Türk Vergi Hukukunda Kamusal Bir Denetim Yolu Olarak Vergi İncelenmesi

Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Yücel

İÇİNDEKİLER

Önsöz 

5

Tablolar 

19

Şekiller 

20

Kısaltmalar 

21

Giriş 

23

Birinci Bölüm

DENETİM KAVRAMI, VERGİ DENETİMİ VE VERGİ DENETİM YOLLARI

Birinci Kısım

GENEL OLARAK DENETİM KAVRAMI VE VERGİ DENETİMİ

1. GENEL OLARAK DENETİM KAVRAMI 

27

1. Denetimin Tanımı 

27

1. Denetimin İşlevi–Amacı 

31

1. Denetim Yapma Zorunluluğu–Gerekliliği 

34

1. Denetim Süreci 

35

1. Denetim Kavramıyla İlişkili Kavramlar 

37

1. Kontrol 

38

2. Revizyon 

39

3. İnceleme 

41

4. Teftiş 

41

1. Denetim Türleri 

42

1. Denetimin Amacı ve Konusu Yönünden Denetim Türleri 

43

1. Mali Tabloların Denetimi (Finansal Denetim) 

43

1. Uygunluk Denetimi 

46

1. Faaliyet Denetimi 

48

1. Yönetim Denetimi 

49

1. Performans Denetimi 

50

2. Denetçi ile İşletme Arasındaki Örgütsel İlişki Yönünden Denetim Türleri 

53

1. İç Denetim 

53

1. Dış Denetim 

55

aa.Bağımsız Dış Denetim 

56

bb.Kamu Denetimi 

57

1. Denetçi ve Denetçi Türleri 

58

1. Bağımsız Denetçiler 

60

2. İç Denetçiler 

61

3. Kamu Denetçileri 

63

1. VERGİ DENETİMİ 

64

1. Mali Denetim ve Vergi Denetimi Ayrımı 

68

1. Mali Denetim 

68

2. Vergi Denetiminin Tanımı 

72

3. Vergi Denetiminin Amaçları 

74

1. Mali Amaç 

75

1. Ekonomik Amaç 

76

1. Sosyal Amaç 

77

1. Hukuki Amaç 

78

İkinci Kısım

VERGİ İDARESİNİN DENETİM VE BİLGİ EDİNME YOLLARI

1. VERGİ İDARESİNİN MÜKELLEFİ DENETİM YOLLARI 

82

1. Yoklama 

82

1. Yoklamanın Amaçları 

83

2. Yoklamanın Kapsamı ve Yoklama Memurlarının Yetkileri 

85

3. Yoklama Yapmaya Yetkili Olanlar 

86

4. Yoklamanın Planlanması ve Yürütülmesinden Sorumlu Merci ve Yoklamanın

Yapılma Zamanı 

87

5. Yoklama Yapanların Kimlik İbrazı Mecburiyeti 

88

6. Yoklamanın Türleri 

89

1. Bireysel Yoklama 

89

1. Toplu Yoklama 

90

7. Yoklama Sonuçları ve Yoklama Fişi 

91

8. Elektronik Yoklama 

92

9. Etkin Bir Yoklamanın Sağladığı Fonksiyonlar 

94

1. Yaygın ve Yoğun Vergi Denetimi 

95

1. Vergi İncelemesi 

97

1. VERGİ İDARESİNİN BİLGİ EDİNME YOLLARI 

98

1. Arama (Aramalı İnceleme) 

98

1. Aramalı Vergi İncelemesini Gerektiren Olayların Kaynakları 

100

1. Alınan Duyumlar (İhbarlar) 

100

1. Yapılan Olağan Vergi İncelemeleri 

100

1. Yapılan Aramalı Vergi İncelemeleri 

101

