Türk Hukuk Sisteminde Vakıflar

Ali EM ( Yargıtay Onursal Üyesi )

İÇİNDEKİLER

SUNUŞ. 5

SUNUŞ (II) . 6

SUNUŞ (III)  7

İÇİNDEKİLER  11

TÜRK HUKUK SİSTEMİNDE VAKIFLAR

GENEL OLARAK  19

BİRİNCİ BÖLÜM

TÜRK KANUNİ MEDENİSİNİN YÜRÜRLÜĞÜ ÖNCESİ KURULMUŞ BULUNAN

VAKIFLARIN TARİHİ GELİŞİMİ VE İŞLEYİŞLERİ

Osmanlı İmparatorluğu döneminde vakıfların doğuşu ve niteliği 21

1274 (1858) tarihli Arazi Kanunun yürürlüğünden önceki dönem 21

1274 (1858) tarihli Arazi Kanunun yürürlüğünden sonraki dönem. 22

Vakıfların tarihsel gelişimi ve değişimi . 23

Vakıf mallarının hukuki durumu ve bunların kullanım hakkının devri . 25

İcareteynli vakıflar. 26

Mukataalı vakıflar 27

Gedik . 27

Bu dönemde kurulan vakıfların vakıf senetleri (vakfiyeleri) 27

Vakıf senetlerinin (vakfiyelerin) hukuki niteliği 29

Vakıfların faaliyetleri . 30

İKİNCİ BÖLÜM

TÜRK KANUNİ MEDENİSİNİN YÜRÜRLÜĞÜNDEN ÖNCE KURULAN VAKIFLARIN

HUKUKİ DURUMLARI İLE SONRA KURULANLARIN HUKUKİ YAPILANMALARI

17.2.1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanuni Medenisinin vakıflarla ilgili

getirdiği hukuki sistem  31

5.6.1935 tarihli ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunun uygulama alanı . 31

