Dijital Bankaların Hukuki Rejimi

Ender Demirel

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ...................................................................................................................5
İÇİNDEKİLER .....................................................................................................7
KISALTMALAR ...............................................................................................13
GİRİŞ......................................................................................................15

Birinci Bölüm
TEMEL KAVRAMLAR

I. BANKA KAVRAMI.......................................................................................21
A. Geleneksel Banka..........................................................................................24
B. Dijital Banka (Neobank) ............................................................................28
1. Dijital Banka ve Elektronik Bankacılık Kavramlarının
Karşılaştırılması ....................................................................................32
C. Banka Türleri .................................................................................................34
1. Mevduat Bankası...................................................................................35
2. Katılım Bankası......................................................................................35
3. Kalkınma ve Yatırım Bankası...........................................................36
II. FİNTEK KAVRAMI ......................................................................................37
A. Fintek ve Dijital Banka Kavramlarının Karşılaştırılması .............39
III. KİMLİK TESPİTİ VE KİMLİK DOĞRULAMAYA İLİŞKİN
KAVRAMLAR................................................................................................40
A. Fiziksel Kimlik ve Dijital Kimlik Kavramı...........................................40
B. Uzaktan Kimlik Tespiti ve Kimlik Doğrulama Kavramları ..........43
C. Çok Faktörlü ve İki Faktörlü Kimlik Doğrulama Sistemi
Kavramları......................................................................................................45
Ç. Elektronik Sertifika ve Elektronik İmza Kavramları .....................47
D. SMS OTP Kavramı.........................................................................................49
E. Yakın Alan İletişimi (NFC) ve MRZ Kavramları................................50

8 İçindekiler

İKİNCİ BÖLÜM
DİJİTAL BANKA (NEOBANK)

I. TANIM............................................................................................................ 53
II. TARİHSEL GELİŞİM ................................................................................... 55
III. DİJİTAL BANKANIN KURULUŞ VE FAALİYET İZNİ ALMASI ......... 59
A. Dijital Bankanın Kuruluş Şartları...........................................................59
1. Genel Şartlar............................................................................................60
2. Kurucu Ortaklarda Aranan Şartlar ................................................65
a) Kurucu Ortakların Ticari Siciline İlişkin Şartlar .................66
b) Kurucu Ortakların Adli Siciline İlişkin Şartlar .....................68
c) Kurucu Ortakların Mali Güç ve İtibarına İlişkin
Şartlar...................................................................................................69
ç) Kurucu Ortakların Dürüstlük ve Yeterliliğine İlişkin
Şartlar...................................................................................................70
d)Tüzel Kişi Kurucu Ortakların Yapısına İlişkin Şartlar ......71
e) Kurucu Ortakların Türkiye’de Yerleşik Olması ve
Risk Merkezi ile Bilgi Alışverişi Sözleşmesi
İmzalamış Olma Şartı .....................................................................73
3. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sahip Olması Gereken
Nitelikler...................................................................................................75
4. Faaliyet Programı ve İş Planına İlişkin Şartlar .........................77
a) İş Planına İlişkin Şartlar................................................................78
b) Faaliyet Programına İlişkin Şartlar ..........................................79
5. Asgari Ödenmiş Sermaye Şartı........................................................81
B. Dijital Bankanın Faaliyet İzni Şartları..................................................83
1. Genel Şartlar............................................................................................85
2. Asgari Ödenmiş Sermaye Şartı........................................................86
3. Yöneticilerde Aranan Şartlar............................................................88
4. Bilgi Sisteminin Yeterliliği Şartı ......................................................91
IV. DİJİTAL BANKANIN KURULUŞ VE FAALİYET İZNİNİN İPTALİ
VEYA SINIRLANDIRILMASI..................................................................... 92
A. Dijital Bankanın Kuruluş İzninin İptali................................................93
B. Dijital Bankanın Faaliyet İzninin İptali veya
Sınırlandırılması...........................................................................................96
1. Bankacılık Kanunu Madde 12 Kapsamında Faaliyet
İzninin İptali veya Sınırlandırılması Nedenleri ........................96

İçindekiler 9
2. Bankacılık Kanunu Madde 71 Kapsamında Faaliyet
İzninin Kaldırılması..............................................................................98
V. HİZMET SÜREKLİLİĞİ TAAHHÜDÜ ................................................... 101
VI. DİJİTAL BANKANIN FAALİYET KISITLAMALARI.......................... 103
A. Teşkilatlanma ve Fiziksel Şube Açma Yasağı.................................103
B. Kredi Müşterisi Kısıtlamaları ...............................................................107
C. Nakdi Tüketici Kredisi Limiti ...............................................................110
VII. FAALİYET KISITLAMALARININ KALDIRILMASI ........................... 112
VIII. MEVCUT BANKALARIN DURUMU ................................................... 113

