Yeni
9786253816216
401094
https://www.legalkitabevi.com/hakan-hakeri/tip-hukuku-2-cilt-.htm
Tıp Hukuku (2 Cilt)
2945.00
Hakan Hakeri
Kısa İçindekiler
CİLT I
GENEL HÜKÜMLER
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR
37
§ 2. TARİHSEL GELİŞİM
44
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR
50
2. Bölüm
MESLEK ETİĞİ, DİSİPLİN VE TIP HUKUKU EĞİTİMİ
§ 1. MESLEK ETİĞİ
57
§ 2. MESLEKİ DİSİPLİN
69
§ 3. SAĞLIK HİZMETLERİNDE TANITIM
85
§ 4. TIP HUKUKU EĞİTİMİ
91
3. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI
93
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI
123
4. Bölüm
TIP HUKUKUNDA BAZI KAVRAMLAR
§ 1. TEMEL KAVRAMLAR
169
§ 2. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI
177
§ 3. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ
182
§ 4. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI
185
§ 5. TIBBİ UYGULAMA HATASI (MALPRAKTİS)
194
§ 6. ÇEKİNİK (DEFANSİF) TIP
194
5. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KURUM VE KURULLARI
§ 1. BİRİNCİ, İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ BASAMAK SAĞLIK HİZMET SUNUCULARI
197
§ 2. ÖZEL HASTANELER
199
§ 3. KLİNİK KONUKEVİ
202
§ 4. ETİK KURULLAR
203
§ 5. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI
212
§ 6. ADLİ TIP KURUMU
213
§ 7. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU
215
§ 8. MESLEKİ SORUMLULUK KURULU
221
§ 9. MESLEK KURULUŞLARI
223
§ 10. KLİNİK PSİKOLOG, HEMŞİRE, EBE, FİZYOTERAPİST VB. SAĞLIK MESLEK MENSUPLARININ AÇTIĞI SAĞLIK MESLEK HİZMET BİRİMLERİ
229
6. Bölüm
TEMEL İLKELER
§ 1. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK
239
§ 2. DİKEY VE YATAY İŞ BİRLİĞİ
269
§ 3. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ
297
§ 4. KONSÜLTASYON
311
§ 5. TIP HUKUKUNDA ETİK VE HUKUKİ İKİLEMLER
314
7. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER
323
§ 2. ŞARTLAR
325
8. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
705
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
835
CİLT II
ÖZEL HÜKÜMLER
1. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET
§ 1. KAVRAM
887
§ 2. UYGULAMADAKİ SORUNLAR
892
§ 3. SAĞLIK VERİLERİNİN İŞLENMESİYLE İLİŞKİLİ OLABİLECEKLERİ DEĞERLENDİRİLEN KİŞİSEL VERİLERİ KORUMA KURULU KARARLARI
945
2. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ
959
§ 2. İNSAN ÜZERİNDE BİLİMSEL ARAŞTIRMA
1013
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER
1065
§ 4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI
1078
§ 5. İNSAN KOPYALAMA
1092
§ 6. İNSAN DONDURMA
1097
§ 7. İNSANI GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI
1098
§ 8. GENETİK TANI
1107
§ 9. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER
1126
§ 10. YAPAY DÖLLEME
1144
§ 11. MİTOKONDRİ DEĞİŞTİRME TEDAVİLERİ
1177
§ 12. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ
1180
§ 13. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER
1188
§ 14. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER
1200
§ 15. KISIRLAŞTIRMA
1209
§ 16. KİMYASAL HADIM
1213
§ 17. PALYATİF BAKIM
1225
§ 18. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER
1229
§ 19. YAPAY ZEKÂ VE TIBBİ MÜDAHALELER
1241
§ 20. TELE–TIP (SAĞLIK HİZMETLERİNİN UZAKTAN SUNUMU)
1247
§ 21. ROBOTİK MÜDAHALELER VE TIP HUKUKU SORUNLARI
1268
§ 22. PANDEMİ VE TIP HUKUKU SORUNLARI
1268
§ 23. CESET ÜZERİNDE BİLİMSEL İNCELEME VE ARAŞTIRMA YAPILMASI
1285
3. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ
1289
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
1291
4. Bölüm
HATALI TIBBİ UYGULAMA VE TAZMİNAT SORUMLULUĞU
§ 1. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)
1339
§ 2. TAZMİNAT SORUMLULUĞU
1508
§ 3. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER
1666
5. Bölüm
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU
§ 1. GİRİŞ
1671
§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI
1672
§ 3. YAŞAM HAKKI
1678
§ 4. CEZA SORUŞTURMASI VEYA KOVUŞTURMASININ YAPILAMAMASI
1684
§ 5. ADİL YARGILANMA HAKKI
1689
§ 6. AYDINLATMA İHLALLERİ
1697
§ 7. TAZMİNAT MİKTARININ DÜŞÜK OLMASI VEYA MADDİ TAZMİNATA HÜKMEDİLMEMESİ
1700
İçindekiler
28. Baskıya Önsöz
7
27. Baskıya Önsöz
8
26. Baskıya Önsöz
10
23. Baskıya Önsöz
11
20. Baskıya Önsöz
12
13. Baskıya Önsöz
13
10. Baskıya Önsöz
14
1. Baskının Önsözü
15
Kısa İçindekiler
17
Kısaltmalar
31
Giriş
35
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR
37
§ 2. TARİHSEL GELİŞİM
44
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR
50
2. Bölüm
MESLEK ETİĞİ, DİSİPLİN VE TIP HUKUKU EĞİTİMİ
§ 1. MESLEK ETİĞİ
57
I. Genel Olarak
57
II. Hekim ve Özel Şirket İlişkileri
64
III. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri
67
§ 2. MESLEKİ DİSİPLİN
69
I. Genel Olarak
69
II. Aile Hekimleri ile İlgili Uygulama
80
III. Kamu Görevlisi Hekimler ile İlgili Uygulama
81
IV. Aynı Anda Ceza Soruşturma/Kovuşturması Yapılması Durumu
82
§ 3. SAĞLIK HİZMETLERİNDE TANITIM
85
§ 4. TIP HUKUKU EĞİTİMİ
91
3. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI
93
I. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma
98
II. Bilgi İsteme
99
III. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme
99
IV. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme
100
V. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme
101
VI. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım
102
VII. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı
102
VIII. Ötanazi Yasağı
103
IX. Tıbbi Özen Gösterilmesi
103
X. Genel Olarak Bilgi İsteme
104
XI. Kayıtları İnceleme
105
XII. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi
106
XIII. Bilgilerin Gizli Tutulması
106
XIV. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası
107
XV. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması
109
XVI. Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi
110
XVII. Tıbbi Araştırmalarda Hasta Hakları
110
XVIII. Güvenliğin Sağlanması
111
XIX. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma
111
XX. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret
112
XXI. Refakatçi Bulundurma
112
XXII. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi
113
XXIII. Hastaya Yeterli Vakit Ayrılması ve Hastanın Vaktine Riayet Edilmesi
113
XXIV. Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı
113
XXV. Hasta Hakları ile İlgili Kurul ve Birimler
115
A. Genel Olarak
115
B. Hasta Hakları Kurulu
116
C. Hasta Hakları Birimi
119
XXVI. İnsan Hakları Bağlamında Hasta Hakları
121
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI
123
I. Hekim Hakları
123
II. Hak Arama Yolları
126
A. Haksız Şikâyetlere Karşı Hak Arama Yolları
126
B. Güvenlik Hakkının İhlaline Karşı Hak Arama Yolları
136
1. Ceza Hukuku Araçları
137
a. Genel Olarak
137
b. Cezaların Artırılması
143
c. Hükmedilen Hapis Cezasının Ertelenememesi
148
d. Ceza Muhakemesi Bakımından Özel Düzenlemeler
149
2. Tazminat Hukuku Araçları
151
3. Süreç
151
4. Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenen Suçlarda Uzlaştırma
152
a. Genel Olarak
152
b. Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenebilecek Uzlaştırma Kapsamına Giren Suçlar
152
c. Uzlaştırma Edimi Olarak Neler İstenebilir?
152
C. Sağlık Çalışanının Meşru Savunma Hakkı Var mıdır?
153
III. Sağlık Bakanlığı Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım
154
IV. Yüksek Öğretim Kurumları Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım
157
V. Çalışan Hakları ve Güvenliği Uygulamaları Rehberi ve Çalışan Güvenliği Genelgesi
159
VI. Hekimin Hasta Seçme Hakkı
160
VI. Sağlık Çalışanının Hizmetten Çekilme Hakkı
163
A. Genel Olarak
163
B. Aile Hekimleri Bakımından Uygulama
166
4. Bölüm
TIP HUKUKUNDA BAZI KAVRAMLAR
§ 1. TEMEL KAVRAMLAR
169
I. Tıp ve Hukuk
169
II. Tıp Hukuku ve Biyotıp Hukuku
169
III. Tıbbi Müdahale
172
IV. Hekim, Hasta ve Hastalık
176
§ 2. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI
177
§ 3. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ
182
§ 4. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI
185
§ 5. TIBBİ UYGULAMA HATASI (MALPRAKTİS)
194
§ 6. ÇEKİNİK (DEFANSİF) TIP
194
5. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KURUM VE KURULLARI
§ 1. BİRİNCİ, İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ BASAMAK SAĞLIK HİZMET SUNUCULARI
197
§ 2. ÖZEL HASTANELER
199
§ 3. KLİNİK KONUKEVİ
202
§ 4. ETİK KURULLAR
203
I. Genel Olarak
203
II. Mevzuatın Gelişimi
204
III. Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı
206
IV. Etik Kurulların Görev ve Yetkileri
208
V. Etik Kurul Kararlarına Karşı Kanun Yolları
210
§ 5. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI
212
§ 6. ADLİ TIP KURUMU
213
§ 7. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU
215
§ 8. MESLEKİ SORUMLULUK KURULU
221
§ 9. MESLEK KURULUŞLARI
223
I. Tabip Odası
223
II. Türk Tabipleri Birliği
223
III. Uzmanlık Derneği
224
IV. Sendikalar
226
A. Sağlık Sendikaları
226
B. Hekim Sendikaları
228
§ 10. KLİNİK PSİKOLOG, HEMŞİRE, EBE, FİZYOTERAPİST VB. SAĞLIK MESLEK MENSUPLARININ AÇTIĞI SAĞLIK MESLEK HİZMET BİRİMLERİ
229
6. Bölüm
TEMEL İLKELER
§ 1. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK
239
I. Genel Olarak
239
II. Anayasa Mahkemesi ve Danıştay Kararlarında Mesleki Özerklik (Hekimin Yetkisinin Kısıtlanması)
253
III. Muayene Sayısı ile Muayene Süreleri Çerçevesinde Değerlendirme
257
IV. Hekimlerin Kamuoyuna Yaptığı Açıklamalar Çerçevesinde Değerlendirme
260
V. Şifa Garantisi Yasağı
267
§ 2. DİKEY VE YATAY İŞ BİRLİĞİ
269
I. Genel Olarak
269
II. Güven İlkesi
271
III. Sorumluluk Alanlarının Bölünebilirliği: Bağımsız Sorumluluk Prensibi ve Rutin İşleyiş Teorisi
281
A. Genel Olarak
281
B. Hemşirelik Yönetmeliği md. 6/1–d’nin Değerlendirilmesi
285
IV. Sorumlunun Belirlenmesindeki Güçlükler
288
A. Tek Hekimin Çalıştığı Muayenehanelerde
289
B. Birden Fazla Hekimin Müştereken Çalıştığı Polikliniklerde
289
C. Hekim ve Hemşire İşbirliğinde
290
D. Danışma (Konsültasyon) ve Vekâlet
293
E. Başka Yerde Yaptırılan Tetkik ve Tahlil Sonuçlarına Güvenilmesi
296
F. Ücretsiz Tedavilerde Sorumlunun Belirlenmesi
296
§ 3. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ
297
I. Kavram
298
II. İlkyardım Halinde Sorumluluk
301
III. Hasta Tercihi (Triyaj) Sorunu
301
A. Genel Olarak
301
B. Triyajın Çeşitleri
302
C. Alman Kanun Taslağı
303
D. Değerlendirme ve Öneriler
303
IV. Sağlık Çalışanının Kendini Hastalıktan Korumak İçin Tıbbi Müdahaleyi Reddetmesi
307
V. Sağlık Çalışanlarının Uzmanlık Alanı Dışında Görevlendirilmesi
308
VI. Korunma Hareketinin Hukuk Düzeni ile Çelişki İçinde Olması
310
VII. Hastanın Rızasının Olmadığı Hallerde Zorunluluk Hali Kurumunun Uygulanması Sorunu
310
§ 4. KONSÜLTASYON
311
§ 5. TIP HUKUKUNDA ETİK VE HUKUKİ İKİLEMLER
314
I. Kavram
314
II. İstanbul Protokolü ve Çifte Yükümlülük Kavramı
314
II. Kanunen Rıza Aranmayan Hallerde Hekimlerin Etik İhlali Nedeniyle Hastanın Rızası Olmadığı Müddetçe Müdahaleden Çekinmesi Sorunu
317
7. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER
323
§ 2. ŞARTLAR
325
I. Tıbbi Müdahalenin Bir Sağlık Meslek Mensubu Tarafından Yapılması
325
A. Genel Olarak
325
B. Hekim Olma Şartı
326
1. Genel Olarak
326
2. Uzmanlık Şartı
331
a. Genel Olarak
331
b. Yan Dal Uzmanlığı
341
c. Sertifika ile Yetki Alınması
341
d. Uzmanlık Alanı Dışında Açıklamalarda Bulunmak
348
3. Öğrencilerin ve Asistanların Yaptığı Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu Sorunu
349
4. Silahlı Kuvvetler ile Emniyet Genel Müdürlüğünün Sağlık Meslek Mensubu Olmayan Personelinin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler
362
C. Hemşirelerin Görev Alanı
362
D. Hekim Olmayan Sağlık Çalışanının Müdahalelerinde Hekimlerin Denetim ve Gözetim Yükümlülüğü
367
E. Gönüllü Sağlık Hizmeti ve Sağlık Gözlemciliği
367
F. Zorunluluk Hali
368
G. Sağlık Personeli Olmayan Kimselerin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler Nedeniyle Sorumlulukları
368
II. Aydınlatma ve Rıza
372
A. Temel Kurallar
372
B. Aydınlatma
385
1. Aydınlatma Çeşitleri
386
a. Otonomi (Karar) Aydınlatması
386
aa. Temel Sorunlar
386
bb. Otonomi Aydınlatmasının Çeşitleri
389
aaa. Genel Olarak
389
bbb. Teşhis Aydınlatması
390
ccc. Süreç Aydınlatması
392
ddd. Alternatifler Konusunda Aydınlatma
394
eee. Müdahale Yapılmamasının Sonuçları Konusunda Aydınlatma
397
b. Risk Aydınlatması
398
c. Tedavi Aydınlatması (Güvenlik Aydınlatması)
404
aa. Kavram
404
bb. Teşhise Yönelik Aydınlatma
406
cc. İlaç ve Tıbbi Malzeme
407
dd. Araç Kullanmama Uyarısı
410
2. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunduğu Tıbbi Müdahaleler
411
3. Özel Durumlarda Aydınlatma
411
a. Kısırlaştırma
411
b. Engelli Cenin
414
c. Tıptaki Yeni Teşebbüsler
424
d. Müdahaleyi Yapacak Hekim
426
e. Hekim Hatası
426
f. Hekimin Tecrübesi
429
g. Masraflar ve Ekonomik Zorunluluklar
430
h. Ticari Yarar
430
ı. Kalite Aydınlatması
431
i. Hekimin Sağlığı
431
j. Eser Sözleşmesi Niteliğindeki Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma
433
k. Aile Hekimliğinde Aydınlatma
437
l. Aşılar Bakımından Aydınlatma
437
4. Aydınlatılacak Kişi
438
a. Genel Olarak
438
b. Çocuklar Açısından
441
5. Aydınlatma Yükümlüsü
442
6. Aydınlatmanın Zamanı
445
7. Aydınlatmanın Kapsamı
448
8. Aydınlatmanın Şekli
455
a. Genel Olarak
455
b. E–Aydınlatma Formlarının Geçerliliği
470
c. Elektronik Ortamda Muvafakat (Rıza)
471
9. Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma
472
10. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunmadığı Haller Var mıdır?
