelerin halefler aleyhine kullanılması ve adi senetlerin üçüncü kişiler için
hüküm ifade etmesi (m. 215)............................................................................... 154
Mahkemece belge aslının istenmesi ve geri verilmesi (m. 216)................................ 155
Belge aslının ibrazı usulü (m. 217)........................................................................ 155
Belgenin yerinde incelenmesi (m. 218) ................................................................. 155
Tarafların belgeleri ibrazı zorunluluğu (m. 219)...................................................... 155
Tarafın belgeyi ibraz etmemesi (m. 220)............................................................... 156
Üçüncü kişinin belgeyi ibraz etmemesi (m. 221) .................................................... 156
Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması (m. 222) ..................................................... 156
Yabancı dilde yazılmış belgeler (m. 223) ............................................................... 157
Yabancı resmî belgelerin yetkili makamlar tarafından onaylanması zorunluluğu (m. 224).... 157

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yemin

Yeminin konusu (m. 225) .................................................................................... 158
Yemine konu olamayacak vakıalar (m. 226) .......................................................... 158
Yemin teklifi (m. 227).......................................................................................... 158
Yemine davet (m. 228)........................................................................................ 158
Yemin etmemenin sonuçları (m. 229) ................................................................... 158
Yeminin iade olunamayacağı hâller (m. 230) ......................................................... 158
Ölüm veya fiil ehliyetinin kaybı (m. 231) ............................................................... 159
Yemini yerine getirecek kimseler (m. 232) ............................................................ 159
Yeminin şekli (m. 233) ........................................................................................ 159
Sağır ve dilsizlerin yemini (m. 234)....................................................................... 159
Hasta veya engellilerin mahkeme dışında yemini (m. 235)...................................... 159
Yemin edecek kimsenin mahkemenin yargı çevresi dışında olması (m. 236) ............. 160
Yemin konusunun açıklattırılması (m. 237)............................................................ 160
Yemin tutanağının düzenlenmesi (m. 238) ............................................................ 160
Yalan yere yemin iddiası (m. 239) ........................................................................ 160

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tanık

Tanık gösterme şekli (m. 240).............................................................................. 160
Tanıklardan bir kısmının dinlenilmesiyle yetinilmesi (m. 241) .................................. 160
Tanıklığın izne bağlı olduğu hâller (m. 242)........................................................... 161
Tanığın davet edilmesi (m. 243)........................................................................... 161
Davetiyenin içeriği (m. 244)................................................................................. 161
Çağrıya uyma zorunluluğu (m. 245)...................................................................... 162
Tanığa soru kâğıdı gönderilmesi (m. 246) ............................................................. 162

İçindekiler 17
Tanıklıktan çekinme hakkı (m. 247) ...................................................................... 162
Kişisel nedenlerle tanıklıktan çekinme (m. 248)...................................................... 162
Sır nedeniyle tanıklıktan çekinme (m. 249)............................................................ 162
Menfaat ihlali tehlikesi nedeniyle tanıklıktan çekinme (m. 250)................................ 163
Tanıklıktan çekinme hakkının istisnaları (m. 251) ................................................... 163
Çekinme sebeplerinin bildirilmesi ve incelenmesi (m. 252)...................................... 163
Çekinmenin kabul edilmemesinin sonucu (m. 253)................................................. 164
Tanığın kimliğinin tespiti (m. 254) ........................................................................ 164
Tanıklara itiraz (m. 255) ...................................................................................... 164
Tanığa görevinin önemini anlatma (m. 256) .......................................................... 164
Yeminsiz dinlenecekler (m. 257)........................................................................... 164
Yeminin zamanı ve şekli (m. 258)......................................................................... 165
Tanıkların mahkemede dinlenilmesi (m. 259)......................................................... 165
Tanığın bilgilendirilmesi (m. 260).......................................................................... 165
Tanığın dinlenilme şekli (m. 261).......................................................................... 165
Yasak davranışlar (m. 262) .................................................................................. 166
Tercüman ve bilirkişi kullanılması (m. 263)............................................................ 166
Yalan yere veya menfaat temin ederek tanıklık edilmesi ve sonuçları (m. 264) ......... 166
Tanığa ödenecek ücret ve giderler (m. 265).......................................................... 166