2. Aramalı Vergi İncelemesi Yapılabilmesinin Şartları 

101

1. İhbarda Bulunulmuş Olması 

101

1. Yapılan İnceleme Sırasında Mükellefin Vergi Kaçırdığına Dair Emareler

Tespit Edilmiş Olması 

103

1. Vergi İncelemesi Yapmaya Yetkili Olanların Arama Talebinde

Bulunması 

104

1. Sulh Ceza Hâkimi Tarafından Verilmiş Bir Arama Kararının Bulunması 

104

3. Arama Hazırlıkları, Arama Kararının Uygulanması ve Arama Süreci 

105

1. Arama İşlemlerine Yönelik Olarak Önceden Yapılması Gereken

Hazırlıklar 

105

1. Arama İşlemlerinin Yapılması 

106

1. Aramada Güvenlik Tedbirinin Alınması 

106

1. Arama Zamanı 

106

1. Kimlik Gösterilmesi ve Arama Kararının Okunması 

107

1. Suç Delillerine El Konulması 

107

4. Aramada Elde Edilen Belgelerin Konulduğu Yerlerin ve Kapların Açılması ile

Mührün Fekki 

107

5. Tutanak Düzenlenmesi 

108

6. Aramalı İncelemelerde Usul 

108

7. Aramalı İncelemede Elde Edilen Defter ve Belgeler Üzenindeki Vergi

İncelemesinin Yürütülmesi ve Tamamlanma Süresi 

109

8. Genel Hükümlerin Uygulanması 

111

9. İhbarcının İhbar İkramiyesi İstemesi Halinde Yapılacak İşlemler 

111

10. İhbar İkramiyesinin Niteliği ve Vergilendirilmesi 

112

11. Aramalı Vergi İncelemelerinde Mükellefin Hakları ve Ödevleri 

113

1. Aramalı Vergi İncelemelerinde Mükellefin Hakları 

113

1. Aramalı Vergi İncelemelerinde Mükellefin Ödevleri 

116

12. Aramalı İncelemenin Sonuçları 

117

1. Bilgi Toplama 

119

1. Bilgi Toplama Uygulamasının İşlevleri 

120

2. Bilgi İsteme Yetkisine Sahip Olanlar 

122

3. Bilgi İstemede Usul 

123

4. Bilgi Vermek Zorunda Olanlar ve Olmayanlar 

124

5. Münferit Somut Olaylar Hakkında Talep Üzerine Bilgi Verme 

125

6. Sürekli Bilgi Verme 

126

7. Elektronik Ortamda Bilgi Verme 

127

8. Bilgi Vermekten Çekinme Hakkı Olanlar, İstenebilecek ve İstenemeyecek

Bilgiler 

128

9. Bilgi Vermekten Çekinenlere Uygulanacak Yaptırımlar ve Söz Konusu

Yaptırımların Uygulanma Şartları 

130

10. İstihbarat Arşivi ve Veri Ambarı (VERİA) Sistemi 

131

11. Uluslararası Anlaşmalar Gereğince Bilgi Değişimi 

133

1. VERGİ İDARESİNİN VERGİLENDİRME İŞLEMLERİNİ VE VERGİ İDARESİ

PERSONELİNİ DENETİM YOLLARI 

136

1. Teftiş (İç Denetim) 

136

2. Soruşturma (Tahkikat) 

138

İkinci Bölüm

GENEL OLARAK VERGİ İNCELEMESİ, TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMESİ VE VERGİ İNCELEMESİNDE İDARİ YAPI