12 İçindekiler

22-11-2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun vakıflarla ilgili

getirdiği hukuki sistem.35

Tüzel kişilik. 35

Vakıflar ile dernekler arasındaki benzerlik ve farklılıklar. 35

Vakıflar 36

Vakıf türleri 38

Genel vakıflar 38

Özel vakıflar 39

(1) Aile vakıfları 39

(2) Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları  40

(3) Kamuya yararlı vakıflar. 42

(4) Özel kanunlarla kurulan vakıflar. 43

Vakfın Kuruluş Koşulları . 43

Maddi koşulları . 43

(1) Vakfın amacı. 43

(a) Vakfın amacının belirli olması (TMK. 101, 107) . 44

(b) Vakfın amacının sürekli olması  44

(c) Vakfın amacının imkansız olmaması 45

(2) Vakfın mal varlığı 45

(3) Yeterli mal ve hakların özgülenmesi. 45

Biçimsel koşullar . 46

(1) Vakıf kurma işlemi 46

(2) Vakıf kurma ehliyeti ve tescil başvuru işlemi . 46

(3) Temyiz ve iptal . 47

(4) Tescil ve ilan . 47

(5) Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk 48

Vakıf senedi . 48

İçerik 48

Vakıf senedindeki noksanlıklar 48

(1) Vakıf senedindeki esaslı noksanlıklar . 49

(2) Vakıf senedindeki diğer noksanlıklar 49

Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı . 49

İçindekiler 13

Vakfın örgütü ve organları. 49

Vakfın örgütü 49

Vakfın organları 50

(1) Vakfın zorunlu organı(yönetim organı). 50

(2) Vakfın diğer organları . 51

Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakfı 51

Vakfın denetimi . 52

Yönetimin, amacın ve malların değiştirilmesi . 53

Vakfın yönetiminin değiştirilmesi . 53

Vakfın amacının ve mallarının değiştirilmesi 55

Yıllık rapor . 55

Vakfı faaliyetten geçici alıkoyma. 56

Vakfın sona ermesi ve sonuçları 56

Vakfın sona ermesi . 56

(1) Vakfın kanundan dolayı sona ermesi . 56

(2) Vakfın mahkeme kararıyla sona ermesi. 57

(3) Vakfedenin iradesiyle sona erme. 58

Vakfın tasfiyesi ve mallarının özgülenmesi. 58

Vakıfların uluslararası faaliyetleri 59

Yurt içerisinde kurulu vakıflar. 59

Yabancı vakıflar. 59

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

CEMAAAT (AZINLIK) VAKIFLARI 63

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

20.2.2008 TARİHLİ VE 5737 SAYILI

VAKIFLAR KANUNUN DÜZENLEME ALANLARI VE GETİRDİĞİ HUKUKİ SİSTEM

VAKIFLAR KANUNUN GENEL GEREKÇESİ VE MADDE GEREKÇELERİ 71

20.2.2008 TARİHLİ VE 5737 SAYILI VAKIFLAR KANUNUN ÖNCEKİ 2762

SAYILI KANUNLA KARŞILAŞTIRILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ. 86