BEŞİNCİ BÖLÜM
Bilirkişi İncelemesi

Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller (m. 266)............................................... 167
Bilirkişi sayısının belirlenmesi (m. 267).................................................................. 168
Bilirkişilerin görevlendirilmesi (m. 268).................................................................. 168
Bilirkişilik görevinin kapsamı (m. 269)................................................................... 168
Bilirkişilik görevini kabulle yükümlü olanlar (m. 270) .............................................. 169
Bilirkişiye yemin verdirilmesi (m. 271)................................................................... 169
Bilirkişinin görevini yapmaktan yasaklı olması ve reddi (m. 272).............................. 170
Bilirkişinin görev alanının belirlenmesi (m. 273) ..................................................... 171
Bilirkişinin görev süresi (m. 274) .......................................................................... 171
Bilirkişinin haber verme yükümlülüğü (m. 275) ...................................................... 172
Bilirkişinin görevini bizzat yerine getirme yükümlülüğü (m. 276).............................. 172
Bilirkişinin sır saklama yükümlülüğü (m. 277) ........................................................ 173
Bilirkişinin yetkileri (m. 278)................................................................................. 173
Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve rapor (m. 279) .................................................... 173
Bilirkişi raporunun verilmesi (m. 280).................................................................... 174
Bilirkişi raporuna itiraz (m. 281) ........................................................................... 174
Bilirkişinin oy ve görüşünün değerlendirilmesi (m. 282) .......................................... 175
Bilirkişi gider ve ücreti (m. 283)............................................................................ 175
Bilirkişinin ceza hukuku bakımından durumu (m. 284)............................................ 175
Bilirkişinin hukuki sorumluluğu (m. 285)................................................................ 175
Davaların açılacağı mahkeme (m. 286) ................................................................. 175
Rücu davasında zamanaşımı (m. 287)................................................................... 176

18 İçindekiler

ALTINCI BÖLÜM
Keşif

Keşif kararı (m. 288) ........................................................................................... 177
Keşfe yetkili mahkeme (m. 289)........................................................................... 177
Keşfin yapılması (m. 290) .................................................................................... 177
Keşfe katlanma zorunluluğu (m. 291) ................................................................... 177
Soybağı tespiti için inceleme (m. 292)................................................................... 178

YEDİNCİ BÖLÜM
Uzman Görüşü

Uzman görüşü (m. 293) ...................................................................................... 178

BEŞİNCİ KISIM

Hüküm ve Davaya Son Veren Taraf İşlemleri

BİRİNCİ BÖLÜM
Hüküm

Hüküm, hükmün verilmesi ve tefhimi (m. 294) ...................................................... 179
Hükmün müzakeresi (m. 295).............................................................................. 179
Hükmün oylanması ve yeter sayı (m. 296) ............................................................ 179
Hükmün kapsamı (m. 297) .................................................................................. 180
Hükmün yazılması (m. 298) ................................................................................. 180
Hükmün imza edilememesi (m. 299) .................................................................... 180
Hükmün korunması (m. 300) ............................................................................... 181
Hüküm nüshası (m. 301) ..................................................................................... 181
İlamın alınması, kesinleşme kaydı ve harçlar (m. 302)............................................ 181
Kesin hüküm (m. 303)......................................................................................... 181

İKİNCİ BÖLÜM

Hükmün Tashih, Tavzihi ve Tamamlanması

Hükmün tashihi (m. 304)..................................................................................... 183
Hükmün tavzihi (m. 305)..................................................................................... 183
Hükmün tamamlanması (m. 305/A)...................................................................... 184
Tavzih ve tamamlama talebi ile usulü (m. 306)...................................................... 184

