İşletmelerde Lojistik Yönetimi – Faaliyetler, Maliyetler, Muhasebe Uygulamaları

M. Vefa Toroslu ( Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Bağımsız Denetçi)

İÇİNDEKİLER

Önsöz
İçindekiler
Şekiller Listesi
Kısaltmalar

Birinci Bölüm: Lojistik Hakkında Genel Bilgiler
1.1. Lojistik Kavramının Tanımı
1.2. Lojistiğin Amacı ve Önemi
1.3. Lojistiğin Prensipleri
1.4. Lojistikte Temel İş Süreçleri
1.5. Lojistik Kapasitesi
1.6. Lojistik Karması
1.7. Lojistik ile Diğer İşletme Fonksiyonları Arasındaki İlişki
 1.7.1. Lojistik ile Üretim İlişkisi
 1.7.2. Lojistik ile Satın Alma (Tedarik) İlişkisi
 1.7.3. Lojistik ile Pazarlama İlişkisi
 1.7.4. Lojistik ile Bilgi Teknolojisi İlişkisi
 1.7.5. Lojistik ile Muhasebe İlişkisi
 1.7.6. Lojistik ile Finans İlişkisi

İkinci Bölüm: Tedarik Zinciri Yönetimi
2.1. Tedarik Zinciri Yönetimi Kavramı
2.2. Tedarik Zinciri Yönetiminin Amaçları
2.3. Tedarik Zinciri Yönetiminin Temel Fonksiyonları
 2.3.1. Üretim
 2.3.2. Stok Yönetimi
 2.3.3. Taşıma ve Dağıtım
 2.3.4. İletişim ve Bilgi Teknolojileri
2.4. Tedarik Zinciri ve Lojistik

Üçüncü Bölüm: Lojistik Yönetimi
3.1. Lojistik Yönetimi Kavramı
3.2. Lojistik Yönetimi ile Tedarik Zinciri Yönetiminin Farkı
3.3. Lojistik Sisteminin Temel Elemanları
 3.3.1. Mamul Stokları (Bitmiş Ürün Envanteri)
 3.3.2. Madde ve Malzeme Temini (Satın Alma)
 3.3.3. Nakliye
 3.3.4. Üretim Kapasitesi
 3.3.5. Depolama ve Dağıtım Merkezleri
 3.3.6. Bilgi Sistemleri ve Koordinasyon
 3.3.7. İnsan Kaynağı
 3.3.8. Ambalajlama (Paketleme)
3.4. Lojistik Yönetiminin Evreleri
 3.4.1. Lojistik 1.0
 3.4.2. Lojistik 2.0
 3.4.3. Lojistik 3.0
 3.4.4. Lojistik 4.0
3.5. Lojistik Performansının Ölçülmesinde Uluslararası Ölçütler
 3.5.1. Lojistik Performans Endeksi (LPI)
 3.5.2. Yeni Gelişen Pazarlar Lojistik Endeksi
 3.5.3. Baltık Kuru Yük Endeksi
 3.5.4. Küresel Lojistik Rehberi
 3.5.5. Liner Nakliye Bağlantı Endeksi
3.6. Lojistik Yönetiminin Finansal Boyutu
 3.6.1. Lojistik ve İşletme Kârı
 3.6.2. Lojistik ve Hissedar Değeri
 3.6.3. Lojistik ve Bilanço

Dördüncü Bölüm: Lojistik Türleri
4.1. Temin Tedarik Lojistiği
4.2. Sevkiyat Lojistiği
4.3. Üretim Lojistiği
4.4. Dağıtım Lojistiği
4.5. Etkinlik Lojistiği
4.6. Soğuk Zincir Lojistiği
4.7. E-Lojistik
4.8. Kentsel Lojistik
4.9. Pazarlama Lojistiği
4.10. Geri Dönüşüm Lojistiği
4.11. Bütünleşik Lojistik
4.12. Küresel Lojistik
4.13. Esnek Lojistik
4.14. Afet Lojistiği
 4.14.1. Afet Kavramı
 4.14.2. Afet Çeşitleri
 4.14.3. Afet Yönetimi
 4.14.4. Afet Lojistiği Kavramı
 4.14.5. Afet Lojistiği Faaliyetleri
  4.14.5.1. Afet Öncesi Hazırlık Lojistik Faaliyetler
  4.14.5.2. Afete Müdahale Anında Lojistik Faaliyetler
  4.14.5.3. Afete Müdahale Sonrası Lojistik Faaliyetler
4.15. Sürdürülebilir Lojistik
 4.15.1. Yeşil Lojistik
  4.15.1.1. Yeşil Lojistik Kavramı
  4.15.1.2. Yeşil Lojistiğin Amaçları
  4.15.1.3. Yeşil Lojistiğin Bileşenleri
  4.15.1.4. Yeşil Lojistiğin Geleneksel Lojistik ile Karşılaştırılması
 4.15.2. Tersine Lojistik
  4.15.2.1. Tersine Lojistik Kavramı
  4.15.2.2. Tersine Lojistik Faaliyetleri
  4.15.2.3. Tersine Lojistik Faaliyetlerinin Uygulanma Nedenleri
  4.15.2.4. Tersine Lojistik Prensipleri
  4.15.2.5. Tersine Lojistik Süreci
  4.15.2.6. Tersine Lojistik Ağ Yapısı
  4.15.2.7. Yeşil Tersine Lojistik Faaliyetler
 4.15.3. Yalın Lojistik