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

DİJİTAL BANKALAR TARAFINDAN KULLANILAN UZAKTAN
KİMLİK TESPİTİ ve KİMLİK DOĞRULAMA YÖNTEMLERİ
I. TÜRKİYE’DE UZAKTAN KİMLİK TESPİTİ VE KİMLİK
DOĞRULAMA SİSTEMLERİNE İLİŞKİN DÜZENLEMELER............ 117
II. BANKACILIK HİZMETLERİNİN ELEKTRONİK DAĞITIM
KANALLARI ÜZERİNDEN SUNULMASINDA KİMLİK
DOĞRULAMA VE İŞLEM GÜVENLİĞİ ................................................. 121
A. Kimlik Doğrulama Bileşenlerinin Kişi ile İlişkilendirilmesi ....122
B. Uzaktan Kimlik Doğrulama Süreci .....................................................122
1. İnternet Bankacılığında Kimlik Doğrulama ............................124
2. Mobil Bankacılıkta Kimlik Doğrulama ......................................126
3. Telefon Bankacılığında Kimlik Doğrulama..............................128
4. ATM’lerde Kimlik Doğrulama .......................................................130
C. Bankanın Yükümlülükleri......................................................................131
1. İşlem ve Veri Gizliliği, Güvenliği ve Bütünlüğün
Sağlanması............................................................................................132
a) Elektronik Dağıtım Kanallarında Kullanılacak
Yazılımlara İlişkin Yükümlülükler.........................................133
b) ATM’lere Fiziksel Müdahalelerin Engellenmesine
İlişkin Önlemler.............................................................................135
c) Veri Bütünlüğünün Sağlanması ..............................................137
ç) Çağrı Merkezi Görevlilerin Eğitilmesi ..................................138
d)Bankalar Tarafından Alınacak İlave Önlemler..................139
2. İnkar Edilemezliğin Tesis Edilmesi ............................................140
3. Olağan Dışı İşlemlerin Takibi........................................................141

10 İçindekiler
4. Müşterilerin Bilgilendirilmesi ......................................................143
III. UZAKTAN KİMLİK TESPİTİ VE ELEKTRONİK ORTAMDA
SÖZLEŞME İLİŞKİSİNİN KURULMASI ................................................145
A. Görüntülü Görüşme ile Uzaktan Kimlik Tespiti............................147
1. Görüntülü Görüşme Sisteminin Kurulması ve
İşletilmesi..............................................................................................147
a) Süreç Dokümanlarının oluşturulması..................................148
(1) Kişinin Başvurusunun Alınması.....................................149
(2) Açık Rızanın Alınması ........................................................150
(3) Müşteri Temsilcisinin ve Sorulacak Soruların
Belirlenmesi ...........................................................................152
b) Görüntülü Görüşmenin İki Taraflı Kontrol
Edilmesi ve İletişim Bütünlüğünün Sağlanması...............153
c) Ses ve Görüntü Kalitesinin Sağlanması ve İz
Kayıtlarının Saklanması .............................................................155
ç) Müşteri Temsilcisinin Çalışma Ortamı ve Eğitimi...........158
d)Dış Hizmet Alımı ...........................................................................160
e) Uzaktan Kimlik Tespiti Sürecinin Rutin Kontrolü...........162
2. Telefon Numarasının Doğrulanması.........................................163
3. Uzaktan Kimlik Tespitinde Kullanılacak Kimlik
Belgesinin Geçerliliği ve Doğrulanması ....................................164
a) Kimlik Belgesinin NFC ile Doğrulanması ............................165
b) Görsel Güvenlik Unsurlarının Doğrulanması ....................168
c) Kimlik Belgesinde Asgari Olarak Doğrulanacak
Unsurlar............................................................................................171
ç) Çapraz Referans ............................................................................174
(1) İlk İşlem Kontrolü................................................................176
4. Kimliği Tespit Edilecek Kişinin Doğrulanması ......................178
a) Canlılık Tespitinin Yapılması ...................................................178
(1) Yüz Tabanlı Canlılık Tespiti .............................................181
(2) Ses Tabanlı Canlılık Tespiti..............................................183
(3) Canlılık Tespitinde Yapay Zeka Destekli
Sistemlerin Kullanılması...................................................185
b) Görüntülü Görüşmeye Katılan Kişinin Kimlik
Kartında Yer Alan Kişi Olduğunun Doğrulanması...........189
c) Davranış Analizi ile Kişinin İradesinin
Doğrulanması .................................................................................191
5. Kimlik Tespitinin Yapılması ..........................................................193

İçindekiler 11
6. Görüntülü Görüşmenin Sona Erdirilmesi ................................195
a) Kişinin Onayı Alınarak Görüşmenin Sona
Erdirilmesi.......................................................................................195
b) Şüpheli Durumlarda Görüşmenin Müşteri
Temsilcisi Tarafından Sona Erdirilmesi..............................196
B. Uzaktan Kimlik Tespitinde Sorumluluk...........................................198
C. Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulması..................200
SONUÇ ................................................................................................ 205
KAYNAKÇA ....................................................................................... 223