Birinci Kısım

GENEL OLARAK VERGİ İNCELEMESİ, BAZI ÜLKELERDE VERGİ İDARESİ VE VERGİ İNCELEMESİ

1. GENEL OLARAK VERGİ İNCELEMESİ 

143

1. VERGİ İNCELEMESİNİN TANIMI, AMACI VE ÖNEMİ 

143

1. Vergi İncelemesinin Tanımı 

143

2. Vergi İncelemesinin Amacı 

147

3. Vergi İncelemesinin Önemi 

151

1. VERGİ İNCELEMESİNİN KAPSAMI 

152

1. Vergi Türleri Bakımından 

152

2. İncelemeye Tabi Olan Mükellefler Bakımından 

155

3. Zaman ya da İncelenen Dönem Bakımından 

160

4. Yer Bakımından 

164

1. VERGİ İNCELEMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 

166

1. VERGİ İNCELEMESİNİN İŞLEVLERİ 

170

1. Araştırma ve Bulma İşlevi 

171

2. Düzeltme İşlevi 

172

3. Önleme İşlevi 

173

4. Eğitim İşlevi 

176

1. VERGİ İNCELEMESİNİN TÜRLERİ 

177

1. İncelemenin Kapsamı ya da Genişliği Bakımından 

178

1. Tam İnceleme 

179

1. Sınırlı İnceleme 

180

1. Kısa İnceleme 

181

1. Örnekleme İnceleme 

182

2. İncelemenin Devamlılığı Bakımından 

183

1. Devamlı İnceleme 

183

1. Devresel (Dönemsel) İnceleme 

183

1. Arızi İnceleme (Özel İnceleme) 

184

3. İncelemenin Akış Yönü Bakımından 

184

1. Geriye Doğru İnceleme 

185

1. İleriye Doğru İnceleme 

185

4. İncelenen Mükellef Sayısı Bakımından 

186

1. Toplu İnceleme 

186

1. Münferit (Bireysel) İnceleme 

187

5. İncelemenin Kaynağı Bakımından 

187

1. Olağan İnceleme 

187

1. Olağandışı İnceleme 

188

1. İhbarlı İnceleme 

188

1. Karşıt İnceleme (Çapraz Kontrol) 

189

6. İncelemenin Yöntemi–Şekli Bakımından 

190

1. Normal Vergi İncelemesi 

190

1. Aramalı Vergi İncelemesi 

190

1. Vergi İadesi İncelemeleri 

191

7. İncelemenin Yapıldığı Yer Bakımından 

191

1. Dairede İnceleme 

191

1. İş Yerinde İnceleme 

192

8. Yapılan İncelemenin İlgili Olduğu Dönem Bakımından 

192

1. Geçmişe Dönük İncelemeler 

192

1. Cari Dönem İncelemeleri 

192

1. VERGİ İNCELEMESİNDE KULLANILAN BAŞLICA İNCELEME TEKNİKLERİ 

193

1. Fiili ve Kaydi Envanter İncelemesi 

194

2. Randıman İncelemesi 

197

3. Karşıt İnceleme (Çapraz Kontrol) 

200

4. İşletmenin Mali Tablolarının Analizi 

202

1. Karşılaştırmalı Tablolar Analiz (Yatay Analiz) 

204

1. Yüzde Yöntemi ile Analiz (Dikey Analiz–Dikey Yüzdeler Analizi) 

205

1. Trend Analizi (Eğilim Yüzdeleri Yöntemiyle Analiz) 

205

1. Rasyo Analizi (Oran Analizi–Oranlar Yönetimiyle Analiz) 

206

5. Mali Analiz Tekniklerinin Vergi İncelemelerinde Kullanılması 

207

6. Vergi İncelemesi ile Revizyonun Karşılaştırılması 

208

1. BAZI ÜLKELERDE VERGİ İDARESİ VE VERGİ İNCELEMESİ 

209

1. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) 

209

1. Amerikan Gelir (İç) İdaresi (Internal Revenue Service–IRS) 

209

2. Amerika Birleşik Devletleri’nde Vergi İncelemesi 

211

1. Almanya 

212

1. Almanya’da Vergi Makamları 

214

2. Almanya’da Vergi İncelemesi 

214

1. Fransa 

217

1. Fransa Vergiler Genel İdaresi 

217

2. Fransa’da Vergi İncelemesi 

218

1. İngiltere 

220

1. İngiltere Gelir ve Gümrük İdaresi (HM Revenue and Customs – HMRC) 

