Yeni
9786253612719
403108
https://www.legalkitabevi.com/caglar-ozel/borclar-hukuku-genel-hukumler-.htm
Borçlar Hukuku Genel Hükümler
1305
Prof. Dr. Çağlar Özel
İçindekiler
Önsöz
V
Kısaltmalar
XLI
GİRİŞ
1
BİRİNCİ KISIM
TEMEL KAVRAM VE KURUMLAR
§1. BORÇLAR HUKUKUNUN GENEL TEORİSİ
5
I. BORÇLAR HUKUKUNUN HUKUK SİSTEMİ İÇİNDEKİ YERİ
5
II. BORÇLAR HUKUKUNUN KONUSU
6
III. BORÇLAR HUKUKUNUN KAYNAKLARI
8
A. Yazılı Kaynaklar
8
1. Anayasa
8
2. Kanun
9
a. Borçlar Kanunu
9
b. Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu Arasındaki İlişki
9
c. Medenî Kanun ve Ticaret Kanunu Arasındaki İlişki
10
3. Diğer Kanunlar
10
4. Diğer Yazılı Hukuk Kuralları
11
B. Yazılı Olmayan Hukuk Kuralları
11
1. Örf ve Âdet Kuralları
11
a. Objektif Koşul: Uzun Zamandan Beri Yürürlükte Olmak
12
b. Sübjektif Koşul: Uyulması Gerektiğine İlişkin Düşünce
12
c. Yaptırım
12
2. Örf ve Âdetin Türleri
12
a. İç Hukukta ve Dış Hukukta Örf ve Âdet Kuralları
12
b. Özel ve Genel Nitelikteki Örf ve Âdet Kuralları
12
C. Borçlar Kanununun Düzenlenme Biçimi
13
1. Genel Hükümler
14
a. Birinci Bölüm
14
b. İkinci Bölüm
14
c. Üçüncü Bölüm
14
d. Dördüncü Bölüm
14
e. Beşinci Bölüm
15
2. Özel Hükümler
15
a. Mülkiyetin Nakli Amacını Güden Sözleşmeler
15
b. Kullandırma ve Yararlandırma Amacı Güden Sözleşmeler
16
c. İş Görme Amacı Güden Sözleşmeler ve Benzer Amaçlı Hukukî İlişkiler
16
d. Güvence Amaçlı Sözleşmeler
17
e. Sonuçları Şansa ve Rastlantıya Bağlı Sözleşmeler
17
f. Adi Ortaklık Sözleşmesi
17
3. Son Hükümler
17
IV. BORÇLAR HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI
17
V. BORÇLAR HUKUKUNUN TEMEL İLKELERİ
18
VI. BORÇLAR HUKUKUNDA YÖNTEM
20
§2. BORÇ İLİŞKİSİ: KAVRAM, UNSURLAR, İÇERİK VE NİSPÎLİK
23
I. BORÇ KAVRAMI
23
II. BORÇ KAVRAMININ DEĞİŞİK ANLAMLARI
25
A. Genel Olarak
25
1. Dar Anlamda Borç
26
2. Geniş Anlamda Borç (Borç İlişkisi)
26
B. Borç ve Borç İlişkisi Kavramlarının İlişkisi
28
1. Borç İlişkisinin Borç Kavramından Daha Geniş Olması
29
2. Borç İlişkisinin Borçluya Defi Hakkı Vermesi
30
3. Borç İlişkisinin Alacaklıya Talep ve Dava Hakkı Vermesi
30
4. Borç İlişkisi ile Alacağın Doğum Zamanının Farklı Olması
31
5. Borç İlişkisinin Devamı Sırasında İlişkiden Doğan Alacakların Devredilebilmesi
31
6. Borç İlişkisinde Tarafların Değişebilmesi
31
7. Sona Erme Nedenlerinin Ayrılığı
31
C. Borç İlişkisinin İçeriği
32
D. Borç İlişkisinin Tarafları
33
E. Borç Menfaati
34
F. Borç İlişkisinin Nispîliği
35
1. Talep Hakkı ve İhlal Edilme Bakımından
36
a. Alacaklı, Alacak Hakkını Yalnız Borçlusuna Karşı İleri Sürebilir
36
b. Borç İlişkisi Yalnızca Borçlu Tarafından, Mülkiyet Hakkı İse Herkes Tarafından İhlal Olunabilir
36
2. İcra ve İflas Hukuku Açısından
37
3. Birbirlerine Olan Üstünlükleri Açısından
37
a. Aynî Hak –Şahsî Hak Ayrımında Ölçü
37
b. Güçlendirilmiş Kişisel Haklar ve Zayıflatılmış Aynî Haklar
38
aa. Genel Olarak
38
bb. Tapuya Şerh Verilmiş Kişisel Hakların Özelliği
39
cc. Güçlendirilmiş Kişisel Haklar (Aynî Borç)
41
dd. Zayıflatılmış Aynî haklar
42
c. Mülkiyet Hakkından Doğan Diğer Alacak Hakları
42
4. Alacak Hakkının Üçüncü Kişi Tarafından İhlâl Edilmesi
42
5. Borç İlişkisinin Sınırsızlığı ve Geçiciliği
42
III. HUKUKÎ GÖREV, MÜKELLEFİYET, TALEP HAKKİ İLE BORÇ ARASINDAKİ İLİŞKİLER VE FARKLAR
45
A. Hukukî Görev ve Borç
45
1. Alacaklılık ve Borçluluk İlişkisi
47
2. Aynî İlişki
47
B. Külfet ve Borç
47
C. Alacak ve Talep Hakkı
48
IV. İKİNCİL HAKLAR
49
A. Genel Bilgi
49
B. Yenilik Doğuran Haklar
50
1. Genel Olarak
50
2. Yenilik Doğuran Hakların Türleri
53
a. Yaratıcı (Kurucu) Yenilik Doğuran Haklar
53
b. Değiştirici Yenilik Doğuran Haklar:
53
c. Bozucu Yenilik Doğuran Haklar:
53
3. Yenilik Doğuran Hakların Kullanılması ve Sonuçları
53
4. Yenilik Doğuran Hakların Özellikleri
55
a. Yenilik Doğuran Haklar Kural Olarak Koşula Bağlanamaz
55
b. Yenilik Doğuran Hak Kullanıldıktan Sonra Kesin Sonuç Doğurur ve Geri Alınamaz
55
c. Yenilik Doğuran Hak Bir Kez Kullanılmakla Sona Erer
56
d. Yenilik Doğuran Hak Kural Olarak Zamanaşımına Uğramaz
56
e. Yenilik Doğuran Hak Dürüstlük Kuralına Uygun Kullanılmalıdır
56
C. Temsil ve Yönetim Yetkisi
56
D. Savunma Yolları
57
1. Defilerin Türleri
57
a. Kesin Defiler– Geciktirici Defiler
58
b. Bağımlı Defiler–Bağımsız Defiler
58
c. Tam Defiler–Kısmi Defiler
59
2. Defi ve İtiraz Arasındaki Farklar
59
a. Defi Resen Dikkate Alınmaz İtiraz Resen Dikkate Alınır
59
b. İtiraz Hukukî Bir Olguya; Defi İse Bir Hakka Dayanır
60
c. Defiden Vazgeçilebilir İtirazdan Vazgeçilemez
60
3. Defi ile Yenilik Doğuran Hak Arasındaki Fark
60
E. Sözleşmeden Doğan Yükümler
61
1. Edim Yükümleri
61
2. Davranış Yükümleri
64
a. Dar Anlamda Yan Yükümler
65
b. Yardımcı Nitelikteki Yan Yükümler
66
c. Genel Koruma ve Güven Yükümleri
66
3. Edim Yükümleri–Davranış Yükümleri İlişkisi ve Diğer Yükümler
67
F. Koruma Yükümleri
69
1. Genel Olarak
69
2. Koruma Yükümünün Hukukî Temeli
70
§3. BORÇ VE SORUMLULUK
71
I. GENEL OLARAK
71
II. MALVARLIĞI KAVRAMI
74
III. SORUMLULUK TÜRLERİ
76
A. Sınırsız Sorumluluk
76
B. Sınırlı Sorumluluk
77
1. Belli Bir Mal ile Sorumluluk
77
2. Belli Bir Miktar ile Sorumluluk
77
IV. EKSİK BORÇLAR
78
A. Tanım
78
B. Eksik Borç Türleri
79
1. Doğumu Anında Eksik Olan Borçlar
79
a. Kumar ve Bahis Borçları
80
b. Evlenme Simsarlığı
81
c. Ahlaki Bir Görevin İfası
82
2. Geçici Olarak Eksik Borçlar
83
3. Sonradan Eksik Hale Gelen Borçlar
83
a. Zamanaşımına Uğramış Borç
83
b. Konkordato Sonunda Geri Kalan Borç
84
4. İçtihat Tarafından Kabul Edilen Eksik Borç
84
C. Eksik Borçlara İlişkin Kurallar
85
§4. TARİHSEL GELİŞİM
87
I. ROMA HUKUKUNDA BORÇ İLİŞKİSİ
87
II. ORTA ÇAĞ VE ORTAK HUKUK DÖNEMİ
88
III. DOĞAL HUKUK DÜŞÜNCESİ VE MODERN SÖZLEŞME TEORİSİ
88
IV. BÜYÜK KODİFİKASYONLAR DÖNEMİ
89
V. İSVİÇRE BORÇLAR KANUNU VE TÜRK HUKUKUNA ETKİSİ
90
VI. OSMANLI HUKUKUNDA BORÇ İLİŞKİLERİ VE MECELLE
90
VII. CUMHURİYET DÖNEMİNDE TÜRK BORÇLAR HUKUKU
91
VIII. MODERN BORÇLAR HUKUKUNUN DÖNÜŞÜMÜ
92
IX. BORÇLAR HUKUKUNUN GÜNCEL İŞLEVİ VE GELECEĞİ
93
İKİNCİ KISIM
HUKUKÎ İŞLEM VE SÖZLEŞME
§5. HUKUKÎ İŞLEM VE SÖZLEŞME TEORİSİNİN TEMELLERİ
97
I. BORÇ İLİŞKİLERİNİN KAYNAKLARI VE HUKUKÎ İŞLEMLER
97
1. Genel Olarak
97
2. Hukukî İşlemlerden Doğan Borçlar
98
a. Hukukî Olaylar Arasında Hukukî İşlemlerin Yeri
99
aa. İnsanın İradesi Dışında Doğan Hukukî Olaylar
100
bb. İnsan İradesi ile Gerçekleşen Hukukî Olaylar (Hukukî Fiiller)
100
b. Hukukî İşlemler ve Diğer Hukukî Fiiller (İrade Açığa Vurmaları)
100
aa. Hukukî İşlemler
100
bb. Hukukî İşlem Benzeri Fiil
101
cc. Maddi Fiiller
102
3. Hukukî İşlemin Unsurları
103
4. Hukukî İşlemi Oluşturan İrade Beyanlarının (Açıklamalarının) Çeşitleri
104
a. Açık veya Üstü Örtülü (Zımnî) İrade Beyanları
104
b. Yöneltilmesi ve Varması Gerekli Olan ve Olmayan İrade Beyanları
104
c. Sağlam ve Sakat İrade Beyanları
105
d. Şekle Bağlı Olan ve Olmayan İrade Beyanları
110
5. Hukukî İşlem Çeşitleri
111
a. Malvarlığına Etkileri Bakımından (Borçlandırıcı İşlem– Tasarruf İşlemi)
111
b. Sebebe Bağlı Olup Olmamaları Bakımından
113
aa. Genel Olarak
113
bb. Kazandırıcı İşlemlerde Sebebe Bağlılık
114
cc. Borçlandırıcı İşlemlerde Sebebe Bağlılık
114
c. Etkilerini Doğurdukları An Bakımından (Sağlararası – Ölüme Bağlı Hukukî İşlemler)
114
d. Tek Taraflı – Çok Taraflı Hukukî İşlemler
114
e. Sözleşmelerin Türleri
115
aa. Medenî Hukuk ve Borçlar Hukuku Sözleşmeleri
115
bb. Tek Tarafa veya İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmeler
116
cc. İvazlı Sözleşmeler–İvazsız Sözleşmeler
117
dd. Tipik Sözleşmeler–Atipik Sözleşmeler
117
aaa. Karma Sözleşmeler
119
bbb. Bileşik Sözleşmeler
119
§6. SÖZLEŞMENİN KURULMASI, YORUMU VE TAMAMLANMASI
121
I. SÖZLEŞMELERİN KURULMASI
121
II. KARŞILIKLI İRADE UYUŞMASI
122
A. İradelerin Açıklanması
122
B. İradelerin Karşılıklılığı
123
C. İradelerin Uyuşması ve Uyuşmaması
124
1. Fiili ve Normatif Uyuşma
124
2. İradelerin Uyuşmaması
126
3. Uyuşmamaya Bağlanan Hukukî Sonuçlar
128
a. Sözleşmenin Esaslı ve Esaslı Olmayan Unsurları
128
b. Öneri ve Kabul
130
aa. Öneri
130
aaa. Önerinin Süre Verilerek Yapılması
132
bbb. Öneride Süre Belirtilmemesi
132
aaaa. Karşı Karşıya/Yüz Yüze Olanlar Arasında
132
bbbb. Karşı Karşıya/Yüz Yüze Olmayanlar Arasında
134
ccc. Bağlayıcı Olmayan öneri ve Herkese Açık Öneri
135
ddd. Ismarlanmayan Şeyin Gönderilmesi
135
aaaa. Genel Olarak
135
bbbb. Ismarlanmayan Malın Gönderilmesinin Bir Öneri Oluşturmaması
136
cccc. Alıcının Gönderilen Malla İlgili Sorumluluğu
137
i. Alıcının Malı Geri Gönderme ya da Saklama Yükümlülüğünün Olmaması
137
ii. Malın Açıkça Yanılma Sonucu Gönderilmesi Halinde Alıcı Bu Durumdan Göndericiyi Haberdar Etmelidir
137
bb. Kabul
138
c. Öneri ve Kabulün Geri Alınması
139
aa. Genel Olarak
139
bb. Geri Alma Açıklamasının Gerçekleşmesi
140
aaa. Geri Alma Açıklamasının Geri Alınan Açıklamayla Eş Zamanlı Ya Da Ondan Önce Muhataba Varması
142
bbb. Öneriden Sonra Gerçekleşmesine Karşılık Öneriden Önce Ya da Onunla Birlikte Geri Almadan Haberdar Olunması
142
aaaa. Geri Alınan Açıklamadan Haberdar Olma
142
bbbb. Geri Alınan Açıklama İle Eş Zamanlı Ya Da Ondan Önce Gerçekleşen Geri Alma Açıklamasından Haberdar Olma
143
cc. Bilgilendirme Hakkı Olan Kişiler
144
dd. Geri Almanın Etkisi
145
ee. Geri Almanın Sonuçları
145
aaa. Genel Olarak
145
bbb. Ölüm ya da Fiil Ehliyetinin Yitirilmesi ve İspat Yükü
146
d. Sözleşmelerin Kurulduğu ve Hüküm Doğurduğu Anın Belirlenmesi
147
III. İLAN YOLUYLA ÖDÜL SÖZÜ VERME
147
A. Genel Olarak
147
B. Hukukî Niteliği ve Koşulları
148
C. Sonuçları
149
D. Ödül Sözü Vermeden Cayma ve Sonucun Gerçekleşmesinin Engellenmesi
149
IV. SÖZLEŞMELERİN YORUMU VE TAMAMLANMASI
149
A. Sözleşmelerin Yorumu
149
B. Yorum Araçları
150
1. Birincil yorum araçları
150
2. Ek Yorum Araçları
154
3. Yorum Kuralları
154
a. «ex tunc» Yorum
154
b. Dürüstlük Kuralına Göre Yorum
154
c. Diğer Yorum Kuralları
154
d. Yorum Kuralları Üzerinde Anlaşma
156
3. Özel Durumlar
156
C. Sözleşmelerin Tamamlanması
156
1. Yedek Hukuk Kuralları Yoluyla Sözleşmelerin Tamamlanması
156
2. Yargıcın Sözleşmeyi Tamamlaması
157
3. Asli Unsurlarda Sözleşmenin Tamamlanması ve Şekle Bağlı Sözleşmeler
157
V. Sebebi Gösterilmeden Borç İkrarı
158
§7. SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ VE SÖZLEŞME ADALETİ
161
I. GENEL OLARAK
161
II. SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ VE SÖZLEŞME ADALETİ İLKELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
163
A. Genel Olarak
163
B. Sözleşmenin Evrimi ve Türk Borçlar Hukukunda Sözleşme Adaleti Sorunsalı
164
III. SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜNÜN SINIRLARI
166
A. Genel Olarak
166
B. Yasal Düzenlemeler
167
§8. GENEL İŞLEM KOŞULLARI
171
I. GENEL OLARAK
171
II. GENEL İŞLEM KOŞULLARININ DENETLENMESİ
174
III. BORÇLAR KANUNUNDA GENEL İŞLEM KOŞULLARI İLE İLGİLİ OLARAK GETİRİLEN DÜZENLEMELER
176
A. Genel İşlem Koşullarının Tanımı
176
B. Genel İşlem Koşullarının Bireysel Sözleşmeye Dâhil Olması
176
C. Genel İşlem Koşullarının Yorumlanması
180
D. Sözleşme Koşullarının Tek Taraflı Değiştirilmesini Sağlayacak Koşulların Yasak Olması
182
E. Genel İşlem Koşullarının İçerik Bakımından Denetlenmesi
183
§9. SÖZLEŞMENİN GEÇERLİLİĞİ VE HÜKÜMSÜZLÜK
185
I. GEÇERLİLİK ŞARTLARI VE İÇERİK SINIRLARI
185
A. Genel Olarak
185
B. Konusu İmkânsız Olan Sözleşmeler
187
1. Genel Olarak
187
2. Başlangıçtaki İmkânsızlık
189
3. Objektif (nesnel) imkânsızlık
190
4. Sürekli İmkânsızlık
190
C. Hukuka Aykırılık
193
D. Sözleşme Serbestisinin Sınırı Olarak Ahlaka Aykırılık
196
1. Genel Olarak
196
2. Ahlaka Aykırılığın Kavramsal Çerçevesi ve İşlevi
197
a. Kavram
197
b. Özellikle Sözleşme İçeriğinin Ahlaka Aykırılığı
197
c. Ahlaka Aykırı Sözleşmelere İlişkin Olay Grupları
199
d. Edimin Amacının Vaadi Ahlaka Aykırı Hale Getirmesi
200
e. Zorunlu Olarak Karşılıksız Bir Edimin Bedel Karşılığında Vaat edilmesinin Ahlaka Aykırılık Oluşturması
200
f. Edimler Arasındaki Dengesizliğin Ahlaka Aykırılıkla İlgisi
200
g. Ahlaka Aykırı Sözleşmenin Hukuksal Sonuçları
203
II. KANUNUN DOLANILMASI (KANUNA KARŞI HİLE) VE İLGİLİ SORUN ALANLARI
205
A. Genel Olarak
205
B. Sözleşmenin Dolanılması
208
III. BAŞLANGIÇTAKİ SÜBJEKTİF İFA İMKÂNSIZLIĞINA İLİŞKİN HUKUKÎ DURUM
209
IV. İRADE AÇIKLAMASINA İLİŞKİN SAKATLIKLAR
211
A. Genel Olarak
211
B. İrade ile Beyan Arasında İstenerek Oluşan Uygunsuzluklar
215
1. Danışıklık (Muvazaa)
215
2. Zihnî Kayıt ve Şaka Beyanı
217
a. Zihni Kayıt
217
b. Şaka Beyanı
218
c. İrade ile Beyan Arasında İstenmeden Oluşan Uygunsuzluklar
218
aa. Genel Olarak
218
bb. Yanılma
219
aaa. Yanılmanın Esaslı Olması
220
bbb. Yanılma Halleri
221
aaaa. Açıklamada Yanılma
221
bbbb. Sözleşmenin Niteliğinde Yanılma
222
cccc. Sözleşmenin Konusunu Oluşturan Şeyde Yanılma
222
dddd. Kişide Yanılma
222
eeee. Miktarda Yanılma
222
ccc. Saikte Yanılma
223
aaaa. Genel Olarak
223
bbbb. Yanılmanın Sözleşmenin Temeline İlişkin Olması
224
i. Yanılanın, Yanıldığı Saiki Sözleşmenin Temeli Sayması
224
ii. Hakkında Yanılınan Saikin İş İlişkilerinde Geçerli Dürüstlük Kuralları Uyarınca Sözleşmenin Temelini Oluşturması
224
iii. Bu Durumun Karşı Tarafça Bilinebilir Olması
225
cccc. Ayıba Karşı Garanti Yükümlülüğü
227
ddd. İletmede Yanılma
227
c. Yanılmada Dürüstlük Kuralları
228
d. Yanılmada Tazminat
228
2. Aldatma
230
a. Genel Olarak
230
b. Aldatmanın Unsurları
230
aa. Aldatma Eylemi
230
bb. Aldatma Kastı
231
cc. İlliyet Bağı
231
c. Aldatmada Tazminat
232
d. Ayıba Karşı Garanti Yükümlülüğü
233
3. Korkutma
233
a. Genel Olarak
233
b. Korkutmanın Unsurları
234
aa. Bir Kişinin Kendisinin Ya Da Yakınlarının Kişilik Haklarının Ya Da Mal Varlıklarının Bir Tehlikeye Uğrayacağına Dair Bir Tehdidin Varlığı
