Ceza Hukuku Genel Hükümler

Stok Kodu:
9786253230869
Boyut:
16x24
Sayfa Sayısı:
854
Basım Yeri:
Ankara
Baskı:
33
Basım Tarihi:
2026-09
Kapak Türü:
Karton
Kağıt Türü:
1.Hamur
%10 indirimli
1.300,00TL
1.170,00TL
Taksitli fiyat: 1 x 1.170,00TL
Havale/EFT ile: 1.111,50TL
9786253230869
402985
Ceza Hukuku Genel Hükümler
Ceza Hukuku Genel Hükümler
1170

Prof. Dr. Hakan Hakeri

 

 

İÇİNDEKİLER

OTUZBİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ ........................................................... IX
KISA İÇİNDEKİLER ............................................................................ XI
İÇİNDEKİLER ................................................................................... XV
KISALTMALAR ............................................................................. XXXIII

Birinci Bölüm

SUÇ VE YAPTIRIM HUKUKUNA BAŞLANGIÇ

§1. GİRİŞ.......................................................................................... 1
I. KAVRAM................................................................................ 2
II. CEZA TEORİLERİNE KISA BAKIŞ ............................................... 2
III. CEZA HUKUKUNUN AMACI ....................................................... 3
IV. SİSTEM ................................................................................. 6
§2. CEZA KANUNUMUZ.................................................................... 10
§3. CEZA HUKUKUNUN VE SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ .......11
I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ..........................................................12
II. KANUNİLİK İLKESİ.................................................................13
A. Genel Olarak...................................................................13
B. Kanunilik İlkesinin Sonuçları..............................................16

1. Suç tespit eden ceza normları açık biçimde belirlen-
melidir: Belirlilik ilkesi (Requirement of definiteness) ......17

2. Örf ve Adet Hukuku Ceza Hukukunda Doğrudan Doğ-
ruya Bir Kaynak Niteliği Taşımaz ..................................23

3. İdarenin Düzenleyici İşlemleriyle Suç ve Ceza Konu-
lamaz ......................................................................24

4. Kıyas Yasağı .............................................................28
a. Genel Olarak.......................................................28
b. Kıyas Yasağı ve Yorum .........................................29
5. Geçmişe Yürüme Yasağı .............................................32
III. ORANTILILIK İLKESİ ..............................................................34
IV. İNSANİLİK İLKESİ..................................................................35
V. KANUN ÖNÜNDE EŞİTLİK İLKESİ .............................................35
VI. KUSUR İLKESİ.......................................................................36
VII. CEZA SORUMLULUĞUNUN ŞAHSİLİĞİ İLKESİ.............................37
VIII. ŞÜPHEDEN ÖZGÜRLÜK YARARLANIR İLKESİ ..............................39
IX. KARİNELERE DAYALI İSPAT YASAKTIR ......................................39

XVI İçindekiler
§4. SUÇ OLUŞTURAN FİİLLERİN VE BUNLARA UYGULANACAK
YAPTIRIMLARIN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE
İLKELER .................................................................................... 40
I. BİR EYLEM NE ZAMAN CEZA HUKUKU YAPTIRIMLARINA TABİ
KILINMALIDIR? .................................................................... 40

A. Bir Eylem Ne Zaman Ceza Hukuku Kapsamında, Ne Za-
man Özel Hukuk Kapsamında Değerlendirilmelidir? .............. 40

B. Bir Eylem Ne Zaman Disiplin Suçu, Ne Zaman Suç Olarak
Değerlendirilmelidir? ....................................................... 42

II. KANUN KOYUCU BİR EYLEMİN SUÇ OLUŞTURDUĞUNU BELİR-
LEMEK KONUSUNDA SERBEST MİDİR? ..................................... 43

III. KANUN KOYUCU SUÇ OLARAK BELİRLEDİĞİ EYLEME UYGU-
LANACAK CEZANIN MİKTARI KONUSUNDA SERBEST MİDİR?....... 45

§5. HAKSIZLIK OLUŞTURAN DİĞER FİİLLER VE SUÇLAR ................. 49
I. HAKSIZ FİİLLER VE SUÇLAR ................................................... 49
A. Genel Olarak .................................................................. 49
B. Haksız Fiiller ile Suçların Farkları ....................................... 50
II. İDARİ YAPTIRIMI GEREKTİREN FİİLLER VE SUÇLAR ................... 51
A. Disiplin Suçları ve Suçlar.................................................. 51
1. Genel Olarak ............................................................ 51
2. Disiplin Suçları ile Suçlar Arasındaki Farklar .................. 52

3. Disiplin Soruşturması İle Aynı Anda Ceza Soruştur-
ması/ Kovuşturması Yapılması Durumu ........................ 54

B. Zabıta Tedbirlerini Gerektiren Fiiller ve Suçlar ..................... 55
C. Kabahatler ve Suçlar ....................................................... 56
1. Genel Olarak ............................................................ 56
2. Suç ve Kabahat Ayrımının Uygulamadaki Önemi ve
Sonuçları................................................................. 57
§6. CEZA NORMUNUN TASNİFİ ....................................................... 61
I. DAVRANIŞ NORMLARI – MÜEYYİDE NORMLARI ......................... 61
II. BAĞIMSIZ – BAĞIMLI CEZA NORMLARI.................................... 61
A. Tanım ........................................................................... 61
B. Bağımsız Ceza Normları ................................................... 61
1. Tam Ceza Normları ................................................... 61
2. Eksik Ceza Normları .................................................. 61
C. Bağımlı Ceza Normları ..................................................... 62
1. İlke Belirleyen Normlar .............................................. 62
2. Tanım Normları ........................................................ 62
3. Yorum Normları........................................................ 62
4. Atıf Normları ............................................................ 62
§7. CEZA MUHAKEMESİNE KISA BİR BAKIŞ .................................... 63

İçindekiler XVII

İkinci Bölüm

TÜRK CEZA KANUNU’NUN UYGULAMA ALANI

§1. ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA ............................................. 65
I. GEÇMİŞE YÜRÜMEZLİK İLKESİNİN KAPSAMI..............................67
II. FAİLİN LEHİNE OLAN KANUNUN TESPİTİ...................................68
III. ÇEŞİTLİ AÇILARDAN LEHE OLAN KURALLARIN İNCELENMESİ .......70
A. Geçici veya Süreli Ceza Kanunları Açısından.........................70
B. Cezanın İnfaz Rejimine İlişkin Kanunlar ..............................70
C. Güvenlik Tedbirleri...........................................................72
D. Kabahatler......................................................................73
E. Kovuşturma Şartları.........................................................73
F. Zamanaşımına İlişkin Kanunlar ..........................................74
G. Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararları................................75
H. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlarındaki Değişiklikler ........76
I. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlarındaki Değişiklikler ........77
IV. LEHE OLAN HÜKÜMLERİN UYGULANMASINDA USUL....................78
V. SUÇUN İŞLENDİĞİ ZAMAN ......................................................79
A. Problem: Hareket mi, Netice mi Esas Alınacak? ....................79
B. Problem: Kesintisiz Suçlar.................................................79
C. Problem: Zincirleme Suçlar ...............................................80
D. Problem: İhmali Suçlar .....................................................80
E. Problem: Teşebbüs Halinde Kalan Suçlar .............................80
F. Problem: Objektif Cezalandırılabilirlik Şartları İçeren Suçlar........81
§2. YER BAKIMINDAN UYGULAMA .................................................. 82
I. SUÇUN İŞLENDİĞİ YER...........................................................82
A. Genel Olarak...................................................................82
B. Problemli Durumlar ..........................................................83
C. Özel Hükümler ................................................................84
II. SİSTEMLER...........................................................................85
A. Mülkilik (Ülkesellik) Sistemi...............................................87
1. Tanım ......................................................................87
2. Ülke Neresidir?..........................................................87
B. Şahsilik Sistemi ...............................................................88
1. Faile Göre Şahsilik .....................................................89
a. Türk Vatandaşlarının Yabancı Ülkelerde İşlediği
Suçlar ................................................................89

b. Türkiye Namına Memuriyet veya Görev Yapanla-
rın İşledikleri Suçlar .............................................90

2. Mağdura Göre Şahsilik................................................90
C. Koruma (Savunma) Sistemi ..............................................91
D. İkame Yargı Sistemi.........................................................92

XVIII İçindekiler
E. Evrensellik Sistemi.......................................................... 92
F. Türkiye’de Yeniden Yargılama Yapılması ............................. 94
1. Genel Olarak ............................................................ 94
2. Mülkilik Sisteminin Uygulandığı Hallerde ....................... 94
3. Şahsilik Sisteminin Uygulandığı Hallerde....................... 94
4. Koruma Sisteminin Uygulandığı Hallerde ...................... 95
5. İkame Yargı Sisteminin Uygulandığı Hallerde ................ 95
6. Evrensellik Sisteminin Uygulandığı Hallerde .................. 95
G. Hak Yoksunluklarının Türkiye’de Geçerli Olması ................... 96
H. Yabancı Ülke Kanununun Göz Önünde Bulundurulması ......... 98
III. YURT DIŞINDA İŞLENEN KABAHATLER BAKIMINDAN TÜRK
KANUNLARININ UYGULANABİLİRLİĞİ....................................... 99
IV. YABANCILARIN İADESİ .......................................................... 99
A. Kavram ......................................................................... 99
B. Şartları.........................................................................100
C. Geri Vermenin Mümkün Olmadığı Haller ............................101
1. Siyasi ve Diğer Nedenlerle Kovuşturma veya Kötü
Muamele Tehlikesi Halinde Geri Verme Yasağı..............101
2. Suçun Nitelikleri Sebebiyle Geri Verilmezlik..................101

3. İadesi İstenen Kişinin Kişisel Özellikleri Nedeniyle Ge-
ri Verilmezlik...........................................................101

D. Geri Vermede Özellik İlkesi .............................................102
E. Geri Vermede Usul .........................................................102
§3. KİŞİ BAKIMINDAN UYGULAMA ............................................... 103
I. CUMHURBAŞKANI ................................................................104
II. YASAMA DOKUNULMAZLIĞI...................................................104
A. Sorumsuzluk (Mutlak Dokunulmazlık) ...............................105
B. Kovuşturma Yasağı (Geçici Dokunulmazlık) (AY 83) ............105
1. Kapsamı.................................................................105
2. İstisnaları ...............................................................106
3. Sona Ermesi ...........................................................109
4. Zamanaşımı Sorunu .................................................109
III. ULUSLARARASI YARGI BAĞIŞIKLIĞI .......................................110
IV. YABANCI BAZI ASKER VE SİVİL KİŞİLER İLE YAKINLARININ
YARGI BAĞIŞIKLIĞI .............................................................111
V. KAMU GÖREVLİLERİ .............................................................112

İçindekiler XIX

Üçüncü Bölüm
S U Ç

§1. SUÇ GENEL TEORİSİ ............................................................... 115
I. GENEL AÇIKLAMALAR........................................................... 115
II. HAKSIZLIĞIN VE KUSURUN DIŞINDA KALAN HUSUSLAR ........... 117
A. Kovuşturma Şartları.......................................................117
1. Şikâyet .................................................................. 117
a. Genel Olarak.....................................................117
b. Şikâyetin Özellikleri ...........................................118
2. İzin, Talep ve Karar ................................................. 121
3. Yabancı Hükümetin Talebi (Şikâyeti) .......................... 122

B. Şahsi Cezasızlık Sebepleri/Cezada İndirim Yapılmasını Ge-
rektiren Şahsi Sebepler – Cezayı Kaldıran Şahsi Sebepler .... 122