473
a. Aydınlatmadan Vazgeçme
474
b. Hastanın Bilgisinin Bulunması
475
c. İnternetten Bilgi Edinme İmkanının Olması
477
d. Risk Aydınlatmasında Riskin Çok Açık Olması
478
e. Aydınlatmanın Olumsuz Etkide Bulunması
479
aa. Genel Olarak
479
bb. Tedavisi Olmayan Hastalığın Bildirilmesi
483
f. Acil Haller
483
g. Aydınlatmanın Hasta Bakımından Anlamını Yitirmiş Olması
484
h. Psikiyatri Hastalarının Aydınlatılması
484
ı. Aydınlatmanın Uygulanabilir Olmaması
485
i. Sağlık Çalışanının İnançları Nedeniyle Aydınlatma Yapmak İstememesi
485
j. Rızanın Aranmadığı Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma Sorunu
486
11. Aydınlatmanın Geri Alınması, Düzeltilmesi
486
12. Aydınlatmada Nedensellik Bağı Sorunu
487
13. Aydınlatmanın Kim Tarafından Hukuki Açıdan Değerlendirileceği Sorunu
489
14. Hukuka Aykırı Aydınlatmanın Sonuçları
492
a. Tedavi Aydınlatmasının İhlali Durumunda
493
b. Otonomi Aydınlatmasının İhlali Durumunda
493
15. Hatalı Aydınlatma
498
16. Aydınlatmada İspat Sorunları
498
C. Rıza
506
1. Genel Olarak
509
2. Rıza Açıklaması
519
3. Rıza Verme Yetkisi (Rıza Ehliyeti)
521
a. Genel Olarak
522
b. Çocuklar Bakımından Rıza Ehliyetinin Belirlenmesi
527
aa. Türk Hukuku
528
aaa. Genel Olarak
528
bbb. Çocuk ile Kanuni Temsilcinin İradesinin Farklı Olması
538
ccc. Ebeveynden Hangisinin Rızasının Geçerli Olacağı Sorunu
539
ddd. Eşler Arasında Fikir Ayrılığı Çıkması
540
eee. Veli veya Vasinin Olmadığı veya Bulunmadığı Haller
541
fff. Kanuni Temsilcinin Rıza Yetkisinin Olmadığı Haller
542
ggg. Kamu Denetçiliği Kurumu Kararı
543
hhh. Estetik Müdahalelere Karar Verme Bakımından
545
ııı Erkek Çocuklarda Sünnete Karar Verme Bakımından
546
bb. Karşılaştırmalı Hukuk
547
cc. Doğum Kontrol Hapı Reçete Edilmesinde Ebeveynin Rızası Sorunu
551
c. Çocuklarda Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi
553
d. Rıza Yeteneği Bulunmayan Yetişkinlerde Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi
563
e. Hamile Kadının Tedaviyi Ret Hakkı
564
f. Yaşamın Sonuna İlişkin Kararlar Bakımından Rıza Ehliyeti
566
aa. Vesayet Altına Alınmış Erginler
566
bb. Küçükler
567
4. Rızanın Kapsamı
567
5. Rızanın Aranmadığı Haller
569
a. Acil Haller
571
b. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler
572
aa. Genel Olarak
572
bb. Genel Önleyici Aşı Zorunluluğu
575
aaa. Genel Olarak
575
bbb. Hukukumuzdaki Durum
579
cc. Çocuklardan Topuk Kanı Alma Zorunluluğu
596
dd. Yurt Dışına Çıkacaklara Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması
596
ee. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması
597
ff. HIV Tetkiki İçin Rıza Sorunu
597
c. Psikiyatri Hastaları İle İlgili Düzenlemeler
598
aa. Genel Olarak
599
bb. Karşılaştırmalı Hukuk
609
cc. Uluslararası Standartlar
612
d. Ceza Hukukunun Öngörmüş Olduğu Düzenlemeler
619
aa. Ceza Hukuku Yaptırımları
619
bb. Ceza Yargılamasından Kaynaklanan Tıbbi Müdahaleler
620
cc. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Tıbbi Müdahaleler
625
aaa. Karşılaştırmalı Hukuk
625
bbb. Türk Hukuku
632
e. Sağlık Raporuna İtiraz Halinde Muayene Yükümlülüğü
635
f. Diğer Hukuk Dallarındaki Düzenlemeler
635
aa. Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu Hükümleri
635
bb. Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ve Boşanma Davaları
637
6. Tıbbi Müdahalenin Rızaya Rağmen Hukuka Aykırılığı
638
7. Ameliyatın Genişletilmesi
639
8. Bilinci Kapalı Hastalar Açısından Rıza Sorunu
648
a. Vasinin Karar Vermesi
648
b. Varsayılan Rıza
649
c. Önceki İrade Açıklamalarının Geçerliliği (Tıbbi Vasiyet)
656
aa. Genel Olarak
656
bb. Karşılaştırmalı Hukuk
660
d. “Canlandırma Uygulanmasın” (Resüsitasyon Yapılmaması) Talimatları (DNR)