234
bb. Tehdidin Ciddi, Ağır ve Yakın Olduğuna Dair Kanaatin Varlığı
235
cc. Tehdidin Hukuka Aykırı Olması
235
dd. Tehdit ile Sözleşmenin Kurulması Arasında İlliyet Bağı Olması
236
c. Korkutmada Tazminat
236
V. İRADE BOZUKLUKLARI VE SONUÇLARI
238
A. Genel Olarak
238
B. İptal Hakkının Niteliği
238
C. İptal Hakkının Kullanılması
239
1. İptalin Sonuçları
240
2. İptal Hakkının Düşmesi
241
3. Def’i Olanağı
242
4. İrade Bozukluğunun Sözleşme Dışında Tek Taraflı İşlemlerde Gerçekleşmesi
242
5. Hangi İrade Bozuklukları Önemlidir?
243
VI. AŞIRI YARARLANMA
244
A. Genel Olarak
244
B. Aşırı Yararlanmanın Koşulları
245
1. Edimler Arasında Açık Oransızlık
246
2. Edimler Arasındaki Açık Oransızlığın Borçlunun (Zarar Görenin) İçinde Bulunduğu Elverişsiz Durumdan Kaynaklanması
247
3. Sözleşmenin Zarar Görenin Elverişsiz Durumundan Yararlanılarak Kurulması
248
C. Aşırı Yararlanmanın Sonucu
249
1. Genel Olarak
249
2. Sözleşmeyi İptal Hakkı
250
3. Karşı Edimin Uyarlanmasını İsteme (Kısmi İptal) Hakkı
250
4. Aşırı Yararlanma Esaslı İrade Bozukluğu ile Hukuken Aynı Sonucu Doğurur
251
VII. DANIŞIKLIK (MUVAZAA)
251
A. Kavram
251
B. Danışıklığın Unsurları
252
1. Görünürdeki İşlem
252
2. Danışıklık Anlaşması
252
3. Aldatma Kastı (Amacı)
253
4. Gizli İşlem
253
C. Danışıklığın Türleri
253
1. Mutlak (Adi) Danışıklık
253
2. Nispî (Nitelikli) Danışıklık
254
a. Sözleşmenin Niteliğinde (Tam) Danışıklık
254
b. Sözleşmenin Koşullarında (Kısmi) Danışıklık
254
c. Tarafların Kişiliğinde Danışıklık
255
D. Danışıklığın Hüküm ve Sonuçları (Yaptırımı)
255
1. Genel Olarak
255
2. İstisnalar
256
E. Danışıklığın Kanıtlanması
257
1. Taraflar Yönünden Danışıklığın Kanıtlanması
257
2. Üçüncü Kişiler Yönünden Danışıklığın Kanıtlanması
257
3. Danışıklığın İnançlı İşlemden Farkı
258
VIII. İRADE BOZUKLUĞU HALLERİNİN BİRBİRLERİYLE İLİŞKİSİ
259
IX. ŞEKİL VE ŞEKLE AYKIRILIK
262
A. Hukukî İşlemler ve Özellikle Sözleşmelerde Şekil
262
B. Şeklin Yararları ve Sakıncaları
263
1. Şeklin Yararları
263
a. Hukukî İşleme Kesinlik Sağlar ve Açıklık Getirir
263
b. Kanıtlama Kolaylığı Sağlar
263
2. Şeklin Sakıncaları
264
a. Hukukî İşlemlerin Yapılmasını Ağırlaştırır ve Geciktirir
264
b. Her Zaman Olabilecek Bir Şekil Noksanlığı Bile O Hukukî İşlemin Hükümsüzlüğüne Yol Açabilir
264
C. Şeklin Çeşitleri
264
1. Amaçlarına Göre Şekil
264
a. Geçerlilik Şartı Olarak
264
aa. Kanunî Şekil
265
bb. İradî Şekil
265
b. İspat Şartı Olarak
266
2. Yapılış Tarzlarına Göre
267
a. Sözlü Şekil
267
b. Yazılı Şekil
268
aa. Adî Yazılı Şekil
268
aaa. Adî Yazılı Şeklin Unsurları
269
aaaa. Metin
269
bbbb. İmza
270
cccc. Görme Engellilerin İmzası
270
dddd. Örf ve Adet Gereği
271
eeee. İmza Atamayanlar
272
ffff. Güvenli Elektronik İmza
272
cc. Nitelikli Yazılı Şekil
273
dd. Resmî Yazılı Şekil
273
D. Şekle Bağlı Sözleşmelerin Değiştirilmesi
275
E. Şekle Aykırılığa Bağlanan Sonuçlar
275
§10.HÜKÜMSÜZLÜK TÜRLERİ VE SONUÇLARI
279
I. GENEL OLARAK
279
II. KİŞİ (TARAF) YÖNÜNDEN EHLİYET
279
1. Gerçek Kişiler
279
2. Tüzel Kişiler
280
3. Sınırlı İşlem Ehliyeti ve Düzenleyici Yasaklar
280
III. KONU YÖNÜNDEN GEÇERLİLİK
280
1. Sözleşme Konusunun Hukuka Uygunluğu
280
2. Emredici Hukuk Kurallarına Aykırılık
281
IV. HUKUKÎ İŞLEMLERİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ
282
A. Genel Çerçeve
282
B. Hükümsüzlük Türleri
282
1. Kesin Hükümsüzlük (Mutlak Butlan)
282
a. Kişilik Haklarına Aykırılık
283
b. Emredici Hükümlere Aykırılık
284
c. Genel Ahlak Anlayışına Aykırılık
285
d. Kamu Düzenine Aykırılık
285
2. İptal Edilebilirlik
285
3. Tek Taraflı Bağlamazlık (Askıda Geçersizlik)
286
4. Ehliyetsizlik Nedeniyle Hukukî İşlemin Geçersizliği
287
§11. KOŞULA BAĞLI HUKUKÎ İŞLEMLER
289
I. Genel Olarak
289
II. Koşulun Kanunda Düzenleniş Biçimi
290
III. Koşulun Türleri
291
A. Türk Borçlar Kanununa Göre
291
B. Öğretide İleri Sürülen Diğer Koşul Türleri
292
1. İradî ve Rastlantısal Koşullar
292
2. Olumlu ve Olumsuz Koşullar
293
3. Gerçek Olmayan Koşullar
293
a. İmkânsız Koşullar
293
b. Gerçekleşmesi Kesin Olaylar
294
c. Kanunî Koşullar (Condicio Iuris)
294
IV. Hukukî İşleme Konulabilen Koşullar
294
A. Koşul Kabul Etmeyen İşlemler
295
B. Yasak Koşullar
295
C. Yararsız veya Rahatsız Edici Koşullar
296
V. Teknik Anlamda Koşulun Unsurları
296
A. Koşulun Taraf İradesiyle Hukukî İşleme Eklenmesi
296
B. Koşulun Gelecekteki ve Objektif Olarak Belirsiz Bir Olaya İlişkin Olması
297
VI. Koşulun Hükümleri
298
A. Geciktirici Koşulun Hükümleri
298
1. Borçlandırıcı İşlemlerde
298
2. Tasarruf İşlemlerinde
300
B. Bozucu Koşulun Hükümleri
301
1. Borçlandırıcı İşlemlerde
301
2. Tasarruf İşlemlerinde
302
VII. Koşulun Gerçekleşmesi
302
VIII. Koşulun Gerçekleşmemesi
303
IX. Koşul Gerçekleştikten Sonra İşlemin Hükümleri
304
A. Geciktirici Koşullu İşlemler
304
B. Bozucu Koşullu İşlemler
304
§12. HUKUKÎ İŞLEMLERDE TEMSİL
307
I. KAVRAM
307
II. TEMSİLİN KOŞULLARI
308
III. TEMSİL BENZERİ KURUMLAR
310
IV. TEMSİLİN TÜRLERİ
311
A. Vasıtalı (Dolaylı) Temsil – Vasıtasız (Doğrudan) Temsil
312
1. Genel Olarak
312
2. Temsil Yetkisinin Bulunması
312
3. Temsil Olunanın Adına Hareket Etme
312
B. Yetkili Temsil – Yetkisiz Temsil
313
1. Yetkili Temsil
313
a. Kavram
313
b. Şekli
314
c. Kapsamı
315
aa. Yer yönünden
316
bb. Süre yönünden
316
cc. Konu yönünden
316
dd. Kişi yönünden
316
d. Temsilcinin Kendi Kendisiyle Sözleşme Yapması – Çifte Temsil
317
e. Müteselsil Yetki – Birlikte Yetki
317
f. Temsil Yetkisinin Sona Ermesi
318
aa. Azil (Yetkinin Geri Alınması)
318
bb. Temsil Olunan veya Temsilcinin Ölmesi Gaipliğine Karar Verilmesi Fiil Ehliyetini Kaybetmesi İflas Etmesi
319
cc. Temsilcinin İstifası
320
dd. Sürenin Dolması – Şartın Gerçekleşmesi
320
g. Sona Ermenin Hüküm ve Sonuçları
320
2. Yetkisiz Temsil
321
a. Kavram
321
b. Yetkisiz Temsilin Hüküm ve Sonuçları
322
aa. Temsil Olunanın Hukukî İşleme İcazet Vermesi
322
bb. Temsil Olunanın Hukukî İşleme İcazet Vermemesi
322
ÜÇÜNCÜ KISIM
BORCUN KAYNAKLARI VE ÜÇÜNCÜ KİŞİLER
§13. BORÇ İLİŞKİLERİNİN ÜÇÜNCÜ KİŞİLER BAKIMINDAN ETKİLERİ
327
I. GENEL OLARAK
327
II. ÜÇÜNCÜ KİŞİ YARARINA SÖZLEŞME
328
A. Kavram, Kişiler ve Üçlü İlişkinin Yapısı
328
1. Kavram ve Hukukî Dayanak
328
2. İlişkide Yer Alan Kişiler
329
3. Üçlü İlişkinin Yapısı
330
4. Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmenin Türleri
331
a. Eksik Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme
331
b. Tam Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme
332
5. Tam Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmenin Temsilden Farkı
334
B. Tam Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmenin Hükümleri
334
1. Vaat Eden ile Üçüncü Kişi Arasındaki İlişki
334
2. Vaat Eden ile Vaat Ettiren Arasındaki İlişki
335
3. Vaat Ettiren ile Üçüncü Kişi Arasındaki İlişki
335
4. Üçüncü Kişinin Hakkı Kazanamaması veya Reddetmesi
336
III. ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN FİİLİNİ ÜSTLENME
337
A. Kavram ve Taraflar
337
B. Üstlenmenin Konusu ve Koşulları
337
C. Üstlenenin Sorumluluğu
338
D. Garanti ve Kefalet Sözleşmeleriyle İlişkisi
338
DÖRDÜNCÜ KISIM
HAKSIZ FİİL VE SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME
§14. HAKSIZ FİİLLERDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİ
343
I. GENEL OLARAK
343
II. HAKSIZ FİİL KAVRAMI
344
III. KUSURA DAYANAN HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU VE ŞARTLARI
345
A. Genel Olarak
345
B. Sorumluluk Sebepleri
346
C. Kusura Bağlı Sorumluluğun Koşulları
348
1. Eylemin Hukuka Aykırılığı
348
a. Genel Olarak
348
b. Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller
353
aa. Hukuk Düzeninin (Kanunun) Verdiği Yetkinin Kullanılması
355
bb. Zarar Görenin Rızası
357
cc. Üstün Nitelikli Kamusal Ya Da Özel Yarar
358
dd. Haklı Savunma
360
ee. Hakkın Korunması İçin Kuvvet Kullanılması (Bizzat İhkak–ı Hak)
361
ff. Zorda Kalma (Iztırar Hali)
362
c. Ahlaka Aykırılık
363
2. Kusur
364
3. Zarar
368
a. Genel Olarak
368
b. Zarar Türleri
372
aa. Maddi Zarar
372
aaa. Manevi Zarar
372
bbb. Fiili Zarar – Yoksun Kalınan Kazanç – Normatif Zarar
373
ccc. Müspet Zarar – Menfi Zarar
376
ddd. Malvarlığı Zararı – Bedensel Zarar – Diğer Zararlar
377
eee. Doğrudan Zarar– Dolaylı Zarar– Yansıma Zarar
379
fff. Mevcut Zarar – Müstakbel Zarar – Muhtemel Zarar
384
ggg. Gerçek Zarar – Muhtemel (Olası) Zarar
385
c. Zararın nitelikleri
385
4. Nedensellik (İlliyet) Bağı
386
a. Mantıksal Nedensellik Bağı
386
b. Şart Kuramı
388
c. Uygun Nedensellik Bağı Kuramı
389
d. Normun Koruma Amacı Kuramı ve Hukuka Aykırılık Bağı
391
aa. Genel Olarak
391
bb. Normun Koruma Amacının Belirlenmesi
392
cc. Hukuka Aykırılık Bağı ile İlişkisi
392
dd. Uygun Nedensellik Bağı ile İlişkisi
393
ee. Yansıma Zararlar Bakımından
394
ff. Sözleşmesel Sorumlulukta Normun Koruma Amacı
394
gg. Tehlike Sorumluluğunda Tehlike Bağı
395
e. Birden Çok Neden ve Nedensellik Bağı
396
f. Nedensellik Bağının Kesilmesi
397
aa.Genel Olarak
397
bb. Mücbir Sebep
398
cc. Zarar Görenin Kusuru
399
dd. Üçüncü Kişinin Kusuru
399
IV. KUSUR ARANMAYAN SORUMLULUK HÂLLERİ
399
A. Genel Olarak
399
1. Fedakârlığın Denkleştirilmesi Esası
401
2. Özen Yükümüne Aykırılık Esası
402
3. Egemenlik (Hakimiyet) Esası
402
4. Hakkaniyet Esası
402
5. Tehlike Esası
403
V. KANUNDA DÜZENLENEN BAZI KUSURSUZ SORUMLULUK HÂLLERİ
405
A. Genel olarak
405
B. Hakkaniyet Sorumluluğu
406
C. Özen Sorumluluğu
407
1. Adam Çalıştıranların (İstihdam Edenlerin) Sorumluluğu
408
a. Genel Olarak
408
b. Sorumluluğun Koşulları ve Uygulama Alanı
409
aa. Adam Çalıştıranla Çalışan Arasında Bir Hizmet İlişkisi Bulunmalıdır
409
aaa. Adam Çalıştıran ve Çalışan Kavramları
409
bb. Bir Hizmet İlişkisi Olmalıdır ve Haksız Fiil İşin (veya Hizmetin) Görülmesi Dolayısıyla İşlenmelidir
411
bb. Haksız Fiil Sorumluluğunun Kusur Dışındaki Diğer Unsurlarının Gerçekleşmiş Olması Gerekir
413
cc. Adam Çalıştıran Kurtuluş Kanıtı Getirememiş Olmalıdır
414
aaa. Seçimi Gerçekleştirmede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması
414
bbb. Talimat Vermede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması
415
ccc. Denetlemede ve Gözetimde Özenli Davranıldığının Kanıtlanması
415
ddd. İşletmenin Çalışma Düzeninin Zararın Doğmasını Önlemeye Elverişli Olduğunun Kanıtlanması
416
ee. TBK M. 116’nın Genel Olarak Uygulama Alanı
419
ff.TBK m. 66 ile m. 116 Arasındaki İlişki
419
2. Ev Başkanının Sorumluluğu
421
3. Taşınmaz Malikinin Sorumluluğu
424
4. Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu
427
a. Genel Olarak
427
b. Hayvanın Bir Zarar Vermiş Olması
429
c. Hayvan Bulunduran Sıfatı
429
c. Kurtuluş Kanıtı
430
d. Alıkoyma Hakkı
431
5. Yapı Malikinin Sorumluluğu
433
a. Genel Olarak
433
b. Sorumluluğun Konusu: Bina ve Diğer Yapı Eserleri
433
aa. Bina Kavramı
433
bb. Diğer Yapı Eserleri
434
cc. Kavramın Sınırları
434
c. Sorumlu Kişiler
435
aa. Malik
435
bb. İntifa ve Oturma Hakkı Sahipleri
435
cc. Birden Fazla Malik ve Kat Mülkiyeti
435
dd. Kamu Tüzel Kişilerine Ait Yapılar
436
d. Sorumluluğun Şartları
436
aa. Zarar ve Uygun Nedensellik Bağı
436
bb. Yapım Bozukluğu
437
cc. Bakım Eksikliği
437
dd. Hukuka Aykırılık ve Diğer Sorumluluk Hükümleriyle İlişki
437
e. Zarar Anındaki Malik ve Mülkiyetin Devri
438
f. Diğer Sorumlulara Rücu
438
g. Yapı Denetim Kuruluşlarının Sorumluluğu
439
h. Zarar Tehlikesinin Önlenmesi
439
2. Tehlike Sorumluluğu Kavramı ve Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi
439
a. Tehlike Sorumluluğu Kavramı
439
b. Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi
442
3. Genel Tehlike Sorumluluğuna İlişkin Hükmün Özellikleri
445
a. Genel Kural Niteliğinde Olması
445
b. Tehlike Sorumluluğunun Düzenlenmesinde Başvurulan Yöntemler
446
aa. Genel Olarak
446
bb. Özel Kanunlarla Düzenleme Yöntemi
446
cc. Genel Kural ile Düzenleme Yöntemi
446
c. TBK m.71 Hükmü Bakımından Değerlendirme
447
d. Genel Kuralın İkincil Nitelikte Olması
448
4. Genel Tehlike Sorumluluğunun Sorumluluk Hukuku İçerisindeki Yeri
448
5. Genel Tehlike Sorumluluğunun Şartları
449
a. Bir İşletme Faaliyeti Olmalıdır
449
b. Bu İşletme Faaliyeti Önemli Ölçüde Tehlike Arz etmelidir
451
aa. Önemli Ölçüde Tehlikeliliğin Unsurları
451
aaa. Genel Olarak
451
bbb. Seçimlik Unsurlar
452
aaaa. İşletme Faaliyetinin Sıkça veya Ağır Zarar Doğurmaya Elverişli Olması
452
bbbb. İşletme Faaliyetinin Özel Tehlike Sorumluluğu Düzenlemelerindeki Tehlikeye Benzerlik Göstermesi
452
bb. Zorunlu Unsur Olarak Kaçınılmazlık
453
c. Zarar İşletmenin Tipik (Karakteristik) Tehlikesinin Gerçekleşmesi Sonucu Meydana Gelmelidir
454
d. Tipik Tehlike ile Zarar Arasında Uygun Nedensellik Bağı bulunmalıdır
456
6. Genel Tehlike Sorumluluğunda Tazminat
457
a. Tazminat Borcunun Tarafları
457
aa. Tazminat Borçlusu
457
bb. Tazminat Alacaklısı
457
b. Genel Tehlike Sorumluluğu Çerçevesinde Tazmin Edilebilecek Zararlar
458
7. Birden Fazla Sorumluluk Sebebinin Bulunması
459
8. TBK m.71/4 Hükmünün Anlamı
461
a. Genel Olarak
461
b. Değerlendirme
464
E. Karayolları Trafik Kanununa göre Motorlu Araç İşleteni İle Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin Sorumluluğu
468
1. Genel Olarak
468
2. İşletilen Motorlu Aracın Sebep Olduğu Zarardan Sorumluluk
468
3. İşletilen Motorlu Aracın Sebep Olduğu Zarardan Sorumluluğun Şartları
469