1. Genel Olarak........................................................... 122
2. Milletvekilleri Bakımından Şahsi Cezasızlık Sebebi
(Mutlak Dokunulmazlık)............................................124
a. Kapsamı........................................................... 124
aa. Madde Bakımından ...................................... 124
bb. Yer Bakımından...........................................125
cc. Kişi Bakımından...........................................125
dd. Zaman Bakımından...................................... 125
b. İstisnası ........................................................... 125
c. Sonuçları.......................................................... 125
III. SUÇUN UNSURLARI ............................................................. 126
A. Suçun Kanuni Unsuru (Tipiklik)........................................ 128
1. Genel Bilgiler ..........................................................129
a. Tanım .............................................................. 130
b. Hayal Suç ve Kuruntu Suç................................... 131
c. Fail.................................................................. 132
aa. Genel Olarak............................................... 132
bb. Mahsus (Özgü) Suçlar ..................................136
cc. Bizzat İşlenebilen Suçlar ............................... 136
d. Mağdur ............................................................ 137
e. Suçla Korunan Hukuki Yarar ................................ 139
f. Suçun Konusu...................................................139
g. Suçun Basit (Temel) Şekli, Basit Suç Tipinden
Türeyen Suçlar.................................................. 139
aa. Suçun Basit (Temel) Şekli............................. 139
bb. Türeyen Suçlar (Nitelikli Haller) ..................... 140
h. Kanuni Unsur (Tipiklik) ve Hukuka Aykırılık İlişkisi ..... 143
ı. Ön Şartlar Sorunu ............................................. 144

XX İçindekiler
2. Tipikliğin Maddi (Objektif) Unsuru (Fiil) .......................144
a. Genel Açıklamalar ..............................................144
aa. Düşünce Suçu Kavramı.................................145
bb. Düşünce Suçu Kavramıyla Bağlantılı Olarak
Tartışılması Gereken Ceza Kanunundaki Bazı
Suç Tipleri ..................................................146
b. Hareket............................................................148
aa. Kavram......................................................148
bb. Neler Ceza Hukuku Bakımından Hareket Sayılır?... 149
cc. Hareketin Sayısı ve Şekilleri Bakımından
Suçlar ........................................................157
aaa. Tek Hareketli Suçlar .............................157
bbb. Çok Hareketli Suçlar .............................157
ccc. Serbest Hareketli Suçlar........................157
ddd. Bağlı Hareketli Suçlar ...........................157
eee. Seçenek Hareketli Suçlar.......................157
fff. İcrai-İhmali Suçlar ...............................158
aaaa. Genel Açıklamalar........................158
bbbb. İhmal Kavramı............................158
cccc. İcra-İhmal Ayrımı........................161
dddd. İhmali Suçların Çeşitleri ...............165
(1) Saf İhmali Suçlar (Gerçek
İhmali Suçlar) .....................165
(2) Garantörsel İhmali Suçlar
(Görünüşte İhmali Suçlar) .....166
(a) Genel Olarak .................166
(b) Garantörlük...................167
(aa) Genel Açıklamalar ...167
(bb) Kavram .................168
(c) Garantörlük Kaynakları ...168
(aa) Kanun ....................169
(bb) Sözleşme ................170
(cc) Öngelen Tehlikeli
Davranış.................170
c. Netice ..............................................................172
aa. Neticeye Göre Suçların Tasnifi .......................173

aaa. Neticesi Harekete Bitişik Suç (Sırf Ha-
reket Suçları) - Neticesi Hareketten

Ayrılabilen Suç Ayrımı...........................173
bbb. Zarar Suçu-Tehlike Suçu Ayrımı .............174
ccc. Kalkışma Suç Tipleri (Teşebbüs Suçları) .....175
ddd. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlar .........176

İçindekiler XXI
eee. Ani Suç-Kesintisiz Suç Ayrımı................. 176
aaaa. Genel Açıklamalar .......................176
bbbb. Kesintisiz Suç ile Diğer Suçlar
Arasındaki Farklar ....................... 178
(1) Zincirleme Suç ile Farkı.......... 178
(2) İz Bırakan Suç ile Farkı .......... 178

bb. Birden Fazla Neticenin Bir Suç Sayıldığı Du-
rumlar .......................................................181

d. Nedensellik Bağı (İlliyet Rabıtası) (Sebebiyet
Alakası) ........................................................... 186
aa. Genel Olarak............................................... 188
bb. Şart Teorisi ve Objektif İsnadiyet ...................189
aaa. Nedensellik Bağı Yoktur ........................190
bbb. Normal Nedensellik .............................. 190
ccc. Çifte Nedensellik..................................191
ddd. Toplam (Atipik) Nedensellik ................... 193
eee. Sollayan (Öne Geçen) Nedensellik .......... 199
fff. Varsayılan Nedensellik.......................... 201
ggg. Yüklenebilirlik İle İlgili Bazı Sorunlar ....... 202
aaaa. Kişinin Kendisini Tehlikeye Atması..... 202
bbbb. Egemenlik Alanı Dışında Kalma

(Tesadüfî Nedensellik- İzin Veri-
len Risk) .................................... 206

cccc. Sosyal Nedensellik....................... 207
dddd. Risk Azalması ............................. 207
eeee. Normun Koruma Alanı İçinde
Olmaması ..................................208
ffff. Rücu Yasağı................................ 212
cc. Diğer Nedensellik Teorileri ............................ 212
aaa. Uygun Şart (Sebep) Teorisi ................... 212
bbb. Hukuki Önem (Hukuki Uygunluk) Teorisi .... 212
ccc. Karma Uygun Sebep Teorisi .................. 213
dd. Bazı Suçlarda Nedensellik Bağı ...................... 219

aaa. Teşebbüs Halinde Kalan Suçlarda Ne-
densellik Bağı...................................... 219

bbb. İhmali Suçlarda Nedensellik Bağı............ 219
3. Tipikliğin Manevi (Subjektif) Unsuru ........................... 222
a. Genel Olarak.....................................................222
b. Kaza ve Tesadüf ................................................ 224
c. Kast ve Taksir ...................................................225
aa. Kast ..........................................................229

XXII İçindekiler
aaa. Kavram ..............................................229
bbb. Kastın Unsurları...................................230
aaaa. Kastta Bilmek Unsuru...................... 230
bbbb. Kastta İstemek Unsuru.................... 233
ccc. Kastın Aranacağı Zaman ........................238
ddd. Kastın Çeşitleri ....................................239
aaaa. Özel Kast – Genel kast..................... 239
bbbb. Ani Kast-Tasarlama ......................... 239
cccc. Doğrudan Kast-Olası Kast ................ 240
(1) Tanım ................................240
(2) Bilme Unsuru Bakımından
Olası Kast ...........................243
(3) Olası Kastla İşlenemeyen
Suçlar .............................. 2445
(4) Olası Kast ve Teşebbüs .........245
(5) Olası Kast ve İştirak .............246
(6) Olası Kastın İspatı ................247
(7) Olası Kastta Ceza .................252
dddd. Weber Kastı.................................... 253
eee. Alternatif Kast......................................254
fff. İhmali Suçlarda Kast .............................254
aaaa. İhmali Suçlarda Kastın Niteliği ........... 254
bbbb. İhmali Suçlarda Kastın Konusu.......... 255
cccc. İhmali Suçlarda Olası Kast................ 256
bb. Taksir .........................................................257
aaa. Tanım .................................................257
bbb. Taksirin Kasttan Farkı............................258
ccc. Taksirin Unsurları ..................................260

aaaa. Taksirin Cezalandırılacağı Konu-
sunda Kanunda Hüküm Bulunması .. 261

bbbb. Dikkat ve Özen Görevinin Yerine
Getirilmemesi .............................261
cccc. Neticeye Sebep Olan Fiilin İradi
Olması.......................................263
dddd. Neticenin Öngörülebilir
(Tahmin Edilebilir) Olması.............263

eeee. Failin Neticeyi İstememiş Bu-
lunması......................................266

ffff. Hareket ile Netice Arasında Ne-
densellik Bağının Bulunması..........266

ddd. Taksir ve Teşebbüs ..............................267
eee. Bilinçli-Bilinçsiz Taksir Ayrımı.................267
fff. Bilinçli Taksir- Olası Kast Ayrımı .............272

İçindekiler XXIII

ggg. Üçüncü Kişinin veya Mağdurun Hareke-
tinin Nedensellik Bağına Etkisi (Taksirli

Hareketlerin Birleşmesi)........................ 275
aaaa. Üçüncü Kişinin Hareketi................ 275
bbbb. Mağdurun Hareketi...................... 276

hhh. Taksirli Suçlarda Ceza Verilmemesi Du-
rumu ................................................. 277

d. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlar .......................280
aa. Kavram......................................................281
bb. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçların Şartları.... 283
cc. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçların Çeşitleri ... 292
aaa. Gerçek Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış

Suçlar – Gerçek Olmayan Neticesi Se-
bebiyle Ağırlaşmış Suçlar ......................292

bbb. Kastı Aşan Suç- Neticesi Sebebiyle
Ağırlaşmış Suç..................................... 293
ccc. Kastedilenden Daha Ağır Bir Neticenin
Meydana Geldiği Neticesi Sebebiyle
Ağırlaşmış Suç– Kastedilenden Daha
Başka Bir Neticenin Meydana Geldiği
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suç........... 293
dd. TCK 87/4 Uygulamasında Dikkat Edilecek
Hususlar ....................................................294
ee. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu .......................... 300
e. Objektif Cezalandırılabilme Şartları...................... 302
f. Yanılma........................................................... 303
g. Amaç ve Saik ...................................................304
B. Hukuka Aykırılık Unsuru .................................................304
1. Genel Açıklamalar....................................................305
2. Hukuka Uygunluk Sebeplerinin Ortak Özellikleri ........... 307
3. Hukuka Uygunluk Sebepleri ...................................... 312
a. TCK 24, 25 ve 26’daki Hukuka Uygunluk Sebepleri ... 313
aa. Hukuka Uygun Emrin Yerine Getirilmesi ......... 313
bb. Kanun Hükmünü İcra ..................................314
aaa. Genel Olarak ...................................... 314
bbb. Silah Kullanma Yetkisi ......................... 316
ccc. Şikâyet ve İhbar ................................. 320
ddd. Devletin Kumar Oynatması................... 321
cc. Meşru Savunma .........................................322
aaa. Meşru Savunmanın Konusu Olabilecek
Haklar ............................................... 323
bbb. Meşru Savunmanın Şartları................... 325
aaaa. Saldırıya İlişkin Şartlar ................ 325

XXIV İçindekiler
(1) Bir Saldırının Varlığı..............325
(2) Saldırının Fil Hal Olması ........329
(3) Saldırının Haksız Olması........335
bbbb. Savunmaya İlişkin Şartlar ............338

(1) Savunmada Zorunluluk Bu-
lunması...............................338

(2) Saldırı ile Savunma Arasın-
da Oran Olması ....................341

(a) Araçlar Bakımından
Oran.............................342
(b) Yararlar Bakımından
Oran.............................345
ccc. Üçüncü Kişi Lehine Meşru Savunma ........348
ddd. Önleyici Meşru Savunma (Offendicula) ....349

eee. Meşru Savunma Halinde Üçüncü Kişile-
rin Zarar Görmesi ................................351

fff. Tazminat ............................................352

ggg. Meşru Savunmanın Kabulü Halinde Mağ-
dur Hakkında Soruşturma Yapılması..........353

hhh. Meşru Savunma ve İnsan Hakları Av-
rupa Sözleşmesi ..................................353

dd. Hakkın Kullanılması...........................................356

aaa. Eğitim Hakkının Verdiği Yetkiden Kaynak-
lanan Hareketlerin Hukuka Uygunluğu........357

bbb. İddia ve Savunma Dokunulmazlığı..........360
ccc. Eleştiri Hakkı.......................................363
ddd. Spor Faaliyetleri...................................363

eee. Bir İş, Meslek, Sanat veya Bilim Faali-
yetinin İcrası .......................................363

aaaa. Müdafilik ...................................364
bbbb. Ticari ve/veya Sınaî Faaliyette
Bulunma Hakkının İcrası..............365
cccc. Gazetecilik Mesleğinin İcrası.........365
ee. Rıza ................................................................368
aaa. Genel Olarak .......................................368
bbb. Tipikliği Kaldıran Rıza ............................370
ccc. Hukuka Uygunluk Sebebi Olarak Rıza
ve Geçerli Bir Rızanın Şartları.................371
aaaa. Rızaya Ehliyet ............................372
bbbb. Rıza Açıklaması ..........................374
cccc. Rızanın Konusu ..........................376
(1) Bireyin Tasarruf Yetkisinin
Bulunduğu Haklar .................377