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Davaya Son Veren Taraf İşlemleri

Davadan feragat (m. 307) ................................................................................... 185
Davayı kabul (m. 308)......................................................................................... 185
Feragat ve kabulün şekli (m. 309) ........................................................................ 185
Feragat ve kabulün zamanı (m. 310) .................................................................... 185
Feragat ve kabulün sonuçları (m. 311).................................................................. 185
Feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri (m. 312)............................................ 185
Sulh (m. 313) ..................................................................................................... 186
Sulhun zamanı (m. 314) ...................................................................................... 186
Sulhun etkisi (m. 315)......................................................................................... 186

İçindekiler 19

ALTINCI KISIM
Basit Yargılama Usulü

Basit yargılama usulüne tabi dava ve işler (m. 316) ............................................... 187
Dilekçelerin verilmesi (m. 317)............................................................................. 189
Delillerin ikamesi (m. 318) ................................................................................... 189
İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı (m. 319)................... 189
Ön inceleme ve tahkikat (m. 320) ........................................................................ 189
Hüküm (m. 321) ................................................................................................. 190
Uygulanacak hükümler (m. 322) .......................................................................... 190

YEDİNCİ KISIM
Yargılama Giderleri ve Adli Yardım
BİRİNCİ BÖLÜM
Yargılama Giderleri

Yargılama giderlerinin kapsamı (m. 323)............................................................... 190
Delil ikamesi için avans (m. 324).......................................................................... 191
Resen yapılması gereken işlemlere ilişkin giderler (m. 325)..................................... 191
Yargılama giderlerinden sorumluluk (m. 326) ........................................................ 191
Dürüstlük kuralına aykırılık sebebiyle yargılama giderlerinden sorumluluk (m. 327) ...... 192
Fer’î müdahale gideri (m. 328)............................................................................. 192
Kötüniyetle veya haksız dava açılmasının sonuçları (m. 329)................................... 192
Vekâlet ücretinin taraf lehine hükmedilmesi (m. 330)............................................. 192
Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri (m. 331) ..................................... 195
Yargılama giderlerine hükmedilmesi (m. 332)........................................................ 195
Avansın iadesi (m. 333)....................................................................................... 196

İKİNCİ BÖLÜM
Adli Yardım

Adli yardımdan yararlanacak kişiler (m. 334) ......................................................... 196
Adli yardımın kapsamı (m. 335)............................................................................ 196
Adli yardım talebi (m. 336) .................................................................................. 197
Adli yardım talebinin incelenmesi (m. 337)............................................................ 197
Adli yardım kararının kaldırılması (m. 338) ............................................................ 198
Adli yardımla ertelenen yargılama giderlerinin tahsili (m. 339) ................................ 198
Adli yardım kararıyla atanan avukatın ücretinin ödenmesi (m. 340) ......................... 198

SEKİZİNCİ KISIM
Kanun Yolları
BİRİNCİ BÖLÜM
İstinaf

İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar (m. 341)...................................................... 199
İstinaf dilekçesi (m. 342) ..................................................................................... 200
İstinaf dilekçesinin verilmesi (m. 343)................................................................... 200
Harç ve giderlerin yatırılması (m. 344) .................................................................. 202
Başvuru süresi (m. 345) ...................................................................................... 202
İstinaf dilekçesinin reddi (m. 346) ........................................................................ 204

20 İçindekiler
İstinaf dilekçesine cevap (m. 347)........................................................................ 205
Katılma yolu ile başvurma (m. 348) ...................................................................... 210
Başvurma hakkından feragat (m. 349).................................................................. 211
Başvurunun icraya etkisi (m. 350) ........................................................................ 211
Kötüniyetle istinaf yoluna başvurma (m. 351)........................................................ 212
Ön inceleme (m. 352) ......................................................................................... 212
Duruşma yapılmadan verilecek kararlar (m. 353)................................................... 213
İnceleme (m. 354) .............................................................................................. 214
İncelemenin kapsamı (m. 355)............................................................................. 214
Duruşma yapılması ve karar verilmesi (m. 356) ..................................................... 214
Yapılamayacak işlemler (m. 357).......................................................................... 214
Duruşmaya gelinmemesi ve giderlerin ödenmemesi (m. 358) ................................. 215
Karar ve tebliği (m. 359) ..................................................................................... 215
Uygulanacak diğer hükümler (m. 360) .................................................................. 216