aa. Motorlu Bir Karayolu Aracının Varlığı
470
bb. Aracın İşletilme Halinde Olması
470
aaa. Zarar
471
bbb. Zarar, Aracın Sebep Olduğu Trafik Kazasından Doğmalıdır
471
ccc. Aracın İşleteni veya Bağlı Bulunduğu Teşebbüsün Sahibi Kurtuluş Kanıtı Getirmemiş Olmalıdır
471
4. İşleten Kavramı
473
a. Genel Olarak
473
b. İşleten Gibi Sorumluluk
474
aa. Mesleki Faaliyette Bulunanların Sorumluluğu
474
bb. KTK m. 105 Kapsamında Yarış Düzenleyicilerinin Sorumluluğu
475
cc. Çalınan veya Gasp Edilen Araçlarda Sorumluluk (KTK Sistemi)
475
c. Kamuya Ait Motorlu Araçların Sebep Olduğu Zararlar
476
5. İşletenin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibi Kavramı
476
6. Tazminata İlişkin Diğer Esaslar
477
VI. HAKSIZ FİİLDEN DOĞAN SORUMLULUKTA ZARARIN VE TAZMİNATIN HESAPLANMASI
479
A. Maddî Zararın Belirlenmesi ve Hesaplanması
479
1. Genel bilgi
479
2. Zararın ispatı
480
3. Zararın hesaplanacağı zaman
480
4. Zarar miktarına faiz eklenmesi
481
5. Zarardan faydaların indirilmesi (Denkleştirme)
482
6. Şeye (eşyaya) ilişkin zararın hesaplanması
483
7. Kişiye İlişkin Zararın Hesaplanması
484
a. Bedensel Zarar Halinde
484
aa. Tedavi Giderleri
485
bb. Kazanç Kaybı
485
cc. Çalışma Gücünün Azalmasından ya da Yitirilmesinden Doğan Kayıplar
485
dd. Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Kayıplar
486
b. Ölüm Halinde
486
B. Maddi Tazminatın Belirlenmesi ve Hesaplanması
487
1. Genel olarak
487
2. Tazminattan İndirim Sebepleri
488
a. Zarar Görenin Rızası
488
b. Kusur Sorumluluğunda Zarar Verenin Kusurunun Ağırlığı–Hafifliği
489
c. Zarar Görenin Ortak veya Kişisel Kusuru
489
d. Tazminatın Ödenmesinin Zarar Verenin Malî Durumunu Kötüleştirmesi
490
3. Diğer İndirim Sebepleri
490
a. Beklenmedik (Umulmayan) Olaylar
491
b. Zarar Görenin Yapısal/Bünyesel Yatkınlığı
491
c. Zarar Görenin Çok Yüksek Gelire Sahip Olması
491
d. Hatır İşleri
492
C. Manevi Tazminat (Manevi Zarar)
493
1. Genel Olarak
493
2. Eylem
493
a. Genel Olarak
493
b. Bedensel Bütünlüğe Yapılan Saldırı
494
aa. Ölüm
494
bb. Ölümle Sonuçlanmayan Bedensel Zarar
494
c. Diğer Kişisel Değerlere Yapılan Saldırılar
495
3. Hukuka Aykırılık
495
4. Kusur
496
5. Uygun Nedensellik Bağı
496
6. Tazminatın Belirlenmesi
496
VII. MÜTESELSİL SORUMLULUK (BİRDEN ÇOK KİŞİNİN AYNI ZARARDAN SORUMLULUĞU
497
A. Müteselsil Sorumluluğun Kaynakları ve Şartları
497
1. Birlikte Bir Zarara Sebebiyet Verme (Ortak Kusur)
498
2. Aynı Zarardan Çeşitli Sebeplerden Dolayı Sorumlu Olma
498
3. Yeni TBK ile Eski BK Arasındaki Temel Farklar
498
4. Dış İlişki
498
5. İç İlişki ve Rücu
499
VIII. CEZA HUKUKU İLE MEDENÎ HUKUK ARASINDAKİ İLİŞKİ
500
A. Genel Olarak
500
1. Haksız Fiil Teşkil Edip Suç Teşkil Etmeyen Eylemler
500
2. Suç Teşkil Ettikleri Halde Haksız Fiil Sayılmayan Eylemler
500
3. Hem Suç Hem de Haksız Eylem Oluşturan Eylemler
501
B. Hukuk Yargıcının Bağımsızlığı İlkesi
501
C. Bağımsızlık İlkesinin Gerekçesi ve Konuluş Nedenleri
501
1. Kapsam Farklılığı
501
2. Zarar Şartı
501
3. Kanunilik İlkesi
501
4. Delillerin Takdiri
502
D. Ceza Mahkemesi Kararlarının Hukuk Davasına Etkisi
502
1. Beraat Kararlarının Bağlayıcılığı ve İstisnaları
502
2. Mahkûmiyet Kararlarının Sınırları
502
3. Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı
503
E. Zamanaşımı Bakımından Ceza ve Medenî Hukuk İlişkisi
503
IX. TAZMİNAT TALEBİNİN ZAMANAŞIMI
503
A. Genel Olarak
503
B. Olağan (Nispi/Görece) Zamanaşımı Süresi
504
1. Süre ve Başlangıç Koşulu
504
2. Tazminat Yükümlüsünün Öğrenilmesi
504
3. Zararın Öğrenilmesi
504
4. Zararın Dava Edilebilir Nitelik Kazanması
504
C. Kesin (Mutlak) Zamanaşımı Süresi
505
1. On Yıllık Üst Süre
505
2. Geç Ortaya Çıkan Zararlar
505
D. Uzamış Ceza Zamanaşımı Süresi
505
1. Uygulama Şartları
505
2. Hukuk Yargıcının Değerlendirmesi
506
3. Kimlere Karşı Uygulanacağı
506
§15. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİ
507
I. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KAVRAMI
507
A. Tanım
509
B. Sebepsiz Zenginleşme Kurumunun Özellikleri
510
1. Bağımsızlığı ve Asli Olması
510
2. Alacak Hakkının Nispîliği
511
3. Alacak Hakkının Doğumunun Ehliyet ve Kusur Koşulundan Bağımsız Olması
513
C. Sebepsiz Zenginleşme Davasının Şartları
514
1. Zenginleşme
514
a. Malvarlığının Artışı (Müspet zenginleşme, lucrum emergens)
515
aa. Aktifin Artması
515
bb. Pasifin Azalması
515
b. Malvarlığındaki Azalmanın Önlenmesi (Menfi zenginleşme, damnum cessans)
516
2. Yoksullaşma (Fakirleşme, Hukuk Alanı İhlali)
516
3. Zenginleşmenin Haksızlığı
518
4. Nedensellik (İlliyet) Bağı
519
II. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN TÜRLERİ
519
A. Edimden Kaynaklanan Sebepsiz Zenginleşmeler
521
1. Geçersiz Sebebe Dayalı Zenginleşmeler
521
2. Hukuki Sebebin Gerçekleşmemiş Olması Sebebiyle Ortaya Çıkan Zenginleşmeler
521
3. Hukuki Sebebin Sona Ermesi Sebebiyle Ortaya Çıkan Zenginleşmeler
521
4. Borçlu Olunmayan Bir Edimin Yanlışlıkla İfa Edilmesi Sebebiyle Ortaya Çıkan Zenginleşmeler (Condictio indebiti):
522
B. Edim Dışı Sebepsiz Zenginleşmeler
522
1. Bir Hakkın İhlali Dolayısıyla Ortaya Çıkan Zenginleşme
522
2. Beklenmedik Olay Dolayısıyla Ortaya Çıkan Zenginleşme
523
III. GERİ VERME BORCUNUN KONUSU
523
IV. GERİ VERME BORCUNUN KAPSAMI
524
A. Genel Olarak
524
B. Kötüniyetli Zenginleşenin Geri Verme Borcunun Kapsamı
525
C. İyiniyetli Zenginleşenin Geri Verme Borcunun Kapsamı
527
V. ZENGİNLEŞENİN YAPTIĞI MASRAFLARIN İADESİ
529
VI. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN TALEP EDİLEMEYECEĞİ DURUMLAR
530
A. Eksik Borçların İfası
530
B. Ahlâkî Bir Ödevin Yerine Getirilmesi
531
C. Hukuka Veya Ahlâka Aykırı Bir Sonucun Gerçekleşmesi Amacıyla Bir Şeyin Verilmesi
531
VII. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME DAVASININ TABİ OLDUĞU ZAMANAŞIMI
532
VIII. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME DAVASININ DİĞER DAVALARDAN FARKLARI
534
A. Sebepsiz Zenginleşme Davası–İstihkak Davası
534
B. Sebepsiz Zenginleşme Davası–Alacak Davası
535
C. Sebepsiz Zenginleşme Davası–Haksız Fiilden Doğan Dava
535
D. Sebepsiz Zenginleşme Davası–Vekaletsiz İşgörmeden Kaynaklanan Dava
536
BEŞİNCİ KISIM
BORCUN KONUSU, İFA VE İFA ENGELLERİ
§16. BORCUN KONUSU VE BORÇLARIN İFASI
541
I. EDİM VE TÜRLERİ
541
II. EDİMİN SINIFLANDIRILMASI
545
A. Olumlu Edim (Müspet Edim)
545
1. Verme Borcu
545
2. Yapma Borcu
545
B. Olumsuz Edim (Menfi Edim)
546
III. DİĞER EDİM SINIFLANDIRMALARI
550
A. Sürelerine Göre Edim Çeşitleri
550
1. Ani Edim
550
2. Sürekli (Devamlı) Edim
550
3. Dönemsel Edim
550
4. Seçimlik Geciktirici Koşula Bağlı Edim
550
B. Bölünmelerine Göre Edim Çeşitleri
551
C. Konularına Göre Edim Çeşitleri
552
1. Kişisel Edim– Maddi Edim
552
2. Nesnel Edimin Türleri
553
a. Parça Borcu ve Çeşit Borcu
553
aa. Genel Olarak
553
bb. Parça Borcu–Çeşit Borcu Ayrımının Sonuçları
554
aaa. Parça Borcu Açısından
554
bbb. Çeşit Borcu Açısından
554
D. Seçimlik Borç
556
1. Genel Olarak
556
2. Seçimlik Borcun Niteliği
556
3. Seçim Hakkı ve Kullanılması
557
a. Seçim Hakkının Alacaklıya Ait Olması
558
b. Seçim Hakkının Borçluya Ait Olması
559
c. Seçimlik Edimlerde İmkânsızlık
559
aa. Sözleşme Yapılırken İmkânsızlık
559
bb. Sözleşme Yapıldıktan Sonra İmkânsızlık
560
cc. Kusursuz Sonradan İmkânsızlık
560
4. Seçimlik Yetki
561
IV. BORÇLARIN İFASI
564
A. Tanım
564
B. İfanın Niteliği
564
1. İfa İşlemi
564
2. İfada Ehliyet
566
a. Hukukî İşlem Ehliyeti Bakımından
566
aa. Alacaklı Bakımından
566
bb. Borçlu Bakımından
566
b. Harcama Yetkisi (Tasarruf Ehliyeti)
567
C. İfanın Hükmü
567
V. KISMEN İFA, İFA YERİNE EDİM VE İFA UĞRUNA EDİM
568
A. Kısmen ifa
568
1. Genel Olarak
568
2. Dönemsel Edimler
569
3. Birden Fazla Edim
569
4. Bölünebilir Edim
570
2. Kısmen İfanın Hükmü
570
B. İfa Yerine Geçen Edim
570
C. İfa Uğruna Edim
571
VI. İFA YERİ VE İFA ZAMANI
571
A. İfa Yeri
571
1. Genel Olarak
571
2. İfa Yerinin Belirlenmesi
572
a. İfa Yerinin Sözleşmeyle Belirlenmesi
572
b. İfa Yerinin Sözleşmenin Niteliğine Göre Belirlenmesi
572
c. İfa Yerinin Kanun Tarafından Belirlenmesi
572
d. Para Borçlarında İfa Yerinin Belirlenmesi
573
e. Parça Borçlarında İfa Yerinin Belirlenmesi
573
f. Diğer Borçların İfa Yerinin Belirlenmesi
573
3. İfa Yerine Göre Borçların Sınıflandırılması
574
a. Aranılacak Borçlar
574
b. Götürülecek Borçlar
574
c. Yollanacak (Gönderilecek) Borçlar
575
d. Borçlunun Yerleşim Yerinde İfa Edilecek Borçlar
576
B. İfa Zamanı
578
1. Genel Olarak
578
2. İfa Zamanının Belirlenmesi
579
a. İfa Bir Süreye (Mehil) ya da Bir Vadeye Bağlanabilir
579
aa. Sürenin Taraflarca Belirlenmesi
579
bb. Süre Kanun Hükmü ile Belirlenebilir
580
cc. Süre Alacaklının İhbarına Bağlanabilir
580
b. İfa Bir Vadeye Ya da Süreye Bağlanmamış Olabilir
580
3. Sürelerin Hesaplanması
581
a. Sürenin Gün Olarak Belirlenmesi Durumunda
581
b. Sürenin Hafta Olarak Belirlenmesi
581
c. Bir veya Birden Çok Ay ya da Yılın Belirlenmesi Durumunda
581
d. Yarım Ayın Anlamı
581
e. Tatil Günleri
582
f. Sürenin Uzatılması
582
4. Karşılıklı (Sinallagmatik) Sözleşmelerde İfa Zamanı ve Ödemezlik Def’i
582
a. Genel Olarak
582
b. Ödemezlik Definin Koşulları
584
aa. Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmenin Varlığı
584
bb. Kendi Borcunu İfa Etmiş ya da Önermiş Olması
584
c. Ödemezlik Definin Hükmü
585
d. İspat Yükü
585
5. Sözleşme Faizi
585
a. Faizin Anlamı
585
b. Türleri
586
aa. Kanuni Faiz–Sözleşme Faizi
586
bb. Basit Faiz – Bileşik (Mürekkep) Faiz
587
cc. Ticari ve Ticari Olmayan (Adi) Faiz
587
c. Sözleşme Faizinin Sınırının Belirlenmesi
587
d. Sözleşme Faizi Üst Sınırının Belirlenmesi
588
VII. ÜÇÜNCÜ KİŞİYE İFA VE ÜÇÜNCÜ KİŞİ TARAFINDAN İFA
590
A. Üçüncü Kişiye İfa
590
1. Genel Olarak
590
2. Temsil Yetkisi Verilmesi Yoluyla
591
3. Havale Yoluyla
591
B. Üçüncü Kişi Tarafından İfa
594
1. Üçüncü Kişinin İfasının Çeşitli Görünümleri
594
2. İfada Bulunan Üçüncü Kişinin Alacaklıya Halef Olması
596
a. Halefiyetin Rücu Hakkı ile İlişkisi ve İlgililer Bakımından Sonuçları
597
aa. Alacaklı Bakımından
598
bb. Borçlu Bakımından
598
cc. İfada Bulunan Üçüncü Kişi Bakımından
599
b. TBK m. 127’de Düzenlenen Kanunî Halefiyet Hâlleri
600
aa. Başkasının Borcu İçin Rehnedilen Şey Üzerinde Aynî Hak Sahibi Olan Üçüncü Kişinin İfası
600
bb. Borçlunun Önceden Bildirimi Üzerine Üçüncü Kişinin İfası
600
c. Kanunda Düzenlenen Diğer Halefiyet Hâlleri
601
aa. Bölünemeyen Borçlarda Halefiyet
601
bb. Müteselsil Borçlulukta Halefiyet
601
cc. Kefalette Halefiyet
601
§17. BORCA AYKIRILIK VE İFA ENGELLERİ
603
I. GENEL OLARAK
603
II. BORCA AYKIRILIĞIN ÜST KAVRAMI VE ORTAK SONUÇLARI
606
A. Genel Açıklama
606
III. SONRAKİ İMKÂNSIZLIK
607
A. Genel Olarak
607
B. İmkânsızlık Doğuran Olay
608
1. Kavram
608
2. Geniş Anlamda İmkânsızlık (İfanın Beklenilemezliği)
609
3. Sübjektif–Objektif İmkânsızlık
609
4. Sürekli– Geçici İmkânsızlık
611
5. İmkânsızlığın Borçluya Yüklenmesi
611
C. Borçlunun Sonraki İmkânsızlıktan Doğan Sorumluluğu
612
1. Tazminat
612
2. Borçlunun Kusuru
613
IV. BORÇLUNUN TEMERRÜDÜ
614
A. Kavram
614
B. Borçlu Temerrüdünün Koşulları
615
1. Kavram
615
a. Borcun Muaccel ve İfasının Mümkün Olması
616
b. Borçlunun İfada Bulunmaması
616
c. İhtar
617
aa. Genel Açıklama
617
bb. İhtarın Hukukî Niteliği ve Şekli
618
cc. İhtara Gerek Olmayan Hâller
619
aaa. Borçlar Kanunu Çerçevesinde İhtara Gerek Olmayan Hâller
619
bbb. Ticaret Kanunu Çerçevesinde İhtara Gerek Olmayan Hâller
620
dd. Temerrütte Kusurun Rolü
622
2. Borçlu Temerrüdünün Sona Ermesi
623
3. Borçlu Temerrüdünün Sonuçları
623
a. Borçlu Temerrüdünün Genel Sonuçları
623
aa. Aynen İfa Talebi
623
bb. Borcun İfasında Gecikme Dolayısıyla Alacaklının Uğradığı Zararların Giderilmesi (TBK m.118)
624
cc. Borçlunun Kazadan Dolayı Sorumlu Tutulması
625
b. Borçlu Temerrüdün Para Borçları ile İlgili Sonuçları
627
cc. Gecikme Faizini Aşan Zararı (Munzam, Aşkın Zarar) Tazmini
627
aaa. Munzam Zarar Kavramı
627
bbb. Aşkın Zararın Hukuki Niteliği
628
aaaa. Genel Olarak
628
bbbb. Değerlendirme
630
ccc. Aşkın Zararın Tazmini Talebinin Şartları
631
aaaa. Borçlunun Para Borcunun İfasında Temerrüde Düşmüş Olması
633
bbbb. Alacaklının Aşkın Zararının Bulunduğunu İspatlaması
634
cccc. Borçlunun Temerrüdü ile Aşkın Zarar Arasında Nedensellik Bağı
634
dddd. Borçlunun Temerrüde Düşmekte Kusurlu Olması
636
ddd. Aşkın Zararın Kanıtlanması ve Hesaplanması
636
eee. Tazminatın belirlenmesi
638
aaaa. Genel Olarak
638
bbbb. Denkleştirme (Mahsup)
638
cccc. Dövize Endekslenen Alacaklarda Aşkın Zarar
640
c. Borçlu Temerrüdünün Karşılıklı Sözleşmelerle İlgili Sonuçları
642
d. Sözleşmeden Dönmeye Bağlanan Sonuçlar
644
V. ALACAKLININ TEMERRÜDÜ
644
A. Kavram
644
B. Alacaklı Temerrüdünün Koşulları
646
1. Borcun Varlığı
646
2. Gereği Gibi Sunulmuş Edimin Haklı Bir Neden Olmadan Reddedilmesi
647
a. Edimin Gereği Gibi Sunulması
647
b. Edimin Kabul Edilmemesi
648
C. Alacaklı Temerrüdüne Bağlanan Sonuçlar
649
1. Genel Sonuçlar
649
a. Tevdi
651
aa. Tevdie Uygunluk
651
bb. Mahkemenin İfa Yerine İlişkin Kararı
652
cc. Saklama Sözleşmesi Yapılması
652
dd. Tevdi Konusunun Geri Alınması
652
b. Malın Satışı ve Bedelin Tevdi
653
c. Sözleşmeden Dönme
654
2. Alacaklı Temerrüdünün Sona Ermesi ve Kanıt Yükü
655
3. Diğer İfa Engelleri
656
VI. BORCUN GEREĞİ GİBİ İFA EDİLMEMESİ
656
A. Genel Olarak
656