220

2. İngiltere’de Vergi İncelemesi 

221

İkinci Kısım

TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMESİ

1. VERGİ İNCELEMESİNİN YAPILMA ZAMANI 

223

1. İNCELEMEYE ALINACAK MÜKELLEFLERİN BELİRLENMESİ 

225

III. VERGİ İNCELEME YETKİSİ VE VERGİ İNCELEMESİNE YETKİLİ OLANLAR 

231

1. VUK’a Göre Vergi İncelemesi Yapmaya Yetkili Olanlar 

232

1. VUK’un 135’inci Maddesine Göre Vergi İncelemesi Yapmaya Yetkili Olanlar 

232

2. VUK’un 75’inci Maddesine Göre Vergi İncelemesi Yapmaya Yetkili Olanlar 

233

1. Özel Kanunlara Göre Vergi İncelemesine Yetkili Olanlar 

234

1. Vekâleten Görev Yapanların Vergi İncelemesi Yetkileri 

236

1. Yeminli Mali Müşavirlerin (YMM) İnceleme Yetkisi Karşısındaki Durumları 

237

1. İNCELEMENİN YAPILACAĞI YER 

238

1. Vergi İncelemesinin Dairede Yapılması 

239

1. 7338 sayılı Kanunla Yapılan Değişiklik Öncesinde İncelemenin Yapılacağı Yer 

239

2. 7338 sayılı Kanunla Yapılan Değişiklik Sonrasında İncelemenin Yapılacağı Yer 

240

1. Vergi İncelemesinin Mükellefin İşyerinde Yapılması 

241

1. VERGİ İNCELEME SÜRECİNİN AŞAMALARI 

242

1. İnceleme Görevinin Verilmesi, İşe ve İncelemeye Başlama 

243

1. Vergi İncelemesi Görevinin Verilmesi 

243

2. İncelemeye Hazırlık Evresi 

244

1. İşe Başlama 

244

1. İnceleme Dosyası Oluşturulması 

245

3. İncelemeye Başlama 

246

1. BAŞLANILMIŞ BİR VERGİ İNCELEMESİNİN TAMAMLANMA SÜRESİ 

248

VII. İNCELEME TUTANAKLARININ TÜRLERİ VE İNCELEME

TUTANAKLARININ MAHİYETİ 

254

1. İncelemeye Başlama Bildirimi 

256

1. Defter ve Belge Teslim Alma Tutanağı 

257

1. Vergi İnceleme Tutanağı 

258

1. Tutanakların İhtirazi Kayıtla İmzalanması 

261

1. Defter ve Belge İade Tutanağı 

264

1. Vergi İnceleme Sürecinde Düzenlenen Tutanakların Hukuki Niteliği ve Vergiyi

Doğuran Olayın Tespitinde Delil Olma Özelliği 

266

VIII. VERGİ İNCELEMELERİ SONUCUNDA DÜZENLENEBİLECEK RAPOR

TÜRLERİ VE MAHİYETLERİ 

268

1. Vergi İnceleme Raporu (VİR) 

271

1. Vergi Tekniği Raporu (VTR) 

274

1. Vergi Suçu Raporu (VSR) 

275

1. İncelemenin Tamamlanma Tarihi 

276

1. Rapor Değerlendirme Komisyonları ve Vergi İnceleme Raporlarının Mevzuata

Uygunluğu 

276

1. VERGİ İNCELEME SÜRECİNDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR 

283

1. Daha Önce İncelenen Matrahın Yeniden İncelenmesi Hususu 

283

1. İncelemenin Önceden Mükellefe Haber Verilip Verilmemesi Hususu 

285

1. Vergi İncelemesinin Kapsamının Genişletilmesi 

287

1. İzaha Davet Kurumu 

289

1. İzaha Davet Uygulamasının Hukuki Dayanağı ve Amacı 

289

2. İzaha Davet Uygulamasının Hukuki Niteliği ve Diğer Uygulamalarla

Benzerlik ve Farklılıkları 

294

3. İzaha Davet Uygulamasına İlişkin Performans Göstergeleri 

296

1. VERGİ İNCELEME SÜRECİNDE İSPAT VE DELİL 

298

1. Genel Olarak 

298

1. Vergi İnceleme Sürecinde Kullanılabilecek İspat Araçları 

300

1. VERGİ İNCELEME SÜRECİNDE MÜKELLEF HAKLARI 

302

1. Genel Olarak 

302

1. Türkiye’de Mükellef Hakları 

303

1. Vergi İnceleme Sürecinde Mükellef Haklarının Gerekliliği 

305

1. Vergi İnceleme Sürecinde Mükellef Hakları 

306

1. Vergi İnceleme Elemanının Kimliğini Görme Hakkı 

307

2. İnceleme Konusunu, Gerekçesini ve Kapsamını Öğrenme Hakkı 

307

3. İncelemenin Mükellefin İşyerinde Yapılmasını İsteme Hakkı 

307

4. Yasal Defter ve Belgelerin Kendisinden Yazılı Olarak İstenmesini

Talep Etme Hakkı 

308

5. İnceleme İçin İstenen Yasal Defter ve Belgelerini İbraz Etmek İçin Ek Süre

Talep Hakkı 

308

