Yeni
9786253612122
402917
https://www.legalkitabevi.com/oguz-sancakdar/idari-yargilama-hukuku-genel-esaslar--2.htm
İdari Yargılama Hukuku – Genel Esaslar
981
Prof. Dr. Oğuz Sancakdar
Prof. Dr. Lale Burcu Önüt
Dr. Öğr. Üyesi Elif Altınok Çalışkan
İçindekiler
7. Baskıya Önsöz
7
Kısaltmalar
33
Bölüm I
İDARİ YARGILAMA HUKUKUNA GİRİŞ VE TEMEL İLKELER
I. YARGISAL KAMU HİZMETİ OLARAK İDARİ YARGININ ÖNEMİ VE GEREKLİLİĞİ
37
II. İDARİ YARGIYA YÖNELTİLEN BAŞLICA ELEŞTİRİLER VE KARŞI ELEŞTİRİLER
41
III. İDARİ YARGI DENETİMİNDE UYGULANAN BAŞLICA SİSTEMLER
43
A. Yargı Birliği Sistemi
43
B. İdari Yargı Sistemi
44
IV. İDARİ YARGILAMA HUKUKUNUN KAYNAKLARI
45
A. Asli Kaynaklar
45
B. Yardımcı Kaynaklar
45
C. Asli Kaynaklar
46
1. Anayasa
46
2. Kanunlar/Kanun Hükmünde Kararnameler/Uluslararası Antlaşmalar/OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
47
3. Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
48
4. Tüzükler
49
5. Yönetmelikler
50
6. Adsız Düzenleyici İşlemler
51
D. Yardımcı Kaynaklar
51
V. İDARİ YARGILAMA SİSTEMİNİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ
52
VI. İDARİ YARGININ KISA TARİHİ GELİŞİMİ
53
VII. İDARİ YARGIYA HAKİM BAŞLICA İLKELER
54
A. Yazılılık İlkesi
54
B. Re’sen Araştırma İlkesi
55
C. Adil Yargılanma İlkesi
58
1. Genel Olarak
58
2. Hızlı ve Etkin Yargılama Açısından Yapay Zeka ve Robot Hakimlere Rol Verilebilir mi?
60
D. İddianın Genişletilmesi Yasağı
62
E. Talepten Fazlasına Hükmetme Yasağı
64
F. Usûli Müktesep Haklara Saygı İlkesi
65
VIII. İDARİ YARGI DENETİMİNİN SINIRLARI
66
A. Yerindelik Yasağı/ İdarenin Takdir Yetkisine Karışmama
66
1. Yerindelik Yasağı/ İdarenin Takdir Yetkisi
66
2. Fransa’da Yerindelik Yasağı ve İdarenin Takdir Yetkisine Karışmama
69
B. Yargı Kısıntısı
71
1. Kavram
71
2. Hükümet Tasarruflarının Hukuki Mahiyetini İrdeleyen Başlıca Teoriler
72
3. Karşılaştırmalı Hukuktaki Durum
73
4. Cumhuriyetin Kuruluş Yılları ve Hükûmet Tasarrufları
73
C. Yasama Kısıntısı
74
1. Yasama kısıntısı kapsamındaki idari işlemler
75
2. Yürütmenin siyasal nitelikteki işlevleri
76
Kendimizi Sınayalım – Çalışma Soruları
77
Bölüm II
İDARİ YARGI TEŞKİLÂTI VE PERSONELİ
I. MAHKEMELERİN BAĞIMSIZLIĞI VE HAKİMLİK TEMİNATI
79
II. DANIŞTAY’IN YAPISI VE İŞLEYİŞİ
82
A. Personel Yapısı ve Özlük İşleri
83
1. Danıştay Meslek Mensupları ve Teminatı
83
2. Danıştay Başkanı, Başsavcısı, Başkanvekilleri ve Daire Başkanlarının Nitelikleri, Seçimleri ve Görev Süreleri
84
3. Danıştay Tetkik Hakimi ve Savcılarının Atanmaları ve Dairelere Verilmeleri
85
4. Danıştay Üyelerinin Nitelikleri
86
5. Üye Seçimi
87
6. Başkanlara ve Başsavcıya Vekâlet
88
7. Görevin Sona Ermesi
88
B. Danıştay’ın Teşkilât Yapısının Genel Esasları
89
1. Daireler
91
2. Danıştay Genel Kurulu
91
3. İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları
91
4. İçtihatları Birleştirme Kurulu
93
5. Başkanlar Kurulu
93
6. Başkanlık Kurulu
94
7. Yüksek Disiplin Kurulu
95
C. İdari İşlerde Görev, Birinci Daire ve İdari İşler Kurulu
95
D. Danıştay’ın Görevleri, Yargısal Fonksiyonu ve Yüksek Mahkeme İşlevi
97
1. Danıştay’ın Görevleri
97
2. İlk Derece Mahkemesi Olarak Danıştay’da Görülecek Davalar
98
3. Belediye ve İl Özel İdarelerinin Seçilmiş Organlarının Organlık Sıfatının Kaybı Başvuruları
99
4. Temyiz Yoluyla Danıştay’da Görülecek Davalar
100
5. İdari Uyuşmazlık ve Davalarda Görev
100
6. İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının Görevleri
100
7. İçtihatları Birleştirme Kurulunun Görevleri
101
III. BÖLGE İDARE MAHKEMESİ VE PERSONELİ
102
A. Bölge İdare Mahkemelerinin Oluşumu ve Görevleri
102
B. Personel ve Teşkilatı
103
1. Bölge İdare Mahkemesi Başkanı, Daire Başkanları ve Üyelerinin Görevleri
103
2. Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu
105
3. Bölge İdare Mahkemesi Başkanı, Daire Başkanları ve Üyelerin Nitelikleri ve Atanmaları
105
4. Dairelerin görevleri
106
5. Bölge İdare Mahkemesi Adalet Komisyonu ve Müdürlükler
107
IV. İDARE VE VERGİ MAHKEMELERİ İLE PERSONELİ
107
A. İdare ve Vergi Mahkemelerinin Oluşumu ve Kamu Personeli
107
B. İdare Mahkemelerinin Görevleri
111
C. Vergi Mahkemelerinin Görevleri
112
D. Tek Hakimle Çözümlenecek Davalar
112
V. İDARİ YARGIDA HAKİMİN REDDİ VE HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNUNDAKİ DÜZENLEMELER
113
A. Danıştay’da Çekinme ve Ret
113
B. İdare Mahkemelerinde Çekinme ve Ret
113
C. İYUK md.31 İle HMK’ya Yapılan Atıfta Yer Alan Düzenlemeler
114
1. Hâkimin Davaya Bakmaktan Yasaklılık sebepleri
114
2. Çekinme Kararının Sonuçları
114
3. Ret Sebepleri
114
4. Hâkimin Bizzat Çekilmemesi Hâli
115
5. Ret Usulü
115
6. Çekilme ve Ret Kararının İncelenmesi ve Diğer Bazı Hukuki Durumlar
115
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
119
Bölüm III
İDARİ YARGININ GÖREV ALANI
I. YARGI YOLU VE GÖREV KAVRAMI İLE İDARİ YARGININ GÖREV ALANININ ANAYASAL DAYANAĞI
121
II. İDARİ YARGININ GÖREV ALANINI BELİRLEYEN ÖLÇÜTLER
123
III. İDARİ YARGININ GÖREV ALANI DIŞINDA KALAN BAŞLICA UYUŞMAZLIKLAR
124
A. Yasama ve Yargı Organının İşlemleri
124
B. Adli Yargı ve Anayasa Yargısının Görev Alanına Giren Bazı Uyuşmazlıklar
125
1. Abonman Sözleşmeleri
125
2. İdarenin Özel Kişilere Karşı Açtığı Davalar
126
3. İdarenin Özel Hukuk Sözleşmelerinden Doğan Davalar
126
4. Kamu Görevlilerine Karşı Açılan Davalar
127
5. Tapu Siciliyle İlgili Davalar
129
6. Nüfus Sicillerin Yanlış veya Eksik Tutulmasından Doğan Zararların Giderilmesi Amacıyla Açılan Davalar
130
7. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin İptali
130
8. Kamulaştırmadan Doğan Özel Hukuk Uyuşmazlıkları
131
9. İcra ve İflas Dairesi Görevlilerinin Kusurlarından Doğan Davalar
131
10. Hizmet Sözleşmesinden Doğan Uyuşmazlıklar
132
11. Fiili Yol (Voie de Fait), Fiili El Atma ve Hukuki El Atma
132
12. İdareye Ait Motorlu Araçların Yaptığı Kazalardan Doğan Uyuşmazlıklar
134
13. Vakıf Üniversitelerindeki Durum
136
14. İdari Para Cezaları ile Kabahatler Kanunundaki Durum
136
15. Diğer Bazı Kanunlar
137
IV. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
138
A. Görev Uyuşmazlığı
139
1. Olumlu Görev Uyuşmazlığı
139
2. Olumsuz Görev Uyuşmazlığı
141
B. Hüküm Uyuşmazlığı
144
1. Tanımı
144
2. Hüküm Uyuşmazlığının Giderilmesi
145
C. Uyuşmazlık Çıkarılmayacak Durumlar
146
D. Uyuşmazlık Mahkemesi Kararlarını Bekletici Mesele Sayma