668
9. Kanun Hükmünü İcra/Üstün Nitelikte Özel Yarar
670
10. Muhtemel Rıza
670
11. Rızayı Sakatlayan Haller
671
12. Rızanın Geri Alınması
674
13. Rıza Formu
675
14. Tıbbi Müdahaleye Rıza Gösterilmemesi Halinde Yapılması Gerekenler
676
D. Aydınlatma ve Rıza Konusundaki Yanılgının Sonuçları
681
1. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları
681
a. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılma
681
b. Hukuksal Yanılgı
683
2. Özel Hukuk Açısından Sonuçları
683
III. Tıp Biliminin Verilerine Göre Zorunlu ve Bu Verilere Uygun Tıbbi Müdahale
685
A. Endikasyon (Gereklilik)
685
1. Kavram
685
2. Tıbbi Endikasyon Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler
695
a. Deneysel Nitelikli Tıbbi Müdahaleler
696
b. Şekil veya Fonksiyon Değiştirici Tıbbi Müdahaleler
697
c. Üçüncü Kişi Yararına Yapılan Tıbbi Müdahaleler
698
d. Sünnet
698
e. Doğum Kontrolü
699
3. Değerlendirme
700
B. Özenli Tıbbi Müdahale
702
8. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
705
I. Genel Olarak
705
II. Hekimin Özen Yükümlülüğü
705
III. Hekimin Kişisel Edim Yükümlülüğü
707
A. Kişisel Edim Kavramı
707
B. Temsil Edilebilir Edimler
710
C. Temsil Edilemeyen Edimler
712
IV. Öykü Alma Yükümlülüğü
714
A. Kavram
714
B. Öykü Alma Yükümlülüğünün İçeriği
715
V. Muayene Yükümlülüğü
717
A. Muayene Kavramı
717
B. Hekim Muayenesinin Özel Şekilleri
718
1. Teşhis Muayenesi
718
2. Önleyici ve Erken Tanı Muayenesi
718
3. Kontrol Muayenesi
718
4. Hükümlü ve Tutukluların Muayenesinde Kelepçe Sorunu
720
VI. Teşhis Yükümlülüğü
727
A. Teşhis Kavramı
727
B. Teşhis Türleri
727
C. Teşhis Yükümlülüğünün İçeriği
727
D. Uzaktan Teşhis Yasağı
731
E. Doğum Öncesi Teşhis
733
F. Teşhisi Bildirme Yükümlülüğü
733
G. Teşhisi Kontrol Yükümlülüğü
734
VII. Tedavi Yükümlülüğü
734
A. Hekimin Tedavisi
734
B. Tedavi Yükümlülüğü ve Hukuksal Temelleri
735
1. Genel Olarak
735
2. Özel Durumlar
736
a. Hekimin Hastayı Reddetmesi
736
b. Acil Durumlar
737
C. Zamanında Tedavi Yükümlülüğü
738
D. Uzaktan Tedavi Yasağı
739
1. Genel Olarak
739
2. Tele–Tıp
746
E. Hekimin Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları
746
1. Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı
746
2. Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı
746
a. Genel Olarak
747
b. Tedaviyi Ret Hakkının İçeriği
750
c. Tedaviyi Ret Halinde Aydınlatma
752
d. Tedaviyi Ret ile İntihar Ayrımı
752
e. Tedaviyi Ret ile Pasif Ötanazi Ayrımı
753
f. Yaşam Destekleyici Tedavinin Reddi
754
3. Ağır Özürlü Yeni Doğan Çocuklar Bakımından Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları
755
4. AIDS Hastasını Tedavi Yükümlülüğü
756
5. Hekimin Kürtaj Konusunda Aydınlatma Yapmama veya Kürtajı Ret Hakkı (Vicdani Ret)
757
6. Hekimin Etkisiz (Beyhude) Tedaviyi Sona Erdirme Hakkı
762
VIII. Reçete Yazma Yükümlülüğü
770
A. Kavram
770
B. Reçetenin Hukuksal Niteliği
770
C. Reçete Düzenlemenin Hukuksal Dayanağı
771
D. Reçete Düzenleme Yükümlülüğünün İçeriği
771
E. Reçetenin Şekli
772
F. Reçete Türleri
773
IX. Tıbbi Teknik Kullanma Yükümlülüğü
774
A. Tıbbi Teknik Standardın Uygulanması Yükümlülüğü
774
B. Tıbbi Teknik Araçların Bakımı ve Kontrolü
775
X. Tedaviyi Kesme Yükümlülüğü
776
A. Tedaviyi Kesme ve Sözleşmeyi Sona Erdirme
776
B. Tedaviyi Kesme Nedenleri
776
C. Ölmekte Olan Hastalarda Tedavinin Kesilmesi
777
XI. Kayıt Tutma Yükümlülüğü
778
A. Genel Olarak
778
B. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İçeriği
782
1. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Amacı
782
2. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı
784
3. Kayıtların Şekli
786
4. Kaydın Zamanı
787
5. Kayıtlar Ne Kadar Süre ile Saklanmalıdır?
789
6. Kayıtların Silinmesi Yükümlülüğü
791
C. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları
792
XII. Kayıtları Verme Yükümlülüğü
799
A. Hukuksal Dayanak
799
B. Kayıtları İnceleme Hakkının Çeşitleri
803
1. Dava Dışı İnceleme Hakkı
803
2. Dava Dolayısıyla İnceleme Hakkı
804
C. Kayıt İnceleme Hakkına İlişkin Diğer Hususlar
805
D. Kayıtların Verilmemesine Karşı Hukuksal Yollar
805
E. Kayıtların Düzeltilmesini İsteme
807
XIII. Sır Saklama Yükümlülüğü
808
XIV. Organizasyon Yükümlülükleri
813
XV. Kullanılan Ürün ve İlaçlarla İlgili Yükümlülükler
814
A. Genel Olarak
814
B. Ameliyatlarda Kullanılan Malzemenin Saklanması Yükümlülüğü
815
XVI. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğü
815
A. Tıbbi Bilirkişi Olarak Hekim
816
B. Bilirkişi–Mahkeme İlişkisi
817
C. Bilirkişiliği Üstlenme Yükümlülüğü
817
D. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları
819
E. Tanıklıktan Çekinme
820
XVII. Ölüm ile İlgili Yükümlülükler
820
A. Ölüm Vukuunda Yapılacak İşler
820
B. Ölü Muayenesi Yapmak ve Defin Ruhsatı Düzenlemek
821
XVIII. Mesleki Bilgisini Geliştirme Yükümlülüğü
822
XIX. Kimlik Tespiti Yapma Yükümlülüğü
823
XX. Bildirim Yükümlülüğü
828
XXI. Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası Yaptırma Yükümlülüğü
829
XXII. Rapor Düzenleme Yükümlülüğü
829
XXIII. İnsani Değerlere Saygı Gösterme Yükümlülüğü
835
A. Genel Olarak
835
B. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerine İlişkin Yükümlülükler
835
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
835
I. İş Birliği Yükümlülüğü
836
II. Hastanın Hekimin Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü
838
III. Katlanma Yükümlülüğü
840
A. Kavram
840
B. Yasal Katlanma Yükümlülükleri
841
C. Diğer Katlanma Yükümlülükleri
842
IV. Hastanın Bildirme Yükümlülüğü
842
V. Ücret Ödeme Yükümlülüğü
845
VI. Diğer Yükümlülükler
845
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Dizini
849
Kavramlar Dizini
851
İçindekiler
Kısa İçindekiler
869
Kısaltmalar
883
1. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET
§ 1. KAVRAM
887
§ 2. UYGULAMADAKİ SORUNLAR
892
I. Sağlık Verilerine Erişim ve Paylaşım Sorunu
892
A. Sağlık Çalışanlarının Verilere Erişimi
894
B. Bakanlık Birimlerinin Verilere Erişimi ve E–Nabız
896
1. Genel Olarak
896
2. Muayene Bilgi Yönetim Sistemi
901
C. Mahkeme ve Savcılıklara Bilgi Verilmesi
904
D. Bilişim Sistemine Erişimden Kaynaklanan Problemler
904
E. Genel Sağlık Sigortası Verilerinin Paylaşımı ve İşverenle Paylaşım Sorunu
904
F. İş Sağlığı ve Güvenliği Verilerinin İşlenmesi ile İlglii Sorunlar
907
G. Hasta Yakınlarıyla Paylaşım
907
H. Denetim Elemanlarıyla Paylaşım
908
I. Sağlık Verilerine Avukatların Erişimi
909
İ. Üçüncü Kişilerin Bilgilendirilmesi (AIDS Hastalığının Eşe Bildirilmesi)
910
J. Adölesan Gebeliğinin Bilgilendirilmesi
919
K. Sağlık Verilerinin Bilimsel Amaçla İşlenmesi
920
L. Mobil Sağlık Uygulamalarında Kişisel Verilerin Korunması
921
II. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Sağlık Çalışanlarının Bulunması
921
III. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Hasta Yakınının Bulunması
922
IV. Banko ve Masalarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
922
V. Koğuş Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
923
VI. Tetkik, Tahlil ve Görüntüleme İşlemlerinde Mahremiyet Sorunu
923
VII. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayeneleri ile Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet Sorunu
924
A. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerinde Mahremiyet
924
B. Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet
928
1. Muayene Öncesi Mahremiyet Sorunları
928
2. Muayene Sırasında Mahremiyet Sorunları
928
VIII. Güvenlik Kamerası Kayıtları
930
IX. Hasta Bilgilendirme Ekranları
932
X. Aile Hekimliğinde Kayıtların Devri
933
XI. Hasta Kayıtlarını İnceleme Hakkı
933
XII. Ölüm Sonrası Hasta Mahremiyetinin Korunması
933
XIII. Adli Mercilerin Hasta Mahremiyeti İhlalleri
934
XIV. Kişisel Sağlık Verilerinin Ele Geçirilmesi Nedeniyle Yapılan Şikâyet Hakkında Etkili Soruşturma Yapılmaması
937
XV. Siber Saldırılar
941
XVI. Çocuk Hastanın Mahremiyet Hakkı
941
XVII. Basına Yapılan Açıklamalar
943
XVIII. Kişisel Sağlık Verilerinin Düzeltilmesi
943
§ 3. SAĞLIK VERİLERİNİN İŞLENMESİYLE İLİŞKİLİ OLABİLECEKLERİ DEĞERLENDİRİLEN KİŞİSEL VERİLERİ KORUMA KURULU KARARLARI
945
2. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ
959
I. Kavram
959
II. Hukuksal Temel ve Kapsam
962
III. Organ ve Doku Nakli Çeşitleri
964
A. Ölülerden (Kadavradan) Organ Nakli
965
1. Ölüm Halinin Belirlenmesi
965
a. Türk Hukuku’nda
965
b. Karşılaştırmalı Hukukta
971
2. Kişinin Kendi Geleceğini Belirleme Hakkına Saygı Gösterilmesi
972
3. Beyin Ölümü Tespitinden Sonra Yapılması Gereken İşlemler
979
4. Otopsi mi Nakil mi?
981
5. Organ ve Doku Dağıtımı
987
a. Genel Olarak
987
b. Tercihli Bağış
989
c. Öncelikli Nakil
990
B. Canlılardan Organ Nakli
990
1. Genel Olarak
990
2. Akrabalık Şartı
997
3. Çapraz Nakil
1003
C. Hayvanlardan Organ Nakli
1005
IV. Yüz, Kol ve Bacak Nakli
1007
V. Rahim Nakli
1009
VI. İstanbul Deklarasyonu
1010
§ 2. İNSAN ÜZERİNDE BİLİMSEL ARAŞTIRMA
1013
I. Giriş
1013
II. Kavram
1018
III. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Hukuka Uygunluğuna İlişkin Koşullar
1021
A. İnsan Üzerinde Bilimsel Araştırma ve Tedavi Yöntemlerinin Kullanılmasının Şartları
1027
1. Yetişkinler Bakımından Şartlar
1027
a. Sağlık Bakanlığından İzin Alınması ve Etik Kurulun Uygun Görmesi
1027
b. Deneyin Önce İnsan Dışı Deney Ortamında veya Yeterli Sayıda Hayvan Üzerinde Yapılmış Olması ve Bu Deneyler Sonucunda Ulaşılan Bilimsel Verilerin İnsan Üzerinde Deneyi Gerekli Kılması
1028
c. Deneyin İnsan Sağlığı Üzerinde Öngörülebilir Zararlı ve Kalıcı Bir Etki Bırakmaması
1029
d. İnsan Onuruyla Bağdaşmayacak Ölçüde Acı Verici Yöntemlerin Uygulanmaması
1030
e. Deneyle Varılmak İstenen Amacın, Bunun Kişiye Yüklediği Külfete ve Kişinin Sağlığı Üzerindeki Tehlikeye Göre Daha Ağır Basması
1030
f. Aydınlatma ve Rıza Şartı
1031
aa. Aydınlatma
1031
bb. Rıza
1033
g. Menfaat Yasağı
1034
h. Sigorta Yaptırılması
1036
ı. Araştırmanın Yapılabileceği Yerler
1036
i. Özel Durumlarda Araştırma
1037
aa. Çocuklar
1038
bb. Gebe, Lohusa ve Emziren Kadınlar Bakımından
1039
cc. Kısıtlılar Bakımından
1040
dd. Yoğun Bakımdaki ve Bilinci Kapalı Kişiler Bakımından
1041
ee. Özgürlüğü Kısıtlanmış Kişiler Bakımından
1042
ff. Uluslararası Silahlı Çatışmalar Hukuku Bakımından
1043
2. Çocuklar Üzerinde Deneyin Şartları
1043
B. İnsan Üzerinde Denemenin Şartları
1049
1. Yetişkinler Üzerinde Denemenin Şartları
1050
2. Çocuklar Üzerinde Denemenin Şartları
1055
3. Özel Düzenlemeler
1057
IV. İlaç Araştırmalarında Safhalar
1059
A. Faz I
1059
B. Faz II
1060
C. Faz III
1060
D. Faz IV (Düşük Riskli Bilimsel Çalışma)
1061
E. İlaç Araştırmaları Safhalarının Ceza Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi
1061
V. İnsan Dokusu veya Ceset Üzerinde Yapılacak Araştırmalar
1062
VI. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamalarının Klinik Araştırmaları