6. Mükellefin Talebi Üzerine İşyerinde Yapılan İncelemelerde Resmi Mesai

Saatleri Dışında İnceleme Yapılmamasını İsteme Hakkı 

309

7. İşyerinde Yapılan İncelemelerde İnceleme Kapsamında Alınan Emniyet

Tedbirlerinin İşyerinde Yürütülen Faaliyetleri Aksatmamasını İsteme Hakkı 

309

8. Fiili Envanterin Yapılması Sırasında Zorunlu Olarak Gerçekleşen Giderlerin

Kendisine Ödenmesini İsteme Hakkı 

310

9. İnceleme Sırasında Düzenlenen Tutanaklara İtiraz ve/veya Görüşlerinin

Yazılmasını, İbraz Ettiği Özelgelere Tutanakta Yer Verilmesini İsteme Hakkı 

310

10. İnceleme Sırasında Düzenlenen Tutanaklardan Bir Nüsha Alma Hakkı 

311

11. İncelemenin Her Aşamasında Bilgi Alabilme Hakkı 

311

12. İnceleme Sırasında Temsilci Bulundurma Hakkı 

312

13. Taslak Tutanak Talep Hakkı 

312

14. Vergi İncelemesinin Süresinde Bitirilmesini İsteme Hakkı 

313

15. Vergi İncelemesinin Süresinde Bitirilmemesinin Nedenini Öğrenme Hakkı 

313

16. Rapor Özeti Talep Etme Hakkı 

314

17. Rapor Değerlendirme Komisyonlarınca Dinlenme Talep Hakkı 

314

18. Mali Tatile İlişkin Hükümlerden Yararlanma Hakkı 

315

19. İnceleme Sırasında ve Sonrasında Vergi Mahremiyetinin Sağlanmasını İsteme

Hakkı 

315

20. Vergi İnceleme Raporlarının Mevzuata Uygun Olmasını İsteme Hakkı 

316

21. Vergi İncelemesinin Tamamlandığına İlişkin Resmi Bir Yazıyı İsteme Hakkı 

316

22. İncelemenin “Kabul” İle Sonuçlanması Halinde Durumun Yazıyla Mükellefe

Bildirilmesi Hakkı 

317

23. İzaha Davet Hakkı 

317

XII. VERGİ İNCELEME SONUÇLARINA KARŞI MÜKELLEFİN SAHİP

OLDUĞU BAŞVURU YOLLARI 

318

1. Uzlaşma Talebinde Bulunma 

319

1. Cezalarda İndirimden Yararlanma 

323

1. Vergi ve Vergi Cezalarında Düzeltme Talebinde Bulunma 

325

1. Şikâyet Yoluyla Hazine ve Maliye Bakanlığına Müracaat 

327

1. Yargı Yoluna Başvurma 

329

Üçüncü Kısım

TÜRKİYE’DE VERGİ İDARESİ VE VERGİ İDARESİNİN DENETİM VE İNCELEME ORGANLARI

1. VERGİ İDARESİNİN ÖRGÜTLENMESİ 

332

1. Hazine ve Maliye Bakanlığı (HMB) 

334

1. Hazine ve Maliye Bakanlığının Görev ve Yetkileri 

336

2. Hazine ve Maliye Bakanlığının Teşkilat Yapısı 

338

1. Hazine ve Maliye Bakanlığının Merkez Teşkilatı 

338

1. Hazine ve Maliye Bakanlığının Taşra Teşkilatı 

340

1. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) 

341

1. Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilatı Yapısı 

341

1. Gelir İdaresi Başkanlığının Merkez Teşkilatı 

341

1. Gelir İdaresi Başkanlığının Taşra Teşkilatı 

343

aa.Önceki Hali: Vergi Dairesi Başkanlıkları 

343

bb.Şimdiki Hali: Defterdarlıklar 

344

1. VERGİ İDARESİNİN DENETİM VE İNCELEME ORGANLARI 

345

1. Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı 

345

1. Vergi Denetim Kurulu Bakanlığının Statüsü ve Yapısı 

346

2. Vergi Denetim Kurulunun Amacı, Misyonu ve Vizyonu 

350

3. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (VDK)’nın Görev ve Yetkileri 

350

1. Vergi Denetim Kurulu Danışma Komisyonu (VDKDK) 

351

1. Vergi Müfettişleri ve İncelemeye Yetkili Diğer Elemanlar 

352

1. Vergi Müfettişlerinin Unvana Göre Dağılımı 

355

2. VDK Aktif Denetim Gücü Dağılımı 

355

1. Mali Suçlar Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı 

356

1. Teftiş Başkanlığı 

358

1. Mükellef Hakları Kurulu 

360

1. Risk Analizi Daire Başkanlığı 

360

1. Kuruluşu ve Amacı 

360

2. HMB’nin Yapay Zekâ Destekli Risk Analiz Programları 

364

Üçüncü Bölüm

VERGİ İNCELEMESİ MÜESSESESİNİN SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