İKİNCİ BÖLÜM
Temyiz

Temyiz edilebilen kararlar (m. 361) ...................................................................... 216
Temyiz edilemeyen kararlar (m. 362) ................................................................... 217
Kanun yararına temyiz (m. 363)........................................................................... 219
Temyiz dilekçesi (m. 364).................................................................................... 220
Temyiz dilekçesinin verilmesi (m. 365).................................................................. 220
Kıyas yoluyla uygulanacak hükümler (m. 366) ....................................................... 220
Temyizin icraya etkisi (m. 367) ............................................................................ 221
Kötüniyetle temyiz (m. 368)................................................................................. 222
Temyiz incelemesi ve duruşma (m. 369)............................................................... 222
Onama kararları (m. 370) .................................................................................... 223
Bozma sebepleri (m. 371).................................................................................... 223
Yargıtay kararlarının tebliği (m. 372) .................................................................... 224
Bozmaya uyma veya direnme (m. 373)................................................................. 224

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yargılamanın İadesi

Konu (m. 374).................................................................................................... 225
Yargılamanın iadesi sebepleri (m. 375) ................................................................. 225
Üçüncü kişilerin hükmün iptalini talep etmesi (m. 376)........................................... 226
Süre (m. 377)..................................................................................................... 226
İnceleyecek mahkeme ve teminat (m. 378)........................................................... 227
Talebin ön incelemesi (m. 379) ............................................................................ 227
Yeniden yargılama veya hükmün iptali (m. 380) .................................................... 227
İcranın durdurulması (m. 381) ............................................................................. 228

DOKUZUNCU KISIM
Çekişmesiz Yargı

Çekişmesiz yargı işleri (m. 382)............................................................................ 228
Görevli mahkeme (m. 383) .................................................................................. 232

İçindekiler 21
Çekişmesiz yargı işlerinde yetki (m. 384)............................................................... 232
Yargılama usulü (m. 385) .................................................................................... 233
Mühürleme, deftere geçirme ve yemin tutanağı düzenlenmesi usulü (m. 386).......... 233
Kararlara karşı başvuru yolları (m. 387) ................................................................ 233
Kararların niteliği (m. 388)................................................................................... 233

ONUNCU KISIM
Geçici Hukuki Korumalar
BİRİNCİ BÖLÜM
İhtiyati Tedbir

İhtiyati tedbirin şartları (m. 389) .......................................................................... 233
İhtiyati tedbir talebi (m. 390)............................................................................... 234
İhtiyati tedbir kararı (m. 391)............................................................................... 234
İhtiyati tedbirde teminat gösterilmesi (m. 392)...................................................... 238
İhtiyati tedbir kararının uygulanması (m. 393)....................................................... 238
İhtiyati tedbir kararına karşı itiraz (m. 394) ........................................................... 239
Teminat karşılığı tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması (m. 395)........................... 239
Durum ve koşulların değişmesi sebebiyle tedbirin değiştirilmesi veya
kaldırılması (m. 396) .......................................................................................... 240
İhtiyati tedbiri tamamlayan işlemler (m. 397) ........................................................ 240
Tedbire muhalefetin cezası (m. 398)..................................................................... 240
Tazminat (m. 399) .............................................................................................. 241