146
E. Uyuşmazlık Mahkemesi Kararlarının Sonuçları
146
1. Kararların Bağlayıcılığı
146
2. Kararların Kesinliği
147
3. Kararlar Arasındaki Çelişkilerin İlke Kararıyla Giderilmesi
147
V. İDARİ YARGIDA YER ALMAYAN DAVA TÜRLERİ
147
A. Yorum Davaları
147
B. Tespit Davaları
149
C. Diğer Bazı Davalar
150
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
151
Bölüm IV
İPTAL DAVASI
I. İPTAL DAVASININ GENEL ÖZELLİKLERİ
153
II. İPTAL DAVASI İLE TAM YARGI DAVASININ KARŞILAŞTIRILMASI
157
III. İPTAL DAVASININ KONUSU
158
A. İdari İşlem Tamamlanmış Olmalıdır
158
B. İdari İşlem Etkili (İcrai) Olmalıdır
158
C. İdari İşlem Kesinleşmiş Olmalıdır
159
IV. İPTAL DAVASININ ÖN KOŞULLARI
159
A. Dava Dilekçeleri Üzerine İlk İnceleme (İYUK md.14)
159
B. İlk İnceleme Üzerine Verilecek Kararlar (İYUK md.15)
160
C. İdari Yargıda Görevli Mahkemenin Belirlenmesi ve Görev Uyuşmazlığı
162
1. Görevli Mahkeme
162
2. Danıştay’ın Görevli Olduğu Davalar
163
3. Görev Kurallarının İhlâli
164
D. İdari Yargıda Yetkili Mahkeme
167
1. İdari Yargıda Genel Yetki Kuralı
167
2. İdari Yargıda Özel Yetki Kuralları
172
a. Kamu Görevlileri İle İlgili Davalarda Yetki Kuralları
172
b. Taşınmaz Mallara ve Kamu İdarelerine İlişkin Davalarda Yetki
174
c. Taşınır Mallara İlişkin Davalarda Yetki
175
d. Vergi Uyuşmazlıklarında Yetki
175
3. Yetki Kurallarının İhlâli
176
4. İdari Yargıda Görevsizlik ve Yetkisizlik Hallerinde Yapılacak İşlemler
176
5. İdari Yargıda Görev–Yetkiye İlişkin Özel Durumlar
177
a. Mercî Tâyini
177
b. İdari Yargıda Bağlantılı Dava
178
E. İdarî Merci Tecavüzü
180
F. İdari Yargıda Ehliyet
181
1. Genel Olarak
181
2. Dava Ehliyeti
184
a. Genel Dava Ehliyeti
185
b. Özel Dava Ehliyeti (Menfaat İhlali)
186
c. Hak–Dava Hakkı İlişkisi
186
3. Menfaat – Hak Kavramı ile Menfaatin İçeriğini Belirleyen Kriterler
187
a. Genel Olarak
187
b. Menfaatin Manevi Olması
189
c. Menfaatin Maddi Olması
189
ç. Menfaatin Meşru Olması
189
d. Menfaatin Kişisel Olması
190
e. Menfaatin Aktüel (Güncel) Olması
191
4. Menfaatin Tespitine İlişkin Kimi Durumlar
193
a. Vatandaş Olma
193
b. Dernek Üyeliği
193
c. Kamu Görevlisi Olma
194
d. Baro
194
e. Eser Sahibi Olma
194
f. Semt Sakini Olma
195
g. Vakıfların Dava Ehliyeti
195
ğ. Milletvekili Sıfatı
195
h. Siyasi Parti İl ve İlçe Örgütleri
195
ı. Bakanlıklar
195
i. Hiyerarşi İlişkisi
195
j. Vesayet İlişkisi
196
k. Vergi Yükümlülüğü
196
l. İktisadi Menfaat
196
m. Kiracılık Sıfatı
196
n. Sendikaların Durumu
196
o. Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Durumu
197
ö. Diğer Bazı Durumlar
197
5. Dava Ehliyetinin Bulunması Gereken Zaman ve Bazı Hukuki Sorunlar
197
a. Dava Ehliyetinin Bulunması Gereken Zaman
197
b. Menfaat İlişkisinin Dava Devam Ederken Ortadan Kalkması
198
c. Menfaat İhlalinin Sonradan Ortaya Çıkması
198
d. Avukat Olmayan Vekil Tarafından Dava Açılması
199
e. Tarafın Dava Sırasında Dava Ehliyetini Kazanması
199
6. Taraf Ehliyeti
200
7. Tarafların Kişiliğinde veya Niteliğinde Değişiklik Olması ve İdari Yargı Bakımından Sonuçları
201
G. İcrai İşlem Olup Olmama
202
Ğ. İdari Yargıda Süreler
206
1. İdari Yargıda Dava Açma Süresinin Hukuki Niteliği
206
2. Sürelerin Başlangıcı, Yazılı Bildirim, Sürelerin Hesaplanmasındaki Genel Esaslar
207
3. İdari Yargıda Genel ve Özel Dava Açma Süreleri
213
4. Haricen Öğrenme
223
5. Vekile Tebligat
224
6. Tebligatla İlgili Diğer Hususlar
224
a. Tebligatın Yapılması
224
b. Elektronik Tebligat (E–Tebligat)
225
c. Bilinen Adreste Tebligat
228
d. Vekile ve Kanuni Mümessile Tebligat
228
e. Hükmi Şahıslara ve Ticarethanelere Tebligat
228
f. Hükmi Şahısların Memur ve Müstahdemlerine Tebligat
228
g. Askeri Şahıslara Tebligat
228
ğ. Aynı Konutta Oturan Kişilere veya Hizmetçiye Tebligat
229
h. Belli Bir Yerde veya Evde Meslek ve Sanat İcrası
229
ı. Otel, Hastane, Fabrika ve Mektep Gibi Yerlerde Tebligat
229
i. Tutuklu ve Hükümlülere Tebligat
229
j. Muhatabın Muvakkaten Başka Yere Gitmesi Halinde Tebligat
229
h. Tebliğ İmkansızlığı ve Tebellüğden İmtina
230
l. Yaş ve Ehliyet Şartı
230
m. İmza Atamayacakların Durumu
230
n. Yabancı Memlekette Tebligat Usulü
231
o. Siyasî Temsilcilik Aracılığıyla Yabancı Ülkedeki Türk Vatandaşlarına Tebligat
231
ö. Yabancı Memlekette Türk Memurlarına ve Askeri Şahıslara Tebligat
231
p. İlanen Tebligat
232
r. Usulüne Aykırı Tebliğin Hükmü
232
s. Adres Değiştirmenin Bildirilmesi Mecburiyeti
232
ş. Yanlış Adres Bildirmek
232
t. Tebliğ Evrakının Muhatabına Verilmemesi ve Tebligatı Kabulden Kaçınma
233
7. Süre Aşımının Uygulanmaması veya Hafifletilmesi
233
a. Yokluk
233
b. Çalışmaya Ara Verme Süresi
234
c. İYUK md.7/4
235
d. İdarî İtiraz Yoluna Başvurulması
236
e. Mücbir Sebep
236
f. İYUK md. 9/2
236
8. İdari Makamların Sükûtu, Zımni Ret ile Zımni Kabul
237
9. Üst Makamlara Başvurmanın Dava Açma Süresine Etkisi
239
10. İYUK 10 ve 11. Maddeye İlişkin Başvuruların Karşılaştırılması
241
11. Tatil Günleri ve Çalışmaya Ara Verme (Adli Tatil)
242
12. İdari Yargıda Açılması Gereken Davanın Adli Yargıda Açılması Sorunu
244
13. Dilekçelerin Reddi Kararından Sonraki Ek Süre
244
14. İptal ve Tam Yargı Davası İlişkisinde Tam Yargı Davasında Süre
244
15. Tam Yargı Davalarında Ön Karar Süresi
245
H. İdari Yargıda Husûmet
246
1. Genel Olarak
246
2. Cumhurbaşkanınca Yapılan İşlemler
247
3. Bakanlıkların İşlemleri
249
4. İl ve İlçe Yönetiminin İşlemleri
252
5. Yerel Yönetimlerin İşlemleri
252
6. Kamu Tüzel Kişilerinin İşlemleri
252
7. Vesayet Makamlarının İşlemleri
252
I. İdari Yargıda “Tek Dilekçe İle Dava Açma”
253
1. Genel Olarak
253
2. Aynı Kişinin Tek Dilekçe ile Birden Çok İşleme Karşı Dava Açması
255
a. Öze İlişkin Koşullar
255
aa. Maddi Yönden Bağlılık
255
bb. Hukuki Yönden Bağlılık
256
cc. Sebep–Sonuç İlişkisi Bulunması
258
b. Yönteme İlişkin Koşullar
259
aa. İdari Kararların Yargısal Denetimi Aynı Yargı Düzeni ve Aynı
259
bb. İdari Kararların Her Birisi İçin Dava Açma Süresi Geçirilmemiş Olmalıdır
260
cc. Dava Açma Ehliyeti Bulunmalıdır
261
dd. Davalı Aynı Olmalıdır
261
3. Birden Çok Kişinin Tek Dilekçe ile Dava Açması
262
a. Hak veya Menfaatte İştirak
263
aa. Hakta İştirak
263
bb. Menfaatte İştirak
264
b. Maddi Olay veya Hukuki Sebeplerin Aynı Olması
266
aa. Maddi Olayın Aynı Olması
266
bb. Hukuki Sebebin Aynı Olması