Beşinci Bölüm: Lojistik Faaliyetler
5.1. Lojistik Faaliyet Kavramı
5.2. Lojistik Faaliyetlerin Faydaları
5.3. Lojistik Faaliyetlerin Sınıflandırılması
 5.3.1. Tedarik Lojistiği
 5.3.2. Üretim Lojistiği
 5.3.3. Dağıtım Lojistiği
5.4. Temel Lojistik Faaliyetler
 5.4.1. Talep Tahmini
 5.4.2. Üretim Planlaması
 5.4.3. Satın Alma (Tedarik)
 5.4.4. Taşıma (Nakliye)
  5.4.4.1. Karayolu Taşımacılığı
  5.4.4.2. Denizyolu Taşımacılığı
  5.4.4.3. Havayolu Taşımacılığı
  5.4.4.4. Demiryolu Taşımacılığı
  5.4.4.5. Boru Hattı Taşımacılığı
  5.4.4.6. Nehir Yolu Taşımacılığı
 5.4.5. Sigortalama
 5.4.6. Stok Yönetimi
 5.4.7. Depolama
 5.4.8. Elleçleme
  5.4.8.1. Elleçleme Kavramı
  5.4.8.2. Lojistikte Kullanılan Elleçleme Ekipmanları
   5.4.8.2.1. Kapalı Mekân Elleçleme Ekipmanları
    5.4.8.2.1.1. Forklift
    5.4.8.2.1.2. Dar Koridor İstifleme Aracı
    5.4.8.2.1.3. Yüksek İrtifa İstifleme Aracı
    5.4.8.2.1.4. Kule İstifleyici
   5.4.8.2.2. Açık Saha Elleçleme Ekipmanları
    5.4.8.2.2.1. Köprülü Vinç
    5.4.8.2.2.2. Konteyner Vinç
    5.4.8.2.2.3. Raylı Vinç
    5.4.8.2.2.4. Hareketli Liman Vinçi
    5.4.8.2.2.5. Lastik Tekerlekli Vinç
    5.4.8.2.2.6. Raylı Mobil Vinçler
    5.4.8.2.2.7. Yüklü Konteyner Taşıyıcı
    5.4.8.2.2.8. Konteyner İstifleme Araçları
    5.4.8.2.2.9. Saha İçi Taşıyıcılar
   5.4.8.2.3. Hava Kargo Taşımacılığında Kullanılan Ekipmanlar
 5.4.9. Ambalajlama (Paketleme)
 5.4.10. Gümrükleme
 5.4.11. Sipariş Yönetimi
 5.4.12. Müşteri Hizmeti
 5.4.13. Yer Seçimi