1063
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER
1065
I. Tanım
1065
II. Estetik Müdahalelerde Hekim–Hasta Arasındaki Hukuksal İlişkinin Niteliği
1067
II. Estetik Müdahalelerde Eserin Teslimini İspat Sorunu
1078
§ 4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI
1078
I. Genel Olarak
1078
II. Kök Hücrenin Niteliği
1082
A. Kök Hücre Organ mıdır?
1082
B. Kök Hücre İlaç mıdır?
1083
C. Kök Hücre Kan veya Kan Ürünü müdür?
1084
III. Kök Hücre Çalışmaları ve Hukuksal Durum
1084
A. Kavram
1084
1. Yetişkin Kök Hücre Çalışmaları
1084
2. Embriyonik Kök Hücre Çalışmaları
1085
B. Sağlık Bakanlığı Genelgesi
1087
C. Diğer Hukuksal Sorunlar
1090
1. İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçu Bakımından Değerlendirme
1090
2. Disiplin Sorumluluğu
1091
D. Değerlendirme
1092
§ 5. İNSAN KOPYALAMA
1092
§ 6. İNSAN DONDURMA
1097
§ 7. İNSANI GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI
1098
§ 8. GENETİK TANI
1107
I. Kavram
1107
II. Türleri
1109
A. Doğum Öncesi Tanı
1109
B. Yeni Doğanın Taranması
1110
C. Hastalık Teşhisi
1110
D. Taşıyıcıların Belirlenmesi
1110
E. Adli Tıp Testleri
1110
III. Genel Prensipler
1111
IV. Tanı İşlemlerinin Hukuksal Niteliği
1117
V. Hukuksal Sorumluluk
1119
VI. Yasaklar ve Yaptırım
1120
VII. Kanuni Düzenleme Zorunluluğu
1123
A. Giriş
1123
B. Temel Düşünceler
1124
C. Öneriler
1125
§ 9. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER
1126
I. Genel Olarak
1126
II. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları
1130
III. Kanuni Düzenleme
1131
§ 10. YAPAY DÖLLEME
1144
I. Kavram
1144
II. Yapay Dölleme Sözleşmesinin Hukuki Niteliği
1146
III. Yapay Döllemenin Şartları
1147
IV. Yapay Döllemenin Kuralları
1151
V. Yapay Dölleme Neticesinde Oluşan Embriyonun ve Dünyaya Gelen Çocuğun Hukuksal Statüsü
1153
A. Yapay Dölleme Neticesinde Ana Rahmi Dışında Oluşturulan Embriyonun Hukuksal Durumu
1153
B. Yapay Dölleme Neticesinde Meydana Gelen Çocuğun Hukuksal Durumu
1153
VI. Yapay Döllemeye İlişkin Yasaklar ve Yaptırımlar
1154
VII. Merkezlerin Sorumluluğu
1156
VIII. Üreme Hücreleri ve Embriyoların Dondurulması ve DNA Analizi Zorunluluğu
1157
IX. Taşıyıcı Annelik
1161
A. Kavram
1161
B. Etik Açıdan Taşıyıcı Annelik
1162
C. Dini Açıdan Taşıyıcı Annelik
1163
D. Karşılaştırmalı Hukukta Taşıyıcı Annelik
1164
E. Taşıyıcı Annelikte Çocuk ile Genetik Anne Arasındaki Hukuki İlişki
1169
F. Olması Gereken Hukuk
1176
§ 11. MİTOKONDRİ DEĞİŞTİRME TEDAVİLERİ
1177
§ 12. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ
1180
§ 13. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER
1188
I. Giriş
1188
II. Hukuki Durum
1189
A. Genel Bir Mevzuat İhtiyacı
1189
B. Karşılaştırmalı Hukuktaki Durum
1190
C. Ülkemizdeki Mevcut Durum
1191
D. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Alanındaki Mevcut Düzenleme ve Öneriler
1193
1. Tıbbi Müdahaleyi Yapma Yetkisi
1194
2. Aydınlatma
1195
3. Endikasyon
1197
4. Alternatif veya Tamamlayıcı Tedavi Yöntemlerinin Giderlerinin Devlet Tarafından Ödenmesi Sorunu
1200
§ 14. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER
1200
§ 15. KISIRLAŞTIRMA
1209
§ 16. KİMYASAL HADIM
1213
I. Kavram
1213
II. Karşılaştırmalı Hukuk
1214
III. Ülkemizdeki Tartışmalar
1217
IV. Mevzuat
1221
§ 17. PALYATİF BAKIM
1225
§ 18. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER
1229
I. Uluslararası Sağlık Turizmi Kavramı ve Şartları
1229
II. Uygulamadaki Sorunlar
1230
A. Genel Olarak
1230
B. Aydınlatma
1231
C. Sözleşme ve Uygulanacak Hukuk Sorunu
1232
D. Görevli Mahkeme
1240
III. Uluslararası Sağlık Turizmi Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri
1240
§ 19. YAPAY ZEKÂ VE TIBBİ MÜDAHALELER
1241
§ 20. TELE–TIP (SAĞLIK HİZMETLERİNİN UZAKTAN SUNUMU)
1247
I. Genel Olarak
1247
II. Mevzuatımızda Tele–Tıbba Müsaade Edilen Haller
1254
III. Tele–Tıp’ta Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği
1267
§ 21. ROBOTİK MÜDAHALELER VE TIP HUKUKU SORUNLARI
1268
§ 22. PANDEMİ VE TIP HUKUKU SORUNLARI
1268
I. Sorun
1268
II. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler
1271
A. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
1271
1. Genel Olarak
1271
2. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması ve Karantinaya Alınması
1273
B. Türk Medeni Kanunu
1274
C. İdari Tedbirler
1277
1. İl İdaresi Kanunu
1277
2. Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu
1278
3. Ceza Muhakemesi Kanunu
1278
4. Genelgeler
1279
III. Kişisel Veriler Bakımından Değerlendirme
1282
§ 23. CESET ÜZERİNDE BİLİMSEL İNCELEME VE ARAŞTIRMA YAPILMASI
1285
3. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ
1289
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
1291
I. Genel Olarak
1291
A. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1291
1. Genel Olarak
1291
a. Vekâlet Sözleşmesi
1291
b. Eser Sözleşmesi
1293
c. Vekâletsiz İşgörme
1297
d. Haksız Fiil
1298
2. Yeni Tüketici Kanunu ile Ortaya Çıkan Hukuki Durum
1299
B. Aile Hekimi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1300
C. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1300
1. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1300
a. Genel Olarak
1300
b. Özel Sağlık Kuruluşlarında Hizmet Alımı Yoluyla Çalıştırılan Hekimler Bakımından
1307
2. Kamu Hastanesi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1312
D. Şehir Hastanelerinde Hasta ile İlişkinin Hukuksal Niteliği
1314
E. Hasta ile Hekim Arasındaki Hukuki İlişkinin Belirlenmesi ve Sonuçları
1316
II. Görevli Yargı Yeri
1320
A. Genel Olarak
1320
B. Yargıtay Kararları
1324
C. Görevli Mahkeme
1330
1. Bağımsız Çalışan Hekimler Bakımından
1330
2. Özel Hastaneler Bakımından
1331
3. Kamu Hastaneleri Bakımından
1332
a. Genel Olarak
1332
b. Sigortaya Karşı Dava Açılması Durumunda
1335
4. Afiliye Hastaneler Bakımından
1337
4. Bölüm
HATALI TIBBİ UYGULAMA VE TAZMİNAT SORUMLULUĞU
§ 1. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)
1339
I. Genel Olarak
1339
II. Tıbbi Standart
1345
A. Kavram
1345
B. Tıbbi Standartın Devlet Tarafından Belirlenmesi
1357
C. Tıbbi Standartların Uzmanlık Dernekleri Rehberleri ile Belirlenmesi
1358
D. Tıbbi Standarttan Sapma: Yeni Yöntemler
1359
E. Tıbbi Standarttan Sapma: SUT
1363
F. Tıbbi Standartlara Aykırı Açıklamaların İfade Hürriyeti Kapsamında Tartışılması
1363
G. Tıbbi Standarda Aykırılığın İspatı
1367
III. Uygulama Hatası (Tıbbi Hata)
1368
A. Kavram
1368
B. Komplikasyon Malpraktis Ayrımı
1373
C. Hata (Malpraktis) Örnekleri
1375
1. Teşhis Hatası
1380
a. Genel Olarak
1380
b. Eksik Ön Muayene ve Yetersiz Hasta Öyküsü Alma
1386
c. Teşhise Yönelik Gerekli Tetkiklerin Yapılmaması
1388
2. Tedavi Hatası
1391
a. Müdahalenin Yapılmaması
1393
aa. Genel Olarak
1393
bb. Defansif Tıp
1395
b. Müdahalenin Geç Yapılması
1395
c. Hasta Vücudunda Yabancı Madde Unutulması
1397
d. Yanlış Tedavi Yöntemi Seçme
1403
e. Gerekli Testlerin ve Tetkiklerin Yapılmaması
1404
f. İlaç Tedavisinde Oluşan Tıbbi Uygulama Hataları
1406
g. Hasta Karıştırma, Yanlış Taraf Cerrahisi
1409
h. Ölçüsüz Tıbbi Müdahale
1411
ı. Bir Komplikasyonun Fark Edilememesi
1412
i. Hatalı Ameliyat Tekniği
1412
j. Teknik Aletlerin Kullanılmasında Yapılan Hatalar
1412
k. Derhal Hastaneye Yapılması Gereken Sevkin Yapılmaması, Uzman Hekime Çok Geç Danışılması
1413
l. Sevk Kararı ve Sevk Koşullarının Sağlanmaması
1414
m. Enfeksiyon ve Hijyen Kurallarına Uyulmaması
1415
n. Üçüncü Kişileri Uyarmama
1420
o. Kayıt ve Testleri İncelemeden Tıbbi Müdahale Yapılması
1421
ö. Konsültasyon İstenmemesi
1421
p. Müşahede Altında Tutmama
1423
r. Başarısız Kısırlaştırma
1423
3. Komplikasyon Yönetimi
1424
4. Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhlali
1426
5. Organizasyon Kusuru
1430
a. Genel Olarak
1430
b. Özel Hastaneler
1454
c. Sağlık Bakanlığı Açısından Organizasyon Kusuru
1458
d. Sağlık Bakanlığı Açısından Denetim Kusuru
1463
6. Üstlenme Kusuru
1468
a. Genel Olarak
1468
b. İlk Ameliyat
1480
7. Hemşirelerin Yaptığı Hatalar
1482
8. Uygulamadan Ağır Hata Örnekleri
1485
9. Hekimin Uygulama Hatasını Hastaya Bildirme Yükümlülüğü
1486
D. Hatalı Tıbbi Uygulamanın Belirlenmesi (Bilirkişi)
1486
1. Genel Olarak
1486
2. Uzman Mütalaası/Uzman Görüşü
1499
3. Yüksek Sağlık Şurası
1503
§ 2. TAZMİNAT SORUMLULUĞU
1508
I. Özel Hukuk Bakımından Tazminat Sorumluluğu
1509
A. Genel Olarak
1509
B. Tazminat Sorumluluğunun Şartları
1510
1. Hukuka Aykırılık
1510
2. Kusur
1511
3. Zarar
1513
4. Nedensellik Bağı
1514
C. Tazminat Türleri
1518
1. Maddi Tazminat
1520
2. Manevi Tazminat
1527
3. İstenmeden Dünyaya Gelen Çocuk Nedeniyle Tazminat
1532
D. Hastanın Kusurunun Tazminata Etkisi
1539
E. Sağlık Çalışanının Maddi Durumunun Tazminata Etkisi
1541
F. İfa Yardımcısının Fiilinden Sorumluluk
1541
G. İddianın Genişletilmesi Yasağı
1543
H. Zamanaşımı
1544
I. Sorumsuzluk Anlaşmaları
1551
İ. Ceza ve İdare Mahkemesi Kararının Etkisi
1552
II. İdare Hukuku Bakımından Tazminat Sorumluluğu
1559
A. Tazminatın Şartları
1561
1. Zarar
1561
a. Zararın Nitelikleri
1561
aa. Zarar Gerçek ve Kesin Olmalıdır
1561
bb. Zarar Özel Olmalıdır
1564
cc. Zarar Para ile Takdir Edilebilir Olmalıdır
1565
b. Zararın Kapsamı
1565
aa. Maddi Zarar
1565
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar
1566
(1) Tedavi Giderleri
1566
(2) Cenaze Giderleri
1566
(3) Ölenin Yardımından Yoksunluk Zararı
1566
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar
1567
bb. Manevi Zarar
1569
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar
1569
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar
1569
ccc. Danıştay’ın Kusur Bulunmamasına, Nedensellik Bağı Kurulamamasına Rağmen veya Kayıtların Eksikliği Nedeniyle Manevi Tazminata Hükmettiği Haller
1570
2. Kusur
1578
a. Genel Olarak
1578
b. Ceza Davasında Belirlenen Kusur Oranlarının Esas Alınıp Alınamayacağı Sorunu
1586
3. Nedensellik Bağı
1587
B. İdareye Başvuru ve Zamanaşımı
1591
C. Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi
1594
D. Sağlık Çalışanının İdare Aleyhine Açılan Davaya Katılması
1596
E. Rücu
1597
1. Rücuun Şartları
1597
2. Hakkaniyet İndirimi
1602
3. Rücu Alanında 7406 Kanunla Getirilen Sistem
1605
a. Genel Olarak
1605
b. Mesleki Sorumluluk Kurulu
1614
F. Tazminat Talebinin Reddi Halinde Vekâlet Ücreti
1616
G. Tazminat Davasının Uzun Sürmesi Nedeniyle Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlali
1616
III. İspat
1617
A. Genel Olarak
1617
B. İspat Vasıtaları
1620
1. İkrar
1622
2. Tanık
1622
3. Beyana Karşı Beyan
1625
C. Tıp Hukukunda İspat Kolaylıkları
1626
1. Genel Olarak
1626
2. Tamamen Kontrol Edilebilir Riskler
1628
3. Rıza Alma ve Aydınlatma Yükümlülüğünün İhlali
1629
4. Kayıt Yükümlülüğünün İhlali
1629
5. Uzmanlık Niteliklerinin Eksikliği
1636
6. Ağır hata
1636
7. İlk Görünüş İspatı/Hayatın Olağan Akışı Kıstası
1637
D. İş Birliği Durumunda İspat Sorunları
1645
E. İspat ve Adli Tıp Kurumu
1648
IV. Arabuluculuk
1649
V. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
1651
A. Genel Olarak
1651
B. Doğrudan Sigortacıya Başvurma
1663
C. Tahkime Başvuru
1664
D. Hekimin Sigortacısının Yanlış Tespit Edilmesi
1665
§ 3. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER
1666
5. Bölüm
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU
§ 1. GİRİŞ
1671
§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI
1672
§ 3. YAŞAM HAKKI
1678
§ 4. CEZA SORUŞTURMASI VEYA KOVUŞTURMASININ YAPILAMAMASI
1684
I. Genel Olarak
1684
II. Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Bakımından
1686
§ 5. ADİL YARGILANMA HAKKI
1689
I. Genel Olarak
1689
II. Gerekçeli Karar Hakkı
1690
1. Genel Olarak
1690
2. Bilirkişi Değerlendirmeleri Açısından Gerekçeli Karar Hakkı
1693
§ 6. AYDINLATMA İHLALLERİ
1697
§ 7. TAZMİNAT MİKTARININ DÜŞÜK OLMASI VEYA MADDİ TAZMİNATA HÜKMEDİLMEMESİ
1700
Küçük Sözlük
1703
Yararlanılan Kaynaklar
1707
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Dizini
1749
Kavram Dizini
1751
Hakan Hakeri
Kısa İçindekiler
CİLT I
GENEL HÜKÜMLER
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR
37
§ 2. TARİHSEL GELİŞİM
44
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR
50
2. Bölüm
MESLEK ETİĞİ, DİSİPLİN VE TIP HUKUKU EĞİTİMİ
§ 1. MESLEK ETİĞİ
57
§ 2. MESLEKİ DİSİPLİN
69
§ 3. SAĞLIK HİZMETLERİNDE TANITIM
85
§ 4. TIP HUKUKU EĞİTİMİ
91
3. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI
93
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI
123
4. Bölüm
TIP HUKUKUNDA BAZI KAVRAMLAR
§ 1. TEMEL KAVRAMLAR
169
§ 2. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI
177
§ 3. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ
182
§ 4. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI
185
§ 5. TIBBİ UYGULAMA HATASI (MALPRAKTİS)
194
§ 6. ÇEKİNİK (DEFANSİF) TIP
194
5. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KURUM VE KURULLARI
§ 1. BİRİNCİ, İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ BASAMAK SAĞLIK HİZMET SUNUCULARI
197
§ 2. ÖZEL HASTANELER
199
§ 3. KLİNİK KONUKEVİ
202
§ 4. ETİK KURULLAR
203
§ 5. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI
212
§ 6. ADLİ TIP KURUMU
213
§ 7. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU
215
§ 8. MESLEKİ SORUMLULUK KURULU
221
§ 9. MESLEK KURULUŞLARI
223
§ 10. KLİNİK PSİKOLOG, HEMŞİRE, EBE, FİZYOTERAPİST VB. SAĞLIK MESLEK MENSUPLARININ AÇTIĞI SAĞLIK MESLEK HİZMET BİRİMLERİ
229
6. Bölüm
TEMEL İLKELER
§ 1. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK
239
§ 2. DİKEY VE YATAY İŞ BİRLİĞİ
269
§ 3. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ
297
§ 4. KONSÜLTASYON
311
§ 5. TIP HUKUKUNDA ETİK VE HUKUKİ İKİLEMLER
314
7. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER
323
§ 2. ŞARTLAR
325
8. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
705
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
835
CİLT II
ÖZEL HÜKÜMLER
1. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET
§ 1. KAVRAM
887
§ 2. UYGULAMADAKİ SORUNLAR
892
§ 3. SAĞLIK VERİLERİNİN İŞLENMESİYLE İLİŞKİLİ OLABİLECEKLERİ DEĞERLENDİRİLEN KİŞİSEL VERİLERİ KORUMA KURULU KARARLARI
945
2. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ
959
§ 2. İNSAN ÜZERİNDE BİLİMSEL ARAŞTIRMA
1013
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER
1065
§ 4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI
1078
§ 5. İNSAN KOPYALAMA
1092
§ 6. İNSAN DONDURMA
1097
§ 7. İNSANI GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI
1098
§ 8. GENETİK TANI
1107
§ 9. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER
1126
§ 10. YAPAY DÖLLEME
1144
§ 11. MİTOKONDRİ DEĞİŞTİRME TEDAVİLERİ
1177
§ 12. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ
1180
§ 13. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER
1188
§ 14. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER
1200
§ 15. KISIRLAŞTIRMA
1209
§ 16. KİMYASAL HADIM
1213
§ 17. PALYATİF BAKIM
1225
§ 18. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER
1229
§ 19. YAPAY ZEKÂ VE TIBBİ MÜDAHALELER
1241
§ 20. TELE–TIP (SAĞLIK HİZMETLERİNİN UZAKTAN SUNUMU)
1247
§ 21. ROBOTİK MÜDAHALELER VE TIP HUKUKU SORUNLARI
1268
§ 22. PANDEMİ VE TIP HUKUKU SORUNLARI
1268
§ 23. CESET ÜZERİNDE BİLİMSEL İNCELEME VE ARAŞTIRMA YAPILMASI
1285
3. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ
1289
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
1291
4. Bölüm
HATALI TIBBİ UYGULAMA VE TAZMİNAT SORUMLULUĞU
§ 1. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)
1339
§ 2. TAZMİNAT SORUMLULUĞU
1508
§ 3. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER
1666
5. Bölüm
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU
§ 1. GİRİŞ
1671
§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI
1672
§ 3. YAŞAM HAKKI
1678
§ 4. CEZA SORUŞTURMASI VEYA KOVUŞTURMASININ YAPILAMAMASI
1684
§ 5. ADİL YARGILANMA HAKKI
1689
§ 6. AYDINLATMA İHLALLERİ
1697
§ 7. TAZMİNAT MİKTARININ DÜŞÜK OLMASI VEYA MADDİ TAZMİNATA HÜKMEDİLMEMESİ
1700
İçindekiler
28. Baskıya Önsöz
7
27. Baskıya Önsöz
8
26. Baskıya Önsöz
10
23. Baskıya Önsöz
11
20. Baskıya Önsöz
12
13. Baskıya Önsöz
13
10. Baskıya Önsöz
14
1. Baskının Önsözü
15
Kısa İçindekiler
17
Kısaltmalar
31
Giriş
35
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR
37
§ 2. TARİHSEL GELİŞİM
44
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR
50
2. Bölüm
MESLEK ETİĞİ, DİSİPLİN VE TIP HUKUKU EĞİTİMİ
§ 1. MESLEK ETİĞİ
57
I. Genel Olarak
57
II. Hekim ve Özel Şirket İlişkileri
64
III. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri
67
§ 2. MESLEKİ DİSİPLİN
69
I. Genel Olarak
69
II. Aile Hekimleri ile İlgili Uygulama
80
III. Kamu Görevlisi Hekimler ile İlgili Uygulama
81
IV. Aynı Anda Ceza Soruşturma/Kovuşturması Yapılması Durumu
82
§ 3. SAĞLIK HİZMETLERİNDE TANITIM
85
§ 4. TIP HUKUKU EĞİTİMİ
91
3. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI
93
I. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma
98
II. Bilgi İsteme
99
III. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme
99
IV. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme
100
V. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme
101
VI. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım
102
VII. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı
102
VIII. Ötanazi Yasağı
103
IX. Tıbbi Özen Gösterilmesi
103
X. Genel Olarak Bilgi İsteme
104
XI. Kayıtları İnceleme
105
XII. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi
106
XIII. Bilgilerin Gizli Tutulması
106
XIV. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası
107
XV. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması
109
XVI. Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi
110
XVII. Tıbbi Araştırmalarda Hasta Hakları
110
XVIII. Güvenliğin Sağlanması
111
XIX. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma
111
XX. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret
112
XXI. Refakatçi Bulundurma
112
XXII. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi
113
XXIII. Hastaya Yeterli Vakit Ayrılması ve Hastanın Vaktine Riayet Edilmesi
113
XXIV. Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı
113
XXV. Hasta Hakları ile İlgili Kurul ve Birimler
115
A. Genel Olarak
115
B. Hasta Hakları Kurulu
116
C. Hasta Hakları Birimi
119
XXVI. İnsan Hakları Bağlamında Hasta Hakları
121
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI
123
I. Hekim Hakları
123
II. Hak Arama Yolları
126
A. Haksız Şikâyetlere Karşı Hak Arama Yolları
126
B. Güvenlik Hakkının İhlaline Karşı Hak Arama Yolları
136
1. Ceza Hukuku Araçları
137
a. Genel Olarak
137
b. Cezaların Artırılması
143
c. Hükmedilen Hapis Cezasının Ertelenememesi
148
d. Ceza Muhakemesi Bakımından Özel Düzenlemeler
149
2. Tazminat Hukuku Araçları
151
3. Süreç
151
4. Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenen Suçlarda Uzlaştırma
152
a. Genel Olarak
152
b. Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenebilecek Uzlaştırma Kapsamına Giren Suçlar
152
c. Uzlaştırma Edimi Olarak Neler İstenebilir?
152
C. Sağlık Çalışanının Meşru Savunma Hakkı Var mıdır?
153
III. Sağlık Bakanlığı Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım
154
IV. Yüksek Öğretim Kurumları Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım
157
V. Çalışan Hakları ve Güvenliği Uygulamaları Rehberi ve Çalışan Güvenliği Genelgesi
159
VI. Hekimin Hasta Seçme Hakkı
160
VI. Sağlık Çalışanının Hizmetten Çekilme Hakkı
163
A. Genel Olarak
163
B. Aile Hekimleri Bakımından Uygulama
166
4. Bölüm
TIP HUKUKUNDA BAZI KAVRAMLAR
§ 1. TEMEL KAVRAMLAR
169
I. Tıp ve Hukuk
169
II. Tıp Hukuku ve Biyotıp Hukuku
169
III. Tıbbi Müdahale
172
IV. Hekim, Hasta ve Hastalık
176
§ 2. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI
177
§ 3. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ
182
§ 4. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI
185
§ 5. TIBBİ UYGULAMA HATASI (MALPRAKTİS)
194
§ 6. ÇEKİNİK (DEFANSİF) TIP
194
5. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KURUM VE KURULLARI
§ 1. BİRİNCİ, İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ BASAMAK SAĞLIK HİZMET SUNUCULARI
197
§ 2. ÖZEL HASTANELER
199
§ 3. KLİNİK KONUKEVİ
202
§ 4. ETİK KURULLAR
203
I. Genel Olarak
203
II. Mevzuatın Gelişimi
204
III. Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı
206
IV. Etik Kurulların Görev ve Yetkileri
208
V. Etik Kurul Kararlarına Karşı Kanun Yolları
210
§ 5. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI
212
§ 6. ADLİ TIP KURUMU
213
§ 7. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU
215
§ 8. MESLEKİ SORUMLULUK KURULU
221
§ 9. MESLEK KURULUŞLARI
223
I. Tabip Odası
223
II. Türk Tabipleri Birliği
223
III. Uzmanlık Derneği
224
IV. Sendikalar
226
A. Sağlık Sendikaları
226
B. Hekim Sendikaları
228
§ 10. KLİNİK PSİKOLOG, HEMŞİRE, EBE, FİZYOTERAPİST VB. SAĞLIK MESLEK MENSUPLARININ AÇTIĞI SAĞLIK MESLEK HİZMET BİRİMLERİ
229
6. Bölüm
TEMEL İLKELER
§ 1. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK
239
I. Genel Olarak
239
II. Anayasa Mahkemesi ve Danıştay Kararlarında Mesleki Özerklik (Hekimin Yetkisinin Kısıtlanması)
253
III. Muayene Sayısı ile Muayene Süreleri Çerçevesinde Değerlendirme
257
IV. Hekimlerin Kamuoyuna Yaptığı Açıklamalar Çerçevesinde Değerlendirme
260
V. Şifa Garantisi Yasağı
267
§ 2. DİKEY VE YATAY İŞ BİRLİĞİ
269
I. Genel Olarak
269
II. Güven İlkesi
271
III. Sorumluluk Alanlarının Bölünebilirliği: Bağımsız Sorumluluk Prensibi ve Rutin İşleyiş Teorisi
281
A. Genel Olarak
281
B. Hemşirelik Yönetmeliği md. 6/1–d’nin Değerlendirilmesi
285
IV. Sorumlunun Belirlenmesindeki Güçlükler
288
A. Tek Hekimin Çalıştığı Muayenehanelerde
289
B. Birden Fazla Hekimin Müştereken Çalıştığı Polikliniklerde
289
C. Hekim ve Hemşire İşbirliğinde
290
D. Danışma (Konsültasyon) ve Vekâlet
293
E. Başka Yerde Yaptırılan Tetkik ve Tahlil Sonuçlarına Güvenilmesi
296
F. Ücretsiz Tedavilerde Sorumlunun Belirlenmesi
296
§ 3. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ
297
I. Kavram
298
II. İlkyardım Halinde Sorumluluk
301
III. Hasta Tercihi (Triyaj) Sorunu
301
A. Genel Olarak
301
B. Triyajın Çeşitleri
302
C. Alman Kanun Taslağı
303
D. Değerlendirme ve Öneriler
303
IV. Sağlık Çalışanının Kendini Hastalıktan Korumak İçin Tıbbi Müdahaleyi Reddetmesi
307
V. Sağlık Çalışanlarının Uzmanlık Alanı Dışında Görevlendirilmesi
308
VI. Korunma Hareketinin Hukuk Düzeni ile Çelişki İçinde Olması
310
VII. Hastanın Rızasının Olmadığı Hallerde Zorunluluk Hali Kurumunun Uygulanması Sorunu
310
§ 4. KONSÜLTASYON
311
§ 5. TIP HUKUKUNDA ETİK VE HUKUKİ İKİLEMLER
314
I. Kavram
314
II. İstanbul Protokolü ve Çifte Yükümlülük Kavramı
314
II. Kanunen Rıza Aranmayan Hallerde Hekimlerin Etik İhlali Nedeniyle Hastanın Rızası Olmadığı Müddetçe Müdahaleden Çekinmesi Sorunu
317
7. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER
323
§ 2. ŞARTLAR
325
I. Tıbbi Müdahalenin Bir Sağlık Meslek Mensubu Tarafından Yapılması
325
A. Genel Olarak
325
B. Hekim Olma Şartı
326
1. Genel Olarak
326
2. Uzmanlık Şartı
331
a. Genel Olarak
331
b. Yan Dal Uzmanlığı
341
c. Sertifika ile Yetki Alınması
341
d. Uzmanlık Alanı Dışında Açıklamalarda Bulunmak
348
3. Öğrencilerin ve Asistanların Yaptığı Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu Sorunu
349
4. Silahlı Kuvvetler ile Emniyet Genel Müdürlüğünün Sağlık Meslek Mensubu Olmayan Personelinin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler
362
C. Hemşirelerin Görev Alanı
362
D. Hekim Olmayan Sağlık Çalışanının Müdahalelerinde Hekimlerin Denetim ve Gözetim Yükümlülüğü
367
E. Gönüllü Sağlık Hizmeti ve Sağlık Gözlemciliği
367
F. Zorunluluk Hali
368
G. Sağlık Personeli Olmayan Kimselerin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler Nedeniyle Sorumlulukları
368
II. Aydınlatma ve Rıza
372
A. Temel Kurallar
372
B. Aydınlatma
385
1. Aydınlatma Çeşitleri
386
a. Otonomi (Karar) Aydınlatması
386
aa. Temel Sorunlar
386
bb. Otonomi Aydınlatmasının Çeşitleri
389
aaa. Genel Olarak
389
bbb. Teşhis Aydınlatması
390
ccc. Süreç Aydınlatması
392
ddd. Alternatifler Konusunda Aydınlatma
394
eee. Müdahale Yapılmamasının Sonuçları Konusunda Aydınlatma
397
b. Risk Aydınlatması
398
c. Tedavi Aydınlatması (Güvenlik Aydınlatması)
404
aa. Kavram
404
bb. Teşhise Yönelik Aydınlatma
406
cc. İlaç ve Tıbbi Malzeme
407
dd. Araç Kullanmama Uyarısı
410
2. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunduğu Tıbbi Müdahaleler
411
3. Özel Durumlarda Aydınlatma
411
a. Kısırlaştırma
411
b. Engelli Cenin
414
c. Tıptaki Yeni Teşebbüsler
424
d. Müdahaleyi Yapacak Hekim
426
e. Hekim Hatası
426
f. Hekimin Tecrübesi
429
g. Masraflar ve Ekonomik Zorunluluklar
430
h. Ticari Yarar
430
ı. Kalite Aydınlatması
431
i. Hekimin Sağlığı
431
j. Eser Sözleşmesi Niteliğindeki Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma
433
k. Aile Hekimliğinde Aydınlatma
437
l. Aşılar Bakımından Aydınlatma
437
4. Aydınlatılacak Kişi
438
a. Genel Olarak
438
b. Çocuklar Açısından
441
5. Aydınlatma Yükümlüsü
442
6. Aydınlatmanın Zamanı
445
7. Aydınlatmanın Kapsamı
448
8. Aydınlatmanın Şekli
455
a. Genel Olarak
455
b. E–Aydınlatma Formlarının Geçerliliği
470
c. Elektronik Ortamda Muvafakat (Rıza)
471
9. Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma
472
10. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunmadığı Haller Var mıdır?