İçindekiler XXV
(2) Bireyin Tasarruf Yetkisinin
Bulunmadığı Haklar .............. 380
ddd. Varsayılan Rıza....................................383
eee. Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu ... 385
b. Ceza Kanununda Yer Almayan Hukuka Uygunluk
Sebebi: Yükümlülüklerin Çatışması...................... 387
4. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılgı ............................. 390
IV. KUSURLULUK......................................................................390
A. Kusur Yeteneği.............................................................. 391
1. Tanım ....................................................................392
2. Genel Olarak........................................................... 393
3. Kusur Yeteneğini Etkileyen Sebepler ...........................393
a. Yaşın Kusur Yeteneğine Etkisi .............................. 394
aa. Genel Açıklamalar........................................394
bb. Fiili İşlediği Zaman 12 Yaşını Bitirmemiş
Olan Küçükler ............................................. 395
cc. Fiili İşlediği Zaman 13–15 Yaş Arasında Olan
Küçükler ....................................................396
dd. Fiili İşlediği Zaman 16–18 Yaş Arasında
Olanlar.......................................................402
ee. Yaş Büyüklüğü ............................................ 402
b. Sağırlık ve Dilsizlik............................................. 403
c. Akıl Hastalığı.....................................................404
d. Geçici Nedenler .................................................407
aa. Genel Olarak............................................... 407
bb. Alkol veya Uyuşturucu Madde Kullananlarda
Kusur Yeteneği............................................ 409
B. Kusuru Etkileyen Sebepler .............................................. 411
1. Hukuka Aykırı ve Bağlayıcı Emir................................. 412
a. Genel Açıklamalar..............................................412
b. Emri Yerine Getirmenin Şartları ........................... 413
aa. Bir Emrin Varlığı ..........................................413
bb. Emri Verenin Böyle Bir Emri Vermeye Yetkili
Olması.......................................................413

cc. Emrin Yerine Getirilmesi “Görev Gereği Zo-
runlu” Olmalıdır...........................................414

dd. Verilen Emrin Suç Oluşturmaması .................. 414
ee. Verilen Emrin Hukuka Aykırı Olması................ 415
2. Zorunluluk (Iztırar, Mecburiyet, Zaruret) Hali............... 416
a. Genel Açıklamalar..............................................417
b. Zorunluluk Halinin Kusurluluğu Kaldıran Sebep
Olmasının Sonuçları ...........................................419
c. Özel Zorunluluk Halleri ....................................... 420

XXVI İçindekiler
d. Zorunluluk Halinin Şartları...................................422
aa. Tehlikeye İlişkin Şartlar ................................423
aaa. Ağır Bir Tehlikenin Bulunması ................423
aaaa. Tehlike Kavramı .........................423
bbbb. Tehlikenin Muhakkak Olması ........425
cccc. Tehlikenin Ağır Olması.................426
bbb. Tehlikenin Bir Hakka Yönelik Olması........427
ccc. Tehlikenin Meydana Gelmesine Bilerek
Sebebiyet Vermemiş Olmak ...................427

ddd. Tehlikeye Karşı Koyma Hukuksal Yü-
kümlülüğü ..........................................429

bb. Korunmaya İlişkin Şartlar .............................430

aaa. Başka Türlü Korunma İmkânının Bu-
lunmaması..........................................430

aaaa. Genel Olarak..............................430
bbbb. Kanuni Katlanma Yükümlülüğü .....430

bbb. Tehlikenin Ağırlığı ile Konu ve Kullanı-
lan Vasıta Arasında Orantı Bulunması......431

ccc. Korunma Hareketinin Hukuk Düzeni ile
Uyuşabilirliği .......................................432
cc. Üçüncü Kişi Lehine Zorunluluk Hali .................433
dd. Tazminat....................................................433

ee. Zorunluluk Hali ile Meşru Savunma Arasın-
daki Farklar ................................................433

3. Cebir ve Şiddet, Korkutma ve Tehdit ..........................407
a. Genel Olarak.....................................................407
b. Cebir ...............................................................407
c. Tehdit..............................................................408
4. İhmali Suçlarda Beklenebilirlik ...................................441
5. Haksız Tahrik ..........................................................443
a. Kavram............................................................443
b. Haksız Tahrikin Özellikleri ...................................445
c. Haksız Tahrikin Şartları.......................................448
6. Kusurluluğu Etkileyen Hata Halleri ..............................455
V. CEZA SORUMLULUĞUNU KALDIRAN SEBEPLERDE SINIRIN
AŞILMASI ...........................................................................456
A. Genel Açıklamalar ..........................................................456
B. Sınırın Aşılması Halleri ....................................................456
VI. YANILMA (HATA) .................................................................463
A. Giriş ............................................................................464
B. Kavram ........................................................................465
1. Fiili Yanılma ............................................................465
a. Suç Tipindeki Unsurlarda Yanılma.........................465

İçindekiler XXVII
aa. Genel Olarak............................................... 465
bb. Suçun Nitelikli Hallerinde Yanılma .................. 470

aaa. Cezayı Azaltan Nitelikli Hallerde (Hafif-
letici Sebeplerde) Yanılma ..................... 471

bbb. Cezayı Artıran Nitelikli Hallerde (Ağırla-
tıcı Sebeplerde) Yanılma ....................... 471

cc. Nedensellik Bağında Yanılma ......................... 473

b. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Ne-
denlerde Yanılma............................................... 474

aa. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Yanılma ......... 474
bb. Kusurluluğu Etkileyen Nedenlerde Yanılma ...... 480
2. Şahısta Yanılma.......................................................482
a. Genel Olarak.....................................................482
b. Şahısta Yanılma Halinde Nitelikli Hallerin Etkisi....... 485
3. Hukuki Yanılma .......................................................485
VII. HEDEFTE SAPMA ................................................................. 494
A. Genel Olarak................................................................. 494
B. Hedefte Sapmanın Sonuçları ...........................................494
C. Çok Neticeli Sapma ........................................................498

D. Şahısta Yanılma ve Hedefte Sapmanın Aynı Olayda Ger-
çekleşmesi....................................................................499

§2. SUÇUN ÖZEL BELİRİŞ ŞEKİLLERİ............................................ 500
I. TEŞEBBÜS..........................................................................500
A. Kavram........................................................................504
B. Şartları ........................................................................506
1. Suçun Kasten İşlenen Suçlardan Olması...................... 506
2. Elverişli Hareketler...................................................507
3. İcra Hareketlerine Başlanmış Olması........................... 510
a. Genel Olarak.....................................................510

b. İcra Hareketleri ile Hazırlık Hareketlerini Birbirin-
den Ayırmada Ölçüt ...........................................514

aa. İcrai Suçlarda ...............................................14
bb. Garantörsel İhmali Suçlarda .......................... 518
cc. Yargıtay’ın Görüşü ....................................... 519
4. Suçun Tamamlanmamasının Failin Elinde Olmayan
Engelleyici Sebeplerden Kaynaklanması ...................... 520
C. Teşebbüste Ceza Miktarının Belirlenmesi ........................... 521
D. Teşebbüs ile İlgili Bazı Meseleler ...................................... 524
E. Teşebbüse Elverişli Olmayan Suçlar..................................528
1. Cezalandırmak İçin Kastın Aranmadığı Suçlar............... 529
2. Suç Tiplerinin Yapısı Gereği Teşebbüse Elverişsizlik ....... 531
a. Neticesi Harekete Bitişik Suçlar............................531

XXVIII İçindekiler
b. İhmali Suçlar ....................................................532
aa. Saf İhmali Suçlar .........................................532
bb. Garantörsel İhmali Suçlar .............................532
F. Gönüllü Vazgeçme .........................................................534
1. Gönüllü Vazgeçmenin Şartları ....................................536
a. Suçun Tamamlanmamış Olması ...........................536
b. Vazgeçmenin Gönüllü Olması...............................539

2. Failin O Ana Kadar Tamamladığı Diğer Suçtan Ceza-
landırılması.............................................................544

G. Etkin Pişmanlık ..............................................................546
H. İşlenemez Suç (Elverişsiz Teşebbüs).................................548
II. SUÇLULARIN ÇOKLUĞU ........................................................552
A. Çok Failli Suçlar.............................................................552
1. Genel Olarak...........................................................552
2. Şartları...................................................................552
B. İştirak..........................................................................553
1. Kavram ..................................................................553
2. İştirakin Şartları ......................................................556
a. Birden Fazla Fail Tarafından Yapılan Birden Çok
Hareket............................................................557
b. Hareketlerin Nedensellik Değeri Taşıması ..............563
aa. Hareketin Doğrudan Doğruyalığı ....................564
bb. Soyut-Somut Nedensellik..............................564
cc. Vazgeçmenin Nedensellik Bağına Etkisi ...........565
dd. Objektif Cezalandırılabilirlik Şartları ve İştirak....568
ee. Uzlaştırma ve İştirak ....................................569
c. İştirak İradesi (Suça İştirak Kastı)........................569
aa. Genel Olarak...............................................569
bb. Yan Yana Faillik ...........................................571
cc. İştirak İradesinin Önemi ...............................572
d. Bir Suçun İcrasına Başlanması .............................574
e. Suçun Bütün Ortaklar İçin Aynı Olması..................575
3. Hukukumuzda İştirak Şekilleri ...................................581
a. Faillik...............................................................582
aa. Müşterek Faillik ...........................................582
bb. Dolaylı Faillik...............................................590
b. Şeriklik ............................................................597
aa. Azmettirme.................................................597
aaa. Kavram ..............................................597
bbb. Azmettirmenin Maddi ve Manevi Unsuru .....598
ccc. Azmettirmeye İlişkin Bazı Özel Durumlar ....599

İçindekiler XXIX

ddd. Azmettirmenin Diğer İştirak Şekillerin-
den Farkları ........................................ 601

aaaa. Dolaylı Faillikten Farkı ................. 601
bbbb. Yardım Etmeden Farkı................. 601
eee. Azmettirme Türleri ............................... 602
fff. Garantörsel İhmali Suçlarda Azmettirme.... 603
ggg. Azmettirmenin Cezası........................... 603
hhh. Azmettirenin Ortaya Çıkmasını Sağlama ... 604

iii. Suç İşlemeye Tahrik Suçunda Azmettir-
me Nedeniyle Cezalandırılma Durumu ....... 604

bb. Yardım Etme............................................... 605
aaa. Maddi Yardım ...................................... 606
bbb. Manevi Yardım .................................... 607
ccc. Yardım Edenin Cezasının Tayini .............. 609
4. Nitelikli Hallerin Şeriklere Etkisi ................................. 610
5. Kışkırtıcı Ajanın Cezai Sorumluluğu.............................614
6. Gerçek Failin Tespit Edilememesinin Sonuçları ............. 620
III. SUÇLARIN İÇTİMAI .............................................................. 624
A. Bileşik Suç....................................................................625
1. Genel Bilgiler ..........................................................626
2. Bileşik Suçlarda Tartışılması Gereken Diğer Hususlar..... 629
a. Bileşik Suçlarda Hareket ..................................... 629
b. Bileşik Suçlarda Amaç ........................................ 630
c. Bileşik Suç ve Teşebbüs...................................... 630
d. Bileşik Suç ve İştirak..........................................630
B. Zincirleme Suç .............................................................. 631
1. Genel Açıklamalar....................................................631
2. Şartları .................................................................. 633
a. Aynı Suçun Birden Fazla İşlenmesi ....................... 633
b. Birden Fazla Suçun Bir Tek Suç İşleme Kararıyla
İşlenmesi ......................................................... 638
c. Suçun Bir Kişiye Karşı İşlenmesi .......................... 643
d. Suçların Değişik Zamanlarda İşlenmiş Olması ........ 645
e. Zincirleme Suçun Kabul Edilemeyeceği Suçlar ........ 645
3. Zincirleme Suç Kabulünün Sonuçları........................... 646
4. Zincirleme Suçlarda Teşebbüs ve İştirak İlişkisi ............ 646
a. Teşebbüs ......................................................... 646
b. İştirak.............................................................. 647
5. Tek Fiille Birden Fazla Kişiye Karşı Aynı Suçun İşlenmesi... 647
6. Zincirleme Suçlar ve Şikâyet, Zamanaşımı, Af, Yetkili
Mahkeme, Uzlaşma ve Aynı Fiilden Dolayı İki Kez
Yargılama Yapılamaması İlkesi................................... 654
a. Şikâyet ............................................................ 654