267
4. İptal ve Tam Yargı Davasının Birlikte Açılması
268
V. İPTAL DAVASINDA ESASIN İNCELENMESİ
270
A. İdari İşlemlerin Özellikleri ve Türleri
270
1. İdari İşlemin Tanımı ve Unsurları
270
2. İdari İşlemin Özellikleri
270
3. İdari İşlemler İle İdari Eylemler Arasındaki Başlıca Farklar
272
4. Düzenleyici İşlemler İle Genel Kararlar Arasındaki Farklar
273
5. Birel İşlem ve Türleri
273
a. İdari İşlemlerin İradenin Açıklanması Bakımından Sınıflandırılması
275
aa. Tek Yanlı İşlemler
275
aaa. Tek İradeli İşlemler
275
bbb. Çok İradeli İşlemler
275
aaaa. Kollektif İşlemler
275
bbbb. Birleşme İşlemler
275
bb. İki Yanlı İşlemler
275
b. İptal Davasına Konu Olmayan İdari İşlemler
276
aa. Yok İşlemler
276
bb. Adli Yargının Görev Alanına Alınmış İşlemler
276
cc. Yargısal Dokunulmazlık Tanınan İşlemler
276
aaa. Hükümet Tasarrufları
276
bbb. Yargısal Dokunulmazlık Tanınan ve Yasama Kısıntısı Oluşturan İşlemler
276
çç. İcrai olmayan işlemler
277
aaa. İç düzen işlemleri
277
bbb. Gösterici İşlemler–Görüş ve Öneriler
277
ccc. Hazırlık İşlemleri
277
ççç. Yaptırım İçermeyen Bilgi Verici İşlemler
277
ddd. İdarenin Yersiz İşlemleri
277
c. İptal Davasına Konu Olan İşlemler (İcrai İşlemler)
278
B. İdari İşlemin Unsurları
278
1. Yetki
279
a. Yetki Kavramı
279
b. Yetkisizlik Türleri
280
aa. Kişi Yönünden Yetkisizlik
280
bb. Konu Yönünden Yetkisizlik
280
cc. Yer Yönünden Yetkisizlik
280
dd. Zaman Yönünden Yetkisizlik
281
c. Yetki Kurallarına Aykırılık
281
aa. Görev (Fonksiyon) Gaspı
281
bb. Yetki Tecavüzü
281
cc. Ağır ve Bariz Yetki Tecavüzü
281
d. Fiili Memur
281
2. Şekil
281
3. Sebep
283
4. Konu
285
a. Konu Yönünden Başlıca Hukuka Aykırılık Durumları
285
aa. Açık Sakatlıklar
285
bb. Yasak Edilen Konular
285
cc. Yükümlülük Getirme
286
b. Sebep ve Konu Unsurları Arasında Bağlantı Kopukluğunun Mevcut Olması
286
aa. Uygulama Alanının Genişletilmesi
286
bb. İdari İşlemin Konusunun İmkânsız veya Gayrı Meşru Olması
286
cc. İdari İşlemin Geçmişe Etkili Tesis Edilmesi
286
5. Amaç Unsuru
286
Bölüm V
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI
I. TANIMI, İPTAL KARARINDAN FARKLARI VE HUKUKİ NİTELİĞİ
291
A. Tanımı
291
B. İptal Kararından Farkları
292
C. Hukuki Niteliği
293
II. YÜRÜTMENİN DURDURULMASININ KOŞULLARI
296
A. Öze İlişkin Koşullar
297
1. Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar Doğması Şartı
297
2. Açıkça Hukuka Aykırılık Şartı
298
3. Koşulların Birlikteliği Sorunu
299
B. Yönteme İlişkin Koşullar
299
1. Açılmış Bir Dava Olmalıdır
299
2. Yürütmenin Durdurulması Talep Üzerine Verilir.
299
3. Davalı İdareden Savunma Alınması
300
4. Yürütmenin Durdurulması Gerekçeli Olmalıdır
300
III. YÜRÜTMENİN DURDURULMASINA İLİŞKİN BAZI HUKUKİ KONULAR
301
A. Uygulanmakla Etkisi Tükenecek İşlemlerin Durumu
301
B. Yürütmenin Durdurulmasında Teminat
302
C. Harç
302
D. İstinaf veya Temyiz İstemlerinde Yürütmenin Durdurulması
302
E. Yürütmenin Durdurulması Kararının Verilmesi
303
F. Yürütmenin Durdurulması Kararı Verilmeyecek Durumlar
304
IV. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARLARINA KARŞI İTİRAZ
305
V. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARININ SONUÇLARI VE UYGULANMASI
309
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
312
Bölüm VI
TAM YARGI DAVASI
I. TAM YARGI DAVASININ TANIMI, İPTAL DAVASI İLE KARŞILAŞTIRILMASI VE TÜRLERİ
313
A. Tanımı ve İptal Davası İle Karşılaştırılması
313
B. Tam Yargı Davası Türleri
314
1. Tazminat Davaları
314
2. İstirdat/Geri Alma Davaları
314
3. İdari Sözleşmelerden Doğan Davalar
314
4. Vergi Davaları
314
II. TAM YARGI DAVALARININ ORTAYA ÇIKIŞ ŞEKİLLERİ
315
A. İdari İşlemlerden Doğan Tam Yargı Davaları
315
1. İptal Davası İle Tam Yargı Davasının Birlikte Açılması
315
2. İptal Davası Sonuçlandıktan Sonra Tam Yargı Davası Açılması
315
3. İdari İşlemlere Karşı Doğrudan Tam Yargı Davası Açılması
315
4. İdari İşlemlerin Uygulanmasından Doğan Tam Yargı Davaları
316
B. İdari Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davaları
316
C. İdari Sözleşmelerden Doğan Tam Yargı Davaları
317
1. İdari Sözleşmenin Yapılmasından Önceki Uyuşmazlıklar
317
2. İdari Sözleşmenin Yapılmasından Sonraki Uyuşmazlıklar
317
III. TAM YARGI DAVASININ ÖN KOŞULLARI
317
A. Tam Yargı Davalarında Görevli Mahkeme
317
B. Tam Yargı Davalarında Yetkili Mahkeme
317
1. İdari İşlemlerden Doğan Tam Yargı Davalarında Yetki
317
2. Bayındırlık, Ulaştırma ve Benzeri Hizmetler Nedeniyle Oluşan Zararlara İlişkin Tam Yargı Davalarında Yetki
318
3. İdari Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davalarında Yetki
318
4. Özel Yetki Kuralı Öngörülmeyen Tam Yargı Davalarında Yetki
319
6. Manevi Tazminat İçeren Tam Yargı Davalarında Yetki
319
C. Tam Yargı Davalarında İdareye Başvuru ve Ön Karar (İYUK md.13)
319
1. Tanımı ve Başlıca Özellikleri
319
2. Ön Karar Süresi
320
3. Ön Karar İsteminin Kısmen veya Tamamen Reddi
320
4. Ön Kararın Kanuni İstisnası
321
5. Tam Yargı Davasında Taraflar
321
a. Davacı
321
b. Davalı
322
aa. Ana Kural
322
bb. İdari Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davalarında Davalı
322
cc. İdari Sözleşmelerden Doğan Tam Yargı Davalarında Davalı
322
dd. Davalının Yanlış Gösterilmesi
322
D. Tam Yargı Davasında Süre
322
1. İdari İşlemlere ve İşlemin İcrasına Karşı Açılan Tam Yargı Davasında Süre
322
2. İşlemin İcrası Süreklilik Gösteriyorsa Dava Açma Süresinin Başlangıcı
323
3. İptal Davası İle Tam Yargı Davasının Birlikte Açılması Halinde Süre
323
4. İptal Davası Neticesinde Verilen Kararın Kesinleşmesi Üzerine Tam Yargı Davası Açılmasında Süre
323
5. İdari Eylemlere Karşı Açılan Tam Yargı Davasında Süre
323
6. İdari Sözleşmelerden Doğan Tam Yargı Davasında Süre
324
7. İdari Yargı Kararlarının Yerine Getirilmemesi Üzerine Açılan Tam Yargı Davalarında Dava Açma Süresi
324
IV. TAM YARGI DAVASININ ESASI VE SORUMLULUK SEBEPLERİ
325
A. İdarenin Mâli Sorumluluğunun Anayasal Temelleri
325
B. Hizmet Kusuru
326
1. Tanımı ve Başlıca Özellikleri
326
2. Hizmet Kusuru Sayılan Durumlar
327
a. Hizmetin Kötü İşlemesi
327
b. Hizmetin Geç İşlemesi
329
c. Hizmetin Hiç İşlememesi
330
3. Hukuka Aykırılık ve Hizmet Kusuru İlişkisi
332
4. Hizmet Kusuru–Kişisel Kusur Ayırımı ve Kişisel Kusur Sayılan Durumlar
332
5. Görev Kusuru
335
C. İdare Hukukunda Kusursuz Sorumluluk