1. Sözleşmeye Olumlu Aykırılık (Akdin Müspet İhlali)
660
a. Genel Olarak
660
b. Yüküm İhlaline Bağlanan Hukukî Sonuçlar
663
aa. Yan Edim Yükümünün İhlali
663
aaa. Tazminat
663
bbb. Aynen İfa
664
ccc. Sözleşmeden Dönme veya Sözleşmenin Feshi
664
bb. Koruma Yükümlerinin İhlali
665
aaa. Tazminat
665
bbb. Aynen İfa, İhlalin Önlenmesi ve Sözleşmenin Sona Erdirilmesi
666
2. Kötü İfa
666
3. Culpa in Contrahendo Sorumluluğu
668
B. Borcun Gereği Gibi İfa Edilememesinden Doğan Sorumluluk
670
1. Genel Olarak
670
2. Sorumluluğun Şartları
671
a. Zarar
671
aa. Genel Olarak
671
bb. Maddî Zarar
672
b. Kusur
673
aa. Genel Olarak
673
bb. Türleri
673
c. Nedensellik Bağı
674
3. Türk Borçlar Kanunu’nun 112. Maddesi ve Önemi
674
§18. CEZA KOŞULU, BAĞLANMA PARASI VE CAYMA PARASI
677
I. Ceza Koşulu
677
A. Kavram, Amaç ve Hukukî Nitelik
677
B. Kuruluşu, Fer’î Niteliği ve Kapsamı
678
C. Ceza Koşulunun Türleri
679
1. Seçimlik Ceza Koşulu
679
2. İfayla Birlikte İstenebilen Ceza Koşulu
679
3. Dönme Cezası
679
D. Muacceliyet, Kusur ve Zarar
680
E. Ceza Koşulunun Hükümleri ve Uygulama Alanı
680
F. Aşırı Ceza Koşulunun İndirilmesi
681
II. Bağlanma Parası ve Cayma Parası
682
A. Bağlanma Parası
682
B. Cayma Parası
682
C. Kurumların Birbirinden Ayrılması
683
D. Ceza Koşulunun Tanımı ve Niteliği
683
E. Hukukî Niteliği
687
1. Genel Bilgi
687
2. Ceza Koşulu Kaydı Fer’i Borç Doğuran Bir Sözleşmedir
688
3. Asıl Borcun Varlığı
688
4. Ceza Koşulunun Sağlar Arasında Hüküm İfade Edecek Bir Hukukî İşleme Konması Gerekir
689
F. Ceza Koşulunun Türleri
689
1. Seçimlik Ceza Koşulu
689
2. İfa ile Birlikte İstenebilen Ceza Koşulu
690
3. Dönme Cezası (İfayı Engelleyen Ceza Koşulu)
691
G. Ceza Koşulunun Kusur ve Zararla İlgisi
692
1. Borçlunun Kusuru
692
2. Alacaklının Zararı
692
H. Ceza Koşulunun Pratik Yararı ve Uygulama Alanı
693
1. Ceza Koşulu Borçluyu İfaya Zorlar
693
2. Ceza Koşulu Genel Olarak Çok Taraflı ve Tek Taraflı Hukukî İşlemlerde Kullanılabilir
693
İ. Ceza Koşulunun Muaccel Olması
694
J. Hükümleri
695
1. Seçimlik Ceza Koşuluna İlişkin Hükümler
695
2. İfa ile Birlikte İstenebilen Ceza Koşuluna İlişkin Hükümler
695
K. Cezanın Kapsamı
696
1. Alacaklı Lehine Tanınan Ek Tazminat
696
2. Cezanın İndirilmesi
696
II. BAĞLANMA PARASI VE CAYMA PARASI
697
A. Genel Bilgi
697
B. Hükümleri
698
ALTINCI KISIM
BORÇ İLİŞKİSİNDE TARAF YAPISI,
DEĞİŞİKLİK VE SONA ERME
§19. ALACAKLI VEYA BORÇLU TARAFIN BİRDEN ÇOK KİŞİDEN OLUŞMASI
703
I. TESELSÜL KAVRAMI VE BENZER KAVRAMLARLA İLİŞKİSİ
703
A. Teselsül Kavramı
703
1. Genel Olarak
703
2. Müteselsil Alacaklılık ve Borçluluk
704
B. Benzer Kavramlar
705
1. Elbirliği Halinde Alacaklılık
705
2. Bölünmeyen Alacak ve Borç
706
3. Kısmî Alacaklılık ve Kısmî Borçlulukı
707
II. MÜTESELSİL BORÇLULUK
708
A. Genel Bilgi
708
B. Müteselsil BorçLuluğun KaynaklarI
708
1. Hukukî İşlemden Doğan Müteselsil Borçluluk
708
2. Kanundan Doğan Müteselsil Borçluluk
709
C. Müteselsil Borçluluğa Bağlanan Hükümler
710
1. Genel Olarak
710
2. Alacaklı Bakımından
710
3. Borçlular Bakımından
711
a. Borçlular Arasındaki İç İlişki
711
b. Ortak Savunmaların İleri Sürülmesi
711
c. Ödemenin Diğer Borçlulara Bildirilmesi
712
d. Rücu Hakkı ve Halefiyet
712
e. Borçluların Alacaklıyla Olan Dış İlişkileri
713
aa. Ortak ve Kişisel Savunmalar
713
bb. Bir Borçlunun Diğer Borçluların Durumunu Ağırlaştıramaması
714
4. Borcun Sona Ermesinin Diğer Borçlulara Etkisi
714
a. Alacaklının Tatmin Edilmesi
714
b. Alacaklı Tatmin Edilmeksizin Borcun Sona Ermesi
715
III. MÜTESELSİL ALACAKLILIK
715
A. Genel Olarak
715
B. Müteselsil Alacaklılığın Kaynakları
716
C. Müteselsil Alacaklılığa Bağlanan Hükümler
718
§20. ALACAĞIN DEVRİ
721
I. GENEL OLARAK
721
II. ALACAĞIN DEVRİNİN TEMELLERİ
722
A. Genel Bilgi
722
B. Alacağın Devrinin Hukukî Niteliği
723
1. Devir İşlemi Devreden ile Devralan Arasında Gerçekleşir
723
2. Alacağın Devri Bir Tasarruf İşlemidir
725
3. Alacağın Devrinin Kazandırıcı Niteliği ve Sebebe Bağlılık Sorunu
726
C. Alacağın Devrinin Türleri
728
1. İradî Devir
728
2. Yargısal Devir
729
3. Kanunî Devir
730
1. Alacağın Varlığı ve Devredilebilirliği
730
a. Kural Olarak Her Türlü Alacağın Devredilebilmesi
731
b. Devir Engelinin Bulunmaması
732
aa. Sözleşmeden Doğan Devir Yasağı
732
bb. Kanundan Doğan Devir Yasakları ve Sınırlamaları
732
cc. İşin veya Alacağın Niteliğinden Doğan Devir Engeli
733
2. Devir Sözleşmesi
733
a. Genel Olarak
733
b. Yazılı Şekil
734
c. Tasarruf Yetkisi
735
3. Alacağın Devrinin Kapsamı
735
a. Genel Olarak
735
b. Alacağa Bağlı Haklar
736
c. Öncelik Hakları
737
E. Alacağın Devrinin Hükümleri
737
1. Borçlu ile Devreden Arasındaki İlişki
737
a. Görünüşteki Alacaklıya İyi Niyetle İfa
738
b. Alacağın Çekişmeli Olması
738
2. Devralan ile Borçlu Arasındaki İlişki
739
a. Alacaktan Doğan Savunmalar
739
b. Takas
740
c. Devir İşleminden veya Devralanın Şahsından Doğan Savunmalar
740
3. Devreden ile Devralan Arasındaki İlişki
741
a. Bir Edim Karşılığında Devir
741
b. Bir Edim Karşılığında Olmayan Devir ile Kanunî ve Yargısal Geçiş
742
§21. BORCUN ÜSTLENİLMESİ VE BORÇ İLİŞKİSİNDE DİĞER TARAF DEĞİŞİKLİKLERİ
743
I. BORCUN ÜSTLENİLMESİNİN NİTELİĞİ VE BENZER KURUMLARDAN FARKI
743
II. TÜRLERİ
744
III. İÇ ÜSTLENME SÖZLEŞMESİ (BORÇTAN KURTARMA ÜSTLENİMİ)
744
A. Borcu İfa Yoluyla Borçluyu Kurtarma
745
B. Diğer Yollarla Borçluyu Kurtarma
745
IV. BORCUN DIŞ ÜSTLENİLMESİ SÖZLEŞMESİ (GERÇEK BORCUN ÜSTLENİLMESİ SÖZLEŞMESİ)
746
A. Borcun Üstlenilmesinin Koşulları
746
1. İşlem Ehliyeti ve Tasarruf Yetkisi
746
2. Dış Üstlenme Önerisi
747
3. Alacaklının Kabulü
748
4. Üstlenilecek Borcun Varlığı ve Belirlenebilirliği
748
B. Borcun Üstlenilmesinin Hükümleri
749
1. Genel Olarak
749
2. Alacaklı ile Borçlu Arasındaki İlişki
749
3. Borç Üstlenenle Alacaklı Arasındaki İlişki
750
a. Alacaklı ile Asıl Borçlu Arasındaki İlişkiden Doğan Savunmalar
750
aa. Kişisel Defilerin İleri Sürülememesi
751
bb. Asıl Borçlu ile Borcu Üstlenen Arasındaki Defiler
751
cc. Diğer Savunmalar
751
b. Borçlu ile Borcu Devralan Arasındaki İlişki
752
V. BORCA KATILMA (BİRLİKTE BORÇ ÜSTLENME)
752
VI. BİR İŞLETMENİN, MALVARLIĞININ İPOTEKLİ TAŞINMAZIN VE BENZERLERİNİN DEVRİ
753
A. Genel Olarak
753
B. Birinci Sözleşme
753
C. İkinci Sözleşme
755
VII. SÖZLEŞMENİN DEVRİ VE SÖZLEŞMEYE KATILMA
755
A. Sözleşmenin Devri
755
B. Sözleşmeye Katılma
757
§22. BORCUN SONA ERMESİ VE ZAMANAŞIMI
761
I. BORÇ İLİŞKİSİNİ SONA ERDİREN NEDENLER
761
A. Borç İlişkisinin İrade Dışı ve İradi Nedenlerle Sona Erdirilmesi
761
B. Borç İlişkisini Ortadan Kaldıran Diğer Nedenler
762
1. Sözleşmeden Dönme
762
a. Kanuni Dönme Hakkı
763
b. Sözleşmesel (İradi) Dönme Hakkı
764
2. Fesih (Bozma)
765
3. İptal
766
4. Geri Alma
768
a. Kavram
768
b. Dar Anlamda ve Geniş Anlamda Geri Alma Hakkı
769
aa. Dar Anlamda Geri Alma
769
bb. Geniş Anlamda Geri Alma
770
c. Geri Alma Hakkının Yapısı
771
5. İflas
772
C. Bağlı Borçların Sona Ermesi
772
1. Temel Kural
772
2. İstisnalar
772
a. Birleşmenin Ortadan Kalkması
772
b. Bağlı Hakkın Asıl Alacak Haline Gelmesi
773
c. Asıl Borç Sona Ermeden Bağlı Hakkın Ortadan Kalkması
773
aa. Kanun Hükmü ile Getirilen Düzenlemeler
773
bb. Taşınmaz Rehnine İlişkin Düzenlemeler
773
cc. Kıymetli Evraka İlişkin Hükümler
773
dd. Konkordatoya İlişkin Hükümler
774
II. BORCU SONA ERDİREN NEDENLER
774
A. İbra
774
1. Kavram
774
2. Niteliği
774
3. Benzer İşlemlerden Ayrılması
775
a. İkale (Bozma Anlaşması) İbra Sözleşmesi ilişkisi
776
b. Olumsuz Borç Tanıması İbra Sözleşmesi İlişkisi
776
c. Alacağı Talep Etmeme Sözü Verme İbra Sözleşmesi İlişkisi
777
d. Sözleşmeyi Değiştirme –İbra İlişkisi
777
4. Koşulları
777
a. Sözleşmenin Kurulması İçin Öneri ve Bunun Karşı Tarafça Kabulü Gereklidir.
777
b. Şekle Bağlı Değildir
778
5. Hükümleri
778
a. Harcama İşlemi Olması
778
b. Kazandırıcı İşlem Olması
779
B. Yenileme
780
1. Tanım
780
2. Türleri
780
a. Objektif Yenileme
780
b. Sübjektif Yenileme
781
aa. Borçlunun Değişmesiyle
781
bb. Alacaklının Değişmesiyle
781
aaa. Yeni Alacaklı
781
bbb. Borçlu
782
ccc. Eski Alacaklı
782
3. Koşulları
782
a. Sona Erecek Geçerli Bir Borç Bulunmalıdır
782
b. Yeni Bir Borç Doğmuş Olmalıdır
782
c. Taraflar Yenileme İçin Açıkça Anlaşmış Olmalıdır
783
d. Alacaklı ve Borçlunun Fiil Ehliyeti Olmalıdır
783
4. Hükümleri
783
a. Asıl Borç
783
b. Bağlı Borçlar
783
C. Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Birleşmesi
784
1. Genel Olarak
784
2. Koşulları
785
a. Alacak ve Borcun Aynı Kişide Birleşmesi Gerekir
785
b. Alacağın Tamamı Borçluya Geçmesi Gerekir
785
3. Hükümleri
786
a. Kural
786
aa. Birleşme, Alacak ve Borcun Karşılaştığı Oranda Borcu Sona Erdirir
786
bb. Borç Üzerindeki Üçüncü Kişilerin Hakları Sürer
786
b. İstisnalar
787
4. Birleşme ile Son Bulmuş Alacağın Yeniden Doğması
787
D. İfa İmkânsızlığı
787
1. Genel Olarak
787
2. Koşulları
788
a. İfanın Sonradan İmkânsız Hale Gelmiş Olması
788
b. İmkânsızlığın Borçludan Kaynaklanmaması
788
c. İmkânsızlaşan Edimin Yerine Başka Bir Şey Geçmemiş Olması
788
3. Hükümleri
789
a. Borcun Sona Ermesi
789
aa. Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmelerde
789
bb. Tek Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmelerde
790
b. Kusursuz İmkânsızlık Halinde Borçlunun Karşı Edimi İsteyemeyeceği Kuralının İstisnaları
790
aa. Kanundan Kaynaklanan İstisnalar
790
bb. Sözleşmeden Kaynaklanan İstisnalar
790
cc. İmkânsızlığın Alacaklının Kusurundan Kaynaklanması
790
4. Aşırı İfa Güçlüğü
791
a. Genel Olarak
791
b. İşlem Temelinin Çökmesi
792
aa. Genel Olarak
792
bb. Sözleşmelerde İşlem Temeli Kavramı
793
aaa. Hukukî İşlem ve Sözleşmeyle İlişkisi
793
bbb. İşlem Temelinin Tanımı ve İşlevi
794
ccc. Objektif ve Sübjektif İşlem Temeli
795
ddd. Benzer Kurumlardan Ayrılması
795
III. TBK m. 138 Uyarınca Uyarlamanın Koşulları ve Sonuçları
796
E. Takas
797
1. Genel Olarak
797
a. Tanım
797
b. Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması
798
2. Türleri
800
a. Kanuni Takas
800
b. Sözleşmeden Doğan Takas
800
3. Koşulları
801
a. Karşılıklı İki Borcun Varlığı
801
aa. Kural
801
bb. İstisna
802
b. Borçların Niteliğinin Aynı Olması
803
c. Borçların Aynı Zamanda Muaccel Olması
804
d. Borçlunun Takası İleri Sürmesi (Takas Beyanı)
804
aa. Kural
804
bb. İstisna
805
aaa. Alacaklının Rızasına Aykırı Olarak Takasın İleri Sürülememesi
806
bbb. Tevdi Edilmiş Eşyanın Geri Verilmesine Veya Bedeline İlişkin Alacaklar
806
ccc. Haksız Olarak Alınmış veya Aldatma Sonucunda Alıkonulmuş Eşyanın Geri Verilmesine veya Bedeline İlişkin Alacaklar
806
ddd. Nafaka ve İşçi Ücreti Gibi, Borçlunun ve Ailesinin Bakımı İçin Zorunlu Olup, Özel Niteliği Gereği, Doğrudan Alacaklıya verilmesi Gereken Alacaklar
806
e. Tarafların Rızasından Bağımsız Olarak Takasın İleri Sürülememesi
807
c. Dürüstlük Kuralı Dolayısıyla Takasın İleri Sürülememesi
807
4. Takasın Hükümleri
808
a. Takasın Borcu Sona Erdirici Etkisi
808
b. Takasın Geriye Etkisi
808
c. Takasın Zamanaşımına Uğramış Alacağa Etkisi
809
III. ZAMANAŞIMI
809
1. Genel Olarak
809
2. Diğer Kurumlardan Ayrılması
810
3. Zamanaşımına Egemen Olan İlkeler
812
a. Zamanaşımından Önceden Feragat Edilemez
812
b. Zamanaşımı Süreleri Sözleşmeyle Değiştirilemez
812
c. Zamanaşımının Koşulları ve Hükümleri Sözleşme ile Değiştirilemez
813
aa. Zamanaşımı Doğrudan Borcu Sona Erdirmez
813
bb. Davada Resen Göz önünde Tutulmaz
814
4. Zamanaşımının Koşulları
815
a. Zamanaşımına Uğrayacak Bir Borcun Varlığı
815
b. Borcun Muaccel Olması
815
c. Zamanaşımı Süresinin Geçmesi
817
aa. Genel Olarak
817
bb. Beş Yıllık Zamanaşımına Bağlı Alacaklar
818
cc. Beş Yıllık Zamanaşımına Tabi Başlıca Alacaklar
818
dd. Beş Yıldan Daha Az Zamanaşımı Süreleri
819
d. Zamanaşımının Durması ve Kesilmesi
819
aa. Zamanaşımının Durması
819
aaa. Zamanaşımını Durduran Nedenler
820
aaaa. Velayet Süresince, Çocukların Ana ve Babalarından Olan Alacakları
820
bbbb. Vesayet Süresince, Vesayet Altında Bulunanların Vasiden Veya Vesayet İşlemleri Sebebiyle Devletten Olan Alacakları
821
cccc. Evlilik Devam Ettiği Sürece Eşlerin Diğerinden Olan Alacakları
821
dddd. Hizmet İlişkisi Süresince, Ev Hizmetlilerinin Onları Çalıştıranlardan Olan Alacakları
821
eeee. Borçlu, Alacak Üzerinde İntifa Hakkına Sahip Olması
821
ffff. Alacağı, Türk Mahkemelerinde İleri Sürme İmkânının Bulunmadığı Sürece
822
gggg. Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Birleşmesinin Geçmişe Etkili Olarak Ortadan Kalkması Halinde
822
bbb. Zamanaşımının Durmasının Hükmü
822
bb. Zamanaşımının Kesilmesi
822
aaa. Borçlunun Zamanaşımını Kesmesi
823
bbb. Borçlunun ikrarı
824
ccc. İkrar Gibi Değerlendirilen Durumlar
824
ddd. Alacaklının Zamanaşımını Kesmesi
824
eee. Mahkemeye veya Hakeme Başvuru
824
fff. İcra Takibi
825
ggg. İflas Masasına Başvurma
826
hhh. Zamanaşımının Kesilmesinin Hükmü
826
aaaa. Borcun Türü Bakımından
826
bbbb. Süreler Bakımından
826
cccc. Ek Süre Bakımından
827
5. Zamanaşımının Hükümleri
828
a. Asıl Borç Bakımından
828
b. Bağlı Alacaklar Bakımından
828
Kaynakça
831
Kavram Dizini
841
Prof. Dr. Çağlar Özel
İçindekiler
Önsöz
V
Kısaltmalar
XLI
GİRİŞ
1
BİRİNCİ KISIM
TEMEL KAVRAM VE KURUMLAR
§1. BORÇLAR HUKUKUNUN GENEL TEORİSİ
5
I. BORÇLAR HUKUKUNUN HUKUK SİSTEMİ İÇİNDEKİ YERİ
5
II. BORÇLAR HUKUKUNUN KONUSU
6
III. BORÇLAR HUKUKUNUN KAYNAKLARI
8