XXX İçindekiler
b. Zamanaşımı......................................................654
c. Af....................................................................654
C. Fikri İçtima ...................................................................655
1. Kavram ..................................................................656
2. Fikri İçtimaın Şartları................................................658
a. Birden Fazla Farklı Suçun Oluşması ......................658
b. Fiilin Tek Olması ................................................660
3. Fikri İçtima, İştirak ve Şikâyet...................................668
a. İştirak..............................................................668
b. Şikâyet ............................................................668
D. Görünüşte İçtima...........................................................670
1. Özel-Genel Norm İlişkisi ...........................................670
2. Asli-Yardımcı Norm İlişkisi.........................................672
3. Tüketen-Tüketilen Norm İlişkisi..................................675

Dördüncü Bölüm
YAPTIRIM

§1. CEZALAR ................................................................................. 681
I. HAPİS CEZALARI .................................................................682
A. Genel Olarak.................................................................682
B. Kısa Süreli Hapis Cezasının Adli Para Cezası ve Seçenek
Yaptırımlara Çevrilmesi...................................................683
1. Genel Açıklamalar ....................................................683
2. Uygulama...............................................................685
3. Taksirli Suçlarda Uygulama .......................................686
4. Çevirmenin Sonucu ..................................................686
C. Kısa Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Cezaların İnfazı....................687
D. Hapis Cezasının Ertelenmesi............................................688
1. Şartları...................................................................690
a. Mahkûmiyetin Cinsi ve Süresi ..............................690
b. Daha Önceden Mahkûmiyet Bulunmaması .............691
aa. Mahkûmiyet Sayılan Haller ............................691
bb. Mahkûmiyet Sayılmayan Haller ......................692
c. Mahkemenin Kanaati ..........................................693
2. Erteleme Kararı .......................................................693
3. Ertelemenin Şarta Bağlanması ...................................694
4. Denetim Süresi .......................................................694
5. Ertelemenin Sonucu .................................................695
6. Erteleme Kararının Düşmesi ......................................695
7. Erteleme Kararının Kamu Görevinden Yasaklanmaya
Etkisi .....................................................................696

İçindekiler XXXI
II. ADLİ PARA CEZASI .............................................................. 696
A. Gün Para Cezası Sistemi ................................................. 696
B. Süre Tanınması, Taksit ve Ödememenin Sonuçları.............. 698
§2. GÜVENLİK TEDBİRLERİ .......................................................... 700
I. BELLİ HAKLARI KULLANMAKTAN YOKSUN BIRAKILMA ............... 701
A. Kavram........................................................................702
B. Uygulanış Şekli ve Süresi................................................ 702

1. Ceza Mahkûmiyetinin Kanuni Sonucu Olan Hak Yok-
sunluğu.................................................................. 702

a. Kapsamı........................................................... 702
b. Şartları ............................................................ 703
c. Süresi.............................................................. 704
2. Hâkimin Zorunlu Olarak Hükmetmesiyle Ortaya Çıkan
Hak Yoksunluğu ......................................................705
a. Kapsamı........................................................... 705
b. Şartları ............................................................ 705
c. Süresi ..............................................................708
3. Hâkimin Takdiren Hükmetmesiyle Ortaya Çıkan Hak
Yoksunluğu............................................................. 709
a. Kapsamı........................................................... 709
b. Şartları ............................................................ 710
c. Süresi.............................................................. 710
II. MÜSADERE.........................................................................711
A. Tanım ..........................................................................711
B. Müsaderenin Çeşitleri.....................................................711
1. Eşya Müsaderesi......................................................712
a. Tanım .............................................................. 712
b. Şartları ............................................................ 712
c. Orantılılık Kuralı ................................................ 713
d. Kısmi Müsadere................................................. 715
e. Suça İştirak Eden Kimsenin Payının Müsaderesi...... 715
f. Zamanaşımı, Şikâyetten Vazgeçme, Sanığın
Ölümü Hallerinde Müsadere................................. 715
g. Delillerin Müsaderesi ..........................................715
h. Müsadere Kararı................................................ 716
2. Kazanç Müsaderesi ..................................................716
a. Genel Olarak.....................................................716

b. Davanın Düşmesi Halinde Kazanç Müsaderesi Ka-
rarı Verilebilir mi? .............................................. 717

III. ÇOCUKLARA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ ............................. 718
IV. AKIL HASTALARINA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ ................... 720

XXXII İçindekiler
V. SUÇTA TEKERRÜR VE ÖZEL TEHLİKELİ SUÇLULAR ....................721
A. Tekerrür Hükümlerinin Uygulanmasının Şartları..................722
1. Bir Ceza Mahkûmiyetinin Bulunması ...........................723
2. Yeni Bir Suçun İşlenmiş Olması..................................724
3. Tekerrürde Süre ........................................................724
B. Tekerrürün Sonuçları......................................................725
1. Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejiminin Uygulanması............725
2. Denetimli Serbestlik Tedbirinin Uygulanması................727
3. Seçimlik Cezada Hapis Cezasına Hükmolunması ...........727
C. Tekerrür Hükümlerinin Uygulanmayacağı Suçlar .................728
VI. TÜZEL KİŞİLER HAKKINDA GÜVENLİK TEDBİRLERİ ...................729
VII. ALKOL VEYA UYUŞTURUCU BAĞIMLISI KİŞİLER HAKKINDA
GÜVENLİK TEDBİRLERİ.........................................................730
VIII. YABANCILARIN SINIR DIŞI EDİLMESİ .....................................730
§3. CEZANIN BELİRLENMESİ VE BİREYSELLEŞTİRİLMESİ............. 732
I. CEZANIN BELİRLENMESİ.......................................................732
A. Giriş ............................................................................732
B. Cezanın Somut Olarak Tayini ...........................................732
1. Ceza Çeşidinin Seçilmesi...........................................733
2. Temel Ceza Miktarının Tayini .....................................733
a. Genel Olarak.....................................................733
b. Temel Ceza Miktarını Belirleme Kriterleri ...............734
c. Mükerrer Değerlendirme Yasağı ...........................737
II. CEZANIN HESAPLANMASI .....................................................739
A. Giriş ............................................................................739
B. Cezaların Ölçü Birimi ......................................................739
C. Yukarı ve Aşağı Sınırların Aşılmaması................................740
D. Ceza Miktarının Hesaplanmasında Sıra ..............................741
III. TAKDİRİ İNDİRİM NEDENLERİ ...............................................743
IV. MAHSUP.............................................................................747
A. Genel Açıklamalar ..........................................................747

B. Adli Para Cezalarında, Adli Kontrolde, Denetimli Serbest-
likte ve Diğer Özel Durumlarda Mahsup.............................749

V. CEZALARIN İÇTİMAI.............................................................750
§4. DAVA VE CEZA İLİŞKİSİNİ DÜŞÜREN SEBEPLER ..................... 751
I. ÖLÜM.................................................................................752
A. Sanığın Ölümü ..............................................................752
B. Hükümlünün Ölümü .......................................................753
C. Mağdurun Ölümü...........................................................753
II. AF .....................................................................................753

İçindekiler XXXIII
A. Genel Af.......................................................................754
B. Özel Af (TCK 65/2, 3; AY 104).........................................754
1. TBMM’nin Özel Af Yetkisi...........................................754
2. Cumhurbaşkanının Özel Af Yetkisi .............................. 755
III. BELİRLİ BİR SÜRENİN GEÇMESİ (ZAMANAŞIMI)....................... 755
A. Dava Zamanaşımı.......................................................... 756
1. Kavram.................................................................. 757
2. Zamanaşımı Sürelerinde Esas Alınacak Ceza ................ 757
3. Zamanaşımının Başlangıcı.........................................758
a. Tamamlanmış Suçlarda ......................................758
b. Teşebbüs Derecesinde Kalan Suçlarda .................. 758
c. Kesintisiz ve Zincirleme Suçlarda ......................... 758

d. Objektif Cezalandırılabilme Şartları İçeren Suç-
larda ............................................................... 758

e. On Sekiz Yaşından Küçüklere Karşı İşlenen Suç-
larda ............................................................... 758

f. Birden Çok Evlilik ve Hileli Evlenme Suçlarında....... 759
g. İftira Suçunda...................................................759
h. Zamanaşımının Başlangıcında Esas Alınacak Gün.... 759
4. Dava Zamanaşımı Süreleri ........................................759
5. Dava Zamanaşımının Engelleri ................................... 760
a. Dava Zamanaşımının Durması ............................. 760
aa. Durma Sebepleri .........................................760
bb. Durmanın Etkileri ........................................763
b. Dava Zamanaşımının Kesilmesi............................ 763
aa. Kesilme Sebepleri ........................................ 764
bb. Kesilmenin Sonuçları.................................... 764
6. Dava Zamanaşımının Sonuçları..................................766
B. Ceza Zamanaşımı .......................................................... 766
1. Kavram.................................................................. 766
2. Süreler .................................................................. 766
3. Başlangıç ............................................................... 767
4. Ceza Zamanaşımı Engelleri ....................................... 767
5. Ceza Zamanaşımının Sonuçları ..................................768
C. Kabahatlerde Zamanaşımı............................................... 768
1. Soruşturma Zamanaşımı...........................................768
2. Yerine Getirme Zamanaşımı ...................................... 768
IV. ŞİKÂYETTEN VAZGEÇME.......................................................769
V. ÖN ÖDEME .........................................................................769

XXXIV İçindekiler
§5. KOŞULLU SALIVERİLME .......................................................... 772
I. TANIM................................................................................772
II. ŞARTLARI ...........................................................................772
A. Cezanın Bir Kısmının İnfaz Edilmiş Olması..........................773
B. Hükümlünün Kurumda İyi Hal Göstermesi .........................774
III. USUL ..................................................................................774
A. Talep ve Merci...............................................................774
B. Denetim Süresi .............................................................774
C. Kararın Geri Alınması .....................................................775
§6. DENETİMLİ SERBESTLİK TEDBİRİ ........................................... 775

§7. HAPİS CEZASININ DENETİMLİ SERBESTLİK TEDBİRİ UYGU-
LANARAK İNFAZI .................................................................... 776

§8. ADLİ SİCİL KAYDININ SİLİNMESİ .......................................... 777
§9. YASAKLANMIŞ HAKLARIN GERİ VERİLMESİ............................ 779
KÜÇÜK SÖZLÜK ............................................................................. 783
MADDE DİZİNİ .............................................................................. 787
KAVRAMLAR DİZİNİ...................................................................... 799
YARARLANILAN KAYNAKLAR.........................................................