336
1. Dayandığı İlkeler
336
a. Tehlike (=Risk) İlkesi
336
b. Kamu Külfetleri Karşısında Eşitlik İlkesi (Fedakarlığın Denkleştirilmesi İlkesi)
339
2. Kusursuz Sorumluluğun Koşulları
339
a. İdari davranış
339
b. Zarar
339
c. Nedensellik Bağı
340
3. Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması
340
a. Zarar Tespit Komisyonları
341
b. Başvurunun Süresi, Şekli ve İncelenmesi
341
D. Tazminatın Belirlenmesine İlişkin Genel Esaslar
342
1. Ölüm
343
2. Bedensel Zarar
343
3. Zararın Belirlenmesi
344
4. İdari Yargıda Manevi Tazminat ve Kişilik Haklarının Zarara Uğraması
345
5. Mala Verilen Zararlar
346
6. Müddeabih Islahı
347
E. İdarenin Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Haller
347
1. Mücbir Sebep
347
2. Umulmayan Hâl (Beklenmeyen Durum
347
3. Zarar Görenin Kusuru
348
4. Üçüncü Kişinin Kusuru
349
F. İdare Hukukuna Özgü Tazmin Nedenlerinin Bulunmaması
349
Bölüm VII
İDARİ YARGI KARARLARININ HUKUKİ SONUÇLARI VE UYGULANMASI
I. TAM YARGI DAVASININ SONUCU İLE VERİLECEK KARARLAR
351
A. Tam Yargı Davasının Sonucu
351
B. Tam Yargı Davasında Verilecek Kararlar
351
1. Tam Yargı Davasının Reddi
351
a. Davanın Ön Koşullar Yönünden Reddi
351
b. Davanın Esastan Reddi
351
2. Tam Yargı Davasının Kabulü
352
C. Tam Yargı Davasında Özellik Arz Edebilen Bazı Durumlar
352
1. Uyuşmazlık Konusu Miktarın Bilinmemesi
352
2. Tam Yargı Davasında Faiz
352
3. Davacının Müterafik Kusuru
353
D. Tam Yargı Davası Sonucu Verilen Kararların Yerine Getirilmesi
353
II. İPTAL KARARI, HÜKÜM VE SONUÇLARI ile UYGULANMASI
356
A. İptal Davasının Ön Koşullar Nedeniyle Reddinin Sonuçları
356
1. İşleme Etkisi
356
2. Taraflara Etkisi
356
3. Üçüncü Kişilere Etkisi
356
B. İptal Davasının Esastan Reddedilmesinin Sonuçları
356
1. İdari işleme etkisi
356
2. Taraflara Etkisi
356
3. Üçüncü Kişilere Etkisi
356
C. İptal Davasının Kabulünün Sonuçları
356
1. İdari İşleme Etkisi ve Geçmişe Yürümesinin Sonuçları
356
2. Taraflara Etkisi
357
3. Üçüncü Kişilere Etkisi
359
D. İptal Kararlarının Uygulanması
360
1. Genel Olarak
360
2. Yargı Kararlarının Uygulanmaması
363
a. Hiç Uygulamama
363
b. Gereği Gibi Uygulamama
363
aa. Geç Uygulama
364
bb. Eksik Uygulama
365
cc. Biçimsel Uygulama
365
3. Hükmün Yerine Getirilmesinde İmkansızlık
365
a. Hukuki İmkânsızlık
366
b. Fiili İmkânsızlık
366
E. AİHM Kararlarına Göre İdari Yargı Kararlarının Uygulanmaması
367
F. İptal Kararının Uygulanmamasından Doğan Sorumluluk
368
1. İdarenin Sorumluluğu
368
2. Kamu Görevlisinin Sorumluluğu
370
a. Hukuksal Sorumluluk
370
b. Cezai Sorumluluk
370
c. Disiplin Sorumluluğu
370
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
371
Bölüm VIII
İDARİ YARGILAMA SÜRECİNİN GENEL ESASLARI
I. İDARİ DAVALARIN AÇILMASI VE YÜRÜTÜLMESİ
373
A. İdari Davaların Açılması
373
1. Dava Dilekçesi
373
2. Dava Dilekçesinde Bulunması Gereken Hususlar
374
a. Davanın Konusu
374
b. Davaya Konu İdari İşlemin Yazılı Bildirim Tarihi
375
c. Davanın Sebepleri
375
ç. Davanın Dayandığı Deliller
375
d. Sonuç
376
3. İdari Yargıda Dava Dilekçelerinin Reddine Yol Açan Başlıca Sebepler
376
4. İdari Yargıda Dilekçeler, Savunmalar ve Her Türlü Evrakın Verileceği Yerler
377
5. Dilekçenin Kaydı ve Dilekçeler Üzerine Uygulanacak İşlemler
378
6. Harç ve Posta Ücretindeki Azalma veya Eksiklikler
378
a. Dava Harcı veya Posta Ücreti Verilmeden ya da Eksik Harç veya Posta Ücreti ile Açılmış Olması
379
b. Dava Açıldıktan Sonra Posta Ücretinin Tebliğ İşlemlerinin Yapılmasının Engelleyecek Şekilde Azalması
380
7. Dilekçeler Üzerinde İlk İnceleme ve Verilecek Kararlar (Şema)
380
B. Davaya Vekâlet
382
1. Genel Olarak
382
2. Davaya Vekâlette Özel Yetki Verilmesini Gerektiren Hâller
382
3. Birden Fazla Vekil Görevlendirilmesi
383
4. Vekâletnamenin İbrazı
383
5. Vekâletnamesiz Dava Açılması ve İşlem Yapılmasının Hukuki Sonuçları
383
6. Vekilin veya Vekâlet Verenin Duruşmada Uygun Olmayan Tutum ve Davranışı
384
7. Vekilin Azli ve İstifası
384
C. Replik – Düplik Aşaması
384
D. Yargılama Giderleri
386
1. Yargılama Giderlerinin Kapsamı, Yol Giderleri, Tazminat ve Gündeliklerin Belirlenmesi, Tebliğ İşleri ve Ücretlerin Durumu
386
2. Re’sen Yapılması Gereken İşlemlere İlişkin Giderler
387
3. Yargılama Giderlerinden Sorumluluk
388
4. Dürüstlük Kuralına Aykırılık Sebebiyle Yargılama Giderlerinden Sorumluluk
388
5. Fer’î Müdahale Gideri
388
6. Vekâlet Ücretinin Taraf Lehine Hükmedilmesi
388
7. Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri
388
8. Yargılama Giderlerinin Durumu
389
9. Kötüniyetle veya Haksız Dava Açılmasının Sonuçları
389
E. Adli Yardım
389
1. Adli Yardımdan Yararlanacak Kişiler
389
2. Adli Yardımın Kapsamı
390
3. Adli Yardım Talebi
390
4. Adli Yardım Talebinin İncelenmesi
390
a. Adli Yardım Kararının Kaldırılması
391
b. Adli Yardımla Ertelenen Yargılama Giderlerinin Tahsili
391
c. Adli Yardım Kararıyla Atanan Avukatın Ücretinin Ödenmesi
391
F. Teminat
391
1. Teminat Gösterilecek Hâller
391
2. Teminat Gerektirmeyen Hâller
392
3. Teminat Kararı, Tutarı ve Şekli
392
4. Teminat Gösterilmemesinin Sonuçları
392
5. Teminatın İadesi
392
II. İDARİ YARGIDA DELİL TEORİSİ VE İSPAT
392
A. İspat ve Delil Kavramlarının Genel Özellikleri
392
1. İspat, İspatın Konusu ile Olay ve Olguların Niteliği
392
2. İspat Yükü ve Karineler
393
B. Delil ve Özellikleri İle Hukuka Aykırı Delil
394
C. Resmi Belgeler
395
1. Re’sen Araştırma İlkesi, Verilmeyen Bilgi ve Belgeler ile Gizli Belgelerin Durumu
395
2. Belgelerin Sonradan İbrazı
396
3. Mahkemece Evrak Getirilmesi ve Yetkililerin Dinlenmesi
397
D. Özel Belgeler
397
E. İdari Yargıda Bilirkişilik
398
1. Genel Bilgiler
398
2. Temel İlkeler
401
3. Bilirkişiye Başvurulmasını Gerektiren Hâller
404
4. Bilirkişilik Rejiminin İşleyişi ve Genel Esasları
405
F. Uzman Görüşü ve İdari Yargıda Uzman Görüşü
411
G. Keşif
413
1. Keşfin Yapılması
413
2. Keşfe Katlanma Zorunluluğu
413
Ğ. Tanık Dinleme(me)
414
H. İspata Yarayan Diğer Belgeler
415
I. İdari Davalarda Delil Tespiti ve Hukuki Sonuçları
415
1. Delil Tespitinin İstenebileceği Hâller
416
2. Görev ve Yetki
416
3. Delil Tespiti Talebi ve Karar
417
4. Acele Hâllerde Tespit
417
5. Tutanak ve Diğer Belgeler
417
6. Noterlerin Delil Tespiti Yapması Sorunu
417
III. İDARİ YARGIDA DURUŞMA VE DURUŞMA DÜZENİ
418
A. Genel Olarak
418