Altıncı Bölüm: Lojistikte Dış Kaynak (Outsourcing) Kullanımı
6.1. Dış Kaynak Kullanımının Tanımı
6.2. Dış Kaynak Kullanımının Yararları ve Sakıncaları
 6.2.1. Dış Kaynak Kullanımının Yararları
 6.2.2. Dış Kaynak Kullanımının Sakıncaları
6.3. Lojistik Dış Kaynak Kullanımı
6.4. Lojistikte Dış Kaynak Kullanımını Gerektiren Faktörler
 6.4.1. İşletmelerin Pazarlarda Rekabetçi Olabilme İstekleri
 6.4.2. Tam Zamanında Üretim Stratejisi Çerçevesinde Tam Zamanında Tedarik İhtiyacı
 6.4.3. Piyasalardaki Dalgalanma
 6.4.4. Uzman İşletmelerle İş Birliği Yapılması
6.5. Dış Kaynak Kullanımında Lojistik Türleri
 6.5.1. Birinci Parti Lojistik (1PL)
 6.5.2. İkinci Parti Lojistik (2PL)
 6.5.3. Üçüncü Parti Lojistik (3PL)
 6.5.4. Dördüncü Parti Lojistik (4PL)
 6.5.5. Beşinci Parti Lojistik (5PL)
6.6. Dış Kaynak Kullanımında Hizmet Sağlayıcı Firmanın Seçimi
6.7. Dış Kaynak Kullanımının Lojistik Faaliyetlere Etkisi
 6.7.1. Depolama Faaliyetlerine Etkisi
 6.7.2. Taşıma Faaliyetlerine Etkisi
 6.7.3. Stok Yönetimine Etkisi
 6.7.4. Müşteri Hizmetlerine Etkisi
 6.7.5. Talep Tahminine Etkisi
 6.7.6. Elleçlemeye Etkisi
 6.7.7. Ambalajlamaya Etkisi
 6.7.8. Yer Seçimine Etkisi

Yedinci Bölüm: Lojistikte Depo Yönetimi
7.1. Genel Açıklama
7.2. Depo ve Depolama Kavramı
7.3. Depo Türleri
 7.3.1. Mülkiyet Biçimine Göre Depo Türleri
  7.3.1.1. Özel Depolar
  7.3.1.2. Genel Depolar
  7.3.1.3. Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Ait Depolar
  7.3.1.4. Antrepolar
 7.3.2. İşletme Fonksiyonlarına Göre Depo Türleri
  7.3.2.1. Lojistik Depolar
  7.3.2.2. Dağıtım Depoları
  7.3.2.3. Genel Saklama Depoları
 7.3.3. Yerleşim Yerine Göre Depo Türleri
  7.3.3.1. Merkezi Depolar
  7.3.3.2. Bölgesel Depolar
  7.3.3.3. Transit Depolar
 7.3.4. Ürünün Türüne ve Özelliklerine Göre Depo Türleri
  7.3.4.1. Hammadde Depoları
  7.3.4.2. Yarı Mamul Depoları
  7.3.4.3. Tamamlanmış Ürün Depoları
  7.3.4.4. Gıda Depoları
  7.3.4.5. Tehlikeli Madde Depoları
7.4. Depolamanın Lojistik İçindeki Yeri
7.5. Depolamanın Genel Fonksiyonları
7.6. Depolama İlkeleri
 7.6.1. Uygun Yerleştirme İlkesi
 7.6.2. Alanın Verimli Kullanılması İlkesi
 7.6.3. Ürün Güvenliği İlkesi
 7.6.4. Stok Kontrolü İlkesi
 7.6.5. Sınıflandırma ve Kodlama İlkesi
 7.6.6. Erişilebilirlik İlkesi
 7.6.7. Hareket Ekonomisi İlkesi
 7.6.8. İş Sağlığı ve Güvenliği İlkesi
 7.6.9. Uygun Ekipman Kullanımı İlkesi
 7.6.10. Düzen ve Temizlik İlkesi
 7.6.11. İzlenebilirlik İlkesi
 7.6.12. Maliyet Etkinliği İlkesi
 7.6.13. Müşteri Hizmet Düzeyi İlkesi
7.7. Depo Yönetiminde Temel Süreçler
7.8. Depolama Maliyet Türleri