473
a. Aydınlatmadan Vazgeçme
474
b. Hastanın Bilgisinin Bulunması
475
c. İnternetten Bilgi Edinme İmkanının Olması
477
d. Risk Aydınlatmasında Riskin Çok Açık Olması
478
e. Aydınlatmanın Olumsuz Etkide Bulunması
479
aa. Genel Olarak
479
bb. Tedavisi Olmayan Hastalığın Bildirilmesi
483
f. Acil Haller
483
g. Aydınlatmanın Hasta Bakımından Anlamını Yitirmiş Olması
484
h. Psikiyatri Hastalarının Aydınlatılması
484
ı. Aydınlatmanın Uygulanabilir Olmaması
485
i. Sağlık Çalışanının İnançları Nedeniyle Aydınlatma Yapmak İstememesi
485
j. Rızanın Aranmadığı Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma Sorunu
486
11. Aydınlatmanın Geri Alınması, Düzeltilmesi
486
12. Aydınlatmada Nedensellik Bağı Sorunu
487
13. Aydınlatmanın Kim Tarafından Hukuki Açıdan Değerlendirileceği Sorunu
489
14. Hukuka Aykırı Aydınlatmanın Sonuçları
492
a. Tedavi Aydınlatmasının İhlali Durumunda
493
b. Otonomi Aydınlatmasının İhlali Durumunda
493
15. Hatalı Aydınlatma
498
16. Aydınlatmada İspat Sorunları
498
C. Rıza
506
1. Genel Olarak
509
2. Rıza Açıklaması
519
3. Rıza Verme Yetkisi (Rıza Ehliyeti)
521
a. Genel Olarak
522
b. Çocuklar Bakımından Rıza Ehliyetinin Belirlenmesi
527
aa. Türk Hukuku
528
aaa. Genel Olarak
528
bbb. Çocuk ile Kanuni Temsilcinin İradesinin Farklı Olması
538
ccc. Ebeveynden Hangisinin Rızasının Geçerli Olacağı Sorunu
539
ddd. Eşler Arasında Fikir Ayrılığı Çıkması
540
eee. Veli veya Vasinin Olmadığı veya Bulunmadığı Haller
541
fff. Kanuni Temsilcinin Rıza Yetkisinin Olmadığı Haller
542
ggg. Kamu Denetçiliği Kurumu Kararı
543
hhh. Estetik Müdahalelere Karar Verme Bakımından
545
ııı Erkek Çocuklarda Sünnete Karar Verme Bakımından
546
bb. Karşılaştırmalı Hukuk
547
cc. Doğum Kontrol Hapı Reçete Edilmesinde Ebeveynin Rızası Sorunu
551
c. Çocuklarda Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi
553
d. Rıza Yeteneği Bulunmayan Yetişkinlerde Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi
563
e. Hamile Kadının Tedaviyi Ret Hakkı
564
f. Yaşamın Sonuna İlişkin Kararlar Bakımından Rıza Ehliyeti
566
aa. Vesayet Altına Alınmış Erginler
566
bb. Küçükler
567
4. Rızanın Kapsamı
567
5. Rızanın Aranmadığı Haller
569
a. Acil Haller
571
b. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler
572
aa. Genel Olarak
572
bb. Genel Önleyici Aşı Zorunluluğu
575
aaa. Genel Olarak
575
bbb. Hukukumuzdaki Durum
579
cc. Çocuklardan Topuk Kanı Alma Zorunluluğu
596
dd. Yurt Dışına Çıkacaklara Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması
596
ee. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması
597
ff. HIV Tetkiki İçin Rıza Sorunu
597
c. Psikiyatri Hastaları İle İlgili Düzenlemeler
598
aa. Genel Olarak
599
bb. Karşılaştırmalı Hukuk
609
cc. Uluslararası Standartlar
612
d. Ceza Hukukunun Öngörmüş Olduğu Düzenlemeler
619
aa. Ceza Hukuku Yaptırımları
619
bb. Ceza Yargılamasından Kaynaklanan Tıbbi Müdahaleler
620
cc. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Tıbbi Müdahaleler
625
aaa. Karşılaştırmalı Hukuk
625
bbb. Türk Hukuku
632
e. Sağlık Raporuna İtiraz Halinde Muayene Yükümlülüğü
635
f. Diğer Hukuk Dallarındaki Düzenlemeler
635
aa. Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu Hükümleri
635
bb. Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ve Boşanma Davaları
637
6. Tıbbi Müdahalenin Rızaya Rağmen Hukuka Aykırılığı
638
7. Ameliyatın Genişletilmesi
639
8. Bilinci Kapalı Hastalar Açısından Rıza Sorunu
648
a. Vasinin Karar Vermesi
648
b. Varsayılan Rıza
649
c. Önceki İrade Açıklamalarının Geçerliliği (Tıbbi Vasiyet)
656
aa. Genel Olarak
656
bb. Karşılaştırmalı Hukuk
660
d. “Canlandırma Uygulanmasın” (Resüsitasyon Yapılmaması) Talimatları (DNR)