B. Tarafların İstemi Üzerine Duruşma Yapılması
419
C. Yargı Yerinin Kararı Üzerine Duruşma Yapılması
420
D. Duruşmaya İlişkin Diğer Hususlar
421
1. Duruşmaya İlişkin Esaslar
421
2. Duruşma Düzeni
422
3. Temyiz ve İstinafta Duruşmaya Karar Verilmesi
422
4. AİHM Kararlarında İdari Yargı ve Duruşma
424
IV. İDARİ YARGIDA DAVANIN İHBARI (DUYURULMASI), DAVAYA MÜDAHALE, DAVAYA SON VEREN TARAF İŞLEMLERİ
424
A. Davanın İhbarı
424
1. Genel Olarak
424
2. İhbar ve Koşulları
425
3. İhbarın Şekli
426
4. İhbarda Bulunulan Kişinin Durumu
426
5. İhbarın Etkisi
426
B. İdari Yargıda Davaya Müdahale (Katılma)
426
1. Genel Olarak
426
2. (Fer’î) Müdahale Talebi ve Koşulları
427
3. Fer’î Müdahilin Durumu
428
4. Fer’î Müdahalenin Etkisi ve Sonuçları
429
5. Fer’î Müdahale Gideri
429
C. İdari Yargıda Davaya Son Veren Taraf İşlemleri
430
1. Davadan Feragat
430
2. Davanın Kabulü
433
D. Davanın Konusuz Kalması
433
V. YARGISAL GÖRÜŞ (AVIS CONTENTIEUX)
434
VI. İDARİ DAVALARIN KARARA BAĞLANMASI
435
A. Karar
435
B. Kararda Bulunması Gereken Hususlar
436
C. Tek Hakimle Verilen Kararlar
438
D. Karar Verme Süresi
438
E. İdari Yargı Kararlarının Açıklanması (Tavzihi)
439
F. İdari Yargı Kararlarındaki Yanlışlıkların Düzeltilmesi
440
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
441
I. İVEDİ YARGILAMA USULÜ
443
A. İvedi Yargılama Usulüne Konu İdari Uyuşmazlıklar
443
B. İvedi Yargılamadaki Usûli Kurallar
443
C. Fransa’da Seri Muhakeme Usulünün Genel Esasları
444
1. Özgürlüklerle İlgili Seri Muhakeme Usulü
444
2. Yürütmenin Durdurulması Kararları
445
3. Gerekli Önlemlerle İlgili Seri Muhakeme Usulü
446
II. MERKEZÎ VE ORTAK SINAVLARA İLİŞKİN YARGILAMA USULÜ
447
III. ASKERÎ HİZMETE İLİŞKİN İDARİ İŞLEM VE EYLEMLERDEN DOĞAN UYUŞMAZLIKLAR
448
IV. GRUP YARGILAMA USÛLÜ
450
Kendimizi Sınayalım– Çalışma Soruları
454
Bölüm X
İDARİ YARGIDA KANUN YOLLARI
I. KANUN YOLU KAVRAMI
455
A. Kanun Yolu Kavramı ve Tanımı
455
1. Türleri
456
2. Kanun Yollarına Başvurulamayacak Kararlar
456
3. Kanun Yolları ve Kesin Hüküm
457
4. İdari Yargıdaki Usule İlişkin Kararlar Bakımından Kesin Hüküm
458
B. İdari Yargıda Kanun Yolu Türleri
460
II. İSTİNAF
461
A. İstinaf Kavramı ve Türleri
461
B. İstinaf Sisteminin Fayda ve Sakıncaları
463
C. İdari Yargılama Usulü Kanununda İstinaf
465
D. İstinafa Gidilemeyen Kararlar
467
E. İstinaf Dilekçesi
470
F. İstinaf Dilekçesinin Verilmesi
471
G. İstinaf İncelemesi
472
Ğ. İstinafta “Yeniden Karar Verme”nin İçeriği Sorunu
474
H. İstinaf İncelemesindeki Bazı Hukuki Noktalar
475
I. İstinafta Yürütmenin Durdurulması
478
İ. İstinaf Sonucu Verilebilecek Kararlar
479
J. Okuma Parçası: Fransız İdari Yargısında İstinaf Sisteminin Genel Esasları
480
III. TEMYİZ KANUN YOLU
484
A. Temyizde Usul
485
1. Temyize Tâbi Olan ve Olmayan Kararlar
485
2. Temyiz ile İstinaf Arasında Temel Farklılıklar
488
3. Temyiz Dilekçesi
491
4. Temyizde Harç ve Posta Ücreti
495
5. Temyiz Süresi
495
6. Temyizde Ön İnceleme
497
B. Temyiz Sebepleri
499
1. Görev–Yetki Dışında Bir İşe Bakılması
499
2. Hukuka Aykırı Karar Verilmiş Olması
501
a. Uygulanacak Hukuk Kuralında Hata Yapılması
502
b. Davaya Konu Olayın Tespitinde Hata Yapılması
502
c. Davaya Konu Olayın Nitelendirilmesinde Hata Yapılması
502
d. Usul Hükümlerine Uyulmamış Olması
502
aa. Dosyanın Tekemmülünde Usulsüzlük Yapılmış Olması
503
bb. Re’sen Araştırma İlkesinin Uygulanmamış Olması
503
cc. İddia ve Savunma Hakkına İlişkin Kurallara Uyulmaması
504
dd. Mahkeme Kararının Gerekçesiz Olması
504
ee. Vekil, Kanuni Mümessil Sıfatı Olmayan Kimseler Huzuruyla Davaya Bakılmış ve Hüküm Verilmesi
507
ff. Duruşmaya İlişkin Hükümlere Uyulmaması
507
gg. Toplantı ve Karar Yeter Sayısına Uyulmadan Karar Verilmesi
507
hh. Kararda Bulunması Gereken Unsurlardan Birinin Eksik Olması
508
C. Temyiz İncelemesi Sonucu Verilebilecek Kararlar
508
1. Onama Kararı
508
2. Düzelterek Onama Kararı
508
3. Bozma Kararı
509
4. Bozmadan Sonraki Yargılama
511
IV. OLAĞANÜSTÜ KANUN YOLLARI
512
A. Kanun Yararına Temyiz ve Hukuki Sonuçları
512
B. Yargılamanın Yenilenmesi
513
1. Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri ve Süresi
513
2. Yargılamanın Yenilenmesi Usulü ve Başlıca Hususlar
516
3. Yargılamanın Yenilenmesi İsteminin Karara Bağlanması
517
4. AİHM Kararlarının İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi Nedeni Olması
517
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
520
Bölüm XI
YARGI DIŞI İDARİ UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YOLLARI
I. GENEL OLARAK
521
II. İDARE HUKUKU ALANINDAN ÖRNEKLER ve KISA BİLGİLER
523
A. 659 S. Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname
523
1. Kapsam ve İçeriği
523
2. Takip ve Temsil Yetkileri İle Bunların Kapsamı, Niteliği ve Kullanılması
524
3. İdari Uyuşmazlıkların Sulh Yoluyla Halli ve Vazgeçme
525
B. Kamu Denetçiliği Kurumu
526
1. Hukuki Niteliği
526
2. Kurumun Görev Alanı ve Sınırları
527
C. Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi
530
1. Amaç ve Yetkili Makam
530
2. Başvuru ve Süresi
531
3. Soruşturma
532
4. Kararların Kesinliği
532
5. Kararın Uygulanması ve Güvenlik Kuvvetlerinin Görevi
532
Ç. Tahkim
533
D. Spor Uyuşmazlıklarında Zorunlu Tahkim
533
E. Vergi Uyuşmazlıklarında Uzlaşma
533
F. Terörle Mücadele Kanunu Çerçevesinde “Zarar Tazmin Komisyonları”
533
G. Kamulaştırma Bedelinde Anlaşmaya İlişkin Kararlar
534
H. Kamu İhalelerinde İdari İtiraz Sonucu Verilen Kararlar
534
I. Uzlaştırma Kurulu Kararları
534
J. İdari Merciler Tarafından Uyuşmazlıkların Çözülmesi De Dahil Diğer Yasal Düzenlemelerden Bazıları
534
1. Üst Makama Başvuru Sonucu Verilen Kararlar
534
2. AİHM’e Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümü
535
3. Kamu Zararlarının Rızaen ve Sulh Yolu Tahsili
535
4. Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulu Kararları
536
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
537
Bölüm XII
AİHM KARARLARININ İDARİ YARGIYA ETKİSİ
I. AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN TÜRK İDARİ YARGI SİSTEMİNDEKİ KONUMU
539
A. Giriş
539
B. AİHM Kararları Beyan Edicidir
539
C. AİHM “Konu ve Madde İtibarıyla” İdare Hukuku Alanında Uzmanlaşmış Bir Mahkeme Değildir
540
II. DANIŞTAY’IN AİHM KARARLARINA YÖNELİK DEĞERLENDİRMELERİ
542
III. AİHM KARARLARININ YERİNE GETİRİLMESİ ZORUNLULUĞU (AİHS md.46)