Prof. Dr. Hakan Hakeri

 

 

İÇİNDEKİLER

OTUZBİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ ........................................................... IX
KISA İÇİNDEKİLER ............................................................................ XI
İÇİNDEKİLER ................................................................................... XV
KISALTMALAR ............................................................................. XXXIII

Birinci Bölüm

SUÇ VE YAPTIRIM HUKUKUNA BAŞLANGIÇ

§1. GİRİŞ.......................................................................................... 1
I. KAVRAM................................................................................ 2
II. CEZA TEORİLERİNE KISA BAKIŞ ............................................... 2
III. CEZA HUKUKUNUN AMACI ....................................................... 3
IV. SİSTEM ................................................................................. 6
§2. CEZA KANUNUMUZ.................................................................... 10
§3. CEZA HUKUKUNUN VE SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ .......11
I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ..........................................................12
II. KANUNİLİK İLKESİ.................................................................13
A. Genel Olarak...................................................................13
B. Kanunilik İlkesinin Sonuçları..............................................16

1. Suç tespit eden ceza normları açık biçimde belirlen-
melidir: Belirlilik ilkesi (Requirement of definiteness) ......17

2. Örf ve Adet Hukuku Ceza Hukukunda Doğrudan Doğ-
ruya Bir Kaynak Niteliği Taşımaz ..................................23

3. İdarenin Düzenleyici İşlemleriyle Suç ve Ceza Konu-
lamaz ......................................................................24

4. Kıyas Yasağı .............................................................28
a. Genel Olarak.......................................................28
b. Kıyas Yasağı ve Yorum .........................................29
5. Geçmişe Yürüme Yasağı .............................................32
III. ORANTILILIK İLKESİ ..............................................................34
IV. İNSANİLİK İLKESİ..................................................................35
V. KANUN ÖNÜNDE EŞİTLİK İLKESİ .............................................35
VI. KUSUR İLKESİ.......................................................................36
VII. CEZA SORUMLULUĞUNUN ŞAHSİLİĞİ İLKESİ.............................37
VIII. ŞÜPHEDEN ÖZGÜRLÜK YARARLANIR İLKESİ ..............................39
IX. KARİNELERE DAYALI İSPAT YASAKTIR ......................................39

XVI İçindekiler
§4. SUÇ OLUŞTURAN FİİLLERİN VE BUNLARA UYGULANACAK
YAPTIRIMLARIN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE
İLKELER .................................................................................... 40
I. BİR EYLEM NE ZAMAN CEZA HUKUKU YAPTIRIMLARINA TABİ
KILINMALIDIR? .................................................................... 40

A. Bir Eylem Ne Zaman Ceza Hukuku Kapsamında, Ne Za-
man Özel Hukuk Kapsamında Değerlendirilmelidir? .............. 40

B. Bir Eylem Ne Zaman Disiplin Suçu, Ne Zaman Suç Olarak
Değerlendirilmelidir? ....................................................... 42

II. KANUN KOYUCU BİR EYLEMİN SUÇ OLUŞTURDUĞUNU BELİR-
LEMEK KONUSUNDA SERBEST MİDİR? ..................................... 43

III. KANUN KOYUCU SUÇ OLARAK BELİRLEDİĞİ EYLEME UYGU-
LANACAK CEZANIN MİKTARI KONUSUNDA SERBEST MİDİR?....... 45

§5. HAKSIZLIK OLUŞTURAN DİĞER FİİLLER VE SUÇLAR ................. 49
I. HAKSIZ FİİLLER VE SUÇLAR ................................................... 49
A. Genel Olarak .................................................................. 49
B. Haksız Fiiller ile Suçların Farkları ....................................... 50
II. İDARİ YAPTIRIMI GEREKTİREN FİİLLER VE SUÇLAR ................... 51
A. Disiplin Suçları ve Suçlar.................................................. 51
1. Genel Olarak ............................................................ 51
2. Disiplin Suçları ile Suçlar Arasındaki Farklar .................. 52

3. Disiplin Soruşturması İle Aynı Anda Ceza Soruştur-
ması/ Kovuşturması Yapılması Durumu ........................ 54

B. Zabıta Tedbirlerini Gerektiren Fiiller ve Suçlar ..................... 55
C. Kabahatler ve Suçlar ....................................................... 56
1. Genel Olarak ............................................................ 56
2. Suç ve Kabahat Ayrımının Uygulamadaki Önemi ve
Sonuçları................................................................. 57
§6. CEZA NORMUNUN TASNİFİ ....................................................... 61
I. DAVRANIŞ NORMLARI – MÜEYYİDE NORMLARI ......................... 61
II. BAĞIMSIZ – BAĞIMLI CEZA NORMLARI.................................... 61
A. Tanım ........................................................................... 61
B. Bağımsız Ceza Normları ................................................... 61
1. Tam Ceza Normları ................................................... 61
2. Eksik Ceza Normları .................................................. 61
C. Bağımlı Ceza Normları ..................................................... 62
1. İlke Belirleyen Normlar .............................................. 62
2. Tanım Normları ........................................................ 62
3. Yorum Normları........................................................ 62
4. Atıf Normları ............................................................ 62
§7. CEZA MUHAKEMESİNE KISA BİR BAKIŞ .................................... 63

İçindekiler XVII

İkinci Bölüm

TÜRK CEZA KANUNU’NUN UYGULAMA ALANI

§1. ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA ............................................. 65
I. GEÇMİŞE YÜRÜMEZLİK İLKESİNİN KAPSAMI..............................67
II. FAİLİN LEHİNE OLAN KANUNUN TESPİTİ...................................68
III. ÇEŞİTLİ AÇILARDAN LEHE OLAN KURALLARIN İNCELENMESİ .......70
A. Geçici veya Süreli Ceza Kanunları Açısından.........................70
B. Cezanın İnfaz Rejimine İlişkin Kanunlar ..............................70
C. Güvenlik Tedbirleri...........................................................72
D. Kabahatler......................................................................73
E. Kovuşturma Şartları.........................................................73
F. Zamanaşımına İlişkin Kanunlar ..........................................74
G. Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararları................................75
H. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlarındaki Değişiklikler ........76
I. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlarındaki Değişiklikler ........77
IV. LEHE OLAN HÜKÜMLERİN UYGULANMASINDA USUL....................78
V. SUÇUN İŞLENDİĞİ ZAMAN ......................................................79
A. Problem: Hareket mi, Netice mi Esas Alınacak? ....................79
B. Problem: Kesintisiz Suçlar.................................................79
C. Problem: Zincirleme Suçlar ...............................................80
D. Problem: İhmali Suçlar .....................................................80
E. Problem: Teşebbüs Halinde Kalan Suçlar .............................80
F. Problem: Objektif Cezalandırılabilirlik Şartları İçeren Suçlar........81
§2. YER BAKIMINDAN UYGULAMA .................................................. 82
I. SUÇUN İŞLENDİĞİ YER...........................................................82
A. Genel Olarak...................................................................82
B. Problemli Durumlar ..........................................................83
C. Özel Hükümler ................................................................84
II. SİSTEMLER...........................................................................85
A. Mülkilik (Ülkesellik) Sistemi...............................................87
1. Tanım ......................................................................87
2. Ülke Neresidir?..........................................................87
B. Şahsilik Sistemi ...............................................................88
1. Faile Göre Şahsilik .....................................................89
a. Türk Vatandaşlarının Yabancı Ülkelerde İşlediği
Suçlar ................................................................89

b. Türkiye Namına Memuriyet veya Görev Yapanla-
rın İşledikleri Suçlar .............................................90

2. Mağdura Göre Şahsilik................................................90
C. Koruma (Savunma) Sistemi ..............................................91
D. İkame Yargı Sistemi.........................................................92

XVIII İçindekiler
E. Evrensellik Sistemi.......................................................... 92
F. Türkiye’de Yeniden Yargılama Yapılması ............................. 94
1. Genel Olarak ............................................................ 94
2. Mülkilik Sisteminin Uygulandığı Hallerde ....................... 94
3. Şahsilik Sisteminin Uygulandığı Hallerde....................... 94
4. Koruma Sisteminin Uygulandığı Hallerde ...................... 95
5. İkame Yargı Sisteminin Uygulandığı Hallerde ................ 95
6. Evrensellik Sisteminin Uygulandığı Hallerde .................. 95
G. Hak Yoksunluklarının Türkiye’de Geçerli Olması ................... 96
H. Yabancı Ülke Kanununun Göz Önünde Bulundurulması ......... 98
III. YURT DIŞINDA İŞLENEN KABAHATLER BAKIMINDAN TÜRK
KANUNLARININ UYGULANABİLİRLİĞİ....................................... 99
IV. YABANCILARIN İADESİ .......................................................... 99
A. Kavram ......................................................................... 99
B. Şartları.........................................................................100
C. Geri Vermenin Mümkün Olmadığı Haller ............................101
1. Siyasi ve Diğer Nedenlerle Kovuşturma veya Kötü
Muamele Tehlikesi Halinde Geri Verme Yasağı..............101
2. Suçun Nitelikleri Sebebiyle Geri Verilmezlik..................101

3. İadesi İstenen Kişinin Kişisel Özellikleri Nedeniyle Ge-
ri Verilmezlik...........................................................101

D. Geri Vermede Özellik İlkesi .............................................102
E. Geri Vermede Usul .........................................................102
§3. KİŞİ BAKIMINDAN UYGULAMA ............................................... 103
I. CUMHURBAŞKANI ................................................................104
II. YASAMA DOKUNULMAZLIĞI...................................................104
A. Sorumsuzluk (Mutlak Dokunulmazlık) ...............................105
B. Kovuşturma Yasağı (Geçici Dokunulmazlık) (AY 83) ............105
1. Kapsamı.................................................................105
2. İstisnaları ...............................................................106
3. Sona Ermesi ...........................................................109
4. Zamanaşımı Sorunu .................................................109
III. ULUSLARARASI YARGI BAĞIŞIKLIĞI .......................................110
IV. YABANCI BAZI ASKER VE SİVİL KİŞİLER İLE YAKINLARININ
YARGI BAĞIŞIKLIĞI .............................................................111
V. KAMU GÖREVLİLERİ .............................................................112

İçindekiler XIX

Üçüncü Bölüm
S U Ç

§1. SUÇ GENEL TEORİSİ ............................................................... 115
I. GENEL AÇIKLAMALAR........................................................... 115
II. HAKSIZLIĞIN VE KUSURUN DIŞINDA KALAN HUSUSLAR ........... 117
A. Kovuşturma Şartları.......................................................117
1. Şikâyet .................................................................. 117
a. Genel Olarak.....................................................117
b. Şikâyetin Özellikleri ...........................................118
2. İzin, Talep ve Karar ................................................. 121
3. Yabancı Hükümetin Talebi (Şikâyeti) .......................... 122

B. Şahsi Cezasızlık Sebepleri/Cezada İndirim Yapılmasını Ge-
rektiren Şahsi Sebepler – Cezayı Kaldıran Şahsi Sebepler .... 122

1. Genel Olarak........................................................... 122
2. Milletvekilleri Bakımından Şahsi Cezasızlık Sebebi
(Mutlak Dokunulmazlık)............................................124
a. Kapsamı........................................................... 124
aa. Madde Bakımından ...................................... 124
bb. Yer Bakımından...........................................125
cc. Kişi Bakımından...........................................125
dd. Zaman Bakımından...................................... 125
b. İstisnası ........................................................... 125
c. Sonuçları.......................................................... 125
III. SUÇUN UNSURLARI ............................................................. 126
A. Suçun Kanuni Unsuru (Tipiklik)........................................ 128
1. Genel Bilgiler ..........................................................129
a. Tanım .............................................................. 130
b. Hayal Suç ve Kuruntu Suç................................... 131
c. Fail.................................................................. 132
aa. Genel Olarak............................................... 132
bb. Mahsus (Özgü) Suçlar ..................................136
cc. Bizzat İşlenebilen Suçlar ............................... 136
d. Mağdur ............................................................ 137
e. Suçla Korunan Hukuki Yarar ................................ 139
f. Suçun Konusu...................................................139
g. Suçun Basit (Temel) Şekli, Basit Suç Tipinden
Türeyen Suçlar.................................................. 139
aa. Suçun Basit (Temel) Şekli............................. 139
bb. Türeyen Suçlar (Nitelikli Haller) ..................... 140
h. Kanuni Unsur (Tipiklik) ve Hukuka Aykırılık İlişkisi ..... 143
ı. Ön Şartlar Sorunu ............................................. 144

