Trafik ( Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk ) Sigortasında Aşkın Zarar ve İspatı

Elif Seven

İÇİNDEKİLER
TEŞEKKÜR.............................................................................................................V
KISALTMALAR................................................................................................ XIII
GİRİŞ..........................................................................................................................1
BİRİNCİ BÖLÜM
1. TRAFİK SİGORTASININ KAPSAMI ve İŞLEYİŞİ................................3
1.1. GENEL OLARAK..................................................................................3
1.2. TRAFİK SİGORTALARI KAVRAMI ve TRAFİK
SİGORTALARININ HUKUKİ NİTELİĞİ......................................4
1.3. TRAFİK SİGORTASININ TEMEL ÖZELLİKLERİ ....................9
1.4. TRAFİK SİGORTALARINDA RİZİKO.........................................12
1.4.1.Rizikonun Taşıt Yönünden Sınırlandırılması.........................12
1.4.2.Rizikonun Gerçekleşme Alanı Bakımından
Sınırlandırılması...........................................................................14
1.4.3.Rizikonun Zarar Gören Kişi Bakımından
Sınırlandırılması...........................................................................16
1.5. TRAFİK SİGORTASINDA ZARAR................................................18
1.5.1.Maddî Zararlar.............................................................................18
1.5.2.Bedensel Bütünlüğün Kısmen veya Tamamen
Kaybedilmesinden Doğan Zararlar..........................................18
1.5.3.Ölüm Sebebi ile Doğan Zararlar...............................................19
İKİNCİ BÖLÜM
2. TRAFİK SİGORTASI SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARI ve
YÜKÜMLÜLÜKLERİ...................................................................................21
VIII
2.1. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARI.................................21
2.1.1.Sigortacı.........................................................................................21
2.1.2.Sigorta Ettiren ..............................................................................23
2.1.3.Sigortalı..........................................................................................27
2.2. TRAFİK SİGORTASI SÖZLEŞMESİNDE TARAFLARIN
YÜKÜMLÜLÜĞÜ................................................................................28
2.2.1.Sigortacının Borç ve Yükümlülükleri.......................................28
2.2.1.1. Sigorta Poliçesi Düzenleme ve Sigorta
Ettirene Verme Yükümlülüğü.....................................28
2.2.1.2. Rizikoyu Taşıma Yükümlülüğü..................................30
2.2.1.3. Aydınlatma Yükümlülüğü...........................................31
2.2.1.4. Giderleri Ödeme Borcu ..............................................35
2.2.1.5. Tazminat Ödeme Borcu..............................................36
a. Trafik Sigortalarında Sigortacının
Tazminatı Ödeme Borcuna Uygulanacak
Temel İlkeler............................................................38
aa. Sınırlı Sorumluluk İlkesi.................................38
bb. Gerçek Zararın Tazmini İlkesi.......................39
cc. Garameten Zarar Giderim İlkesi ..................40
dd. Kusur Esası İlkesi.............................................41
2.2.2.Sigorta Ettirenin Borç ve Yükümlülükleri...............................41
2.2.2.1. Sigorta Primi Ödeme Borcu.......................................41
2.2.2.2. Beyan Yükümlülüğü.....................................................43
2.2.2.3. Bilgi Verme ve Araştırma Yapılmasına İzin
Verme Yükümlülüğü ....................................................48
2.2.2.4. Zararı Önleme Azaltma ve Sigortacının Rücu
Haklarını Koruma Yükümlülüğü...............................49
2.2.2.5. Hasar Konusu Yerde ve Malda Değişiklik
Yapmama Yükümlülüğü ..............................................52
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
3. AŞKIN ZARAR KAVRAMI.........................................................................55
IX
3.1. AŞKIN ZARAR KAVRAMININ TANIMI.....................................55
3.2. AŞKIN ZARAR KAVRAMININ TARİHSEL GELİŞİM
SÜRECİ...................................................................................................59
3.3. YÜRÜRLÜLÜKTEKİ KANUN HÜKMÜ .....................................64
3.4. AŞKIN ZARARIN HUKUKİ NİTELİĞİ........................................65
3.5. AŞKIN ZARAR TAZMİNATININ KAPSAMI.............................71
3.6. AŞKIN ZARARIN BENZER KAVRAMLARDAN AYIRT
EDİLMESİ..............................................................................................74
3.6.1.İfaya Eklenen Ceza Koşulu ve Aşkın Zarar ............................75
3.6.2.Gecikme Tazminatı ve Aşkın Zarar..........................................81
3.6.3.İcra İnkâr Tazminatı....................................................................82
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
4. AŞKIN ZARARIN TAZMİNİ TALEBİNİN ŞARTLARI.....................87