A. Yazılı Kaynaklar
8
1. Anayasa
8
2. Kanun
9
a. Borçlar Kanunu
9
b. Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu Arasındaki İlişki
9
c. Medenî Kanun ve Ticaret Kanunu Arasındaki İlişki
10
3. Diğer Kanunlar
10
4. Diğer Yazılı Hukuk Kuralları
11
B. Yazılı Olmayan Hukuk Kuralları
11
1. Örf ve Âdet Kuralları
11
a. Objektif Koşul: Uzun Zamandan Beri Yürürlükte Olmak
12
b. Sübjektif Koşul: Uyulması Gerektiğine İlişkin Düşünce
12
c. Yaptırım
12
2. Örf ve Âdetin Türleri
12
a. İç Hukukta ve Dış Hukukta Örf ve Âdet Kuralları
12
b. Özel ve Genel Nitelikteki Örf ve Âdet Kuralları
12
C. Borçlar Kanununun Düzenlenme Biçimi
13
1. Genel Hükümler
14
a. Birinci Bölüm
14
b. İkinci Bölüm
14
c. Üçüncü Bölüm
14
d. Dördüncü Bölüm
14
e. Beşinci Bölüm
15
2. Özel Hükümler
15
a. Mülkiyetin Nakli Amacını Güden Sözleşmeler
15
b. Kullandırma ve Yararlandırma Amacı Güden Sözleşmeler
16
c. İş Görme Amacı Güden Sözleşmeler ve Benzer Amaçlı Hukukî İlişkiler
16
d. Güvence Amaçlı Sözleşmeler
17
e. Sonuçları Şansa ve Rastlantıya Bağlı Sözleşmeler
17
f. Adi Ortaklık Sözleşmesi
17
3. Son Hükümler
17
IV. BORÇLAR HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI
17
V. BORÇLAR HUKUKUNUN TEMEL İLKELERİ
18
VI. BORÇLAR HUKUKUNDA YÖNTEM
20
§2. BORÇ İLİŞKİSİ: KAVRAM, UNSURLAR, İÇERİK VE NİSPÎLİK
23
I. BORÇ KAVRAMI
23
II. BORÇ KAVRAMININ DEĞİŞİK ANLAMLARI
25
A. Genel Olarak
25
1. Dar Anlamda Borç
26
2. Geniş Anlamda Borç (Borç İlişkisi)
26
B. Borç ve Borç İlişkisi Kavramlarının İlişkisi
28
1. Borç İlişkisinin Borç Kavramından Daha Geniş Olması
29
2. Borç İlişkisinin Borçluya Defi Hakkı Vermesi
30
3. Borç İlişkisinin Alacaklıya Talep ve Dava Hakkı Vermesi
30
4. Borç İlişkisi ile Alacağın Doğum Zamanının Farklı Olması
31
5. Borç İlişkisinin Devamı Sırasında İlişkiden Doğan Alacakların Devredilebilmesi
31
6. Borç İlişkisinde Tarafların Değişebilmesi
31
7. Sona Erme Nedenlerinin Ayrılığı
31
C. Borç İlişkisinin İçeriği
32
D. Borç İlişkisinin Tarafları
33
E. Borç Menfaati
34
F. Borç İlişkisinin Nispîliği
35
1. Talep Hakkı ve İhlal Edilme Bakımından
36
a. Alacaklı, Alacak Hakkını Yalnız Borçlusuna Karşı İleri Sürebilir
36
b. Borç İlişkisi Yalnızca Borçlu Tarafından, Mülkiyet Hakkı İse Herkes Tarafından İhlal Olunabilir
36
2. İcra ve İflas Hukuku Açısından
37
3. Birbirlerine Olan Üstünlükleri Açısından
37
a. Aynî Hak –Şahsî Hak Ayrımında Ölçü
37
b. Güçlendirilmiş Kişisel Haklar ve Zayıflatılmış Aynî Haklar
38
aa. Genel Olarak
38
bb. Tapuya Şerh Verilmiş Kişisel Hakların Özelliği
39
cc. Güçlendirilmiş Kişisel Haklar (Aynî Borç)
41
dd. Zayıflatılmış Aynî haklar
42
c. Mülkiyet Hakkından Doğan Diğer Alacak Hakları
42
4. Alacak Hakkının Üçüncü Kişi Tarafından İhlâl Edilmesi
42
5. Borç İlişkisinin Sınırsızlığı ve Geçiciliği
42
III. HUKUKÎ GÖREV, MÜKELLEFİYET, TALEP HAKKİ İLE BORÇ ARASINDAKİ İLİŞKİLER VE FARKLAR
45
A. Hukukî Görev ve Borç
45
1. Alacaklılık ve Borçluluk İlişkisi
47
2. Aynî İlişki
47
B. Külfet ve Borç
47
C. Alacak ve Talep Hakkı
48
IV. İKİNCİL HAKLAR
49
A. Genel Bilgi
49
B. Yenilik Doğuran Haklar
50
1. Genel Olarak
50
2. Yenilik Doğuran Hakların Türleri
53
a. Yaratıcı (Kurucu) Yenilik Doğuran Haklar
53
b. Değiştirici Yenilik Doğuran Haklar:
53
c. Bozucu Yenilik Doğuran Haklar:
53
3. Yenilik Doğuran Hakların Kullanılması ve Sonuçları
53
4. Yenilik Doğuran Hakların Özellikleri
55
a. Yenilik Doğuran Haklar Kural Olarak Koşula Bağlanamaz
55
b. Yenilik Doğuran Hak Kullanıldıktan Sonra Kesin Sonuç Doğurur ve Geri Alınamaz
55
c. Yenilik Doğuran Hak Bir Kez Kullanılmakla Sona Erer
56
d. Yenilik Doğuran Hak Kural Olarak Zamanaşımına Uğramaz
56
e. Yenilik Doğuran Hak Dürüstlük Kuralına Uygun Kullanılmalıdır
56
C. Temsil ve Yönetim Yetkisi
56
D. Savunma Yolları
57
1. Defilerin Türleri
57
a. Kesin Defiler– Geciktirici Defiler
58
b. Bağımlı Defiler–Bağımsız Defiler
58
c. Tam Defiler–Kısmi Defiler
59
2. Defi ve İtiraz Arasındaki Farklar
59
a. Defi Resen Dikkate Alınmaz İtiraz Resen Dikkate Alınır
59
b. İtiraz Hukukî Bir Olguya; Defi İse Bir Hakka Dayanır
60
c. Defiden Vazgeçilebilir İtirazdan Vazgeçilemez
60
3. Defi ile Yenilik Doğuran Hak Arasındaki Fark
60
E. Sözleşmeden Doğan Yükümler
61
1. Edim Yükümleri
61
2. Davranış Yükümleri
64
a. Dar Anlamda Yan Yükümler
65
b. Yardımcı Nitelikteki Yan Yükümler
66
c. Genel Koruma ve Güven Yükümleri
66
3. Edim Yükümleri–Davranış Yükümleri İlişkisi ve Diğer Yükümler
67
F. Koruma Yükümleri
69
1. Genel Olarak
69
2. Koruma Yükümünün Hukukî Temeli
70
§3. BORÇ VE SORUMLULUK
71
I. GENEL OLARAK
71
II. MALVARLIĞI KAVRAMI
74
III. SORUMLULUK TÜRLERİ
76
A. Sınırsız Sorumluluk
76
B. Sınırlı Sorumluluk
77
1. Belli Bir Mal ile Sorumluluk
77
2. Belli Bir Miktar ile Sorumluluk
77
IV. EKSİK BORÇLAR
78
A. Tanım
78
B. Eksik Borç Türleri
79
1. Doğumu Anında Eksik Olan Borçlar
79
a. Kumar ve Bahis Borçları
80
b. Evlenme Simsarlığı
81
c. Ahlaki Bir Görevin İfası
82
2. Geçici Olarak Eksik Borçlar
83
3. Sonradan Eksik Hale Gelen Borçlar
83
a. Zamanaşımına Uğramış Borç
83
b. Konkordato Sonunda Geri Kalan Borç
84
4. İçtihat Tarafından Kabul Edilen Eksik Borç
84
C. Eksik Borçlara İlişkin Kurallar
85
§4. TARİHSEL GELİŞİM
87
I. ROMA HUKUKUNDA BORÇ İLİŞKİSİ
87
II. ORTA ÇAĞ VE ORTAK HUKUK DÖNEMİ
88
III. DOĞAL HUKUK DÜŞÜNCESİ VE MODERN SÖZLEŞME TEORİSİ
88
IV. BÜYÜK KODİFİKASYONLAR DÖNEMİ
89
V. İSVİÇRE BORÇLAR KANUNU VE TÜRK HUKUKUNA ETKİSİ
90
VI. OSMANLI HUKUKUNDA BORÇ İLİŞKİLERİ VE MECELLE
90
VII. CUMHURİYET DÖNEMİNDE TÜRK BORÇLAR HUKUKU
91
VIII. MODERN BORÇLAR HUKUKUNUN DÖNÜŞÜMÜ
92
IX. BORÇLAR HUKUKUNUN GÜNCEL İŞLEVİ VE GELECEĞİ
93
İKİNCİ KISIM
HUKUKÎ İŞLEM VE SÖZLEŞME
§5. HUKUKÎ İŞLEM VE SÖZLEŞME TEORİSİNİN TEMELLERİ
97
I. BORÇ İLİŞKİLERİNİN KAYNAKLARI VE HUKUKÎ İŞLEMLER
97
1. Genel Olarak
97
2. Hukukî İşlemlerden Doğan Borçlar
98
a. Hukukî Olaylar Arasında Hukukî İşlemlerin Yeri
99
aa. İnsanın İradesi Dışında Doğan Hukukî Olaylar
100
bb. İnsan İradesi ile Gerçekleşen Hukukî Olaylar (Hukukî Fiiller)
100
b. Hukukî İşlemler ve Diğer Hukukî Fiiller (İrade Açığa Vurmaları)
100
aa. Hukukî İşlemler
100
bb. Hukukî İşlem Benzeri Fiil
101
cc. Maddi Fiiller
102
3. Hukukî İşlemin Unsurları
103
4. Hukukî İşlemi Oluşturan İrade Beyanlarının (Açıklamalarının) Çeşitleri
104
a. Açık veya Üstü Örtülü (Zımnî) İrade Beyanları
104
b. Yöneltilmesi ve Varması Gerekli Olan ve Olmayan İrade Beyanları
104
c. Sağlam ve Sakat İrade Beyanları
105
d. Şekle Bağlı Olan ve Olmayan İrade Beyanları
110
5. Hukukî İşlem Çeşitleri
111
a. Malvarlığına Etkileri Bakımından (Borçlandırıcı İşlem– Tasarruf İşlemi)
111
b. Sebebe Bağlı Olup Olmamaları Bakımından
113
aa. Genel Olarak
113
bb. Kazandırıcı İşlemlerde Sebebe Bağlılık
114
cc. Borçlandırıcı İşlemlerde Sebebe Bağlılık
114
c. Etkilerini Doğurdukları An Bakımından (Sağlararası – Ölüme Bağlı Hukukî İşlemler)
114
d. Tek Taraflı – Çok Taraflı Hukukî İşlemler
114
e. Sözleşmelerin Türleri
115
aa. Medenî Hukuk ve Borçlar Hukuku Sözleşmeleri
115
bb. Tek Tarafa veya İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmeler
116
cc. İvazlı Sözleşmeler–İvazsız Sözleşmeler
117
dd. Tipik Sözleşmeler–Atipik Sözleşmeler
117
aaa. Karma Sözleşmeler
119
bbb. Bileşik Sözleşmeler
119
§6. SÖZLEŞMENİN KURULMASI, YORUMU VE TAMAMLANMASI
121
I. SÖZLEŞMELERİN KURULMASI
121
II. KARŞILIKLI İRADE UYUŞMASI
122
A. İradelerin Açıklanması
122
B. İradelerin Karşılıklılığı
123
C. İradelerin Uyuşması ve Uyuşmaması
124
1. Fiili ve Normatif Uyuşma
124
2. İradelerin Uyuşmaması
126
3. Uyuşmamaya Bağlanan Hukukî Sonuçlar
128
a. Sözleşmenin Esaslı ve Esaslı Olmayan Unsurları
128
b. Öneri ve Kabul
130
aa. Öneri
130
aaa. Önerinin Süre Verilerek Yapılması
132
bbb. Öneride Süre Belirtilmemesi
132
aaaa. Karşı Karşıya/Yüz Yüze Olanlar Arasında
132
bbbb. Karşı Karşıya/Yüz Yüze Olmayanlar Arasında
134
ccc. Bağlayıcı Olmayan öneri ve Herkese Açık Öneri
135
ddd. Ismarlanmayan Şeyin Gönderilmesi
135
aaaa. Genel Olarak
135
bbbb. Ismarlanmayan Malın Gönderilmesinin Bir Öneri Oluşturmaması
136
cccc. Alıcının Gönderilen Malla İlgili Sorumluluğu
137
i. Alıcının Malı Geri Gönderme ya da Saklama Yükümlülüğünün Olmaması
137
ii. Malın Açıkça Yanılma Sonucu Gönderilmesi Halinde Alıcı Bu Durumdan Göndericiyi Haberdar Etmelidir
137
bb. Kabul
138
c. Öneri ve Kabulün Geri Alınması
139
aa. Genel Olarak
139
bb. Geri Alma Açıklamasının Gerçekleşmesi
140
aaa. Geri Alma Açıklamasının Geri Alınan Açıklamayla Eş Zamanlı Ya Da Ondan Önce Muhataba Varması
142
bbb. Öneriden Sonra Gerçekleşmesine Karşılık Öneriden Önce Ya da Onunla Birlikte Geri Almadan Haberdar Olunması
142
aaaa. Geri Alınan Açıklamadan Haberdar Olma
142
bbbb. Geri Alınan Açıklama İle Eş Zamanlı Ya Da Ondan Önce Gerçekleşen Geri Alma Açıklamasından Haberdar Olma
143
cc. Bilgilendirme Hakkı Olan Kişiler
144
dd. Geri Almanın Etkisi
145
ee. Geri Almanın Sonuçları
145
aaa. Genel Olarak
145
bbb. Ölüm ya da Fiil Ehliyetinin Yitirilmesi ve İspat Yükü
146
d. Sözleşmelerin Kurulduğu ve Hüküm Doğurduğu Anın Belirlenmesi
147
III. İLAN YOLUYLA ÖDÜL SÖZÜ VERME
147
A. Genel Olarak
147
B. Hukukî Niteliği ve Koşulları
148
C. Sonuçları
149
D. Ödül Sözü Vermeden Cayma ve Sonucun Gerçekleşmesinin Engellenmesi
149
IV. SÖZLEŞMELERİN YORUMU VE TAMAMLANMASI
149
A. Sözleşmelerin Yorumu
149
B. Yorum Araçları
150
1. Birincil yorum araçları
150
2. Ek Yorum Araçları
154
3. Yorum Kuralları
154
a. «ex tunc» Yorum
154
b. Dürüstlük Kuralına Göre Yorum
154
c. Diğer Yorum Kuralları
154
d. Yorum Kuralları Üzerinde Anlaşma
156
3. Özel Durumlar
156
C. Sözleşmelerin Tamamlanması
156
1. Yedek Hukuk Kuralları Yoluyla Sözleşmelerin Tamamlanması
156
2. Yargıcın Sözleşmeyi Tamamlaması
157
3. Asli Unsurlarda Sözleşmenin Tamamlanması ve Şekle Bağlı Sözleşmeler
157
V. Sebebi Gösterilmeden Borç İkrarı
158
§7. SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ VE SÖZLEŞME ADALETİ
161
I. GENEL OLARAK
161
II. SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ VE SÖZLEŞME ADALETİ İLKELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
163
A. Genel Olarak
163
B. Sözleşmenin Evrimi ve Türk Borçlar Hukukunda Sözleşme Adaleti Sorunsalı
164
III. SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜNÜN SINIRLARI
166
A. Genel Olarak
166
B. Yasal Düzenlemeler
167
§8. GENEL İŞLEM KOŞULLARI
171
I. GENEL OLARAK
171
II. GENEL İŞLEM KOŞULLARININ DENETLENMESİ
174
III. BORÇLAR KANUNUNDA GENEL İŞLEM KOŞULLARI İLE İLGİLİ OLARAK GETİRİLEN DÜZENLEMELER
176
A. Genel İşlem Koşullarının Tanımı
176
B. Genel İşlem Koşullarının Bireysel Sözleşmeye Dâhil Olması
176
C. Genel İşlem Koşullarının Yorumlanması
180
D. Sözleşme Koşullarının Tek Taraflı Değiştirilmesini Sağlayacak Koşulların Yasak Olması
182
E. Genel İşlem Koşullarının İçerik Bakımından Denetlenmesi
183
§9. SÖZLEŞMENİN GEÇERLİLİĞİ VE HÜKÜMSÜZLÜK
185
I. GEÇERLİLİK ŞARTLARI VE İÇERİK SINIRLARI
185
A. Genel Olarak
185
B. Konusu İmkânsız Olan Sözleşmeler
187
1. Genel Olarak
187
2. Başlangıçtaki İmkânsızlık
189
3. Objektif (nesnel) imkânsızlık
190
4. Sürekli İmkânsızlık
190
C. Hukuka Aykırılık
193
D. Sözleşme Serbestisinin Sınırı Olarak Ahlaka Aykırılık
196
1. Genel Olarak
196
2. Ahlaka Aykırılığın Kavramsal Çerçevesi ve İşlevi
197
a. Kavram
197
b. Özellikle Sözleşme İçeriğinin Ahlaka Aykırılığı
197
c. Ahlaka Aykırı Sözleşmelere İlişkin Olay Grupları
199
d. Edimin Amacının Vaadi Ahlaka Aykırı Hale Getirmesi
200
e. Zorunlu Olarak Karşılıksız Bir Edimin Bedel Karşılığında Vaat edilmesinin Ahlaka Aykırılık Oluşturması
200
f. Edimler Arasındaki Dengesizliğin Ahlaka Aykırılıkla İlgisi
200
g. Ahlaka Aykırı Sözleşmenin Hukuksal Sonuçları
203
II. KANUNUN DOLANILMASI (KANUNA KARŞI HİLE) VE İLGİLİ SORUN ALANLARI
205
A. Genel Olarak
205
B. Sözleşmenin Dolanılması
208
III. BAŞLANGIÇTAKİ SÜBJEKTİF İFA İMKÂNSIZLIĞINA İLİŞKİN HUKUKÎ DURUM
209
IV. İRADE AÇIKLAMASINA İLİŞKİN SAKATLIKLAR
211
A. Genel Olarak
211
B. İrade ile Beyan Arasında İstenerek Oluşan Uygunsuzluklar
215
1. Danışıklık (Muvazaa)
215
2. Zihnî Kayıt ve Şaka Beyanı
217
a. Zihni Kayıt
217
b. Şaka Beyanı
218
c. İrade ile Beyan Arasında İstenmeden Oluşan Uygunsuzluklar
218
aa. Genel Olarak
218
bb. Yanılma
219
aaa. Yanılmanın Esaslı Olması
220
bbb. Yanılma Halleri
221
aaaa. Açıklamada Yanılma
221
bbbb. Sözleşmenin Niteliğinde Yanılma
222
cccc. Sözleşmenin Konusunu Oluşturan Şeyde Yanılma
222
dddd. Kişide Yanılma
222
eeee. Miktarda Yanılma
222
ccc. Saikte Yanılma
223
aaaa. Genel Olarak
223
bbbb. Yanılmanın Sözleşmenin Temeline İlişkin Olması
224
i. Yanılanın, Yanıldığı Saiki Sözleşmenin Temeli Sayması
224
ii. Hakkında Yanılınan Saikin İş İlişkilerinde Geçerli Dürüstlük Kuralları Uyarınca Sözleşmenin Temelini Oluşturması
224
iii. Bu Durumun Karşı Tarafça Bilinebilir Olması
225
cccc. Ayıba Karşı Garanti Yükümlülüğü
227
ddd. İletmede Yanılma
227
c. Yanılmada Dürüstlük Kuralları
228
d. Yanılmada Tazminat
228
2. Aldatma
230
a. Genel Olarak
230
b. Aldatmanın Unsurları
230
aa. Aldatma Eylemi
230
bb. Aldatma Kastı
231
cc. İlliyet Bağı
231
c. Aldatmada Tazminat
232
d. Ayıba Karşı Garanti Yükümlülüğü
233
3. Korkutma
233
a. Genel Olarak
233
b. Korkutmanın Unsurları
234
aa. Bir Kişinin Kendisinin Ya Da Yakınlarının Kişilik Haklarının Ya Da Mal Varlıklarının Bir Tehlikeye Uğrayacağına Dair Bir Tehdidin Varlığı