XX İçindekiler
2. Tipikliğin Maddi (Objektif) Unsuru (Fiil) .......................144
a. Genel Açıklamalar ..............................................144
aa. Düşünce Suçu Kavramı.................................145
bb. Düşünce Suçu Kavramıyla Bağlantılı Olarak
Tartışılması Gereken Ceza Kanunundaki Bazı
Suç Tipleri ..................................................146
b. Hareket............................................................148
aa. Kavram......................................................148
bb. Neler Ceza Hukuku Bakımından Hareket Sayılır?... 149
cc. Hareketin Sayısı ve Şekilleri Bakımından
Suçlar ........................................................157
aaa. Tek Hareketli Suçlar .............................157
bbb. Çok Hareketli Suçlar .............................157
ccc. Serbest Hareketli Suçlar........................157
ddd. Bağlı Hareketli Suçlar ...........................157
eee. Seçenek Hareketli Suçlar.......................157
fff. İcrai-İhmali Suçlar ...............................158
aaaa. Genel Açıklamalar........................158
bbbb. İhmal Kavramı............................158
cccc. İcra-İhmal Ayrımı........................161
dddd. İhmali Suçların Çeşitleri ...............165
(1) Saf İhmali Suçlar (Gerçek
İhmali Suçlar) .....................165
(2) Garantörsel İhmali Suçlar
(Görünüşte İhmali Suçlar) .....166
(a) Genel Olarak .................166
(b) Garantörlük...................167
(aa) Genel Açıklamalar ...167
(bb) Kavram .................168
(c) Garantörlük Kaynakları ...168
(aa) Kanun ....................169
(bb) Sözleşme ................170
(cc) Öngelen Tehlikeli
Davranış.................170
c. Netice ..............................................................172
aa. Neticeye Göre Suçların Tasnifi .......................173

aaa. Neticesi Harekete Bitişik Suç (Sırf Ha-
reket Suçları) - Neticesi Hareketten

Ayrılabilen Suç Ayrımı...........................173
bbb. Zarar Suçu-Tehlike Suçu Ayrımı .............174
ccc. Kalkışma Suç Tipleri (Teşebbüs Suçları) .....175
ddd. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlar .........176

İçindekiler XXI
eee. Ani Suç-Kesintisiz Suç Ayrımı................. 176
aaaa. Genel Açıklamalar .......................176
bbbb. Kesintisiz Suç ile Diğer Suçlar
Arasındaki Farklar ....................... 178
(1) Zincirleme Suç ile Farkı.......... 178
(2) İz Bırakan Suç ile Farkı .......... 178

bb. Birden Fazla Neticenin Bir Suç Sayıldığı Du-
rumlar .......................................................181

d. Nedensellik Bağı (İlliyet Rabıtası) (Sebebiyet
Alakası) ........................................................... 186
aa. Genel Olarak............................................... 188
bb. Şart Teorisi ve Objektif İsnadiyet ...................189
aaa. Nedensellik Bağı Yoktur ........................190
bbb. Normal Nedensellik .............................. 190
ccc. Çifte Nedensellik..................................191
ddd. Toplam (Atipik) Nedensellik ................... 193
eee. Sollayan (Öne Geçen) Nedensellik .......... 199
fff. Varsayılan Nedensellik.......................... 201
ggg. Yüklenebilirlik İle İlgili Bazı Sorunlar ....... 202
aaaa. Kişinin Kendisini Tehlikeye Atması..... 202
bbbb. Egemenlik Alanı Dışında Kalma

(Tesadüfî Nedensellik- İzin Veri-
len Risk) .................................... 206

cccc. Sosyal Nedensellik....................... 207
dddd. Risk Azalması ............................. 207
eeee. Normun Koruma Alanı İçinde
Olmaması ..................................208
ffff. Rücu Yasağı................................ 212
cc. Diğer Nedensellik Teorileri ............................ 212
aaa. Uygun Şart (Sebep) Teorisi ................... 212
bbb. Hukuki Önem (Hukuki Uygunluk) Teorisi .... 212
ccc. Karma Uygun Sebep Teorisi .................. 213
dd. Bazı Suçlarda Nedensellik Bağı ...................... 219

aaa. Teşebbüs Halinde Kalan Suçlarda Ne-
densellik Bağı...................................... 219

bbb. İhmali Suçlarda Nedensellik Bağı............ 219
3. Tipikliğin Manevi (Subjektif) Unsuru ........................... 222
a. Genel Olarak.....................................................222
b. Kaza ve Tesadüf ................................................ 224
c. Kast ve Taksir ...................................................225
aa. Kast ..........................................................229

XXII İçindekiler
aaa. Kavram ..............................................229
bbb. Kastın Unsurları...................................230
aaaa. Kastta Bilmek Unsuru...................... 230
bbbb. Kastta İstemek Unsuru.................... 233
ccc. Kastın Aranacağı Zaman ........................238
ddd. Kastın Çeşitleri ....................................239
aaaa. Özel Kast – Genel kast..................... 239
bbbb. Ani Kast-Tasarlama ......................... 239
cccc. Doğrudan Kast-Olası Kast ................ 240
(1) Tanım ................................240
(2) Bilme Unsuru Bakımından
Olası Kast ...........................243
(3) Olası Kastla İşlenemeyen
Suçlar .............................. 2445
(4) Olası Kast ve Teşebbüs .........245
(5) Olası Kast ve İştirak .............246
(6) Olası Kastın İspatı ................247
(7) Olası Kastta Ceza .................252
dddd. Weber Kastı.................................... 253
eee. Alternatif Kast......................................254
fff. İhmali Suçlarda Kast .............................254
aaaa. İhmali Suçlarda Kastın Niteliği ........... 254
bbbb. İhmali Suçlarda Kastın Konusu.......... 255
cccc. İhmali Suçlarda Olası Kast................ 256
bb. Taksir .........................................................257
aaa. Tanım .................................................257
bbb. Taksirin Kasttan Farkı............................258
ccc. Taksirin Unsurları ..................................260

aaaa. Taksirin Cezalandırılacağı Konu-
sunda Kanunda Hüküm Bulunması .. 261

bbbb. Dikkat ve Özen Görevinin Yerine
Getirilmemesi .............................261
cccc. Neticeye Sebep Olan Fiilin İradi
Olması.......................................263
dddd. Neticenin Öngörülebilir
(Tahmin Edilebilir) Olması.............263

eeee. Failin Neticeyi İstememiş Bu-
lunması......................................266

ffff. Hareket ile Netice Arasında Ne-
densellik Bağının Bulunması..........266

ddd. Taksir ve Teşebbüs ..............................267
eee. Bilinçli-Bilinçsiz Taksir Ayrımı.................267
fff. Bilinçli Taksir- Olası Kast Ayrımı .............272

İçindekiler XXIII

ggg. Üçüncü Kişinin veya Mağdurun Hareke-
tinin Nedensellik Bağına Etkisi (Taksirli

Hareketlerin Birleşmesi)........................ 275
aaaa. Üçüncü Kişinin Hareketi................ 275
bbbb. Mağdurun Hareketi...................... 276

hhh. Taksirli Suçlarda Ceza Verilmemesi Du-
rumu ................................................. 277

d. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlar .......................280
aa. Kavram......................................................281
bb. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçların Şartları.... 283
cc. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçların Çeşitleri ... 292
aaa. Gerçek Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış

Suçlar – Gerçek Olmayan Neticesi Se-
bebiyle Ağırlaşmış Suçlar ......................292

bbb. Kastı Aşan Suç- Neticesi Sebebiyle
Ağırlaşmış Suç..................................... 293
ccc. Kastedilenden Daha Ağır Bir Neticenin
Meydana Geldiği Neticesi Sebebiyle
Ağırlaşmış Suç– Kastedilenden Daha
Başka Bir Neticenin Meydana Geldiği
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suç........... 293
dd. TCK 87/4 Uygulamasında Dikkat Edilecek
Hususlar ....................................................294
ee. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu .......................... 300
e. Objektif Cezalandırılabilme Şartları...................... 302
f. Yanılma........................................................... 303
g. Amaç ve Saik ...................................................304
B. Hukuka Aykırılık Unsuru .................................................304
1. Genel Açıklamalar....................................................305
2. Hukuka Uygunluk Sebeplerinin Ortak Özellikleri ........... 307
3. Hukuka Uygunluk Sebepleri ...................................... 312
a. TCK 24, 25 ve 26’daki Hukuka Uygunluk Sebepleri ... 313
aa. Hukuka Uygun Emrin Yerine Getirilmesi ......... 313
bb. Kanun Hükmünü İcra ..................................314
aaa. Genel Olarak ...................................... 314
bbb. Silah Kullanma Yetkisi ......................... 316
ccc. Şikâyet ve İhbar ................................. 320
ddd. Devletin Kumar Oynatması................... 321
cc. Meşru Savunma .........................................322
aaa. Meşru Savunmanın Konusu Olabilecek
Haklar ............................................... 323
bbb. Meşru Savunmanın Şartları................... 325
aaaa. Saldırıya İlişkin Şartlar ................ 325

XXIV İçindekiler
(1) Bir Saldırının Varlığı..............325
(2) Saldırının Fil Hal Olması ........329
(3) Saldırının Haksız Olması........335
bbbb. Savunmaya İlişkin Şartlar ............338

(1) Savunmada Zorunluluk Bu-
lunması...............................338

(2) Saldırı ile Savunma Arasın-
da Oran Olması ....................341

(a) Araçlar Bakımından
Oran.............................342
(b) Yararlar Bakımından
Oran.............................345
ccc. Üçüncü Kişi Lehine Meşru Savunma ........348
ddd. Önleyici Meşru Savunma (Offendicula) ....349

eee. Meşru Savunma Halinde Üçüncü Kişile-
rin Zarar Görmesi ................................351

fff. Tazminat ............................................352

ggg. Meşru Savunmanın Kabulü Halinde Mağ-
dur Hakkında Soruşturma Yapılması..........353

hhh. Meşru Savunma ve İnsan Hakları Av-
rupa Sözleşmesi ..................................353

dd. Hakkın Kullanılması...........................................356

aaa. Eğitim Hakkının Verdiği Yetkiden Kaynak-
lanan Hareketlerin Hukuka Uygunluğu........357

bbb. İddia ve Savunma Dokunulmazlığı..........360
ccc. Eleştiri Hakkı.......................................363
ddd. Spor Faaliyetleri...................................363

eee. Bir İş, Meslek, Sanat veya Bilim Faali-
yetinin İcrası .......................................363

aaaa. Müdafilik ...................................364
bbbb. Ticari ve/veya Sınaî Faaliyette
Bulunma Hakkının İcrası..............365
cccc. Gazetecilik Mesleğinin İcrası.........365
ee. Rıza ................................................................368
aaa. Genel Olarak .......................................368
bbb. Tipikliği Kaldıran Rıza ............................370
ccc. Hukuka Uygunluk Sebebi Olarak Rıza
ve Geçerli Bir Rızanın Şartları.................371
aaaa. Rızaya Ehliyet ............................372
bbbb. Rıza Açıklaması ..........................374
cccc. Rızanın Konusu ..........................376
(1) Bireyin Tasarruf Yetkisinin
Bulunduğu Haklar .................377