1. VERGİ İDARESİNİN KURUMSAL YAPISI VE ORGANİZASYONUNDAN

KAYNAKLANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 

366

1. Örgütlenme Yapısından Kaynaklanan Sorunlar 

367

1. Vergi İdaresinin Denetim Odaklı Olarak Örgütlenmemesi 

368

1. Etkin Bir Vergi Denetimi Sisteminin Oluşturulamaması 

370

1. İç ve Dış Denetim Tam Olarak Birbirinden Ayrılmamış Olması 

374

1. Vergilendirme ve Vergi İnceleme Sürecinde Hukuk Devleti İlkesinin

Yeterince Gözetilmemesi 

375

1. Vergilendirme ve Vergi Denetim Sürecinde Teknolojik İmkânlardan

Yeterince Yararlanılmaması 

377

1. Vergi İnceleme Oranlarının Düşük Olması 

379

1. Uzun Dönemli Bir Vergi Politikası ve Rasyonel Bir Vergi İnceleme

Stratejisinin Bulunmaması 

381

1. Vergi İdaresinin Vergi Yargısında Kendisini Yeterince Temsil Edememesi 

385

İ. Vergi Yönetim ve Denetim Birimleriyle Yargı Organları Arasındaki

Görüş Farklılıkları 

391

1. Vergilendirme ve İnceleme Sürecindeki Belirsizliklere Yönelik

Hukuki Güvence İhtiyacı 

392

1. Vergi İdaresinin Yargı Kararlarına Uyum Gösterme Konusunda Direnç

Göstermesi 

396

1. Takdir Komisyonlarının Verimsiz Çalışması ve Etkinlik Sorunu 

398

1. Kurumlar Arası Koordinasyon Eksikliği ve Bilgi Paylaşımındaki Yetersizlikler 

401

1. VERGİ İNCELEME SÜRECİNİN İŞLEYİŞİNDEN VE DENETİM

UYGULAMALARINDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 

405

1. Vergi İnceleme Sürecinin Hukuki Bir Süreç Olduğu Hususunun Göz Ardı

Edilmesi 

405

1. Denetimde Sektörel Uzmanlaşma ve İş Bölümünün Tam Olarak

Sağlanamaması 

408

1. Uzlaşma Kurumunun Varlığı ve Uzlaşma Kurumunun Uygulanmasıyla Vergi

İncelemesinin Etkinliğinin Azaltılması 

409

1. Vergi İncelemelerinin Rehberlik ve Eğitim Fonksiyonunu

Yeterince Yerine Getirememesi 

416

1. Vergi İncelemesinde Teminat İstenmesi Uygulamasında

Uygulama Birliğinin Olmaması 

419

1. İnceleme Elemanlarının Dış Etkilere Maruz Kalması 

424

1. Aramalı İncelemenin Mükellef Haklarına Saygılı ve Günün Koşullarına

Uygun Şekilde Düzenlenmesi Gerekliliği 

425

1. Vergi Tekniği Raporlarının Vergi/Ceza İhbarnamesi ile Tebliğ Edilmemesi 

427

1. Bilmeden Sahte Belge Kullanma Uygulamasının Vergi İncelemelerini

Etkisizleştirmesi 

429

İ. Vergi İncelemesinde Cari Yıl Denetimine Odaklanılması ve Zamanaşımı

Süresinin Kısaltılması Gereği 

431

1. Denetim Dışı Amaçlar ile Rasyonel Olmayan Vergi İncelemelerinin Yapılması 

434

1. Veraset ve İntikal Vergisi İncelemelerinin Etkinliği Sorunu 

436

III. VERGİ MEVZUATI VE HUKUKİ DÜZENLEMELERDEN KAYNAKLANAN SORUNLAR

VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 

438

1. Vergi Sistemini Oluşturan Kanunların Sayıca Çok Olması ve İçeriklerinin

Karmaşık Olması 

438

1. Vergi Usul Kanunu’nda Mükellef Haklarının Yeterince Açık Düzenlenmemesi 

441

1. Vergi Güvenlik Müesseselerinin Sayı ve Fonksiyon Olarak Yetersiz Olması 

443

1. Vergi Kanunlarının Çok Sık Değişmesi 

447

1. Yeni Getirilen Vergisel Düzenlemeler İçin Hazırlık Süreci Tanınmaması 

450

1. Vergi Cezalarının Etkinliği Sorunu 

455