234
bb. Tehdidin Ciddi, Ağır ve Yakın Olduğuna Dair Kanaatin Varlığı
235
cc. Tehdidin Hukuka Aykırı Olması
235
dd. Tehdit ile Sözleşmenin Kurulması Arasında İlliyet Bağı Olması
236
c. Korkutmada Tazminat
236
V. İRADE BOZUKLUKLARI VE SONUÇLARI
238
A. Genel Olarak
238
B. İptal Hakkının Niteliği
238
C. İptal Hakkının Kullanılması
239
1. İptalin Sonuçları
240
2. İptal Hakkının Düşmesi
241
3. Def’i Olanağı
242
4. İrade Bozukluğunun Sözleşme Dışında Tek Taraflı İşlemlerde Gerçekleşmesi
242
5. Hangi İrade Bozuklukları Önemlidir?
243
VI. AŞIRI YARARLANMA
244
A. Genel Olarak
244
B. Aşırı Yararlanmanın Koşulları
245
1. Edimler Arasında Açık Oransızlık
246
2. Edimler Arasındaki Açık Oransızlığın Borçlunun (Zarar Görenin) İçinde Bulunduğu Elverişsiz Durumdan Kaynaklanması
247
3. Sözleşmenin Zarar Görenin Elverişsiz Durumundan Yararlanılarak Kurulması
248
C. Aşırı Yararlanmanın Sonucu
249
1. Genel Olarak
249
2. Sözleşmeyi İptal Hakkı
250
3. Karşı Edimin Uyarlanmasını İsteme (Kısmi İptal) Hakkı
250
4. Aşırı Yararlanma Esaslı İrade Bozukluğu ile Hukuken Aynı Sonucu Doğurur
251
VII. DANIŞIKLIK (MUVAZAA)
251
A. Kavram
251
B. Danışıklığın Unsurları
252
1. Görünürdeki İşlem
252
2. Danışıklık Anlaşması
252
3. Aldatma Kastı (Amacı)
253
4. Gizli İşlem
253
C. Danışıklığın Türleri
253
1. Mutlak (Adi) Danışıklık
253
2. Nispî (Nitelikli) Danışıklık
254
a. Sözleşmenin Niteliğinde (Tam) Danışıklık
254
b. Sözleşmenin Koşullarında (Kısmi) Danışıklık
254
c. Tarafların Kişiliğinde Danışıklık
255
D. Danışıklığın Hüküm ve Sonuçları (Yaptırımı)
255
1. Genel Olarak
255
2. İstisnalar
256
E. Danışıklığın Kanıtlanması
257
1. Taraflar Yönünden Danışıklığın Kanıtlanması
257
2. Üçüncü Kişiler Yönünden Danışıklığın Kanıtlanması
257
3. Danışıklığın İnançlı İşlemden Farkı
258
VIII. İRADE BOZUKLUĞU HALLERİNİN BİRBİRLERİYLE İLİŞKİSİ
259
IX. ŞEKİL VE ŞEKLE AYKIRILIK
262
A. Hukukî İşlemler ve Özellikle Sözleşmelerde Şekil
262
B. Şeklin Yararları ve Sakıncaları
263
1. Şeklin Yararları
263
a. Hukukî İşleme Kesinlik Sağlar ve Açıklık Getirir
263
b. Kanıtlama Kolaylığı Sağlar
263
2. Şeklin Sakıncaları
264
a. Hukukî İşlemlerin Yapılmasını Ağırlaştırır ve Geciktirir
264
b. Her Zaman Olabilecek Bir Şekil Noksanlığı Bile O Hukukî İşlemin Hükümsüzlüğüne Yol Açabilir
264
C. Şeklin Çeşitleri
264
1. Amaçlarına Göre Şekil
264
a. Geçerlilik Şartı Olarak
264
aa. Kanunî Şekil
265
bb. İradî Şekil
265
b. İspat Şartı Olarak
266
2. Yapılış Tarzlarına Göre
267
a. Sözlü Şekil
267
b. Yazılı Şekil
268
aa. Adî Yazılı Şekil
268
aaa. Adî Yazılı Şeklin Unsurları
269
aaaa. Metin
269
bbbb. İmza
270
cccc. Görme Engellilerin İmzası
270
dddd. Örf ve Adet Gereği
271
eeee. İmza Atamayanlar
272
ffff. Güvenli Elektronik İmza
272
cc. Nitelikli Yazılı Şekil
273
dd. Resmî Yazılı Şekil
273
D. Şekle Bağlı Sözleşmelerin Değiştirilmesi
275
E. Şekle Aykırılığa Bağlanan Sonuçlar
275
§10.HÜKÜMSÜZLÜK TÜRLERİ VE SONUÇLARI
279
I. GENEL OLARAK
279
II. KİŞİ (TARAF) YÖNÜNDEN EHLİYET
279
1. Gerçek Kişiler
279
2. Tüzel Kişiler
280
3. Sınırlı İşlem Ehliyeti ve Düzenleyici Yasaklar
280
III. KONU YÖNÜNDEN GEÇERLİLİK
280
1. Sözleşme Konusunun Hukuka Uygunluğu
280
2. Emredici Hukuk Kurallarına Aykırılık
281
IV. HUKUKÎ İŞLEMLERİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ
282
A. Genel Çerçeve
282
B. Hükümsüzlük Türleri
282
1. Kesin Hükümsüzlük (Mutlak Butlan)
282
a. Kişilik Haklarına Aykırılık
283
b. Emredici Hükümlere Aykırılık
284
c. Genel Ahlak Anlayışına Aykırılık
285
d. Kamu Düzenine Aykırılık
285
2. İptal Edilebilirlik
285
3. Tek Taraflı Bağlamazlık (Askıda Geçersizlik)
286
4. Ehliyetsizlik Nedeniyle Hukukî İşlemin Geçersizliği
287
§11. KOŞULA BAĞLI HUKUKÎ İŞLEMLER
289
I. Genel Olarak
289
II. Koşulun Kanunda Düzenleniş Biçimi
290
III. Koşulun Türleri
291
A. Türk Borçlar Kanununa Göre
291
B. Öğretide İleri Sürülen Diğer Koşul Türleri
292
1. İradî ve Rastlantısal Koşullar
292
2. Olumlu ve Olumsuz Koşullar
293
3. Gerçek Olmayan Koşullar
293
a. İmkânsız Koşullar
293
b. Gerçekleşmesi Kesin Olaylar
294
c. Kanunî Koşullar (Condicio Iuris)
294
IV. Hukukî İşleme Konulabilen Koşullar
294
A. Koşul Kabul Etmeyen İşlemler
295
B. Yasak Koşullar
295
C. Yararsız veya Rahatsız Edici Koşullar
296
V. Teknik Anlamda Koşulun Unsurları
296
A. Koşulun Taraf İradesiyle Hukukî İşleme Eklenmesi
296
B. Koşulun Gelecekteki ve Objektif Olarak Belirsiz Bir Olaya İlişkin Olması
297
VI. Koşulun Hükümleri
298
A. Geciktirici Koşulun Hükümleri
298
1. Borçlandırıcı İşlemlerde
298
2. Tasarruf İşlemlerinde
300
B. Bozucu Koşulun Hükümleri
301
1. Borçlandırıcı İşlemlerde
301
2. Tasarruf İşlemlerinde
302
VII. Koşulun Gerçekleşmesi
302
VIII. Koşulun Gerçekleşmemesi
303
IX. Koşul Gerçekleştikten Sonra İşlemin Hükümleri
304
A. Geciktirici Koşullu İşlemler
304
B. Bozucu Koşullu İşlemler
304
§12. HUKUKÎ İŞLEMLERDE TEMSİL
307
I. KAVRAM
307
II. TEMSİLİN KOŞULLARI
308
III. TEMSİL BENZERİ KURUMLAR
310
IV. TEMSİLİN TÜRLERİ
311
A. Vasıtalı (Dolaylı) Temsil – Vasıtasız (Doğrudan) Temsil
312
1. Genel Olarak
312
2. Temsil Yetkisinin Bulunması
312
3. Temsil Olunanın Adına Hareket Etme
312
B. Yetkili Temsil – Yetkisiz Temsil
313
1. Yetkili Temsil
313
a. Kavram
313
b. Şekli
314
c. Kapsamı
315
aa. Yer yönünden
316
bb. Süre yönünden
316
cc. Konu yönünden
316
dd. Kişi yönünden
316
d. Temsilcinin Kendi Kendisiyle Sözleşme Yapması – Çifte Temsil
317
e. Müteselsil Yetki – Birlikte Yetki
317
f. Temsil Yetkisinin Sona Ermesi
318
aa. Azil (Yetkinin Geri Alınması)
318
bb. Temsil Olunan veya Temsilcinin Ölmesi Gaipliğine Karar Verilmesi Fiil Ehliyetini Kaybetmesi İflas Etmesi
319
cc. Temsilcinin İstifası
320
dd. Sürenin Dolması – Şartın Gerçekleşmesi
320
g. Sona Ermenin Hüküm ve Sonuçları
320
2. Yetkisiz Temsil
321
a. Kavram
321
b. Yetkisiz Temsilin Hüküm ve Sonuçları
322
aa. Temsil Olunanın Hukukî İşleme İcazet Vermesi
322
bb. Temsil Olunanın Hukukî İşleme İcazet Vermemesi
322
ÜÇÜNCÜ KISIM
BORCUN KAYNAKLARI VE ÜÇÜNCÜ KİŞİLER
§13. BORÇ İLİŞKİLERİNİN ÜÇÜNCÜ KİŞİLER BAKIMINDAN ETKİLERİ
327
I. GENEL OLARAK
327
II. ÜÇÜNCÜ KİŞİ YARARINA SÖZLEŞME
328
A. Kavram, Kişiler ve Üçlü İlişkinin Yapısı
328
1. Kavram ve Hukukî Dayanak
328
2. İlişkide Yer Alan Kişiler
329
3. Üçlü İlişkinin Yapısı
330
4. Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmenin Türleri
331
a. Eksik Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme
331
b. Tam Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme
332
5. Tam Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmenin Temsilden Farkı
334
B. Tam Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmenin Hükümleri
334
1. Vaat Eden ile Üçüncü Kişi Arasındaki İlişki
334
2. Vaat Eden ile Vaat Ettiren Arasındaki İlişki
335
3. Vaat Ettiren ile Üçüncü Kişi Arasındaki İlişki
335
4. Üçüncü Kişinin Hakkı Kazanamaması veya Reddetmesi
336
III. ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN FİİLİNİ ÜSTLENME
337
A. Kavram ve Taraflar
337
B. Üstlenmenin Konusu ve Koşulları
337
C. Üstlenenin Sorumluluğu
338
D. Garanti ve Kefalet Sözleşmeleriyle İlişkisi
338
DÖRDÜNCÜ KISIM
HAKSIZ FİİL VE SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME
§14. HAKSIZ FİİLLERDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİ
343
I. GENEL OLARAK
343
II. HAKSIZ FİİL KAVRAMI
344
III. KUSURA DAYANAN HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU VE ŞARTLARI
345
A. Genel Olarak
345
B. Sorumluluk Sebepleri
346
C. Kusura Bağlı Sorumluluğun Koşulları
348
1. Eylemin Hukuka Aykırılığı
348
a. Genel Olarak
348
b. Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller
353
aa. Hukuk Düzeninin (Kanunun) Verdiği Yetkinin Kullanılması
355
bb. Zarar Görenin Rızası
357
cc. Üstün Nitelikli Kamusal Ya Da Özel Yarar
358
dd. Haklı Savunma
360
ee. Hakkın Korunması İçin Kuvvet Kullanılması (Bizzat İhkak–ı Hak)
361
ff. Zorda Kalma (Iztırar Hali)
362
c. Ahlaka Aykırılık
363
2. Kusur
364
3. Zarar
368
a. Genel Olarak
368
b. Zarar Türleri
372
aa. Maddi Zarar
372
aaa. Manevi Zarar
372
bbb. Fiili Zarar – Yoksun Kalınan Kazanç – Normatif Zarar
373
ccc. Müspet Zarar – Menfi Zarar
376
ddd. Malvarlığı Zararı – Bedensel Zarar – Diğer Zararlar
377
eee. Doğrudan Zarar– Dolaylı Zarar– Yansıma Zarar
379
fff. Mevcut Zarar – Müstakbel Zarar – Muhtemel Zarar
384
ggg. Gerçek Zarar – Muhtemel (Olası) Zarar
385
c. Zararın nitelikleri
385
4. Nedensellik (İlliyet) Bağı
386
a. Mantıksal Nedensellik Bağı
386
b. Şart Kuramı
388
c. Uygun Nedensellik Bağı Kuramı
389
d. Normun Koruma Amacı Kuramı ve Hukuka Aykırılık Bağı
391
aa. Genel Olarak
391
bb. Normun Koruma Amacının Belirlenmesi
392
cc. Hukuka Aykırılık Bağı ile İlişkisi
392
dd. Uygun Nedensellik Bağı ile İlişkisi
393
ee. Yansıma Zararlar Bakımından
394
ff. Sözleşmesel Sorumlulukta Normun Koruma Amacı
394
gg. Tehlike Sorumluluğunda Tehlike Bağı
395
e. Birden Çok Neden ve Nedensellik Bağı
396
f. Nedensellik Bağının Kesilmesi
397
aa.Genel Olarak
397
bb. Mücbir Sebep
398
cc. Zarar Görenin Kusuru
399
dd. Üçüncü Kişinin Kusuru
399
IV. KUSUR ARANMAYAN SORUMLULUK HÂLLERİ
399
A. Genel Olarak
399
1. Fedakârlığın Denkleştirilmesi Esası
401
2. Özen Yükümüne Aykırılık Esası
402
3. Egemenlik (Hakimiyet) Esası
402
4. Hakkaniyet Esası
402
5. Tehlike Esası
403
V. KANUNDA DÜZENLENEN BAZI KUSURSUZ SORUMLULUK HÂLLERİ
405
A. Genel olarak
405
B. Hakkaniyet Sorumluluğu
406
C. Özen Sorumluluğu
407
1. Adam Çalıştıranların (İstihdam Edenlerin) Sorumluluğu
408
a. Genel Olarak
408
b. Sorumluluğun Koşulları ve Uygulama Alanı
409
aa. Adam Çalıştıranla Çalışan Arasında Bir Hizmet İlişkisi Bulunmalıdır
409
aaa. Adam Çalıştıran ve Çalışan Kavramları
409
bb. Bir Hizmet İlişkisi Olmalıdır ve Haksız Fiil İşin (veya Hizmetin) Görülmesi Dolayısıyla İşlenmelidir
411
bb. Haksız Fiil Sorumluluğunun Kusur Dışındaki Diğer Unsurlarının Gerçekleşmiş Olması Gerekir
413
cc. Adam Çalıştıran Kurtuluş Kanıtı Getirememiş Olmalıdır
414
aaa. Seçimi Gerçekleştirmede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması
414
bbb. Talimat Vermede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması
415
ccc. Denetlemede ve Gözetimde Özenli Davranıldığının Kanıtlanması
415
ddd. İşletmenin Çalışma Düzeninin Zararın Doğmasını Önlemeye Elverişli Olduğunun Kanıtlanması
416
ee. TBK M. 116’nın Genel Olarak Uygulama Alanı
419
ff.TBK m. 66 ile m. 116 Arasındaki İlişki
419
2. Ev Başkanının Sorumluluğu
421
3. Taşınmaz Malikinin Sorumluluğu
424
4. Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu
427
a. Genel Olarak
427
b. Hayvanın Bir Zarar Vermiş Olması
429
c. Hayvan Bulunduran Sıfatı
429
c. Kurtuluş Kanıtı
430
d. Alıkoyma Hakkı
431
5. Yapı Malikinin Sorumluluğu
433
a. Genel Olarak
433
b. Sorumluluğun Konusu: Bina ve Diğer Yapı Eserleri
433
aa. Bina Kavramı
433
bb. Diğer Yapı Eserleri
434
cc. Kavramın Sınırları
434
c. Sorumlu Kişiler
435
aa. Malik
435
bb. İntifa ve Oturma Hakkı Sahipleri
435
cc. Birden Fazla Malik ve Kat Mülkiyeti
435
dd. Kamu Tüzel Kişilerine Ait Yapılar
436
d. Sorumluluğun Şartları
436
aa. Zarar ve Uygun Nedensellik Bağı
436
bb. Yapım Bozukluğu
437
cc. Bakım Eksikliği
437
dd. Hukuka Aykırılık ve Diğer Sorumluluk Hükümleriyle İlişki
437
e. Zarar Anındaki Malik ve Mülkiyetin Devri
438
f. Diğer Sorumlulara Rücu
438
g. Yapı Denetim Kuruluşlarının Sorumluluğu
439
h. Zarar Tehlikesinin Önlenmesi
439
2. Tehlike Sorumluluğu Kavramı ve Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi
439
a. Tehlike Sorumluluğu Kavramı
439
b. Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi
442
3. Genel Tehlike Sorumluluğuna İlişkin Hükmün Özellikleri
445
a. Genel Kural Niteliğinde Olması
445
b. Tehlike Sorumluluğunun Düzenlenmesinde Başvurulan Yöntemler
446
aa. Genel Olarak
446
bb. Özel Kanunlarla Düzenleme Yöntemi
446
cc. Genel Kural ile Düzenleme Yöntemi
446
c. TBK m.71 Hükmü Bakımından Değerlendirme
447
d. Genel Kuralın İkincil Nitelikte Olması
448
4. Genel Tehlike Sorumluluğunun Sorumluluk Hukuku İçerisindeki Yeri
448
5. Genel Tehlike Sorumluluğunun Şartları
449
a. Bir İşletme Faaliyeti Olmalıdır
449
b. Bu İşletme Faaliyeti Önemli Ölçüde Tehlike Arz etmelidir
451
aa. Önemli Ölçüde Tehlikeliliğin Unsurları
451
aaa. Genel Olarak
451
bbb. Seçimlik Unsurlar
452
aaaa. İşletme Faaliyetinin Sıkça veya Ağır Zarar Doğurmaya Elverişli Olması
452
bbbb. İşletme Faaliyetinin Özel Tehlike Sorumluluğu Düzenlemelerindeki Tehlikeye Benzerlik Göstermesi
452
bb. Zorunlu Unsur Olarak Kaçınılmazlık
453
c. Zarar İşletmenin Tipik (Karakteristik) Tehlikesinin Gerçekleşmesi Sonucu Meydana Gelmelidir
454
d. Tipik Tehlike ile Zarar Arasında Uygun Nedensellik Bağı bulunmalıdır
456
6. Genel Tehlike Sorumluluğunda Tazminat
457
a. Tazminat Borcunun Tarafları
457
aa. Tazminat Borçlusu
457
bb. Tazminat Alacaklısı
457
b. Genel Tehlike Sorumluluğu Çerçevesinde Tazmin Edilebilecek Zararlar
458
7. Birden Fazla Sorumluluk Sebebinin Bulunması
459
8. TBK m.71/4 Hükmünün Anlamı
461
a. Genel Olarak
461
b. Değerlendirme
464
E. Karayolları Trafik Kanununa göre Motorlu Araç İşleteni İle Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin Sorumluluğu
468
1. Genel Olarak
468
2. İşletilen Motorlu Aracın Sebep Olduğu Zarardan Sorumluluk
468
3. İşletilen Motorlu Aracın Sebep Olduğu Zarardan Sorumluluğun Şartları
469
aa. Motorlu Bir Karayolu Aracının Varlığı
470
bb. Aracın İşletilme Halinde Olması
470
aaa. Zarar