Sekizinci Bölüm: Lojistikte Stok Yönetimi
8.1. Genel Açıklama
8.2. Stok Kavramı
8.3. Stokların Sınıflandırılması
 8.3.1. Hammaddeler
 8.3.2. Yarı Mamuller
 8.3.3. Mamuller
 8.3.4. Ticari Mallar
 8.3.5. Hazır Parçalar
 8.3.6. Yardımcı Malzemeler
 8.3.7. İşletme Malzemeleri
 8.3.8. Yan Ürünler
 8.3.9. Atık
 8.3.10. Hurda
 8.3.11. Konsinye Mallar
 8.3.12. Güvenlik Stokları
8.4. Stokların Fonksiyonları
8.5. İşletmelerde Stok Bulundurma Nedenleri
 8.5.1. Belirsizliklere Karşı Hazırlıklı Olma
 8.5.2. Ölçek Ekonomilerinden Yararlanma
 8.5.3. Spekülatif Amaçlı Nedenler
 8.5.4. İşletme Faaliyetlerinin Sürekliliğini Sağlama
8.6. İşletmelerde Stok Kontrolü
 8.6.1. Stok Kontrol Kavramı
 8.6.2. Stok Kontrolünün Stratejik Önemi
 8.6.3. Stok Kontrolünü Etkileyen Faktörler
  8.6.3.1. Miktar İskontoları
  8.6.3.2. Sipariş Maliyetleri
  8.6.3.3. Direkt Malzeme Maliyetleri
 8.6.4. Stok Kontrol Yöntemleri
  8.6.4.1. Gözle Kontrol Yöntemi
  8.6.4.2. ABC Yöntemi
  8.6.4.3. VED Analizi
  8.6.4.4. Tek Kutu Yöntemi
  8.6.4.5. Çift Kutu Yöntemi
  8.6.4.6. Sabit Sipariş Periyodu Yöntemi
  8.6.4.7. Sabit Sipariş Miktarı Yöntemi
  8.6.4.8. Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) Sistemi
  8.6.4.9. Bakım Planına Göre Stok Miktar Hesaplama Yöntemi
  8.6.4.10. Stoksuz Malzeme Yönetim Yöntemi
  8.6.4.11. Stok Devir Hızı Yöntemi
  8.6.4.12. Bilgisayarlı Kontrol Yöntemi
  8.6.4.13. Maksimum-Minimum Yöntemi
  8.6.4.14. Kırmızı Çizgi Yöntemi
  8.6.4.15. Optimum Raf Yöntemi
8.7. Stok Yönetiminde Kullanılan Modeller
 8.7.1. Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli (ESM)
 8.7.2. Üretim Sipariş Miktarı Modeli (ÜSM)
 8.7.3. Miktar İskontosu Modeli (MİM)
 8.7.4. Optimum Stok Miktarı Modeli
8.8. Stok Maliyetleri
 8.8.1. Sipariş Maliyeti
 8.8.2. Üretime Hazırlık Maliyeti
 8.8.3. Satın Alma Maliyeti
 8.8.4. Üretim Maliyeti
 8.8.5. Stok Bulundurma Maliyeti
 8.8.6. Stok Bulundurmama (Stoksuzluk) Maliyeti
8.9. Stok Değerleme Yöntemleri
 8.9.1. Gerçek Maliyet Yöntemi
 8.9.2. Ortalama Maliyet Yöntemi
  8.9.2.1. Basit Ortalama Maliyet Yöntemi
  8.9.2.2. Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi
   8.9.2.2.1. Dönem Sonu Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi
   8.9.2.2.2. Hareketli Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi
 8.9.3. İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi (FIFO)
 8.9.4. Son Giren İlk Çıkar Yöntemi (LIFO)
 8.9.5. Yeni Girecek İlk Çıkar Yöntemi (NIFO)
 8.9.6. En Pahalı Giren İlk Çıkar Yöntemi (HIFO)
 8.9.7. En Ucuz Giren İlk Çıkar Yöntemi (CIFO)
 8.9.8. İlk Son Kullanma Tarihi İlk Çıkar Yöntemi (FEFO)
 8.9.9. Perakende Satış Yöntemi
 8.9.10. Piyasa ve Maliyet Değerinden Küçük Olanı ile Değerleme
 8.9.11. Emsal Bedel ile Değerleme
 8.9.12. Temel Stok Değeri ile Değerleme
 8.9.13. Standart Maliyet Yöntemi
 8.9.14. Brüt Kâr Yöntemi
 8.9.15. Yerine Koyma Değeri ile Değerleme Yöntemi
 8.9.16. Stokların Vergi Usul Kanunu Açısından Değerlemesi
  8.9.16.1. Satın Alınan Stokların Maliyet Bedeli
  8.9.16.2. İmal Edilen Stokların Maliyet Bedeli
  8.9.16.3. Kur Farkları, Kredi Faizleri ve Vade Farklarının Maliyete Dâhil Edilmesi
  8.9.16.4. VUK Açısından Stok Değerleme Yöntemleri
  8.9.16.5. Emtianın Emsal Bedeli ile Değerlenmesi

Dokuzuncu Bölüm: Lojistik Maliyetler
9.1. Maliyet ile İlgili Temel Kav