4.1. MADDİ HUKUKA İLİŞKİN ŞARTLAR........................................87
4.1.1.Genel Olarak ................................................................................87
4.1.2.Para Borcunda Temerrüde Düşülmüş Olması.......................89
4.1.2.1. Bir Para Borcunun Bulunması ...................................89
4.1.2.2. Borçlunun Temerrüdü.................................................94
4.1.2.3. Borçlu Temerrüdünün Şartları ..................................96
4.1.3.Para Borcu Alacaklısının Temerrüt Faiziyle
Karşılanmayan Bir Zararın Bulunması................................. 100
4.1.3.1. Para Borcu Alacaklısının Bir Zarara Uğraması..... 100
4.1.3.2. Para Borcu Alacaklısının Zararının Temerrüt
Faizini Aşmış Olması................................................ 102
a. Temerrüt Faizi Ödeme Yükümlülüğü.............. 104
4.1.4.Borçlunun Temerrüdü ile Aşkın Zarar Arasında
Uygun İlliyet Bağı Bulunması ................................................ 122
4.1.5.Borçlunun Temerrüde Düşmekte Kusursuz
Olduğunu Kanıtlayamaması .................................................. 126
4.1.6.Alacaklının Zararı ve Miktarını İspatlama Zorunluluğu... 132
X
4.2. USUL HUKUKU YÖNÜNDEN ŞARTLAR............................... 135
4.2.1.Muacceliyet ve Dava Şartı Yönünden İnceleme ................. 135
4.2.2.Görevli ve Yetkili Mahkeme ................................................... 140
4.2.2.1. Görevli Mahkeme...................................................... 140
a. Doğrudan Dava Açma Hakkında Görevli
Mahkemenin Tespiti Sorunu ............................ 141
4.2.2.2. Yetkili Mahkeme........................................................ 143
4.2.3.Tazminat Taleplerinde Zamanaşımı ..................................... 144
BEŞİNCİ BÖLÜM
5. AŞKIN ZARAR KAPSAMINA GİREN KALEMLER ....................... 149
5.1. GENEL OLARAK............................................................................. 149
5.2. FİİLİ ZARARLAR............................................................................. 150
5.2.1.Alacağın Elde Edilebilmesi İçin Yapılan Masraflar............ 150
5.2.2.Borçlunun Temerrüdünün, Alacaklının Taraf Olduğu
Başka Bir Hukukî İlişkiyi Olumsuz Etkilemesi
Sebebiyle Oluşan Zararlar ...................................................... 156
5.2.3.Zamanında Ödenmemiş Olan Paranın İkamesi İçin
Yapılan Masraflar...................................................................... 158
5.2.4.Yabancı Para Borçlarında Meydana Gelen Kur Farkı........ 161
5.2.4.1. 3678 Sayılı Kanun’dan Önceki Durum................. 162
5.2.4.2. 3678 Sayılı Kanun’dan Sonraki Durum ................ 164
5.2.5.Paranın Alım Gücünün Azalması.......................................... 166
5.3. YOKSUN KALINAN KÂR.............................................................. 168
5.4. YARGILAMANIN GECİKMESİ SEBEBİYLE OLUŞAN
AŞKIN ZARAR .................................................................................. 174
XI
ALTINCI BÖLÜM
6. AŞKIN ZARAR TAZMİNATININ TALEP EDİLMESİ ve
TAZMİNAT MİKTARININ BELİRLENMESİNE İLİŞKİN
ESASLAR...................................................................................................... 179
6.1. TAZMİNATIN TALEP EDİLMESİ BAKIMINDAN............... 179
6.2. TAZMİNAT MİKTARININ BELİRLENMESİ.......................... 180
6.2.1.Zarar Miktarının Belirlenmesi ............................................... 180
6.2.2.Zarar Miktarının Hesaplanma Anı........................................ 181
6.3. TBK m. 122/2 HÜKMÜNÜN ANLAMI VE
FONKSİYONU.................................................................................. 182
6.4. TAZMİNAT MİKTARININ BELİRLENMESİ.......................... 187
6.5. TAZMİNAT BİÇİMİNİN BELİRLENMESİ.............................. 191
YEDİNCİ BÖLÜM
7. AŞKIN ZARARIN İSPATI........................................................................ 193
7.1. DOKTRİNDEKİ GÖRÜŞLER ...................................................... 193
7.1.1.Somut Yöntem .......................................................................... 193
7.1.2.Soyut Yöntem............................................................................ 197
7.2. YARGI KARARLARI........................................................................ 202
7.2.1.Anayasa Mahkemesi’nin 21.12.2017 tarihli ve
2014/2267 Başvuru Numaralı Kararından Önce
Yargıtay’ın İçtihadı ................................................................... 202
7.2.2.Anayasa Mahkemesi’nin 21.12.2017 Tarihli ve
2014/2267 Başvuru Numaralı Kararı .................................. 206
7.2.3.Anayasa Mahkemesi’nin 21.12.2017 Tarihli ve
2014/2267 Başvuru Numaralı Kararından Sonraki
Yargı Kararları............................................................................ 208
7.2.4.Değerlendirme .......................................................................... 216
7.3. TRAFİK SİGORTALARI İLE AŞKIN ZARAR İLİŞKİSİ........ 220
SONUÇ................................................................................................................ 229
KAYNAKÇA........................................................................................................ 237