Kültürel Kimlik Hakkı

Dr. Taha KURT

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ  7

İÇİNDEKİLER 9

KISALTMALAR . 15

GİRİŞ .17

BİRİNCİ BÖLÜM

KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ HUKUKÇA TANINMASI

ULUSLARARASI DÜZEYDE TANINMA . 33

BELGELER YOLUYLA TANINMA . 33

Birleşmiş Milletler Düzeyinde Tanınma. 34

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 42

Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme . 44

Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası

Sözleşme  46

Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin

Uluslararası Sözleşme  49

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine İlişkin

Uluslararası Sözleşme (CEDAW). 49

Çocuk Haklarına İlişkin Sözleşme . 50

Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının

Korunmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme  54

Ulusal veya Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıklara Mensup Olan

Kişilerin Haklarına İlişkin Bildirge . 55

Engelli Kişilerin Haklarına İlişkin Sözleşme. 56

Yerli Halkların Hakları Bildirgesi . 57

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Yerli ve Kabile Halklarına

İlişkin 169 Sayılı Sözleşmesi 61

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)

Belgeleri . 62

Uluslararası Kültürel İş Birliği İlkeleri Bildirgesi. 63

10 İçindekiler

Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına İlişkin

Sözleşme64

iii. Geniş Halk Kitlelerinin Kültürel Yaşama Katılma ve

Katkılarına İlişkin Tavsiye Kararı.65

Irk ve Irksal Önyargılar Bildirgesi .66

Kültürel Politikalara İlişkin Mexico City Bildirgesi68

Kültürel Çeşitliliğe İlişkin Evrensel Bildirge 70

vii. Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunmasına İlişkin

Sözleşme71

viii.Kültürel İfadelerin Çeşitliliğinin Korunması ve

Geliştirilmesine İlişkin Sözleşme 72

Bölgesel Düzeyde Tanınma73

Avrupa Konseyi Belgeleri 74

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi .74

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ek Protokol 78

iii. Avrupa Kültür Sözleşmesi 79

Kültürel Hedeflere İlişkin Avrupa Bildirgesi .79

Ulusal Azınlıkların Korunmasına İlişkin Çerçeve Sözleşme.80

Amerikan Devletleri Örgütü Belgeleri.82

Amerikan İnsan Hakları ve Ödevleri Bildirgesi .82

Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi .82

iii. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Alanında Amerikan

İnsan Hakları Sözleşmesi Ek Protokol (San Salvador

Protokolü)84

Amerikan Yerli Halkların Hakları Bildirgesi.84

Afrika Birliği Örgütü Belgeleri .86

Afrika Kültürel Şartı86

Halkların Hakları Evrensel Bildirgesi (Cezayir Şartı) .87

iii. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı88

Çocuk Hakları ve Refahına İlişkin Afrika Şartı 89

Kadın Haklarına İlişkin Afrika Şartı .90

Afrika Kültürel Uyanış Şartı90

YARGISAL VEYA YARI-YARGISAL ORGANLAR ARACILIĞIYLA TANINMA .91

Birleşmiş Milletler Düzeyinde Tanınma .92

İnsan Hakları Komisyonu 92

İnsan Hakları Komitesi 93

İçindekiler 11

Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi. 95

Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi 97

Bölgesel Düzeyde Tanınma . 99

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 99

Amerikalılar-Arası İnsan Hakları Mahkemesi . 107

Afrika İnsan Hakları Mahkemesi ve Afrika İnsan Hakları

Komitesi . 112

ULUSAL DÜZEYDE TANINMA . 113

ANAYASAYLA TANINMA . 115

KANUNLA TANINMA. 132

YARGI YOLUYLA TANINMA . 138

İKİNCİ BÖLÜM

KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ HUKUKSAL ÇERÇEVESİ

KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ KONUSU 145

GENEL OLARAK. 145

KÜLTÜREL KENDİ KADERİNİ TAYİN HAKKI (KÜLTÜREL SELF

DETERMİNASYON) 149

KÜLTÜREL MİRAS HAKKI. 156

ANADİL HAKKI 159

EĞİTİM VE ÖĞRETİM HAKKI . 171

İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ 179

SANAT ÖZGÜRLÜĞÜ. 187

DİN ÖZGÜRLÜĞÜ 192

İ. DERNEK KURMA ÖZGÜRLÜĞÜ . 197

ÖZEL YAŞAMA VE AİLE YAŞAMINA SAYGI HAKKI 203

TOPLANTI VE GÖSTERİ YÜRÜYÜŞÜ ÖZGÜRLÜĞÜ. 205

MÜLKİYET HAKKI 206

KÜLTÜREL KALKINMA HAKKI 212

KİŞİNİN MADDİ VE MANEVİ VARLIĞINI KORUMA VE GELİŞTİRME HAKKI 216

KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ NİTELİĞİ. 218

KUŞAK HAKLARINDA KÜLTÜREL KİMLİK HAKKI 219

STATÜ HAKLARINDA KÜLTÜREL KİMLİK HAKKI. 220

BİREYSEL-KOLEKTİF HAK AYRIMINDA KÜLTÜREL KİMLİK HAKKI. 222

12 İçindekiler

III. KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ YARARLANICILARI 254

GENEL OLARAK254

GERÇEK KİŞİLER .255

Genel Olarak 255

Vatandaşlar256

Yabancılar 257

Belli Kategorilerdeki Kişiler 259

TÜZEL KİŞİLER261

KİŞİ TOPLULUKLARI .264

Genel Olarak 267

Ulusal Azınlıklar275

Genel olarak275

Yerli Haklar279

Etnik Azınlıklar .288

Genel Olarak .288

Göçmenler ve Sığınmacılar .290

Romanlar 295

Dinsel Azınlıklar299

Dilsel Azınlıklar.304

KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ YÜKÜMLÜLERİ309

DEVLET 309

KİŞİLER VE KİŞİ TOPLULUKLARI322

KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ KÜLTÜREL, SİYASAL, EKONOMİK VE SOSYAL

HAKLARLA İLİŞKİSİ 324

KÜLTÜREL HAKLARLA İLİŞKİSİ324

SİYASAL HAKLARLA İLİŞKİSİ .329

EKONOMİK VE SOSYAL HAKLARLA İLİŞKİSİ340

KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ SINIRLANMASI .345

GENEL OLARAK345

SINIRLAMA ÖLÇÜTLERİ .358

Kanunla Sınırlama 359

Sınırlama Nedenleri .363

Sınırlamada Ölçülülük 376

Sınırlamanın Sınırları389

İçindekiler 13

Demokratik Toplum Düzeninin Gerekleri 389

Hakkın Özü . 395

VII. KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ KÖTÜYE KULLANILAMAMASI  407

VIII. KÜLTÜREL KİMLİK HAKKININ KORUNMASI 417

GENEL OLARAK. 417

ULUSLARARASI DÜZEYDE KORUNMA. 422

Birleşmiş Milletler Düzeyinde Korunma 422

Bölgesel Düzeyde Korunma 429

ULUSAL DÜZEYDE KORUNMA 447

SONUÇ 461

KAYNAKÇA 471