İKİNCİ BÖLÜM

Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar

Delil tespitinin istenebileceği hâller (m. 400) ......................................................... 241
Görev ve yetki (m. 401)....................................................................................... 242
Delil tespiti talebi ve karar (m. 402)...................................................................... 242
Acele hâllerde tespit (m. 403) .............................................................................. 243
Delil tespiti kararında uygulanacak hükümler (m. 404) ........................................... 243
Tutanak ve diğer belgeler (m. 405) ...................................................................... 243
Diğer geçici hukuki korumalar (m. 406) ................................................................ 243

ONBİRİNCİ KISIM
Tahkim

Uygulanma alanı (m. 407) ................................................................................... 243
Tahkime elverişlilik (m. 408) ................................................................................ 244
İtiraz hakkından feragat (m. 409)......................................................................... 244
Tahkimde görevli ve yetkili mahkeme (m. 410)...................................................... 244
Mahkemenin yardımı (m. 411) ............................................................................. 245
Tahkim sözleşmesinin tanımı ve şekli (m. 412) ...................................................... 245
Tahkim itirazı (m. 413)........................................................................................ 246
İhtiyati tedbir ve delil tespiti (m. 414)................................................................... 246
Hakem sayısı (m. 415) ........................................................................................ 247
Hakemlerin seçimi (m. 416) ................................................................................. 248
Ret sebepleri (m. 417) ........................................................................................ 249
Hakemin reddi usulü (m. 418).............................................................................. 250

22 İçindekiler
Hakemlerin sorumluluğu (m. 419) ........................................................................ 251
Görevin yerine getirilememesi (m. 420) ................................................................ 251
Yeni hakem seçilmesi (m. 421) ............................................................................ 252
Hakemin kendi yetkisi hakkında karar vermesi (m. 422)......................................... 252
Tarafların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkı (m. 423)............................................ 253
Yargılama usulünün belirlenmesi (m. 424) ............................................................ 253
Tahkim yeri (m. 425) .......................................................................................... 254
Dava tarihi (m. 426)............................................................................................ 254
Tahkim süresi (m. 427) ....................................................................................... 255
Dava ve cevap dilekçesi (m. 428)......................................................................... 255
Duruşma yapılması veya dosya üzerinden inceleme (m. 429).................................. 256
Taraflardan birinin yargılamaya katılmaması (m. 430) ............................................ 257
Hakem veya hakem kurulunca bilirkişi seçimi (m. 431)........................................... 258
Delillerin toplanması (m. 432) .............................................................................. 258
Hakem kurulunun karar vermesi (m. 433)............................................................. 259
Sulh (m. 434) ..................................................................................................... 260
Tahkim yargılamasının sona ermesi (m. 435)......................................................... 260
Hakem kararının şekli, içeriği ve saklanması (m. 436) ............................................ 261
Hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması (m. 437)............................ 262
Tebligat (m. 438)................................................................................................ 263
İptal davası (m. 439)........................................................................................... 263
Hakem ücreti (m. 440) ........................................................................................ 266
Yargılama giderleri (m. 441) ................................................................................ 267
Avans yatırılması ve giderlerin ödenmesi (m. 442) ................................................. 268
Yargılamanın iadesi (m. 443) ............................................................................... 268
Uygulanmayacak hükümler (m. 444) .................................................................... 269

ONİKİNCİ KISIM
Son Hükümler

Elektronik işlemler (m. 445)................................................................................. 269
Disiplin para cezası (m. 446)................................................................................ 269
Diğer kanunlardaki yargılama usulü ile ilgili hükümler (m. 447)............................... 270
Zaman bakımından uygulanma (m. 448)............................................................... 270
Yönetmelik (m. 449) ........................................................................................... 270
Yürürlükten kaldırılan hükümler (m. 450).............................................................. 270
Parasal sınırların artırılması (ek m. 1).................................................................... 270
Geçici Hükümler (geçici m. 1-4) ........................................................................... 271
Yürürlük (m. 451) ............................................................................................... 272
Yürütme (m. 452)............................................................................................... 272
1086 SAYILI HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU İLGİLİ HÜKÜMLER.......273