471
bbb. Zarar, Aracın Sebep Olduğu Trafik Kazasından Doğmalıdır
471
ccc. Aracın İşleteni veya Bağlı Bulunduğu Teşebbüsün Sahibi Kurtuluş Kanıtı Getirmemiş Olmalıdır
471
4. İşleten Kavramı
473
a. Genel Olarak
473
b. İşleten Gibi Sorumluluk
474
aa. Mesleki Faaliyette Bulunanların Sorumluluğu
474
bb. KTK m. 105 Kapsamında Yarış Düzenleyicilerinin Sorumluluğu
475
cc. Çalınan veya Gasp Edilen Araçlarda Sorumluluk (KTK Sistemi)
475
c. Kamuya Ait Motorlu Araçların Sebep Olduğu Zararlar
476
5. İşletenin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibi Kavramı
476
6. Tazminata İlişkin Diğer Esaslar
477
VI. HAKSIZ FİİLDEN DOĞAN SORUMLULUKTA ZARARIN VE TAZMİNATIN HESAPLANMASI
479
A. Maddî Zararın Belirlenmesi ve Hesaplanması
479
1. Genel bilgi
479
2. Zararın ispatı
480
3. Zararın hesaplanacağı zaman
480
4. Zarar miktarına faiz eklenmesi
481
5. Zarardan faydaların indirilmesi (Denkleştirme)
482
6. Şeye (eşyaya) ilişkin zararın hesaplanması
483
7. Kişiye İlişkin Zararın Hesaplanması
484
a. Bedensel Zarar Halinde
484
aa. Tedavi Giderleri
485
bb. Kazanç Kaybı
485
cc. Çalışma Gücünün Azalmasından ya da Yitirilmesinden Doğan Kayıplar
485
dd. Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Kayıplar
486
b. Ölüm Halinde
486
B. Maddi Tazminatın Belirlenmesi ve Hesaplanması
487
1. Genel olarak
487
2. Tazminattan İndirim Sebepleri
488
a. Zarar Görenin Rızası
488
b. Kusur Sorumluluğunda Zarar Verenin Kusurunun Ağırlığı–Hafifliği
489
c. Zarar Görenin Ortak veya Kişisel Kusuru
489
d. Tazminatın Ödenmesinin Zarar Verenin Malî Durumunu Kötüleştirmesi
490
3. Diğer İndirim Sebepleri
490
a. Beklenmedik (Umulmayan) Olaylar
491
b. Zarar Görenin Yapısal/Bünyesel Yatkınlığı
491
c. Zarar Görenin Çok Yüksek Gelire Sahip Olması
491
d. Hatır İşleri
492
C. Manevi Tazminat (Manevi Zarar)
493
1. Genel Olarak
493
2. Eylem
493
a. Genel Olarak
493
b. Bedensel Bütünlüğe Yapılan Saldırı
494
aa. Ölüm
494
bb. Ölümle Sonuçlanmayan Bedensel Zarar
494
c. Diğer Kişisel Değerlere Yapılan Saldırılar
495
3. Hukuka Aykırılık
495
4. Kusur
496
5. Uygun Nedensellik Bağı
496
6. Tazminatın Belirlenmesi
496
VII. MÜTESELSİL SORUMLULUK (BİRDEN ÇOK KİŞİNİN AYNI ZARARDAN SORUMLULUĞU
497
A. Müteselsil Sorumluluğun Kaynakları ve Şartları
497
1. Birlikte Bir Zarara Sebebiyet Verme (Ortak Kusur)
498
2. Aynı Zarardan Çeşitli Sebeplerden Dolayı Sorumlu Olma
498
3. Yeni TBK ile Eski BK Arasındaki Temel Farklar
498
4. Dış İlişki
498
5. İç İlişki ve Rücu
499
VIII. CEZA HUKUKU İLE MEDENÎ HUKUK ARASINDAKİ İLİŞKİ
500
A. Genel Olarak
500
1. Haksız Fiil Teşkil Edip Suç Teşkil Etmeyen Eylemler
500
2. Suç Teşkil Ettikleri Halde Haksız Fiil Sayılmayan Eylemler
500
3. Hem Suç Hem de Haksız Eylem Oluşturan Eylemler
501
B. Hukuk Yargıcının Bağımsızlığı İlkesi
501
C. Bağımsızlık İlkesinin Gerekçesi ve Konuluş Nedenleri
501
1. Kapsam Farklılığı
501
2. Zarar Şartı
501
3. Kanunilik İlkesi
501
4. Delillerin Takdiri
502
D. Ceza Mahkemesi Kararlarının Hukuk Davasına Etkisi
502
1. Beraat Kararlarının Bağlayıcılığı ve İstisnaları
502
2. Mahkûmiyet Kararlarının Sınırları
502
3. Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı
503
E. Zamanaşımı Bakımından Ceza ve Medenî Hukuk İlişkisi
503
IX. TAZMİNAT TALEBİNİN ZAMANAŞIMI
503
A. Genel Olarak
503
B. Olağan (Nispi/Görece) Zamanaşımı Süresi
504
1. Süre ve Başlangıç Koşulu
504
2. Tazminat Yükümlüsünün Öğrenilmesi
504
3. Zararın Öğrenilmesi
504
4. Zararın Dava Edilebilir Nitelik Kazanması
504
C. Kesin (Mutlak) Zamanaşımı Süresi
505
1. On Yıllık Üst Süre
505
2. Geç Ortaya Çıkan Zararlar
505
D. Uzamış Ceza Zamanaşımı Süresi
505
1. Uygulama Şartları
505
2. Hukuk Yargıcının Değerlendirmesi
506
3. Kimlere Karşı Uygulanacağı
506
§15. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİ
507
I. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KAVRAMI
507
A. Tanım
509
B. Sebepsiz Zenginleşme Kurumunun Özellikleri
510
1. Bağımsızlığı ve Asli Olması
510
2. Alacak Hakkının Nispîliği
511
3. Alacak Hakkının Doğumunun Ehliyet ve Kusur Koşulundan Bağımsız Olması
513
C. Sebepsiz Zenginleşme Davasının Şartları
514
1. Zenginleşme
514
a. Malvarlığının Artışı (Müspet zenginleşme, lucrum emergens)
515
aa. Aktifin Artması
515
bb. Pasifin Azalması
515
b. Malvarlığındaki Azalmanın Önlenmesi (Menfi zenginleşme, damnum cessans)
516
2. Yoksullaşma (Fakirleşme, Hukuk Alanı İhlali)
516
3. Zenginleşmenin Haksızlığı
518
4. Nedensellik (İlliyet) Bağı
519
II. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN TÜRLERİ
519
A. Edimden Kaynaklanan Sebepsiz Zenginleşmeler
521
1. Geçersiz Sebebe Dayalı Zenginleşmeler
521
2. Hukuki Sebebin Gerçekleşmemiş Olması Sebebiyle Ortaya Çıkan Zenginleşmeler
521
3. Hukuki Sebebin Sona Ermesi Sebebiyle Ortaya Çıkan Zenginleşmeler
521
4. Borçlu Olunmayan Bir Edimin Yanlışlıkla İfa Edilmesi Sebebiyle Ortaya Çıkan Zenginleşmeler (Condictio indebiti):
522
B. Edim Dışı Sebepsiz Zenginleşmeler
522
1. Bir Hakkın İhlali Dolayısıyla Ortaya Çıkan Zenginleşme
522
2. Beklenmedik Olay Dolayısıyla Ortaya Çıkan Zenginleşme
523
III. GERİ VERME BORCUNUN KONUSU
523
IV. GERİ VERME BORCUNUN KAPSAMI
524
A. Genel Olarak
524
B. Kötüniyetli Zenginleşenin Geri Verme Borcunun Kapsamı
525
C. İyiniyetli Zenginleşenin Geri Verme Borcunun Kapsamı
527
V. ZENGİNLEŞENİN YAPTIĞI MASRAFLARIN İADESİ
529
VI. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN TALEP EDİLEMEYECEĞİ DURUMLAR
530
A. Eksik Borçların İfası
530
B. Ahlâkî Bir Ödevin Yerine Getirilmesi
531
C. Hukuka Veya Ahlâka Aykırı Bir Sonucun Gerçekleşmesi Amacıyla Bir Şeyin Verilmesi
531
VII. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME DAVASININ TABİ OLDUĞU ZAMANAŞIMI
532
VIII. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME DAVASININ DİĞER DAVALARDAN FARKLARI
534
A. Sebepsiz Zenginleşme Davası–İstihkak Davası
534
B. Sebepsiz Zenginleşme Davası–Alacak Davası
535
C. Sebepsiz Zenginleşme Davası–Haksız Fiilden Doğan Dava
535
D. Sebepsiz Zenginleşme Davası–Vekaletsiz İşgörmeden Kaynaklanan Dava
536
BEŞİNCİ KISIM
BORCUN KONUSU, İFA VE İFA ENGELLERİ
§16. BORCUN KONUSU VE BORÇLARIN İFASI
541
I. EDİM VE TÜRLERİ
541
II. EDİMİN SINIFLANDIRILMASI
545
A. Olumlu Edim (Müspet Edim)
545
1. Verme Borcu
545
2. Yapma Borcu
545
B. Olumsuz Edim (Menfi Edim)
546
III. DİĞER EDİM SINIFLANDIRMALARI
550
A. Sürelerine Göre Edim Çeşitleri
550
1. Ani Edim
550
2. Sürekli (Devamlı) Edim
550
3. Dönemsel Edim
550
4. Seçimlik Geciktirici Koşula Bağlı Edim
550
B. Bölünmelerine Göre Edim Çeşitleri
551
C. Konularına Göre Edim Çeşitleri
552
1. Kişisel Edim– Maddi Edim
552
2. Nesnel Edimin Türleri
553
a. Parça Borcu ve Çeşit Borcu
553
aa. Genel Olarak
553
bb. Parça Borcu–Çeşit Borcu Ayrımının Sonuçları
554
aaa. Parça Borcu Açısından
554
bbb. Çeşit Borcu Açısından
554
D. Seçimlik Borç
556
1. Genel Olarak
556
2. Seçimlik Borcun Niteliği
556
3. Seçim Hakkı ve Kullanılması
557
a. Seçim Hakkının Alacaklıya Ait Olması
558
b. Seçim Hakkının Borçluya Ait Olması
559
c. Seçimlik Edimlerde İmkânsızlık
559
aa. Sözleşme Yapılırken İmkânsızlık
559
bb. Sözleşme Yapıldıktan Sonra İmkânsızlık
560
cc. Kusursuz Sonradan İmkânsızlık
560
4. Seçimlik Yetki
561
IV. BORÇLARIN İFASI
564
A. Tanım
564
B. İfanın Niteliği
564
1. İfa İşlemi
564
2. İfada Ehliyet
566
a. Hukukî İşlem Ehliyeti Bakımından
566
aa. Alacaklı Bakımından
566
bb. Borçlu Bakımından
566
b. Harcama Yetkisi (Tasarruf Ehliyeti)
567
C. İfanın Hükmü
567
V. KISMEN İFA, İFA YERİNE EDİM VE İFA UĞRUNA EDİM
568
A. Kısmen ifa
568
1. Genel Olarak
568
2. Dönemsel Edimler
569
3. Birden Fazla Edim
569
4. Bölünebilir Edim
570
2. Kısmen İfanın Hükmü
570
B. İfa Yerine Geçen Edim
570
C. İfa Uğruna Edim
571
VI. İFA YERİ VE İFA ZAMANI
571
A. İfa Yeri
571
1. Genel Olarak
571
2. İfa Yerinin Belirlenmesi
572
a. İfa Yerinin Sözleşmeyle Belirlenmesi
572
b. İfa Yerinin Sözleşmenin Niteliğine Göre Belirlenmesi
572
c. İfa Yerinin Kanun Tarafından Belirlenmesi
572
d. Para Borçlarında İfa Yerinin Belirlenmesi
573
e. Parça Borçlarında İfa Yerinin Belirlenmesi
573
f. Diğer Borçların İfa Yerinin Belirlenmesi
573
3. İfa Yerine Göre Borçların Sınıflandırılması
574
a. Aranılacak Borçlar
574
b. Götürülecek Borçlar
574
c. Yollanacak (Gönderilecek) Borçlar
575
d. Borçlunun Yerleşim Yerinde İfa Edilecek Borçlar
576
B. İfa Zamanı
578
1. Genel Olarak
578
2. İfa Zamanının Belirlenmesi
579
a. İfa Bir Süreye (Mehil) ya da Bir Vadeye Bağlanabilir
579
aa. Sürenin Taraflarca Belirlenmesi
579
bb. Süre Kanun Hükmü ile Belirlenebilir
580
cc. Süre Alacaklının İhbarına Bağlanabilir
580
b. İfa Bir Vadeye Ya da Süreye Bağlanmamış Olabilir
580
3. Sürelerin Hesaplanması
581
a. Sürenin Gün Olarak Belirlenmesi Durumunda
581
b. Sürenin Hafta Olarak Belirlenmesi
581
c. Bir veya Birden Çok Ay ya da Yılın Belirlenmesi Durumunda
581
d. Yarım Ayın Anlamı
581
e. Tatil Günleri
582
f. Sürenin Uzatılması
582
4. Karşılıklı (Sinallagmatik) Sözleşmelerde İfa Zamanı ve Ödemezlik Def’i
582
a. Genel Olarak
582
b. Ödemezlik Definin Koşulları
584
aa. Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmenin Varlığı
584
bb. Kendi Borcunu İfa Etmiş ya da Önermiş Olması
584
c. Ödemezlik Definin Hükmü
585
d. İspat Yükü
585
5. Sözleşme Faizi
585
a. Faizin Anlamı
585
b. Türleri
586
aa. Kanuni Faiz–Sözleşme Faizi
586
bb. Basit Faiz – Bileşik (Mürekkep) Faiz
587
cc. Ticari ve Ticari Olmayan (Adi) Faiz
587
c. Sözleşme Faizinin Sınırının Belirlenmesi
587
d. Sözleşme Faizi Üst Sınırının Belirlenmesi
588
VII. ÜÇÜNCÜ KİŞİYE İFA VE ÜÇÜNCÜ KİŞİ TARAFINDAN İFA
590
A. Üçüncü Kişiye İfa
590
1. Genel Olarak
590
2. Temsil Yetkisi Verilmesi Yoluyla
591
3. Havale Yoluyla
591
B. Üçüncü Kişi Tarafından İfa
594
1. Üçüncü Kişinin İfasının Çeşitli Görünümleri
594
2. İfada Bulunan Üçüncü Kişinin Alacaklıya Halef Olması
596
a. Halefiyetin Rücu Hakkı ile İlişkisi ve İlgililer Bakımından Sonuçları
597
aa. Alacaklı Bakımından
598
bb. Borçlu Bakımından
598
cc. İfada Bulunan Üçüncü Kişi Bakımından
599
b. TBK m. 127’de Düzenlenen Kanunî Halefiyet Hâlleri
600
aa. Başkasının Borcu İçin Rehnedilen Şey Üzerinde Aynî Hak Sahibi Olan Üçüncü Kişinin İfası
600
bb. Borçlunun Önceden Bildirimi Üzerine Üçüncü Kişinin İfası
600
c. Kanunda Düzenlenen Diğer Halefiyet Hâlleri
601
aa. Bölünemeyen Borçlarda Halefiyet
601
bb. Müteselsil Borçlulukta Halefiyet
601
cc. Kefalette Halefiyet
601
§17. BORCA AYKIRILIK VE İFA ENGELLERİ
603
I. GENEL OLARAK
603
II. BORCA AYKIRILIĞIN ÜST KAVRAMI VE ORTAK SONUÇLARI
606
A. Genel Açıklama
606
III. SONRAKİ İMKÂNSIZLIK
607
A. Genel Olarak
607
B. İmkânsızlık Doğuran Olay
608
1. Kavram
608
2. Geniş Anlamda İmkânsızlık (İfanın Beklenilemezliği)
609
3. Sübjektif–Objektif İmkânsızlık
609
4. Sürekli– Geçici İmkânsızlık
611
5. İmkânsızlığın Borçluya Yüklenmesi
611
C. Borçlunun Sonraki İmkânsızlıktan Doğan Sorumluluğu
612
1. Tazminat
612
2. Borçlunun Kusuru
613
IV. BORÇLUNUN TEMERRÜDÜ
614
A. Kavram
614
B. Borçlu Temerrüdünün Koşulları
615
1. Kavram
615
a. Borcun Muaccel ve İfasının Mümkün Olması
616
b. Borçlunun İfada Bulunmaması
616
c. İhtar
617
aa. Genel Açıklama
617
bb. İhtarın Hukukî Niteliği ve Şekli
618
cc. İhtara Gerek Olmayan Hâller
619
aaa. Borçlar Kanunu Çerçevesinde İhtara Gerek Olmayan Hâller
619
bbb. Ticaret Kanunu Çerçevesinde İhtara Gerek Olmayan Hâller
620
dd. Temerrütte Kusurun Rolü
622
2. Borçlu Temerrüdünün Sona Ermesi
623
3. Borçlu Temerrüdünün Sonuçları
623
a. Borçlu Temerrüdünün Genel Sonuçları
623
aa. Aynen İfa Talebi
623
bb. Borcun İfasında Gecikme Dolayısıyla Alacaklının Uğradığı Zararların Giderilmesi (TBK m.118)
624
cc. Borçlunun Kazadan Dolayı Sorumlu Tutulması
625
b. Borçlu Temerrüdün Para Borçları ile İlgili Sonuçları
627
cc. Gecikme Faizini Aşan Zararı (Munzam, Aşkın Zarar) Tazmini
627
aaa. Munzam Zarar Kavramı
627
bbb. Aşkın Zararın Hukuki Niteliği
628
aaaa. Genel Olarak
628
bbbb. Değerlendirme
630
ccc. Aşkın Zararın Tazmini Talebinin Şartları
631
aaaa. Borçlunun Para Borcunun İfasında Temerrüde Düşmüş Olması
633
bbbb. Alacaklının Aşkın Zararının Bulunduğunu İspatlaması
634
cccc. Borçlunun Temerrüdü ile Aşkın Zarar Arasında Nedensellik Bağı
634
dddd. Borçlunun Temerrüde Düşmekte Kusurlu Olması
636
ddd. Aşkın Zararın Kanıtlanması ve Hesaplanması
636
eee. Tazminatın belirlenmesi
638
aaaa. Genel Olarak
638
bbbb. Denkleştirme (Mahsup)
638
cccc. Dövize Endekslenen Alacaklarda Aşkın Zarar
640
c. Borçlu Temerrüdünün Karşılıklı Sözleşmelerle İlgili Sonuçları
642
d. Sözleşmeden Dönmeye Bağlanan Sonuçlar
644
V. ALACAKLININ TEMERRÜDÜ
644
A. Kavram
644
B. Alacaklı Temerrüdünün Koşulları
646
1. Borcun Varlığı
646
2. Gereği Gibi Sunulmuş Edimin Haklı Bir Neden Olmadan Reddedilmesi
647
a. Edimin Gereği Gibi Sunulması
647
b. Edimin Kabul Edilmemesi
648
C. Alacaklı Temerrüdüne Bağlanan Sonuçlar
649
1. Genel Sonuçlar
649
a. Tevdi
651
aa. Tevdie Uygunluk
651
bb. Mahkemenin İfa Yerine İlişkin Kararı
652
cc. Saklama Sözleşmesi Yapılması
652
dd. Tevdi Konusunun Geri Alınması
652
b. Malın Satışı ve Bedelin Tevdi
653
c. Sözleşmeden Dönme
654
2. Alacaklı Temerrüdünün Sona Ermesi ve Kanıt Yükü
655
3. Diğer İfa Engelleri
656
VI. BORCUN GEREĞİ GİBİ İFA EDİLMEMESİ
656
A. Genel Olarak
656
1. Sözleşmeye Olumlu Aykırılık (Akdin Müspet İhlali)
660
a. Genel Olarak
660
b. Yüküm İhlaline Bağlanan Hukukî Sonuçlar
663
aa. Yan Edim Yükümünün İhlali
663
aaa. Tazminat
663