542
IV. İDARİ YARGI ve AİHM KARARLARINDAN ÖRNEKLER
544
A. İdari Yargı ve AİHM’nin İdari Uyuşmazlıklara Bakışı
544
B. Adil Yargılanma Hakkının İdari Yargıya Yansımaları Bağlamında AİHM Kararlarından Örnekler
546
1. Bir Yargı Yerine Başvuru Hakkı
547
2. İdari Yargı Bağlamında Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı
548
3. İdari Yargılamada Makûl Süre
551
4. Davanın Hakkaniyete Uygun Dinlenmesini İstemek Hakkı ve Silahların Eşitliği İlkesi
554
5. Diğer Bazı Hususlar
555
C. AİHM Kararları ve Etkileri Bağlamında İdari Yargıya İlişkin Değinilmesi Gereken Bazı Hususlar
555
1. İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi
555
2. Menfaat İlgisi
557
3. AİHM’ce Başvuruya İlişkin Tedbir Kararı Verilmesi (İç Tüzük md.39)
559
4. Üçüncü Tarafın Davaya Müdahalesi (AİHS md.36, İç Tüzük md.61)
560
5. İddiayı Değiştirme Yasağı
560
6. İspat Yükü ve Delil Konusundaki Bazı Düşünceler
561
7. Derdestlik İtirazı
561
8. Maddi, Manevi Tazminat ve Gelir Kaybına İlişkin Bazı Hususlar
562
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
564
Kaynakça
565
Kavram Dizini
583
Prof. Dr. Oğuz Sancakdar
Prof. Dr. Lale Burcu Önüt
Dr. Öğr. Üyesi Elif Altınok Çalışkan
İçindekiler
7. Baskıya Önsöz
7
Kısaltmalar
33
Bölüm I
İDARİ YARGILAMA HUKUKUNA GİRİŞ VE TEMEL İLKELER
I. YARGISAL KAMU HİZMETİ OLARAK İDARİ YARGININ ÖNEMİ VE GEREKLİLİĞİ
37
II. İDARİ YARGIYA YÖNELTİLEN BAŞLICA ELEŞTİRİLER VE KARŞI ELEŞTİRİLER
41
III. İDARİ YARGI DENETİMİNDE UYGULANAN BAŞLICA SİSTEMLER
43
A. Yargı Birliği Sistemi
43
B. İdari Yargı Sistemi
44
IV. İDARİ YARGILAMA HUKUKUNUN KAYNAKLARI
45
A. Asli Kaynaklar
45
B. Yardımcı Kaynaklar
45
C. Asli Kaynaklar
46
1. Anayasa
46
2. Kanunlar/Kanun Hükmünde Kararnameler/Uluslararası Antlaşmalar/OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
47
3. Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
48
4. Tüzükler
49
5. Yönetmelikler
50
6. Adsız Düzenleyici İşlemler
51
D. Yardımcı Kaynaklar
51
V. İDARİ YARGILAMA SİSTEMİNİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ
52
VI. İDARİ YARGININ KISA TARİHİ GELİŞİMİ
53
VII. İDARİ YARGIYA HAKİM BAŞLICA İLKELER
54
A. Yazılılık İlkesi
54
B. Re’sen Araştırma İlkesi
55
C. Adil Yargılanma İlkesi
58
1. Genel Olarak
58
2. Hızlı ve Etkin Yargılama Açısından Yapay Zeka ve Robot Hakimlere Rol Verilebilir mi?
60
D. İddianın Genişletilmesi Yasağı
62
E. Talepten Fazlasına Hükmetme Yasağı
64
F. Usûli Müktesep Haklara Saygı İlkesi
65
VIII. İDARİ YARGI DENETİMİNİN SINIRLARI
66
A. Yerindelik Yasağı/ İdarenin Takdir Yetkisine Karışmama
66
1. Yerindelik Yasağı/ İdarenin Takdir Yetkisi
66
2. Fransa’da Yerindelik Yasağı ve İdarenin Takdir Yetkisine Karışmama
69
B. Yargı Kısıntısı
71
1. Kavram
71
2. Hükümet Tasarruflarının Hukuki Mahiyetini İrdeleyen Başlıca Teoriler
72
3. Karşılaştırmalı Hukuktaki Durum
73
4. Cumhuriyetin Kuruluş Yılları ve Hükûmet Tasarrufları
73
C. Yasama Kısıntısı
74
1. Yasama kısıntısı kapsamındaki idari işlemler
75
2. Yürütmenin siyasal nitelikteki işlevleri
76
Kendimizi Sınayalım – Çalışma Soruları
77
Bölüm II
İDARİ YARGI TEŞKİLÂTI VE PERSONELİ
I. MAHKEMELERİN BAĞIMSIZLIĞI VE HAKİMLİK TEMİNATI
79
II. DANIŞTAY’IN YAPISI VE İŞLEYİŞİ
82
A. Personel Yapısı ve Özlük İşleri
83
1. Danıştay Meslek Mensupları ve Teminatı
83
2. Danıştay Başkanı, Başsavcısı, Başkanvekilleri ve Daire Başkanlarının Nitelikleri, Seçimleri ve Görev Süreleri
84
3. Danıştay Tetkik Hakimi ve Savcılarının Atanmaları ve Dairelere Verilmeleri
85
4. Danıştay Üyelerinin Nitelikleri
86
5. Üye Seçimi
87
6. Başkanlara ve Başsavcıya Vekâlet
88
7. Görevin Sona Ermesi
88
B. Danıştay’ın Teşkilât Yapısının Genel Esasları
89
1. Daireler
91
2. Danıştay Genel Kurulu
91
3. İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları
91
4. İçtihatları Birleştirme Kurulu
93
5. Başkanlar Kurulu
93
6. Başkanlık Kurulu
94
7. Yüksek Disiplin Kurulu
95
C. İdari İşlerde Görev, Birinci Daire ve İdari İşler Kurulu
95
D. Danıştay’ın Görevleri, Yargısal Fonksiyonu ve Yüksek Mahkeme İşlevi
97
1. Danıştay’ın Görevleri
97
2. İlk Derece Mahkemesi Olarak Danıştay’da Görülecek Davalar
98
3. Belediye ve İl Özel İdarelerinin Seçilmiş Organlarının Organlık Sıfatının Kaybı Başvuruları
99
4. Temyiz Yoluyla Danıştay’da Görülecek Davalar
100
5. İdari Uyuşmazlık ve Davalarda Görev
100
6. İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının Görevleri
100
7. İçtihatları Birleştirme Kurulunun Görevleri
101
III. BÖLGE İDARE MAHKEMESİ VE PERSONELİ
102
A. Bölge İdare Mahkemelerinin Oluşumu ve Görevleri
102
B. Personel ve Teşkilatı
103
1. Bölge İdare Mahkemesi Başkanı, Daire Başkanları ve Üyelerinin Görevleri
103
2. Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu
105
3. Bölge İdare Mahkemesi Başkanı, Daire Başkanları ve Üyelerin Nitelikleri ve Atanmaları
105
4. Dairelerin görevleri
106
5. Bölge İdare Mahkemesi Adalet Komisyonu ve Müdürlükler
107
IV. İDARE VE VERGİ MAHKEMELERİ İLE PERSONELİ
107
A. İdare ve Vergi Mahkemelerinin Oluşumu ve Kamu Personeli
107
B. İdare Mahkemelerinin Görevleri
111
C. Vergi Mahkemelerinin Görevleri
112
D. Tek Hakimle Çözümlenecek Davalar
112
V. İDARİ YARGIDA HAKİMİN REDDİ VE HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNUNDAKİ DÜZENLEMELER
113
A. Danıştay’da Çekinme ve Ret
113
B. İdare Mahkemelerinde Çekinme ve Ret
113
C. İYUK md.31 İle HMK’ya Yapılan Atıfta Yer Alan Düzenlemeler
114
1. Hâkimin Davaya Bakmaktan Yasaklılık sebepleri
114
2. Çekinme Kararının Sonuçları
114
3. Ret Sebepleri
114
4. Hâkimin Bizzat Çekilmemesi Hâli
115
5. Ret Usulü
115
6. Çekilme ve Ret Kararının İncelenmesi ve Diğer Bazı Hukuki Durumlar
115
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
119
Bölüm III
İDARİ YARGININ GÖREV ALANI
I. YARGI YOLU VE GÖREV KAVRAMI İLE İDARİ YARGININ GÖREV ALANININ ANAYASAL DAYANAĞI
121
II. İDARİ YARGININ GÖREV ALANINI BELİRLEYEN ÖLÇÜTLER
123
III. İDARİ YARGININ GÖREV ALANI DIŞINDA KALAN BAŞLICA UYUŞMAZLIKLAR
124
A. Yasama ve Yargı Organının İşlemleri
124
B. Adli Yargı ve Anayasa Yargısının Görev Alanına Giren Bazı Uyuşmazlıklar
125
1. Abonman Sözleşmeleri
125
2. İdarenin Özel Kişilere Karşı Açtığı Davalar
126
3. İdarenin Özel Hukuk Sözleşmelerinden Doğan Davalar
126
4. Kamu Görevlilerine Karşı Açılan Davalar
127
5. Tapu Siciliyle İlgili Davalar