İçindekiler XXV
(2) Bireyin Tasarruf Yetkisinin
Bulunmadığı Haklar .............. 380
ddd. Varsayılan Rıza....................................383
eee. Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu ... 385
b. Ceza Kanununda Yer Almayan Hukuka Uygunluk
Sebebi: Yükümlülüklerin Çatışması...................... 387
4. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılgı ............................. 390
IV. KUSURLULUK......................................................................390
A. Kusur Yeteneği.............................................................. 391
1. Tanım ....................................................................392
2. Genel Olarak........................................................... 393
3. Kusur Yeteneğini Etkileyen Sebepler ...........................393
a. Yaşın Kusur Yeteneğine Etkisi .............................. 394
aa. Genel Açıklamalar........................................394
bb. Fiili İşlediği Zaman 12 Yaşını Bitirmemiş
Olan Küçükler ............................................. 395
cc. Fiili İşlediği Zaman 13–15 Yaş Arasında Olan
Küçükler ....................................................396
dd. Fiili İşlediği Zaman 16–18 Yaş Arasında
Olanlar.......................................................402
ee. Yaş Büyüklüğü ............................................ 402
b. Sağırlık ve Dilsizlik............................................. 403
c. Akıl Hastalığı.....................................................404
d. Geçici Nedenler .................................................407
aa. Genel Olarak............................................... 407
bb. Alkol veya Uyuşturucu Madde Kullananlarda
Kusur Yeteneği............................................ 409
B. Kusuru Etkileyen Sebepler .............................................. 411
1. Hukuka Aykırı ve Bağlayıcı Emir................................. 412
a. Genel Açıklamalar..............................................412
b. Emri Yerine Getirmenin Şartları ........................... 413
aa. Bir Emrin Varlığı ..........................................413
bb. Emri Verenin Böyle Bir Emri Vermeye Yetkili
Olması.......................................................413

cc. Emrin Yerine Getirilmesi “Görev Gereği Zo-
runlu” Olmalıdır...........................................414

dd. Verilen Emrin Suç Oluşturmaması .................. 414
ee. Verilen Emrin Hukuka Aykırı Olması................ 415
2. Zorunluluk (Iztırar, Mecburiyet, Zaruret) Hali............... 416
a. Genel Açıklamalar..............................................417
b. Zorunluluk Halinin Kusurluluğu Kaldıran Sebep
Olmasının Sonuçları ...........................................419
c. Özel Zorunluluk Halleri ....................................... 420

XXVI İçindekiler
d. Zorunluluk Halinin Şartları...................................422
aa. Tehlikeye İlişkin Şartlar ................................423
aaa. Ağır Bir Tehlikenin Bulunması ................423
aaaa. Tehlike Kavramı .........................423
bbbb. Tehlikenin Muhakkak Olması ........425
cccc. Tehlikenin Ağır Olması.................426
bbb. Tehlikenin Bir Hakka Yönelik Olması........427
ccc. Tehlikenin Meydana Gelmesine Bilerek
Sebebiyet Vermemiş Olmak ...................427

ddd. Tehlikeye Karşı Koyma Hukuksal Yü-
kümlülüğü ..........................................429

bb. Korunmaya İlişkin Şartlar .............................430

aaa. Başka Türlü Korunma İmkânının Bu-
lunmaması..........................................430

aaaa. Genel Olarak..............................430
bbbb. Kanuni Katlanma Yükümlülüğü .....430

bbb. Tehlikenin Ağırlığı ile Konu ve Kullanı-
lan Vasıta Arasında Orantı Bulunması......431

ccc. Korunma Hareketinin Hukuk Düzeni ile
Uyuşabilirliği .......................................432
cc. Üçüncü Kişi Lehine Zorunluluk Hali .................433
dd. Tazminat....................................................433

ee. Zorunluluk Hali ile Meşru Savunma Arasın-
daki Farklar ................................................433

3. Cebir ve Şiddet, Korkutma ve Tehdit ..........................407
a. Genel Olarak.....................................................407
b. Cebir ...............................................................407
c. Tehdit..............................................................408
4. İhmali Suçlarda Beklenebilirlik ...................................441
5. Haksız Tahrik ..........................................................443
a. Kavram............................................................443
b. Haksız Tahrikin Özellikleri ...................................445
c. Haksız Tahrikin Şartları.......................................448
6. Kusurluluğu Etkileyen Hata Halleri ..............................455
V. CEZA SORUMLULUĞUNU KALDIRAN SEBEPLERDE SINIRIN
AŞILMASI ...........................................................................456
A. Genel Açıklamalar ..........................................................456
B. Sınırın Aşılması Halleri ....................................................456
VI. YANILMA (HATA) .................................................................463
A. Giriş ............................................................................464
B. Kavram ........................................................................465
1. Fiili Yanılma ............................................................465
a. Suç Tipindeki Unsurlarda Yanılma.........................465

İçindekiler XXVII
aa. Genel Olarak............................................... 465
bb. Suçun Nitelikli Hallerinde Yanılma .................. 470

aaa. Cezayı Azaltan Nitelikli Hallerde (Hafif-
letici Sebeplerde) Yanılma ..................... 471

bbb. Cezayı Artıran Nitelikli Hallerde (Ağırla-
tıcı Sebeplerde) Yanılma ....................... 471

cc. Nedensellik Bağında Yanılma ......................... 473

b. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Ne-
denlerde Yanılma............................................... 474

aa. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Yanılma ......... 474
bb. Kusurluluğu Etkileyen Nedenlerde Yanılma ...... 480
2. Şahısta Yanılma.......................................................482
a. Genel Olarak.....................................................482
b. Şahısta Yanılma Halinde Nitelikli Hallerin Etkisi....... 485
3. Hukuki Yanılma .......................................................485
VII. HEDEFTE SAPMA ................................................................. 494
A. Genel Olarak................................................................. 494
B. Hedefte Sapmanın Sonuçları ...........................................494
C. Çok Neticeli Sapma ........................................................498

D. Şahısta Yanılma ve Hedefte Sapmanın Aynı Olayda Ger-
çekleşmesi....................................................................499

§2. SUÇUN ÖZEL BELİRİŞ ŞEKİLLERİ............................................ 500
I. TEŞEBBÜS..........................................................................500
A. Kavram........................................................................504
B. Şartları ........................................................................506
1. Suçun Kasten İşlenen Suçlardan Olması...................... 506
2. Elverişli Hareketler...................................................507
3. İcra Hareketlerine Başlanmış Olması........................... 510
a. Genel Olarak.....................................................510

b. İcra Hareketleri ile Hazırlık Hareketlerini Birbirin-
den Ayırmada Ölçüt ...........................................514

aa. İcrai Suçlarda ...............................................14
bb. Garantörsel İhmali Suçlarda .......................... 518
cc. Yargıtay’ın Görüşü ....................................... 519
4. Suçun Tamamlanmamasının Failin Elinde Olmayan
Engelleyici Sebeplerden Kaynaklanması ...................... 520
C. Teşebbüste Ceza Miktarının Belirlenmesi ........................... 521
D. Teşebbüs ile İlgili Bazı Meseleler ...................................... 524
E. Teşebbüse Elverişli Olmayan Suçlar..................................528
1. Cezalandırmak İçin Kastın Aranmadığı Suçlar............... 529
2. Suç Tiplerinin Yapısı Gereği Teşebbüse Elverişsizlik ....... 531
a. Neticesi Harekete Bitişik Suçlar............................531

XXVIII İçindekiler
b. İhmali Suçlar ....................................................532
aa. Saf İhmali Suçlar .........................................532
bb. Garantörsel İhmali Suçlar .............................532
F. Gönüllü Vazgeçme .........................................................534
1. Gönüllü Vazgeçmenin Şartları ....................................536
a. Suçun Tamamlanmamış Olması ...........................536
b. Vazgeçmenin Gönüllü Olması...............................539

2. Failin O Ana Kadar Tamamladığı Diğer Suçtan Ceza-
landırılması.............................................................544

G. Etkin Pişmanlık ..............................................................546
H. İşlenemez Suç (Elverişsiz Teşebbüs).................................548
II. SUÇLULARIN ÇOKLUĞU ........................................................552
A. Çok Failli Suçlar.............................................................552
1. Genel Olarak...........................................................552
2. Şartları...................................................................552
B. İştirak..........................................................................553
1. Kavram ..................................................................553
2. İştirakin Şartları ......................................................556
a. Birden Fazla Fail Tarafından Yapılan Birden Çok
Hareket............................................................557
b. Hareketlerin Nedensellik Değeri Taşıması ..............563
aa. Hareketin Doğrudan Doğruyalığı ....................564
bb. Soyut-Somut Nedensellik..............................564
cc. Vazgeçmenin Nedensellik Bağına Etkisi ...........565
dd. Objektif Cezalandırılabilirlik Şartları ve İştirak....568
ee. Uzlaştırma ve İştirak ....................................569
c. İştirak İradesi (Suça İştirak Kastı)........................569
aa. Genel Olarak...............................................569
bb. Yan Yana Faillik ...........................................571
cc. İştirak İradesinin Önemi ...............................572
d. Bir Suçun İcrasına Başlanması .............................574
e. Suçun Bütün Ortaklar İçin Aynı Olması..................575
3. Hukukumuzda İştirak Şekilleri ...................................581
a. Faillik...............................................................582
aa. Müşterek Faillik ...........................................582
bb. Dolaylı Faillik...............................................590
b. Şeriklik ............................................................597
aa. Azmettirme.................................................597
aaa. Kavram ..............................................597
bbb. Azmettirmenin Maddi ve Manevi Unsuru .....598
ccc. Azmettirmeye İlişkin Bazı Özel Durumlar ....599

İçindekiler XXIX

ddd. Azmettirmenin Diğer İştirak Şekillerin-
den Farkları ........................................ 601

aaaa. Dolaylı Faillikten Farkı ................. 601
bbbb. Yardım Etmeden Farkı................. 601
eee. Azmettirme Türleri ............................... 602
fff. Garantörsel İhmali Suçlarda Azmettirme.... 603
ggg. Azmettirmenin Cezası........................... 603
hhh. Azmettirenin Ortaya Çıkmasını Sağlama ... 604

iii. Suç İşlemeye Tahrik Suçunda Azmettir-
me Nedeniyle Cezalandırılma Durumu ....... 604

bb. Yardım Etme............................................... 605
aaa. Maddi Yardım ...................................... 606
bbb. Manevi Yardım .................................... 607
ccc. Yardım Edenin Cezasının Tayini .............. 609
4. Nitelikli Hallerin Şeriklere Etkisi ................................. 610
5. Kışkırtıcı Ajanın Cezai Sorumluluğu.............................614
6. Gerçek Failin Tespit Edilememesinin Sonuçları ............. 620
III. SUÇLARIN İÇTİMAI .............................................................. 624
A. Bileşik Suç....................................................................625
1. Genel Bilgiler ..........................................................626
2. Bileşik Suçlarda Tartışılması Gereken Diğer Hususlar..... 629
a. Bileşik Suçlarda Hareket ..................................... 629
b. Bileşik Suçlarda Amaç ........................................ 630
c. Bileşik Suç ve Teşebbüs...................................... 630
d. Bileşik Suç ve İştirak..........................................630
B. Zincirleme Suç .............................................................. 631
1. Genel Açıklamalar....................................................631
2. Şartları .................................................................. 633
a. Aynı Suçun Birden Fazla İşlenmesi ....................... 633
b. Birden Fazla Suçun Bir Tek Suç İşleme Kararıyla
İşlenmesi ......................................................... 638
c. Suçun Bir Kişiye Karşı İşlenmesi .......................... 643
d. Suçların Değişik Zamanlarda İşlenmiş Olması ........ 645
e. Zincirleme Suçun Kabul Edilemeyeceği Suçlar ........ 645
3. Zincirleme Suç Kabulünün Sonuçları........................... 646
4. Zincirleme Suçlarda Teşebbüs ve İştirak İlişkisi ............ 646
a. Teşebbüs ......................................................... 646
b. İştirak.............................................................. 647
5. Tek Fiille Birden Fazla Kişiye Karşı Aynı Suçun İşlenmesi... 647
6. Zincirleme Suçlar ve Şikâyet, Zamanaşımı, Af, Yetkili
Mahkeme, Uzlaşma ve Aynı Fiilden Dolayı İki Kez
Yargılama Yapılamaması İlkesi................................... 654
a. Şikâyet ............................................................ 654