1. Özelge (Mukteza) Uygulamasının Kötüye Kullanılarak Vergi İncelemesinin

Etkisiz Kılınması 

458

1. Basit Usulde Vergilendirmenin Yarattığı Sorunlar 

462

1. Form Ba ve Form Bs Bildirimi Verilmesi Uygulamasına Son Verilmesi 

462

1. VERGİ SİSTEMİNİN EKONOMİK YAPISINDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR VE

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 

464

1. Vergi Kayıp ve Kaçağının Önlenememesi 

464

1. Vergi İncelemelerinin Daha Çok Kayıtlı Mükellefler Üzerinde Yoğunlaşması 

466

1. Vergi Sisteminin Niteliği Nedeniyle Gelir ve Giderlerin Tam

Olarak Kavranamaması 

472

1. Gerçek Matrahlar Üzerinden Vergi Ödeme Alışkanlığının Olmaması 

474

1. Ekonomide Para (Nakit) Akışının Kontrol Edilmesi Gerekliliği 

475

1. Vergisel Bağışıklıkların Yaygın Olması 

476

1. Sosyal Medya Gelirlerinin Tespiti ve Denetimi Sorunu 

478

1. Verginin Mali Fonksiyonunu Engelleyen Unsurların Varlığı 

483

1. Beyan Esasının Etkinlik Sorunu ve Vergi İncelemesine Etkisi 

485

İ. Kayıt Dışı Ekonominin Vergi İncelemesinin Etkinliğine Olumsuz Etkisi 

487

1. VERGİ İNCELEME PERSONELİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 

489

1. İnceleme Elemanının Nicelik ve Nitelik Olarak Yetersiz Olması 

489

1. Yetişmiş İnceleme Elemanlarının Etkin ve Verimli Kullanılamaması 

491

1. İnceleme Elemanlarının Özlük Haklarının Yetki ve Sorumluluklarla

Uyumlu Olmaması 

493

1. İnceleme Elemanlarının Kurum Aidiyetinin Sağlanamaması ve Kurumsal

Kültürün Geliştirilememesi 

494

1. VDK’da Personel Devir Hızının Yüksek Olması 

496

1. Vergi İnceleme Elemanlarının Yetkinliği Sorunu 

497

1. Sosyal ve Fiziki Mekân ile İmkânların Yetersizliği 

499

1. VERGİ SİSTEMİNİN SOSYOLOJİK VE KURUMSAL BOYUTUNDAN

KAYNAKLANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 

500

1. Vergi Bilincinin Düşük ve Vergi Ahlakının Yetersiz Olması 

500

1. Toplumdaki Cezasızlık Algısının Vergi Suçlarının İşlenmesi Bakımından

Yarattığı Olumsuzluklar 

505

1. Mükelleflerin Vergiye Gönüllü Uyum Düzeylerinin Düşüklüğü 

509

1. Değer Yargılarının Değişmesi ve Bireyselleşmenin Artması 

513

1. Toplumda Vergi Denetim Sistemine İlişkin Adalet Algısının Oluşmaması 

514

1. Belge ve Kayıt Düzenin Yetersizliği ve Bu Durumun İncelemeyi Olumsuz

Etkilemesi 

516

1. Vergi İdaresi ile Mükellef Arasında Karşılıklı Güvene Dayalı İlişki

Kurulamaması 

519

VII. VERGİ İNCELEME SİSTEMİNİN ETKİNLİĞİNİN ARTIRILMASINA YÖNELİK

DİĞER ÖNERİLER 

521

1. Vergi Sisteminin Yalın Hale Getirilmesi 

521

1. Vergi ve Matrah Artırımı ile Mali Af Uygulamalarının Sınırlandırılması 

522

1. İhbar Müessesesinin Yeniden Düzenlenmesi ve Etkinliğinin Arttırılması 

526

1. İnceleme Sonucuna Göre Uyumlu Mükelleflerin Ödüllendirilmesi 

530

1. Özel Harcamaların Denetiminde Etkinlik Sağlanması: “Kişisel Harcama

Vergisi” Önerisi 

532

G Mükellef Psikolojisini Dikkate Alarak Vergi Denetiminin Etkinliğinin

Artırılması 

535

1. Vergi Dairesinin Etkinliğinin Arttırılması 

537

1. Mevzuat Değişiklikleri Nedeni ile Ortaya Çıkan Eğitim İhtiyacının

Giderilmesi 

540

SONUÇ 

543

KAYNAKÇA 

547