bbb. Aynen İfa
664
ccc. Sözleşmeden Dönme veya Sözleşmenin Feshi
664
bb. Koruma Yükümlerinin İhlali
665
aaa. Tazminat
665
bbb. Aynen İfa, İhlalin Önlenmesi ve Sözleşmenin Sona Erdirilmesi
666
2. Kötü İfa
666
3. Culpa in Contrahendo Sorumluluğu
668
B. Borcun Gereği Gibi İfa Edilememesinden Doğan Sorumluluk
670
1. Genel Olarak
670
2. Sorumluluğun Şartları
671
a. Zarar
671
aa. Genel Olarak
671
bb. Maddî Zarar
672
b. Kusur
673
aa. Genel Olarak
673
bb. Türleri
673
c. Nedensellik Bağı
674
3. Türk Borçlar Kanunu’nun 112. Maddesi ve Önemi
674
§18. CEZA KOŞULU, BAĞLANMA PARASI VE CAYMA PARASI
677
I. Ceza Koşulu
677
A. Kavram, Amaç ve Hukukî Nitelik
677
B. Kuruluşu, Fer’î Niteliği ve Kapsamı
678
C. Ceza Koşulunun Türleri
679
1. Seçimlik Ceza Koşulu
679
2. İfayla Birlikte İstenebilen Ceza Koşulu
679
3. Dönme Cezası
679
D. Muacceliyet, Kusur ve Zarar
680
E. Ceza Koşulunun Hükümleri ve Uygulama Alanı
680
F. Aşırı Ceza Koşulunun İndirilmesi
681
II. Bağlanma Parası ve Cayma Parası
682
A. Bağlanma Parası
682
B. Cayma Parası
682
C. Kurumların Birbirinden Ayrılması
683
D. Ceza Koşulunun Tanımı ve Niteliği
683
E. Hukukî Niteliği
687
1. Genel Bilgi
687
2. Ceza Koşulu Kaydı Fer’i Borç Doğuran Bir Sözleşmedir
688
3. Asıl Borcun Varlığı
688
4. Ceza Koşulunun Sağlar Arasında Hüküm İfade Edecek Bir Hukukî İşleme Konması Gerekir
689
F. Ceza Koşulunun Türleri
689
1. Seçimlik Ceza Koşulu
689
2. İfa ile Birlikte İstenebilen Ceza Koşulu
690
3. Dönme Cezası (İfayı Engelleyen Ceza Koşulu)
691
G. Ceza Koşulunun Kusur ve Zararla İlgisi
692
1. Borçlunun Kusuru
692
2. Alacaklının Zararı
692
H. Ceza Koşulunun Pratik Yararı ve Uygulama Alanı
693
1. Ceza Koşulu Borçluyu İfaya Zorlar
693
2. Ceza Koşulu Genel Olarak Çok Taraflı ve Tek Taraflı Hukukî İşlemlerde Kullanılabilir
693
İ. Ceza Koşulunun Muaccel Olması
694
J. Hükümleri
695
1. Seçimlik Ceza Koşuluna İlişkin Hükümler
695
2. İfa ile Birlikte İstenebilen Ceza Koşuluna İlişkin Hükümler
695
K. Cezanın Kapsamı
696
1. Alacaklı Lehine Tanınan Ek Tazminat
696
2. Cezanın İndirilmesi
696
II. BAĞLANMA PARASI VE CAYMA PARASI
697
A. Genel Bilgi
697
B. Hükümleri
698
ALTINCI KISIM
BORÇ İLİŞKİSİNDE TARAF YAPISI,
DEĞİŞİKLİK VE SONA ERME
§19. ALACAKLI VEYA BORÇLU TARAFIN BİRDEN ÇOK KİŞİDEN OLUŞMASI
703
I. TESELSÜL KAVRAMI VE BENZER KAVRAMLARLA İLİŞKİSİ
703
A. Teselsül Kavramı
703
1. Genel Olarak
703
2. Müteselsil Alacaklılık ve Borçluluk
704
B. Benzer Kavramlar
705
1. Elbirliği Halinde Alacaklılık
705
2. Bölünmeyen Alacak ve Borç
706
3. Kısmî Alacaklılık ve Kısmî Borçlulukı
707
II. MÜTESELSİL BORÇLULUK
708
A. Genel Bilgi
708
B. Müteselsil BorçLuluğun KaynaklarI
708
1. Hukukî İşlemden Doğan Müteselsil Borçluluk
708
2. Kanundan Doğan Müteselsil Borçluluk
709
C. Müteselsil Borçluluğa Bağlanan Hükümler
710
1. Genel Olarak
710
2. Alacaklı Bakımından
710
3. Borçlular Bakımından
711
a. Borçlular Arasındaki İç İlişki
711
b. Ortak Savunmaların İleri Sürülmesi
711
c. Ödemenin Diğer Borçlulara Bildirilmesi
712
d. Rücu Hakkı ve Halefiyet
712
e. Borçluların Alacaklıyla Olan Dış İlişkileri
713
aa. Ortak ve Kişisel Savunmalar
713
bb. Bir Borçlunun Diğer Borçluların Durumunu Ağırlaştıramaması
714
4. Borcun Sona Ermesinin Diğer Borçlulara Etkisi
714
a. Alacaklının Tatmin Edilmesi
714
b. Alacaklı Tatmin Edilmeksizin Borcun Sona Ermesi
715
III. MÜTESELSİL ALACAKLILIK
715
A. Genel Olarak
715
B. Müteselsil Alacaklılığın Kaynakları
716
C. Müteselsil Alacaklılığa Bağlanan Hükümler
718
§20. ALACAĞIN DEVRİ
721
I. GENEL OLARAK
721
II. ALACAĞIN DEVRİNİN TEMELLERİ
722
A. Genel Bilgi
722
B. Alacağın Devrinin Hukukî Niteliği
723
1. Devir İşlemi Devreden ile Devralan Arasında Gerçekleşir
723
2. Alacağın Devri Bir Tasarruf İşlemidir
725
3. Alacağın Devrinin Kazandırıcı Niteliği ve Sebebe Bağlılık Sorunu
726
C. Alacağın Devrinin Türleri
728
1. İradî Devir
728
2. Yargısal Devir
729
3. Kanunî Devir
730
1. Alacağın Varlığı ve Devredilebilirliği
730
a. Kural Olarak Her Türlü Alacağın Devredilebilmesi
731
b. Devir Engelinin Bulunmaması
732
aa. Sözleşmeden Doğan Devir Yasağı
732
bb. Kanundan Doğan Devir Yasakları ve Sınırlamaları
732
cc. İşin veya Alacağın Niteliğinden Doğan Devir Engeli
733
2. Devir Sözleşmesi
733
a. Genel Olarak
733
b. Yazılı Şekil
734
c. Tasarruf Yetkisi
735
3. Alacağın Devrinin Kapsamı
735
a. Genel Olarak
735
b. Alacağa Bağlı Haklar
736
c. Öncelik Hakları
737
E. Alacağın Devrinin Hükümleri
737
1. Borçlu ile Devreden Arasındaki İlişki
737
a. Görünüşteki Alacaklıya İyi Niyetle İfa
738
b. Alacağın Çekişmeli Olması
738
2. Devralan ile Borçlu Arasındaki İlişki
739
a. Alacaktan Doğan Savunmalar
739
b. Takas
740
c. Devir İşleminden veya Devralanın Şahsından Doğan Savunmalar
740
3. Devreden ile Devralan Arasındaki İlişki
741
a. Bir Edim Karşılığında Devir
741
b. Bir Edim Karşılığında Olmayan Devir ile Kanunî ve Yargısal Geçiş
742
§21. BORCUN ÜSTLENİLMESİ VE BORÇ İLİŞKİSİNDE DİĞER TARAF DEĞİŞİKLİKLERİ
743
I. BORCUN ÜSTLENİLMESİNİN NİTELİĞİ VE BENZER KURUMLARDAN FARKI
743
II. TÜRLERİ
744
III. İÇ ÜSTLENME SÖZLEŞMESİ (BORÇTAN KURTARMA ÜSTLENİMİ)
744
A. Borcu İfa Yoluyla Borçluyu Kurtarma
745
B. Diğer Yollarla Borçluyu Kurtarma
745
IV. BORCUN DIŞ ÜSTLENİLMESİ SÖZLEŞMESİ (GERÇEK BORCUN ÜSTLENİLMESİ SÖZLEŞMESİ)
746
A. Borcun Üstlenilmesinin Koşulları
746
1. İşlem Ehliyeti ve Tasarruf Yetkisi
746
2. Dış Üstlenme Önerisi
747
3. Alacaklının Kabulü
748
4. Üstlenilecek Borcun Varlığı ve Belirlenebilirliği
748
B. Borcun Üstlenilmesinin Hükümleri
749
1. Genel Olarak
749
2. Alacaklı ile Borçlu Arasındaki İlişki
749
3. Borç Üstlenenle Alacaklı Arasındaki İlişki
750
a. Alacaklı ile Asıl Borçlu Arasındaki İlişkiden Doğan Savunmalar
750
aa. Kişisel Defilerin İleri Sürülememesi
751
bb. Asıl Borçlu ile Borcu Üstlenen Arasındaki Defiler
751
cc. Diğer Savunmalar
751
b. Borçlu ile Borcu Devralan Arasındaki İlişki
752
V. BORCA KATILMA (BİRLİKTE BORÇ ÜSTLENME)
752
VI. BİR İŞLETMENİN, MALVARLIĞININ İPOTEKLİ TAŞINMAZIN VE BENZERLERİNİN DEVRİ
753
A. Genel Olarak
753
B. Birinci Sözleşme
753
C. İkinci Sözleşme
755
VII. SÖZLEŞMENİN DEVRİ VE SÖZLEŞMEYE KATILMA
755
A. Sözleşmenin Devri
755
B. Sözleşmeye Katılma
757
§22. BORCUN SONA ERMESİ VE ZAMANAŞIMI
761
I. BORÇ İLİŞKİSİNİ SONA ERDİREN NEDENLER
761
A. Borç İlişkisinin İrade Dışı ve İradi Nedenlerle Sona Erdirilmesi
761
B. Borç İlişkisini Ortadan Kaldıran Diğer Nedenler
762
1. Sözleşmeden Dönme
762
a. Kanuni Dönme Hakkı
763
b. Sözleşmesel (İradi) Dönme Hakkı
764
2. Fesih (Bozma)
765
3. İptal
766
4. Geri Alma
768
a. Kavram
768
b. Dar Anlamda ve Geniş Anlamda Geri Alma Hakkı
769
aa. Dar Anlamda Geri Alma
769
bb. Geniş Anlamda Geri Alma
770
c. Geri Alma Hakkının Yapısı
771
5. İflas
772
C. Bağlı Borçların Sona Ermesi
772
1. Temel Kural
772
2. İstisnalar
772
a. Birleşmenin Ortadan Kalkması
772
b. Bağlı Hakkın Asıl Alacak Haline Gelmesi
773
c. Asıl Borç Sona Ermeden Bağlı Hakkın Ortadan Kalkması
773
aa. Kanun Hükmü ile Getirilen Düzenlemeler
773
bb. Taşınmaz Rehnine İlişkin Düzenlemeler
773
cc. Kıymetli Evraka İlişkin Hükümler
773
dd. Konkordatoya İlişkin Hükümler
774
II. BORCU SONA ERDİREN NEDENLER
774
A. İbra
774
1. Kavram
774
2. Niteliği
774
3. Benzer İşlemlerden Ayrılması
775
a. İkale (Bozma Anlaşması) İbra Sözleşmesi ilişkisi
776
b. Olumsuz Borç Tanıması İbra Sözleşmesi İlişkisi
776
c. Alacağı Talep Etmeme Sözü Verme İbra Sözleşmesi İlişkisi
777
d. Sözleşmeyi Değiştirme –İbra İlişkisi
777
4. Koşulları
777
a. Sözleşmenin Kurulması İçin Öneri ve Bunun Karşı Tarafça Kabulü Gereklidir.
777
b. Şekle Bağlı Değildir
778
5. Hükümleri
778
a. Harcama İşlemi Olması
778
b. Kazandırıcı İşlem Olması
779
B. Yenileme
780
1. Tanım
780
2. Türleri
780
a. Objektif Yenileme
780
b. Sübjektif Yenileme
781
aa. Borçlunun Değişmesiyle
781
bb. Alacaklının Değişmesiyle
781
aaa. Yeni Alacaklı
781
bbb. Borçlu
782
ccc. Eski Alacaklı
782
3. Koşulları
782
a. Sona Erecek Geçerli Bir Borç Bulunmalıdır
782
b. Yeni Bir Borç Doğmuş Olmalıdır
782
c. Taraflar Yenileme İçin Açıkça Anlaşmış Olmalıdır
783
d. Alacaklı ve Borçlunun Fiil Ehliyeti Olmalıdır
783
4. Hükümleri
783
a. Asıl Borç
783
b. Bağlı Borçlar
783
C. Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Birleşmesi
784
1. Genel Olarak
784
2. Koşulları
785
a. Alacak ve Borcun Aynı Kişide Birleşmesi Gerekir
785
b. Alacağın Tamamı Borçluya Geçmesi Gerekir
785
3. Hükümleri
786
a. Kural
786
aa. Birleşme, Alacak ve Borcun Karşılaştığı Oranda Borcu Sona Erdirir
786
bb. Borç Üzerindeki Üçüncü Kişilerin Hakları Sürer
786
b. İstisnalar
787
4. Birleşme ile Son Bulmuş Alacağın Yeniden Doğması
787
D. İfa İmkânsızlığı
787
1. Genel Olarak
787
2. Koşulları
788
a. İfanın Sonradan İmkânsız Hale Gelmiş Olması
788
b. İmkânsızlığın Borçludan Kaynaklanmaması
788
c. İmkânsızlaşan Edimin Yerine Başka Bir Şey Geçmemiş Olması
788
3. Hükümleri
789
a. Borcun Sona Ermesi
789
aa. Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmelerde
789
bb. Tek Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmelerde
790
b. Kusursuz İmkânsızlık Halinde Borçlunun Karşı Edimi İsteyemeyeceği Kuralının İstisnaları
790
aa. Kanundan Kaynaklanan İstisnalar
790
bb. Sözleşmeden Kaynaklanan İstisnalar
790
cc. İmkânsızlığın Alacaklının Kusurundan Kaynaklanması
790
4. Aşırı İfa Güçlüğü
791
a. Genel Olarak
791
b. İşlem Temelinin Çökmesi
792
aa. Genel Olarak
792
bb. Sözleşmelerde İşlem Temeli Kavramı
793
aaa. Hukukî İşlem ve Sözleşmeyle İlişkisi
793
bbb. İşlem Temelinin Tanımı ve İşlevi
794
ccc. Objektif ve Sübjektif İşlem Temeli
795
ddd. Benzer Kurumlardan Ayrılması
795
III. TBK m. 138 Uyarınca Uyarlamanın Koşulları ve Sonuçları
796
E. Takas
797
1. Genel Olarak
797
a. Tanım
797
b. Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması
798
2. Türleri
800
a. Kanuni Takas
800
b. Sözleşmeden Doğan Takas
800
3. Koşulları
801
a. Karşılıklı İki Borcun Varlığı
801
aa. Kural
801
bb. İstisna
802
b. Borçların Niteliğinin Aynı Olması
803
c. Borçların Aynı Zamanda Muaccel Olması
804
d. Borçlunun Takası İleri Sürmesi (Takas Beyanı)
804
aa. Kural
804
bb. İstisna
805
aaa. Alacaklının Rızasına Aykırı Olarak Takasın İleri Sürülememesi
806
bbb. Tevdi Edilmiş Eşyanın Geri Verilmesine Veya Bedeline İlişkin Alacaklar
806
ccc. Haksız Olarak Alınmış veya Aldatma Sonucunda Alıkonulmuş Eşyanın Geri Verilmesine veya Bedeline İlişkin Alacaklar
806
ddd. Nafaka ve İşçi Ücreti Gibi, Borçlunun ve Ailesinin Bakımı İçin Zorunlu Olup, Özel Niteliği Gereği, Doğrudan Alacaklıya verilmesi Gereken Alacaklar
806
e. Tarafların Rızasından Bağımsız Olarak Takasın İleri Sürülememesi
807
c. Dürüstlük Kuralı Dolayısıyla Takasın İleri Sürülememesi
807
4. Takasın Hükümleri
808
a. Takasın Borcu Sona Erdirici Etkisi
808
b. Takasın Geriye Etkisi
808
c. Takasın Zamanaşımına Uğramış Alacağa Etkisi
809
III. ZAMANAŞIMI
809
1. Genel Olarak
809
2. Diğer Kurumlardan Ayrılması
810
3. Zamanaşımına Egemen Olan İlkeler
812
a. Zamanaşımından Önceden Feragat Edilemez
812
b. Zamanaşımı Süreleri Sözleşmeyle Değiştirilemez
812
c. Zamanaşımının Koşulları ve Hükümleri Sözleşme ile Değiştirilemez
813
aa. Zamanaşımı Doğrudan Borcu Sona Erdirmez
813
bb. Davada Resen Göz önünde Tutulmaz
814
4. Zamanaşımının Koşulları
815
a. Zamanaşımına Uğrayacak Bir Borcun Varlığı
815
b. Borcun Muaccel Olması
815
c. Zamanaşımı Süresinin Geçmesi
817
aa. Genel Olarak
817
bb. Beş Yıllık Zamanaşımına Bağlı Alacaklar
818
cc. Beş Yıllık Zamanaşımına Tabi Başlıca Alacaklar
818
dd. Beş Yıldan Daha Az Zamanaşımı Süreleri
819
d. Zamanaşımının Durması ve Kesilmesi
819
aa. Zamanaşımının Durması
819
aaa. Zamanaşımını Durduran Nedenler
820
aaaa. Velayet Süresince, Çocukların Ana ve Babalarından Olan Alacakları
820
bbbb. Vesayet Süresince, Vesayet Altında Bulunanların Vasiden Veya Vesayet İşlemleri Sebebiyle Devletten Olan Alacakları
821
cccc. Evlilik Devam Ettiği Sürece Eşlerin Diğerinden Olan Alacakları
821
dddd. Hizmet İlişkisi Süresince, Ev Hizmetlilerinin Onları Çalıştıranlardan Olan Alacakları
821
eeee. Borçlu, Alacak Üzerinde İntifa Hakkına Sahip Olması
821
ffff. Alacağı, Türk Mahkemelerinde İleri Sürme İmkânının Bulunmadığı Sürece
822
gggg. Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Birleşmesinin Geçmişe Etkili Olarak Ortadan Kalkması Halinde
822
bbb. Zamanaşımının Durmasının Hükmü
822
bb. Zamanaşımının Kesilmesi
822
aaa. Borçlunun Zamanaşımını Kesmesi
823
bbb. Borçlunun ikrarı
824
ccc. İkrar Gibi Değerlendirilen Durumlar
824
ddd. Alacaklının Zamanaşımını Kesmesi
824
eee. Mahkemeye veya Hakeme Başvuru
824
fff. İcra Takibi
825
ggg. İflas Masasına Başvurma
826
hhh. Zamanaşımının Kesilmesinin Hükmü
826
aaaa. Borcun Türü Bakımından
826
bbbb. Süreler Bakımından
826
cccc. Ek Süre Bakımından
827
5. Zamanaşımının Hükümleri
828
a. Asıl Borç Bakımından
828
b. Bağlı Alacaklar Bakımından
828
Kaynakça
831
Kavram Dizini
841
Yorum yaz
Bu kitaba henüz yorum yapılmamış.
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.305,00 | 1.305,00 |
Worldcard ( YKB - Vakıfbank - Anadolubank - Albaraka )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.305,00 | 1.305,00 |
Diğer Kartlar
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 1.305,00 | 1.305,00 |
-
Yeni-%5
Satışta değil -
-
Yeni-%3
Satışta değil
-
-
Yeni
Satışta değil
-
Yeni
Satışta değil
-
Yeni
Satışta değil
-
Yeni
Satışta değil
-
Satışta değil
-
Satışta değil
-
-