668
9. Kanun Hükmünü İcra/Üstün Nitelikte Özel Yarar
670
10. Muhtemel Rıza
670
11. Rızayı Sakatlayan Haller
671
12. Rızanın Geri Alınması
674
13. Rıza Formu
675
14. Tıbbi Müdahaleye Rıza Gösterilmemesi Halinde Yapılması Gerekenler
676
D. Aydınlatma ve Rıza Konusundaki Yanılgının Sonuçları
681
1. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları
681
a. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılma
681
b. Hukuksal Yanılgı
683
2. Özel Hukuk Açısından Sonuçları
683
III. Tıp Biliminin Verilerine Göre Zorunlu ve Bu Verilere Uygun Tıbbi Müdahale
685
A. Endikasyon (Gereklilik)
685
1. Kavram
685
2. Tıbbi Endikasyon Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler
695
a. Deneysel Nitelikli Tıbbi Müdahaleler
696
b. Şekil veya Fonksiyon Değiştirici Tıbbi Müdahaleler
697
c. Üçüncü Kişi Yararına Yapılan Tıbbi Müdahaleler
698
d. Sünnet
698
e. Doğum Kontrolü
699
3. Değerlendirme
700
B. Özenli Tıbbi Müdahale
702
8. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
705
I. Genel Olarak
705
II. Hekimin Özen Yükümlülüğü
705
III. Hekimin Kişisel Edim Yükümlülüğü
707
A. Kişisel Edim Kavramı
707
B. Temsil Edilebilir Edimler
710
C. Temsil Edilemeyen Edimler
712
IV. Öykü Alma Yükümlülüğü
714
A. Kavram
714
B. Öykü Alma Yükümlülüğünün İçeriği
715
V. Muayene Yükümlülüğü
717
A. Muayene Kavramı
717
B. Hekim Muayenesinin Özel Şekilleri
718
1. Teşhis Muayenesi
718
2. Önleyici ve Erken Tanı Muayenesi
718
3. Kontrol Muayenesi
718
4. Hükümlü ve Tutukluların Muayenesinde Kelepçe Sorunu
720
VI. Teşhis Yükümlülüğü
727
A. Teşhis Kavramı
727
B. Teşhis Türleri
727
C. Teşhis Yükümlülüğünün İçeriği
727
D. Uzaktan Teşhis Yasağı
731
E. Doğum Öncesi Teşhis
733
F. Teşhisi Bildirme Yükümlülüğü
733
G. Teşhisi Kontrol Yükümlülüğü
734
VII. Tedavi Yükümlülüğü
734
A. Hekimin Tedavisi
734
B. Tedavi Yükümlülüğü ve Hukuksal Temelleri
735
1. Genel Olarak
735
2. Özel Durumlar
736
a. Hekimin Hastayı Reddetmesi
736
b. Acil Durumlar
737
C. Zamanında Tedavi Yükümlülüğü
738
D. Uzaktan Tedavi Yasağı
739
1. Genel Olarak
739
2. Tele–Tıp
746
E. Hekimin Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları
746
1. Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı
746
2. Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı
746
a. Genel Olarak
747
b. Tedaviyi Ret Hakkının İçeriği
750
c. Tedaviyi Ret Halinde Aydınlatma
752
d. Tedaviyi Ret ile İntihar Ayrımı
752
e. Tedaviyi Ret ile Pasif Ötanazi Ayrımı
753
f. Yaşam Destekleyici Tedavinin Reddi
754
3. Ağır Özürlü Yeni Doğan Çocuklar Bakımından Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları
755
4. AIDS Hastasını Tedavi Yükümlülüğü
756
5. Hekimin Kürtaj Konusunda Aydınlatma Yapmama veya Kürtajı Ret Hakkı (Vicdani Ret)
757
6. Hekimin Etkisiz (Beyhude) Tedaviyi Sona Erdirme Hakkı
762
VIII. Reçete Yazma Yükümlülüğü
770
A. Kavram
770
B. Reçetenin Hukuksal Niteliği
770
C. Reçete Düzenlemenin Hukuksal Dayanağı
771
D. Reçete Düzenleme Yükümlülüğünün İçeriği
771
E. Reçetenin Şekli
772
F. Reçete Türleri
773
IX. Tıbbi Teknik Kullanma Yükümlülüğü
774
A. Tıbbi Teknik Standardın Uygulanması Yükümlülüğü
774
B. Tıbbi Teknik Araçların Bakımı ve Kontrolü
775
X. Tedaviyi Kesme Yükümlülüğü
776
A. Tedaviyi Kesme ve Sözleşmeyi Sona Erdirme
776
B. Tedaviyi Kesme Nedenleri
776
C. Ölmekte Olan Hastalarda Tedavinin Kesilmesi
777
XI. Kayıt Tutma Yükümlülüğü
778
A. Genel Olarak
778
B. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İçeriği
782
1. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Amacı
782
2. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı
784
3. Kayıtların Şekli
786
4. Kaydın Zamanı
787
5. Kayıtlar Ne Kadar Süre ile Saklanmalıdır?
789
6. Kayıtların Silinmesi Yükümlülüğü
791
C. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları
792
XII. Kayıtları Verme Yükümlülüğü
799
A. Hukuksal Dayanak
799
B. Kayıtları İnceleme Hakkının Çeşitleri
803
1. Dava Dışı İnceleme Hakkı
803
2. Dava Dolayısıyla İnceleme Hakkı
804
C. Kayıt İnceleme Hakkına İlişkin Diğer Hususlar
805
D. Kayıtların Verilmemesine Karşı Hukuksal Yollar
805
E. Kayıtların Düzeltilmesini İsteme
807
XIII. Sır Saklama Yükümlülüğü
808
XIV. Organizasyon Yükümlülükleri
813
XV. Kullanılan Ürün ve İlaçlarla İlgili Yükümlülükler
814
A. Genel Olarak
814
B. Ameliyatlarda Kullanılan Malzemenin Saklanması Yükümlülüğü
815
XVI. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğü
815
A. Tıbbi Bilirkişi Olarak Hekim
816
B. Bilirkişi–Mahkeme İlişkisi
817
C. Bilirkişiliği Üstlenme Yükümlülüğü
817
D. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları
819
E. Tanıklıktan Çekinme
820
XVII. Ölüm ile İlgili Yükümlülükler
820
A. Ölüm Vukuunda Yapılacak İşler
820
B. Ölü Muayenesi Yapmak ve Defin Ruhsatı Düzenlemek
821
XVIII. Mesleki Bilgisini Geliştirme Yükümlülüğü
822
XIX. Kimlik Tespiti Yapma Yükümlülüğü
823
XX. Bildirim Yükümlülüğü
828
XXI. Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası Yaptırma Yükümlülüğü
829
XXII. Rapor Düzenleme Yükümlülüğü
829
XXIII. İnsani Değerlere Saygı Gösterme Yükümlülüğü
835
A. Genel Olarak
835
B. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerine İlişkin Yükümlülükler
835
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
835
I. İş Birliği Yükümlülüğü
836
II. Hastanın Hekimin Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü
838
III. Katlanma Yükümlülüğü
840
A. Kavram
840
B. Yasal Katlanma Yükümlülükleri
841
C. Diğer Katlanma Yükümlülükleri
842
IV. Hastanın Bildirme Yükümlülüğü
842
V. Ücret Ödeme Yükümlülüğü
845
VI. Diğer Yükümlülükler
845
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Dizini
849
Kavramlar Dizini
851
İçindekiler
Kısa İçindekiler
869
Kısaltmalar
883
1. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET
§ 1. KAVRAM
887
§ 2. UYGULAMADAKİ SORUNLAR
892
I. Sağlık Verilerine Erişim ve Paylaşım Sorunu
892
A. Sağlık Çalışanlarının Verilere Erişimi
894
B. Bakanlık Birimlerinin Verilere Erişimi ve E–Nabız
896
1. Genel Olarak
896
2. Muayene Bilgi Yönetim Sistemi
901
C. Mahkeme ve Savcılıklara Bilgi Verilmesi
904
D. Bilişim Sistemine Erişimden Kaynaklanan Problemler
904
E. Genel Sağlık Sigortası Verilerinin Paylaşımı ve İşverenle Paylaşım Sorunu
904
F. İş Sağlığı ve Güvenliği Verilerinin İşlenmesi ile İlglii Sorunlar
907
G. Hasta Yakınlarıyla Paylaşım
907
H. Denetim Elemanlarıyla Paylaşım
908
I. Sağlık Verilerine Avukatların Erişimi
909
İ. Üçüncü Kişilerin Bilgilendirilmesi (AIDS Hastalığının Eşe Bildirilmesi)
910
J. Adölesan Gebeliğinin Bilgilendirilmesi
919
K. Sağlık Verilerinin Bilimsel Amaçla İşlenmesi
920
L. Mobil Sağlık Uygulamalarında Kişisel Verilerin Korunması
921
II. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Sağlık Çalışanlarının Bulunması
921
III. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Hasta Yakınının Bulunması
922
IV. Banko ve Masalarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
922
V. Koğuş Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
923
VI. Tetkik, Tahlil ve Görüntüleme İşlemlerinde Mahremiyet Sorunu
923
VII. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayeneleri ile Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet Sorunu
924
A. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerinde Mahremiyet
924
B. Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet
928
1. Muayene Öncesi Mahremiyet Sorunları
928
2. Muayene Sırasında Mahremiyet Sorunları
928
VIII. Güvenlik Kamerası Kayıtları
930
IX. Hasta Bilgilendirme Ekranları
932
X. Aile Hekimliğinde Kayıtların Devri
933
XI. Hasta Kayıtlarını İnceleme Hakkı
933
XII. Ölüm Sonrası Hasta Mahremiyetinin Korunması
933
XIII. Adli Mercilerin Hasta Mahremiyeti İhlalleri
934
XIV. Kişisel Sağlık Verilerinin Ele Geçirilmesi Nedeniyle Yapılan Şikâyet Hakkında Etkili Soruşturma Yapılmaması
937
XV. Siber Saldırılar
941
XVI. Çocuk Hastanın Mahremiyet Hakkı
941
XVII. Basına Yapılan Açıklamalar
943
XVIII. Kişisel Sağlık Verilerinin Düzeltilmesi
943
§ 3. SAĞLIK VERİLERİNİN İŞLENMESİYLE İLİŞKİLİ OLABİLECEKLERİ DEĞERLENDİRİLEN KİŞİSEL VERİLERİ KORUMA KURULU KARARLARI
945
2. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ
959
I. Kavram
959
II. Hukuksal Temel ve Kapsam
962
III. Organ ve Doku Nakli Çeşitleri
964
A. Ölülerden (Kadavradan) Organ Nakli
965
1. Ölüm Halinin Belirlenmesi
965
a. Türk Hukuku’nda
965
b. Karşılaştırmalı Hukukta
971
2. Kişinin Kendi Geleceğini Belirleme Hakkına Saygı Gösterilmesi
972
3. Beyin Ölümü Tespitinden Sonra Yapılması Gereken İşlemler
979
4. Otopsi mi Nakil mi?
981
5. Organ ve Doku Dağıtımı
987
a. Genel Olarak
987
b. Tercihli Bağış
989
c. Öncelikli Nakil
990
B. Canlılardan Organ Nakli
990
1. Genel Olarak
990
2. Akrabalık Şartı
997
3. Çapraz Nakil
1003
C. Hayvanlardan Organ Nakli
1005
IV. Yüz, Kol ve Bacak Nakli
1007
V. Rahim Nakli
1009
VI. İstanbul Deklarasyonu
1010
§ 2. İNSAN ÜZERİNDE BİLİMSEL ARAŞTIRMA
1013
I. Giriş
1013
II. Kavram
1018
III. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Hukuka Uygunluğuna İlişkin Koşullar
1021
A. İnsan Üzerinde Bilimsel Araştırma ve Tedavi Yöntemlerinin Kullanılmasının Şartları
1027
1. Yetişkinler Bakımından Şartlar
1027
a. Sağlık Bakanlığından İzin Alınması ve Etik Kurulun Uygun Görmesi
1027
b. Deneyin Önce İnsan Dışı Deney Ortamında veya Yeterli Sayıda Hayvan Üzerinde Yapılmış Olması ve Bu Deneyler Sonucunda Ulaşılan Bilimsel Verilerin İnsan Üzerinde Deneyi Gerekli Kılması
1028
c. Deneyin İnsan Sağlığı Üzerinde Öngörülebilir Zararlı ve Kalıcı Bir Etki Bırakmaması
1029
d. İnsan Onuruyla Bağdaşmayacak Ölçüde Acı Verici Yöntemlerin Uygulanmaması
1030
e. Deneyle Varılmak İstenen Amacın, Bunun Kişiye Yüklediği Külfete ve Kişinin Sağlığı Üzerindeki Tehlikeye Göre Daha Ağır Basması
1030
f. Aydınlatma ve Rıza Şartı
1031
aa. Aydınlatma
1031
bb. Rıza
1033
g. Menfaat Yasağı
1034
h. Sigorta Yaptırılması
1036
ı. Araştırmanın Yapılabileceği Yerler
1036
i. Özel Durumlarda Araştırma
1037
aa. Çocuklar
1038
bb. Gebe, Lohusa ve Emziren Kadınlar Bakımından
1039
cc. Kısıtlılar Bakımından
1040
dd. Yoğun Bakımdaki ve Bilinci Kapalı Kişiler Bakımından
1041
ee. Özgürlüğü Kısıtlanmış Kişiler Bakımından
1042
ff. Uluslararası Silahlı Çatışmalar Hukuku Bakımından
1043
2. Çocuklar Üzerinde Deneyin Şartları
1043
B. İnsan Üzerinde Denemenin Şartları
1049
1. Yetişkinler Üzerinde Denemenin Şartları
1050
2. Çocuklar Üzerinde Denemenin Şartları
1055
3. Özel Düzenlemeler
1057
IV. İlaç Araştırmalarında Safhalar
1059
A. Faz I
1059
B. Faz II
1060
C. Faz III
1060
D. Faz IV (Düşük Riskli Bilimsel Çalışma)
1061
E. İlaç Araştırmaları Safhalarının Ceza Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi
1061
V. İnsan Dokusu veya Ceset Üzerinde Yapılacak Araştırmalar
1062
VI. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamalarının Klinik Araştırmaları