14 İçindekiler

BEŞİNCİ BÖLÜM

VAKIF DAVALARINDA USUL, DELİLLER, ÖZELLİKLER VE

KONULARLA İLGİLİ YARGI KARARLARI

TÜRK KANUNU MEDENİSİNİN YÜRÜRLÜĞÜNDEN ÖNCE KURULAN

VAKIFLARIN DAVALARINDA DELİL OLARAK YARARLANILACAK BİLGİ VE

BELGELER 99

Vakfiyeler. 99

Hüccet 100

Sultan beratları 100

Teamül . 100

VAKIF DAVALARININ ÖZELLİKLERİ 100

Vakıf davalarında görevli ve yetkili mahkeme . 100

Vakıf davalarında görevli mahkeme 100

YARGITAY KARARLARI . 101

Yetkili Mahkeme . 106

YARGITAY KARARLARI . 106

Hayrat vakıflar (Müessesat-ı Hayriyye) 108

Vakıf suları ve mezarlıkları . 109

Gedikler-örf-i belde gediği ve paftos . 109

Vakıflarla ilgili davalarda yönetim -temsil ve husumet 109

YARGITAY KARARLARI . 110

Tevliyet (mütevellilik) davaları ve tevliyete müstehik olmak. 113

YARGITAY KARARLARI . 115

Tescil davaları ve ilgili kararlar. 123

YARGITAY KARARLARI . 124

Vakıfların, denetim giderlerine katılma payı alacağı davaları (TMK. 111,) 162

YARGITAY KARARLARI . 163

Taviz bedeli - tapu iptali ve tescil davaları . 172

YARGITAY KARARLARI . 173

Galle davaları . 194

YARGITAY KARARLARI . 196

Vakıf mütevellilerinin veya yöneticilerinin görevden azledilmeleri ya da

alınmaları ile ilgili davalar  233

YARGITAY KARARLARI . 235

İçindekiler 15

Vakıflarda evladiye(vakıf evladiyenin tespiti) davaları ve diğer özel

durumlar 252

YARGITAY KARARLARI. 253

Cemaat vakıfları ile ilgili kararlar . 268

YARGI KARARLARI. 268

Vakıfların sona ermesiyle ilgili kararlar . 276

Vakıf genel kurul toplantılarının ve alınan kararların iptali davaları . 302

YARGITAYKARARI 303

Olağanüstü zamanaşımı (zilyetlik) yoluyla taşınmaz kazanma

davalarında vakıf taşınmazlarının durumu 313

Vakıf senedi değiştirilmesiyle ilgili davalar 317

YARGITAY KARARLARI. 318

İntifa ve sükna hakkı kurulmasıyla ilgili davalar 332

Vakıf davalarında yargılama giderleriyle ilgili davalar . 339

YARGI KARARLARI. 339

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları 352

Anayasa Mahkemesi Kararları. 413

ALTINCI BÖLÜM

VAKIFLARLA İLGİLİ MEVZUAT

KANUNLAR 443

1274(1858)tarihli Ahkam-ı Arazi Kanunu (Düstur1/1: 1289-165-245) . 443

16 Haziran 1868 tarihli Tebaa-i Ecnebiyenin Emlake Mutasarrıf olmaları

Hakkında Kanun (7 sefer 1284)Düstur 1-1289-230) 443

16 Şubat 1328(1912)tarihli Eshas-ı Hükmiyenin Emval-i Gayri-

menkuluye Tasarruflarına Dair Kanunu Muvakkat (Düstur II. 1332-114)  443

30 Mart 1329(1913)tarihli Emvalli Gayrimenkuluyenin Tasarrufuna Ait

Kanun  443

17-2-1926 tarihli Türk Kanunu Medenisinin vakıflarla ilgili hükümleri

(Yürürlük tarihi 4Ekim 1926) . 443

22 Şubat 1926 tarihli ve 748 sayılı Emvalli Milliyeye Metrukeden veya

Mazbut Vakıflardan, Bazı Müessesatı ile Belediyelere satılabilecek arazi

ve arsalar hakkında Kanun (Yürürlük tarihi 7-3-1926). 443

16 İçindekiler

29-5-1926 tarihli ve 864 sayılı Kanunu Medeninin Sureti Meriyet ve

Şekli Tatbiki Hakkında Kanun ( Yürürlük tarihi 4 Ekim 1926) İlgili madde

8 nci maddedir. 443

5-6-1935 tarihli ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu (Yürürlük tarihi 13-12-

1935 olup,20.2.2008 tarihli ve 5737 sayılı Kanunun 80. maddesiyle

yürürlükten kaldırılmıştır. (RG.27-2-2008). 444

5.6.1935 TARİHLİ VE 2762 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN

HÜKÜMLER  453

ı. 20-4-1936 tarihli ve 2950 sayılı Vakıf Mallarının Taksitle Satılması ve

Kiraya Verilmesi ve Satış Paralarının Kullanılması ve Emanetten İdare

Edilen Mülhak Vakıflardan İdare ve Tahsil Masrafı Alınması Hakkında

Kanun(Yürürlük tarihi 1-6-1936 olup, 20.2.2008 tarih ve 5737 sayılı

Kanunun 80. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. 453

1-7-1953 tarihli ve 6092 sayılı Vakıf Zeytinlik, İncirlik, Fındıklık,

Narenciye ve Meyveliklerin Satış Şekli Hakkında Kanun (Yürürlük tarihi

8-7-1953 olup, 20.2.2008 tarih ve 5737 sayılı Kanunun 80. maddesiyle

yürürlükten kaldırılmıştır. (RG.27-2-2008). 454

27/6/1956 tarihli ve 6760 sayılı Vakıflar Umum Müdürlüğü Vazife ve

Teşkiladı Hakkında Kanun (R. G. Y. T30/6/1956) 16. maddesi hariç diğer

maddeleri 20-2-2008 tarih 5737 sayıkı kanunu 80. maddesiyle

yürürlükten kaldırılmıştır.  454

22-11-2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun Vakıflarla İlgili

Hükümleri(Resmi gazetede yayım tarihi 8-12-2001, yürürlük tarihi 1-1-2002) 457

3-12-2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve

Uygulama Şekli Hakkında Kanunun İlgili Maddesinde (Yürürlük tarihi 1-

1-2002). 461

22.1.2004 tarihli ve5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve

Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun . 461

20-2-2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu . 463

KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER .485

Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve

Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi . 485

ANDLAŞMALAR -LOZAN ANDLAŞMASININ İLGİLİ HÜKÜMLERİ (37 ila 44) 495

KESİM III 495

AZINLIKLARIN KORUNMASI  495

TÜZÜKLER .498

İçindekiler 17

23/12/1937 tarih ve 2/7898 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kabul edilen ve

5/6/1935 tarih ve 2762 sayılı kanuna dayanarak hazırlanan 6/1/1938 tarih

ve 3801 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren vakıflarda intifa

haklarının ne suretle tesbit ve ita edileceği hakkında 17/07/1936 tarihli

vakıflar nizamnamesine ek nizamname 14-07-2009 gün ve 15229 sayılı

Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlükten kaldırılmıştır 498

Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulan vakıfların tescil ve ilanı

hakkında tüzük  500

YÖNETMELİKLER 503

Vakıflar Yönetmeliği 503

5737 sayılı Vakıflar Kanununun Geçici 11 inci Maddesinin

Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik. 561

Cemaat Vakıfları Seçim Yönetmeliği 564

VAKIF SENEDİ ÖRNEĞİ . 570

YEDİNCİ BÖLÜM

BAZI İBARE VE SÖZCÜKLERİN TÜRKÇE KARŞILIKLARI  575

YARARLANILAN KAYNAKLAR 583