129
6. Nüfus Sicillerin Yanlış veya Eksik Tutulmasından Doğan Zararların Giderilmesi Amacıyla Açılan Davalar
130
7. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin İptali
130
8. Kamulaştırmadan Doğan Özel Hukuk Uyuşmazlıkları
131
9. İcra ve İflas Dairesi Görevlilerinin Kusurlarından Doğan Davalar
131
10. Hizmet Sözleşmesinden Doğan Uyuşmazlıklar
132
11. Fiili Yol (Voie de Fait), Fiili El Atma ve Hukuki El Atma
132
12. İdareye Ait Motorlu Araçların Yaptığı Kazalardan Doğan Uyuşmazlıklar
134
13. Vakıf Üniversitelerindeki Durum
136
14. İdari Para Cezaları ile Kabahatler Kanunundaki Durum
136
15. Diğer Bazı Kanunlar
137
IV. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
138
A. Görev Uyuşmazlığı
139
1. Olumlu Görev Uyuşmazlığı
139
2. Olumsuz Görev Uyuşmazlığı
141
B. Hüküm Uyuşmazlığı
144
1. Tanımı
144
2. Hüküm Uyuşmazlığının Giderilmesi
145
C. Uyuşmazlık Çıkarılmayacak Durumlar
146
D. Uyuşmazlık Mahkemesi Kararlarını Bekletici Mesele Sayma
146
E. Uyuşmazlık Mahkemesi Kararlarının Sonuçları
146
1. Kararların Bağlayıcılığı
146
2. Kararların Kesinliği
147
3. Kararlar Arasındaki Çelişkilerin İlke Kararıyla Giderilmesi
147
V. İDARİ YARGIDA YER ALMAYAN DAVA TÜRLERİ
147
A. Yorum Davaları
147
B. Tespit Davaları
149
C. Diğer Bazı Davalar
150
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
151
Bölüm IV
İPTAL DAVASI
I. İPTAL DAVASININ GENEL ÖZELLİKLERİ
153
II. İPTAL DAVASI İLE TAM YARGI DAVASININ KARŞILAŞTIRILMASI
157
III. İPTAL DAVASININ KONUSU
158
A. İdari İşlem Tamamlanmış Olmalıdır
158
B. İdari İşlem Etkili (İcrai) Olmalıdır
158
C. İdari İşlem Kesinleşmiş Olmalıdır
159
IV. İPTAL DAVASININ ÖN KOŞULLARI
159
A. Dava Dilekçeleri Üzerine İlk İnceleme (İYUK md.14)
159
B. İlk İnceleme Üzerine Verilecek Kararlar (İYUK md.15)
160
C. İdari Yargıda Görevli Mahkemenin Belirlenmesi ve Görev Uyuşmazlığı
162
1. Görevli Mahkeme
162
2. Danıştay’ın Görevli Olduğu Davalar
163
3. Görev Kurallarının İhlâli
164
D. İdari Yargıda Yetkili Mahkeme
167
1. İdari Yargıda Genel Yetki Kuralı
167
2. İdari Yargıda Özel Yetki Kuralları
172
a. Kamu Görevlileri İle İlgili Davalarda Yetki Kuralları
172
b. Taşınmaz Mallara ve Kamu İdarelerine İlişkin Davalarda Yetki
174
c. Taşınır Mallara İlişkin Davalarda Yetki
175
d. Vergi Uyuşmazlıklarında Yetki
175
3. Yetki Kurallarının İhlâli
176
4. İdari Yargıda Görevsizlik ve Yetkisizlik Hallerinde Yapılacak İşlemler
176
5. İdari Yargıda Görev–Yetkiye İlişkin Özel Durumlar
177
a. Mercî Tâyini
177
b. İdari Yargıda Bağlantılı Dava
178
E. İdarî Merci Tecavüzü
180
F. İdari Yargıda Ehliyet
181
1. Genel Olarak
181
2. Dava Ehliyeti
184
a. Genel Dava Ehliyeti
185
b. Özel Dava Ehliyeti (Menfaat İhlali)
186
c. Hak–Dava Hakkı İlişkisi
186
3. Menfaat – Hak Kavramı ile Menfaatin İçeriğini Belirleyen Kriterler
187
a. Genel Olarak
187
b. Menfaatin Manevi Olması
189
c. Menfaatin Maddi Olması
189
ç. Menfaatin Meşru Olması
189
d. Menfaatin Kişisel Olması
190
e. Menfaatin Aktüel (Güncel) Olması
191
4. Menfaatin Tespitine İlişkin Kimi Durumlar
193
a. Vatandaş Olma
193
b. Dernek Üyeliği
193
c. Kamu Görevlisi Olma
194
d. Baro
194
e. Eser Sahibi Olma
194
f. Semt Sakini Olma
195
g. Vakıfların Dava Ehliyeti
195
ğ. Milletvekili Sıfatı
195
h. Siyasi Parti İl ve İlçe Örgütleri
195
ı. Bakanlıklar
195
i. Hiyerarşi İlişkisi
195
j. Vesayet İlişkisi
196
k. Vergi Yükümlülüğü
196
l. İktisadi Menfaat
196
m. Kiracılık Sıfatı
196
n. Sendikaların Durumu
196
o. Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Durumu
197
ö. Diğer Bazı Durumlar
197
5. Dava Ehliyetinin Bulunması Gereken Zaman ve Bazı Hukuki Sorunlar
197
a. Dava Ehliyetinin Bulunması Gereken Zaman
197
b. Menfaat İlişkisinin Dava Devam Ederken Ortadan Kalkması
198
c. Menfaat İhlalinin Sonradan Ortaya Çıkması
198
d. Avukat Olmayan Vekil Tarafından Dava Açılması
199
e. Tarafın Dava Sırasında Dava Ehliyetini Kazanması
199
6. Taraf Ehliyeti
200
7. Tarafların Kişiliğinde veya Niteliğinde Değişiklik Olması ve İdari Yargı Bakımından Sonuçları
201
G. İcrai İşlem Olup Olmama
202
Ğ. İdari Yargıda Süreler
206
1. İdari Yargıda Dava Açma Süresinin Hukuki Niteliği
206
2. Sürelerin Başlangıcı, Yazılı Bildirim, Sürelerin Hesaplanmasındaki Genel Esaslar
207
3. İdari Yargıda Genel ve Özel Dava Açma Süreleri
213
4. Haricen Öğrenme
223
5. Vekile Tebligat
224
6. Tebligatla İlgili Diğer Hususlar
224
a. Tebligatın Yapılması
224
b. Elektronik Tebligat (E–Tebligat)
225
c. Bilinen Adreste Tebligat
228
d. Vekile ve Kanuni Mümessile Tebligat
228
e. Hükmi Şahıslara ve Ticarethanelere Tebligat
228
f. Hükmi Şahısların Memur ve Müstahdemlerine Tebligat
228
g. Askeri Şahıslara Tebligat
228
ğ. Aynı Konutta Oturan Kişilere veya Hizmetçiye Tebligat
229
h. Belli Bir Yerde veya Evde Meslek ve Sanat İcrası
229
ı. Otel, Hastane, Fabrika ve Mektep Gibi Yerlerde Tebligat
229
i. Tutuklu ve Hükümlülere Tebligat
229
j. Muhatabın Muvakkaten Başka Yere Gitmesi Halinde Tebligat
229
h. Tebliğ İmkansızlığı ve Tebellüğden İmtina
230
l. Yaş ve Ehliyet Şartı
230
m. İmza Atamayacakların Durumu
230
n. Yabancı Memlekette Tebligat Usulü
231
o. Siyasî Temsilcilik Aracılığıyla Yabancı Ülkedeki Türk Vatandaşlarına Tebligat
231
ö. Yabancı Memlekette Türk Memurlarına ve Askeri Şahıslara Tebligat
231
p. İlanen Tebligat
232
r. Usulüne Aykırı Tebliğin Hükmü
232
s. Adres Değiştirmenin Bildirilmesi Mecburiyeti
232
ş. Yanlış Adres Bildirmek
232
t. Tebliğ Evrakının Muhatabına Verilmemesi ve Tebligatı Kabulden Kaçınma
233
7. Süre Aşımının Uygulanmaması veya Hafifletilmesi
233
a. Yokluk
233
b. Çalışmaya Ara Verme Süresi
234
c. İYUK md.7/4
235
d. İdarî İtiraz Yoluna Başvurulması
236
e. Mücbir Sebep
236
f. İYUK md. 9/2
236
8. İdari Makamların Sükûtu, Zımni Ret ile Zımni Kabul
237
9. Üst Makamlara Başvurmanın Dava Açma Süresine Etkisi
239
10. İYUK 10 ve 11. Maddeye İlişkin Başvuruların Karşılaştırılması
241
11. Tatil Günleri ve Çalışmaya Ara Verme (Adli Tatil)
242
12. İdari Yargıda Açılması Gereken Davanın Adli Yargıda Açılması Sorunu
244
13. Dilekçelerin Reddi Kararından Sonraki Ek Süre
244
14. İptal ve Tam Yargı Davası İlişkisinde Tam Yargı Davasında Süre
244
15. Tam Yargı Davalarında Ön Karar Süresi
245
H. İdari Yargıda Husûmet
246
1. Genel Olarak
246
2. Cumhurbaşkanınca Yapılan İşlemler
247
3. Bakanlıkların İşlemleri