1063
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER
1065
I. Tanım
1065
II. Estetik Müdahalelerde Hekim–Hasta Arasındaki Hukuksal İlişkinin Niteliği
1067
II. Estetik Müdahalelerde Eserin Teslimini İspat Sorunu
1078
§ 4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI
1078
I. Genel Olarak
1078
II. Kök Hücrenin Niteliği
1082
A. Kök Hücre Organ mıdır?
1082
B. Kök Hücre İlaç mıdır?
1083
C. Kök Hücre Kan veya Kan Ürünü müdür?
1084
III. Kök Hücre Çalışmaları ve Hukuksal Durum
1084
A. Kavram
1084
1. Yetişkin Kök Hücre Çalışmaları
1084
2. Embriyonik Kök Hücre Çalışmaları
1085
B. Sağlık Bakanlığı Genelgesi
1087
C. Diğer Hukuksal Sorunlar
1090
1. İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçu Bakımından Değerlendirme
1090
2. Disiplin Sorumluluğu
1091
D. Değerlendirme
1092
§ 5. İNSAN KOPYALAMA
1092
§ 6. İNSAN DONDURMA
1097
§ 7. İNSANI GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI
1098
§ 8. GENETİK TANI
1107
I. Kavram
1107
II. Türleri
1109
A. Doğum Öncesi Tanı
1109
B. Yeni Doğanın Taranması
1110
C. Hastalık Teşhisi
1110
D. Taşıyıcıların Belirlenmesi
1110
E. Adli Tıp Testleri
1110
III. Genel Prensipler
1111
IV. Tanı İşlemlerinin Hukuksal Niteliği
1117
V. Hukuksal Sorumluluk
1119
VI. Yasaklar ve Yaptırım
1120
VII. Kanuni Düzenleme Zorunluluğu
1123
A. Giriş
1123
B. Temel Düşünceler
1124
C. Öneriler
1125
§ 9. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER
1126
I. Genel Olarak
1126
II. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları
1130
III. Kanuni Düzenleme
1131
§ 10. YAPAY DÖLLEME
1144
I. Kavram
1144
II. Yapay Dölleme Sözleşmesinin Hukuki Niteliği
1146
III. Yapay Döllemenin Şartları
1147
IV. Yapay Döllemenin Kuralları
1151
V. Yapay Dölleme Neticesinde Oluşan Embriyonun ve Dünyaya Gelen Çocuğun Hukuksal Statüsü
1153
A. Yapay Dölleme Neticesinde Ana Rahmi Dışında Oluşturulan Embriyonun Hukuksal Durumu
1153
B. Yapay Dölleme Neticesinde Meydana Gelen Çocuğun Hukuksal Durumu
1153
VI. Yapay Döllemeye İlişkin Yasaklar ve Yaptırımlar
1154
VII. Merkezlerin Sorumluluğu
1156
VIII. Üreme Hücreleri ve Embriyoların Dondurulması ve DNA Analizi Zorunluluğu
1157
IX. Taşıyıcı Annelik
1161
A. Kavram
1161
B. Etik Açıdan Taşıyıcı Annelik
1162
C. Dini Açıdan Taşıyıcı Annelik
1163
D. Karşılaştırmalı Hukukta Taşıyıcı Annelik
1164
E. Taşıyıcı Annelikte Çocuk ile Genetik Anne Arasındaki Hukuki İlişki
1169
F. Olması Gereken Hukuk
1176
§ 11. MİTOKONDRİ DEĞİŞTİRME TEDAVİLERİ
1177
§ 12. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ
1180
§ 13. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER
1188
I. Giriş
1188
II. Hukuki Durum
1189
A. Genel Bir Mevzuat İhtiyacı
1189
B. Karşılaştırmalı Hukuktaki Durum
1190
C. Ülkemizdeki Mevcut Durum
1191
D. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Alanındaki Mevcut Düzenleme ve Öneriler
1193
1. Tıbbi Müdahaleyi Yapma Yetkisi
1194
2. Aydınlatma
1195
3. Endikasyon
1197
4. Alternatif veya Tamamlayıcı Tedavi Yöntemlerinin Giderlerinin Devlet Tarafından Ödenmesi Sorunu
1200
§ 14. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER
1200
§ 15. KISIRLAŞTIRMA
1209
§ 16. KİMYASAL HADIM
1213
I. Kavram
1213
II. Karşılaştırmalı Hukuk
1214
III. Ülkemizdeki Tartışmalar
1217
IV. Mevzuat
1221
§ 17. PALYATİF BAKIM
1225
§ 18. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER
1229
I. Uluslararası Sağlık Turizmi Kavramı ve Şartları
1229
II. Uygulamadaki Sorunlar
1230
A. Genel Olarak
1230
B. Aydınlatma
1231
C. Sözleşme ve Uygulanacak Hukuk Sorunu
1232
D. Görevli Mahkeme
1240
III. Uluslararası Sağlık Turizmi Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri
1240
§ 19. YAPAY ZEKÂ VE TIBBİ MÜDAHALELER
1241
§ 20. TELE–TIP (SAĞLIK HİZMETLERİNİN UZAKTAN SUNUMU)
1247
I. Genel Olarak
1247
II. Mevzuatımızda Tele–Tıbba Müsaade Edilen Haller
1254
III. Tele–Tıp’ta Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği
1267
§ 21. ROBOTİK MÜDAHALELER VE TIP HUKUKU SORUNLARI
1268
§ 22. PANDEMİ VE TIP HUKUKU SORUNLARI
1268
I. Sorun
1268
II. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler
1271
A. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
1271
1. Genel Olarak
1271
2. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması ve Karantinaya Alınması
1273
B. Türk Medeni Kanunu
1274
C. İdari Tedbirler
1277
1. İl İdaresi Kanunu
1277
2. Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu
1278
3. Ceza Muhakemesi Kanunu
1278
4. Genelgeler
1279
III. Kişisel Veriler Bakımından Değerlendirme
1282
§ 23. CESET ÜZERİNDE BİLİMSEL İNCELEME VE ARAŞTIRMA YAPILMASI
1285
3. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ
1289
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ
1291
I. Genel Olarak
1291
A. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1291
1. Genel Olarak
1291
a. Vekâlet Sözleşmesi
1291
b. Eser Sözleşmesi
1293
c. Vekâletsiz İşgörme
1297
d. Haksız Fiil
1298
2. Yeni Tüketici Kanunu ile Ortaya Çıkan Hukuki Durum
1299
B. Aile Hekimi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1300
C. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1300
1. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1300
a. Genel Olarak
1300
b. Özel Sağlık Kuruluşlarında Hizmet Alımı Yoluyla Çalıştırılan Hekimler Bakımından
1307
2. Kamu Hastanesi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği
1312
D. Şehir Hastanelerinde Hasta ile İlişkinin Hukuksal Niteliği
1314
E. Hasta ile Hekim Arasındaki Hukuki İlişkinin Belirlenmesi ve Sonuçları
1316
II. Görevli Yargı Yeri
1320
A. Genel Olarak
1320
B. Yargıtay Kararları
1324
C. Görevli Mahkeme
1330
1. Bağımsız Çalışan Hekimler Bakımından
1330
2. Özel Hastaneler Bakımından
1331
3. Kamu Hastaneleri Bakımından
1332
a. Genel Olarak
1332
b. Sigortaya Karşı Dava Açılması Durumunda
1335
4. Afiliye Hastaneler Bakımından
1337
4. Bölüm
HATALI TIBBİ UYGULAMA VE TAZMİNAT SORUMLULUĞU
§ 1. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)
1339
I. Genel Olarak
1339
II. Tıbbi Standart
1345
A. Kavram
1345
B. Tıbbi Standartın Devlet Tarafından Belirlenmesi
1357
C. Tıbbi Standartların Uzmanlık Dernekleri Rehberleri ile Belirlenmesi
1358
D. Tıbbi Standarttan Sapma: Yeni Yöntemler
1359
E. Tıbbi Standarttan Sapma: SUT
1363
F. Tıbbi Standartlara Aykırı Açıklamaların İfade Hürriyeti Kapsamında Tartışılması
1363
G. Tıbbi Standarda Aykırılığın İspatı
1367
III. Uygulama Hatası (Tıbbi Hata)
1368
A. Kavram
1368
B. Komplikasyon Malpraktis Ayrımı
1373
C. Hata (Malpraktis) Örnekleri
1375
1. Teşhis Hatası
1380
a. Genel Olarak
1380
b. Eksik Ön Muayene ve Yetersiz Hasta Öyküsü Alma
1386
c. Teşhise Yönelik Gerekli Tetkiklerin Yapılmaması
1388
2. Tedavi Hatası
1391
a. Müdahalenin Yapılmaması
1393
aa. Genel Olarak
1393
bb. Defansif Tıp
1395
b. Müdahalenin Geç Yapılması
1395
c. Hasta Vücudunda Yabancı Madde Unutulması
1397
d. Yanlış Tedavi Yöntemi Seçme
1403
e. Gerekli Testlerin ve Tetkiklerin Yapılmaması
1404
f. İlaç Tedavisinde Oluşan Tıbbi Uygulama Hataları
1406
g. Hasta Karıştırma, Yanlış Taraf Cerrahisi
1409
h. Ölçüsüz Tıbbi Müdahale
1411
ı. Bir Komplikasyonun Fark Edilememesi
1412
i. Hatalı Ameliyat Tekniği
1412
j. Teknik Aletlerin Kullanılmasında Yapılan Hatalar
1412
k. Derhal Hastaneye Yapılması Gereken Sevkin Yapılmaması, Uzman Hekime Çok Geç Danışılması
1413
l. Sevk Kararı ve Sevk Koşullarının Sağlanmaması
1414
m. Enfeksiyon ve Hijyen Kurallarına Uyulmaması
1415
n. Üçüncü Kişileri Uyarmama
1420
o. Kayıt ve Testleri İncelemeden Tıbbi Müdahale Yapılması
1421
ö. Konsültasyon İstenmemesi
1421
p. Müşahede Altında Tutmama
1423
r. Başarısız Kısırlaştırma
1423
3. Komplikasyon Yönetimi
1424
4. Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhlali
1426
5. Organizasyon Kusuru
1430
a. Genel Olarak
1430
b. Özel Hastaneler
1454
c. Sağlık Bakanlığı Açısından Organizasyon Kusuru
1458
d. Sağlık Bakanlığı Açısından Denetim Kusuru
1463
6. Üstlenme Kusuru
1468
a. Genel Olarak
1468
b. İlk Ameliyat
1480
7. Hemşirelerin Yaptığı Hatalar
1482
8. Uygulamadan Ağır Hata Örnekleri
1485
9. Hekimin Uygulama Hatasını Hastaya Bildirme Yükümlülüğü
1486
D. Hatalı Tıbbi Uygulamanın Belirlenmesi (Bilirkişi)
1486
1. Genel Olarak
1486
2. Uzman Mütalaası/Uzman Görüşü
1499
3. Yüksek Sağlık Şurası
1503
§ 2. TAZMİNAT SORUMLULUĞU
1508
I. Özel Hukuk Bakımından Tazminat Sorumluluğu
1509
A. Genel Olarak
1509
B. Tazminat Sorumluluğunun Şartları
1510
1. Hukuka Aykırılık
1510
2. Kusur
1511
3. Zarar
1513
4. Nedensellik Bağı
1514
C. Tazminat Türleri
1518
1. Maddi Tazminat
1520
2. Manevi Tazminat
1527
3. İstenmeden Dünyaya Gelen Çocuk Nedeniyle Tazminat
1532
D. Hastanın Kusurunun Tazminata Etkisi
1539
E. Sağlık Çalışanının Maddi Durumunun Tazminata Etkisi
1541
F. İfa Yardımcısının Fiilinden Sorumluluk
1541
G. İddianın Genişletilmesi Yasağı
1543
H. Zamanaşımı
1544
I. Sorumsuzluk Anlaşmaları
1551
İ. Ceza ve İdare Mahkemesi Kararının Etkisi
1552
II. İdare Hukuku Bakımından Tazminat Sorumluluğu
1559
A. Tazminatın Şartları
1561
1. Zarar
1561
a. Zararın Nitelikleri
1561
aa. Zarar Gerçek ve Kesin Olmalıdır
1561
bb. Zarar Özel Olmalıdır
1564
cc. Zarar Para ile Takdir Edilebilir Olmalıdır
1565
b. Zararın Kapsamı
1565
aa. Maddi Zarar
1565
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar
1566
(1) Tedavi Giderleri
1566
(2) Cenaze Giderleri
1566
(3) Ölenin Yardımından Yoksunluk Zararı
1566
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar
1567
bb. Manevi Zarar
1569
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar
1569
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar
1569
ccc. Danıştay’ın Kusur Bulunmamasına, Nedensellik Bağı Kurulamamasına Rağmen veya Kayıtların Eksikliği Nedeniyle Manevi Tazminata Hükmettiği Haller
1570
2. Kusur
1578
a. Genel Olarak
1578
b. Ceza Davasında Belirlenen Kusur Oranlarının Esas Alınıp Alınamayacağı Sorunu
1586
3. Nedensellik Bağı
1587
B. İdareye Başvuru ve Zamanaşımı
1591
C. Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi
1594
D. Sağlık Çalışanının İdare Aleyhine Açılan Davaya Katılması
1596
E. Rücu
1597
1. Rücuun Şartları
1597
2. Hakkaniyet İndirimi
1602
3. Rücu Alanında 7406 Kanunla Getirilen Sistem
1605
a. Genel Olarak
1605
b. Mesleki Sorumluluk Kurulu
1614
F. Tazminat Talebinin Reddi Halinde Vekâlet Ücreti
1616
G. Tazminat Davasının Uzun Sürmesi Nedeniyle Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlali
1616
III. İspat
1617
A. Genel Olarak
1617
B. İspat Vasıtaları
1620
1. İkrar
1622
2. Tanık
1622
3. Beyana Karşı Beyan
1625
C. Tıp Hukukunda İspat Kolaylıkları
1626
1. Genel Olarak
1626
2. Tamamen Kontrol Edilebilir Riskler
1628
3. Rıza Alma ve Aydınlatma Yükümlülüğünün İhlali
1629
4. Kayıt Yükümlülüğünün İhlali
1629
5. Uzmanlık Niteliklerinin Eksikliği
1636
6. Ağır hata
1636
7. İlk Görünüş İspatı/Hayatın Olağan Akışı Kıstası
1637
D. İş Birliği Durumunda İspat Sorunları
1645
E. İspat ve Adli Tıp Kurumu
1648
IV. Arabuluculuk
1649
V. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
1651
A. Genel Olarak
1651
B. Doğrudan Sigortacıya Başvurma
1663
C. Tahkime Başvuru
1664
D. Hekimin Sigortacısının Yanlış Tespit Edilmesi
1665
§ 3. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER
1666
5. Bölüm
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU
§ 1. GİRİŞ
1671
§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI
1672
§ 3. YAŞAM HAKKI
1678
§ 4. CEZA SORUŞTURMASI VEYA KOVUŞTURMASININ YAPILAMAMASI
1684
I. Genel Olarak
1684
II. Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Bakımından
1686
§ 5. ADİL YARGILANMA HAKKI
1689
I. Genel Olarak
1689
II. Gerekçeli Karar Hakkı
1690
1. Genel Olarak
1690
2. Bilirkişi Değerlendirmeleri Açısından Gerekçeli Karar Hakkı
1693
§ 6. AYDINLATMA İHLALLERİ
1697
§ 7. TAZMİNAT MİKTARININ DÜŞÜK OLMASI VEYA MADDİ TAZMİNATA HÜKMEDİLMEMESİ
1700
Küçük Sözlük
1703
Yararlanılan Kaynaklar
1707
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Dizini
1749
Kavram Dizini
1751
Yorum yaz
Bu kitaba henüz yorum yapılmamış.
Bonus Card ( Garanti - Teb - Denizbank - Şekerbank vb. )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 2.945,00 | 2.945,00 |
Cardfinans ( Finansbank )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 2.945,00 | 2.945,00 |
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 2.945,00 | 2.945,00 |
Worldcard ( YKB - Vakıfbank - Anadolubank - Albaraka )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 2.945,00 | 2.945,00 |
Diğer Kartlar
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 2.945,00 | 2.945,00 |
-
-
-
-
-
-
-
-
Yeni-%5
Satışta değil -
Yeni-%5
Satışta değil
-
-
Yeni-%5
Satışta değil
-
Yeni-%5
Satışta değil