XXX İçindekiler
b. Zamanaşımı......................................................654
c. Af....................................................................654
C. Fikri İçtima ...................................................................655
1. Kavram ..................................................................656
2. Fikri İçtimaın Şartları................................................658
a. Birden Fazla Farklı Suçun Oluşması ......................658
b. Fiilin Tek Olması ................................................660
3. Fikri İçtima, İştirak ve Şikâyet...................................668
a. İştirak..............................................................668
b. Şikâyet ............................................................668
D. Görünüşte İçtima...........................................................670
1. Özel-Genel Norm İlişkisi ...........................................670
2. Asli-Yardımcı Norm İlişkisi.........................................672
3. Tüketen-Tüketilen Norm İlişkisi..................................675

Dördüncü Bölüm
YAPTIRIM

§1. CEZALAR ................................................................................. 681
I. HAPİS CEZALARI .................................................................682
A. Genel Olarak.................................................................682
B. Kısa Süreli Hapis Cezasının Adli Para Cezası ve Seçenek
Yaptırımlara Çevrilmesi...................................................683
1. Genel Açıklamalar ....................................................683
2. Uygulama...............................................................685
3. Taksirli Suçlarda Uygulama .......................................686
4. Çevirmenin Sonucu ..................................................686
C. Kısa Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Cezaların İnfazı....................687
D. Hapis Cezasının Ertelenmesi............................................688
1. Şartları...................................................................690
a. Mahkûmiyetin Cinsi ve Süresi ..............................690
b. Daha Önceden Mahkûmiyet Bulunmaması .............691
aa. Mahkûmiyet Sayılan Haller ............................691
bb. Mahkûmiyet Sayılmayan Haller ......................692
c. Mahkemenin Kanaati ..........................................693
2. Erteleme Kararı .......................................................693
3. Ertelemenin Şarta Bağlanması ...................................694
4. Denetim Süresi .......................................................694
5. Ertelemenin Sonucu .................................................695
6. Erteleme Kararının Düşmesi ......................................695
7. Erteleme Kararının Kamu Görevinden Yasaklanmaya
Etkisi .....................................................................696

İçindekiler XXXI
II. ADLİ PARA CEZASI .............................................................. 696
A. Gün Para Cezası Sistemi ................................................. 696
B. Süre Tanınması, Taksit ve Ödememenin Sonuçları.............. 698
§2. GÜVENLİK TEDBİRLERİ .......................................................... 700
I. BELLİ HAKLARI KULLANMAKTAN YOKSUN BIRAKILMA ............... 701
A. Kavram........................................................................702
B. Uygulanış Şekli ve Süresi................................................ 702

1. Ceza Mahkûmiyetinin Kanuni Sonucu Olan Hak Yok-
sunluğu.................................................................. 702

a. Kapsamı........................................................... 702
b. Şartları ............................................................ 703
c. Süresi.............................................................. 704
2. Hâkimin Zorunlu Olarak Hükmetmesiyle Ortaya Çıkan
Hak Yoksunluğu ......................................................705
a. Kapsamı........................................................... 705
b. Şartları ............................................................ 705
c. Süresi ..............................................................708
3. Hâkimin Takdiren Hükmetmesiyle Ortaya Çıkan Hak
Yoksunluğu............................................................. 709
a. Kapsamı........................................................... 709
b. Şartları ............................................................ 710
c. Süresi.............................................................. 710
II. MÜSADERE.........................................................................711
A. Tanım ..........................................................................711
B. Müsaderenin Çeşitleri.....................................................711
1. Eşya Müsaderesi......................................................712
a. Tanım .............................................................. 712
b. Şartları ............................................................ 712
c. Orantılılık Kuralı ................................................ 713
d. Kısmi Müsadere................................................. 715
e. Suça İştirak Eden Kimsenin Payının Müsaderesi...... 715
f. Zamanaşımı, Şikâyetten Vazgeçme, Sanığın
Ölümü Hallerinde Müsadere................................. 715
g. Delillerin Müsaderesi ..........................................715
h. Müsadere Kararı................................................ 716
2. Kazanç Müsaderesi ..................................................716
a. Genel Olarak.....................................................716

b. Davanın Düşmesi Halinde Kazanç Müsaderesi Ka-
rarı Verilebilir mi? .............................................. 717

III. ÇOCUKLARA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ ............................. 718
IV. AKIL HASTALARINA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ ................... 720

XXXII İçindekiler
V. SUÇTA TEKERRÜR VE ÖZEL TEHLİKELİ SUÇLULAR ....................721
A. Tekerrür Hükümlerinin Uygulanmasının Şartları..................722
1. Bir Ceza Mahkûmiyetinin Bulunması ...........................723
2. Yeni Bir Suçun İşlenmiş Olması..................................724
3. Tekerrürde Süre ........................................................724
B. Tekerrürün Sonuçları......................................................725
1. Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejiminin Uygulanması............725
2. Denetimli Serbestlik Tedbirinin Uygulanması................727
3. Seçimlik Cezada Hapis Cezasına Hükmolunması ...........727
C. Tekerrür Hükümlerinin Uygulanmayacağı Suçlar .................728
VI. TÜZEL KİŞİLER HAKKINDA GÜVENLİK TEDBİRLERİ ...................729
VII. ALKOL VEYA UYUŞTURUCU BAĞIMLISI KİŞİLER HAKKINDA
GÜVENLİK TEDBİRLERİ.........................................................730
VIII. YABANCILARIN SINIR DIŞI EDİLMESİ .....................................730
§3. CEZANIN BELİRLENMESİ VE BİREYSELLEŞTİRİLMESİ............. 732
I. CEZANIN BELİRLENMESİ.......................................................732
A. Giriş ............................................................................732
B. Cezanın Somut Olarak Tayini ...........................................732
1. Ceza Çeşidinin Seçilmesi...........................................733
2. Temel Ceza Miktarının Tayini .....................................733
a. Genel Olarak.....................................................733
b. Temel Ceza Miktarını Belirleme Kriterleri ...............734
c. Mükerrer Değerlendirme Yasağı ...........................737
II. CEZANIN HESAPLANMASI .....................................................739
A. Giriş ............................................................................739
B. Cezaların Ölçü Birimi ......................................................739
C. Yukarı ve Aşağı Sınırların Aşılmaması................................740
D. Ceza Miktarının Hesaplanmasında Sıra ..............................741
III. TAKDİRİ İNDİRİM NEDENLERİ ...............................................743
IV. MAHSUP.............................................................................747
A. Genel Açıklamalar ..........................................................747

B. Adli Para Cezalarında, Adli Kontrolde, Denetimli Serbest-
likte ve Diğer Özel Durumlarda Mahsup.............................749

V. CEZALARIN İÇTİMAI.............................................................750
§4. DAVA VE CEZA İLİŞKİSİNİ DÜŞÜREN SEBEPLER ..................... 751
I. ÖLÜM.................................................................................752
A. Sanığın Ölümü ..............................................................752
B. Hükümlünün Ölümü .......................................................753
C. Mağdurun Ölümü...........................................................753
II. AF .....................................................................................753

İçindekiler XXXIII
A. Genel Af.......................................................................754
B. Özel Af (TCK 65/2, 3; AY 104).........................................754
1. TBMM’nin Özel Af Yetkisi...........................................754
2. Cumhurbaşkanının Özel Af Yetkisi .............................. 755
III. BELİRLİ BİR SÜRENİN GEÇMESİ (ZAMANAŞIMI)....................... 755
A. Dava Zamanaşımı.......................................................... 756
1. Kavram.................................................................. 757
2. Zamanaşımı Sürelerinde Esas Alınacak Ceza ................ 757
3. Zamanaşımının Başlangıcı.........................................758
a. Tamamlanmış Suçlarda ......................................758
b. Teşebbüs Derecesinde Kalan Suçlarda .................. 758
c. Kesintisiz ve Zincirleme Suçlarda ......................... 758

d. Objektif Cezalandırılabilme Şartları İçeren Suç-
larda ............................................................... 758

e. On Sekiz Yaşından Küçüklere Karşı İşlenen Suç-
larda ............................................................... 758

f. Birden Çok Evlilik ve Hileli Evlenme Suçlarında....... 759
g. İftira Suçunda...................................................759
h. Zamanaşımının Başlangıcında Esas Alınacak Gün.... 759
4. Dava Zamanaşımı Süreleri ........................................759
5. Dava Zamanaşımının Engelleri ................................... 760
a. Dava Zamanaşımının Durması ............................. 760
aa. Durma Sebepleri .........................................760
bb. Durmanın Etkileri ........................................763
b. Dava Zamanaşımının Kesilmesi............................ 763
aa. Kesilme Sebepleri ........................................ 764
bb. Kesilmenin Sonuçları.................................... 764
6. Dava Zamanaşımının Sonuçları..................................766
B. Ceza Zamanaşımı .......................................................... 766
1. Kavram.................................................................. 766
2. Süreler .................................................................. 766
3. Başlangıç ............................................................... 767
4. Ceza Zamanaşımı Engelleri ....................................... 767
5. Ceza Zamanaşımının Sonuçları ..................................768
C. Kabahatlerde Zamanaşımı............................................... 768
1. Soruşturma Zamanaşımı...........................................768
2. Yerine Getirme Zamanaşımı ...................................... 768
IV. ŞİKÂYETTEN VAZGEÇME.......................................................769
V. ÖN ÖDEME .........................................................................769

XXXIV İçindekiler
§5. KOŞULLU SALIVERİLME .......................................................... 772
I. TANIM................................................................................772
II. ŞARTLARI ...........................................................................772
A. Cezanın Bir Kısmının İnfaz Edilmiş Olması..........................773
B. Hükümlünün Kurumda İyi Hal Göstermesi .........................774
III. USUL ..................................................................................774
A. Talep ve Merci...............................................................774
B. Denetim Süresi .............................................................774
C. Kararın Geri Alınması .....................................................775
§6. DENETİMLİ SERBESTLİK TEDBİRİ ........................................... 775

§7. HAPİS CEZASININ DENETİMLİ SERBESTLİK TEDBİRİ UYGU-
LANARAK İNFAZI .................................................................... 776

§8. ADLİ SİCİL KAYDININ SİLİNMESİ .......................................... 777
§9. YASAKLANMIŞ HAKLARIN GERİ VERİLMESİ............................ 779
KÜÇÜK SÖZLÜK ............................................................................. 783
MADDE DİZİNİ .............................................................................. 787
KAVRAMLAR DİZİNİ...................................................................... 799
YARARLANILAN KAYNAKLAR.........................................................

Yorum yaz
Bu kitabı henüz kimse eleştirmemiş.
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
Taksit Sayısı Taksit tutarı Genel Toplam
Tek Çekim 1.170,00TL    1.170,00TL   
Worldcard ( YKB - Vakıfbank - Anadolubank - Albaraka )
Taksit Sayısı Taksit tutarı Genel Toplam
Tek Çekim 1.170,00TL    1.170,00TL   
Diğer Kartlar
Taksit Sayısı Taksit tutarı Genel Toplam
Tek Çekim 1.170,00TL    1.170,00TL   
Kapat