249
4. İl ve İlçe Yönetiminin İşlemleri
252
5. Yerel Yönetimlerin İşlemleri
252
6. Kamu Tüzel Kişilerinin İşlemleri
252
7. Vesayet Makamlarının İşlemleri
252
I. İdari Yargıda “Tek Dilekçe İle Dava Açma”
253
1. Genel Olarak
253
2. Aynı Kişinin Tek Dilekçe ile Birden Çok İşleme Karşı Dava Açması
255
a. Öze İlişkin Koşullar
255
aa. Maddi Yönden Bağlılık
255
bb. Hukuki Yönden Bağlılık
256
cc. Sebep–Sonuç İlişkisi Bulunması
258
b. Yönteme İlişkin Koşullar
259
aa. İdari Kararların Yargısal Denetimi Aynı Yargı Düzeni ve Aynı
259
bb. İdari Kararların Her Birisi İçin Dava Açma Süresi Geçirilmemiş Olmalıdır
260
cc. Dava Açma Ehliyeti Bulunmalıdır
261
dd. Davalı Aynı Olmalıdır
261
3. Birden Çok Kişinin Tek Dilekçe ile Dava Açması
262
a. Hak veya Menfaatte İştirak
263
aa. Hakta İştirak
263
bb. Menfaatte İştirak
264
b. Maddi Olay veya Hukuki Sebeplerin Aynı Olması
266
aa. Maddi Olayın Aynı Olması
266
bb. Hukuki Sebebin Aynı Olması
267
4. İptal ve Tam Yargı Davasının Birlikte Açılması
268
V. İPTAL DAVASINDA ESASIN İNCELENMESİ
270
A. İdari İşlemlerin Özellikleri ve Türleri
270
1. İdari İşlemin Tanımı ve Unsurları
270
2. İdari İşlemin Özellikleri
270
3. İdari İşlemler İle İdari Eylemler Arasındaki Başlıca Farklar
272
4. Düzenleyici İşlemler İle Genel Kararlar Arasındaki Farklar
273
5. Birel İşlem ve Türleri
273
a. İdari İşlemlerin İradenin Açıklanması Bakımından Sınıflandırılması
275
aa. Tek Yanlı İşlemler
275
aaa. Tek İradeli İşlemler
275
bbb. Çok İradeli İşlemler
275
aaaa. Kollektif İşlemler
275
bbbb. Birleşme İşlemler
275
bb. İki Yanlı İşlemler
275
b. İptal Davasına Konu Olmayan İdari İşlemler
276
aa. Yok İşlemler
276
bb. Adli Yargının Görev Alanına Alınmış İşlemler
276
cc. Yargısal Dokunulmazlık Tanınan İşlemler
276
aaa. Hükümet Tasarrufları
276
bbb. Yargısal Dokunulmazlık Tanınan ve Yasama Kısıntısı Oluşturan İşlemler
276
çç. İcrai olmayan işlemler
277
aaa. İç düzen işlemleri
277
bbb. Gösterici İşlemler–Görüş ve Öneriler
277
ccc. Hazırlık İşlemleri
277
ççç. Yaptırım İçermeyen Bilgi Verici İşlemler
277
ddd. İdarenin Yersiz İşlemleri
277
c. İptal Davasına Konu Olan İşlemler (İcrai İşlemler)
278
B. İdari İşlemin Unsurları
278
1. Yetki
279
a. Yetki Kavramı
279
b. Yetkisizlik Türleri
280
aa. Kişi Yönünden Yetkisizlik
280
bb. Konu Yönünden Yetkisizlik
280
cc. Yer Yönünden Yetkisizlik
280
dd. Zaman Yönünden Yetkisizlik
281
c. Yetki Kurallarına Aykırılık
281
aa. Görev (Fonksiyon) Gaspı
281
bb. Yetki Tecavüzü
281
cc. Ağır ve Bariz Yetki Tecavüzü
281
d. Fiili Memur
281
2. Şekil
281
3. Sebep
283
4. Konu
285
a. Konu Yönünden Başlıca Hukuka Aykırılık Durumları
285
aa. Açık Sakatlıklar
285
bb. Yasak Edilen Konular
285
cc. Yükümlülük Getirme
286
b. Sebep ve Konu Unsurları Arasında Bağlantı Kopukluğunun Mevcut Olması
286
aa. Uygulama Alanının Genişletilmesi
286
bb. İdari İşlemin Konusunun İmkânsız veya Gayrı Meşru Olması
286
cc. İdari İşlemin Geçmişe Etkili Tesis Edilmesi
286
5. Amaç Unsuru
286
Bölüm V
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI
I. TANIMI, İPTAL KARARINDAN FARKLARI VE HUKUKİ NİTELİĞİ
291
A. Tanımı
291
B. İptal Kararından Farkları
292
C. Hukuki Niteliği
293
II. YÜRÜTMENİN DURDURULMASININ KOŞULLARI
296
A. Öze İlişkin Koşullar
297
1. Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar Doğması Şartı
297
2. Açıkça Hukuka Aykırılık Şartı
298
3. Koşulların Birlikteliği Sorunu
299
B. Yönteme İlişkin Koşullar
299
1. Açılmış Bir Dava Olmalıdır
299
2. Yürütmenin Durdurulması Talep Üzerine Verilir.
299
3. Davalı İdareden Savunma Alınması
300
4. Yürütmenin Durdurulması Gerekçeli Olmalıdır
300
III. YÜRÜTMENİN DURDURULMASINA İLİŞKİN BAZI HUKUKİ KONULAR
301
A. Uygulanmakla Etkisi Tükenecek İşlemlerin Durumu
301
B. Yürütmenin Durdurulmasında Teminat
302
C. Harç
302
D. İstinaf veya Temyiz İstemlerinde Yürütmenin Durdurulması
302
E. Yürütmenin Durdurulması Kararının Verilmesi
303
F. Yürütmenin Durdurulması Kararı Verilmeyecek Durumlar
304
IV. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARLARINA KARŞI İTİRAZ
305
V. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARININ SONUÇLARI VE UYGULANMASI
309
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
312
Bölüm VI
TAM YARGI DAVASI
I. TAM YARGI DAVASININ TANIMI, İPTAL DAVASI İLE KARŞILAŞTIRILMASI VE TÜRLERİ
313
A. Tanımı ve İptal Davası İle Karşılaştırılması
313
B. Tam Yargı Davası Türleri
314
1. Tazminat Davaları
314
2. İstirdat/Geri Alma Davaları
314
3. İdari Sözleşmelerden Doğan Davalar
314
4. Vergi Davaları
314
II. TAM YARGI DAVALARININ ORTAYA ÇIKIŞ ŞEKİLLERİ
315
A. İdari İşlemlerden Doğan Tam Yargı Davaları
315
1. İptal Davası İle Tam Yargı Davasının Birlikte Açılması
315
2. İptal Davası Sonuçlandıktan Sonra Tam Yargı Davası Açılması
315
3. İdari İşlemlere Karşı Doğrudan Tam Yargı Davası Açılması
315
4. İdari İşlemlerin Uygulanmasından Doğan Tam Yargı Davaları
316
B. İdari Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davaları
316
C. İdari Sözleşmelerden Doğan Tam Yargı Davaları
317
1. İdari Sözleşmenin Yapılmasından Önceki Uyuşmazlıklar
317
2. İdari Sözleşmenin Yapılmasından Sonraki Uyuşmazlıklar
317
III. TAM YARGI DAVASININ ÖN KOŞULLARI
317
A. Tam Yargı Davalarında Görevli Mahkeme
317
B. Tam Yargı Davalarında Yetkili Mahkeme
317
1. İdari İşlemlerden Doğan Tam Yargı Davalarında Yetki
317
2. Bayındırlık, Ulaştırma ve Benzeri Hizmetler Nedeniyle Oluşan Zararlara İlişkin Tam Yargı Davalarında Yetki
318
3. İdari Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davalarında Yetki
318
4. Özel Yetki Kuralı Öngörülmeyen Tam Yargı Davalarında Yetki
319
6. Manevi Tazminat İçeren Tam Yargı Davalarında Yetki
319
C. Tam Yargı Davalarında İdareye Başvuru ve Ön Karar (İYUK md.13)
319
1. Tanımı ve Başlıca Özellikleri
319
2. Ön Karar Süresi
320
3. Ön Karar İsteminin Kısmen veya Tamamen Reddi
320
4. Ön Kararın Kanuni İstisnası
321
5. Tam Yargı Davasında Taraflar
321
a. Davacı
321
b. Davalı
322
aa. Ana Kural
322
bb. İdari Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davalarında Davalı
322
cc. İdari Sözleşmelerden Doğan Tam Yargı Davalarında Davalı
322
dd. Davalının Yanlış Gösterilmesi
322
D. Tam Yargı Davasında Süre
322
1. İdari İşlemlere ve İşlemin İcrasına Karşı Açılan Tam Yargı Davasında Süre
322
2. İşlemin İcrası Süreklilik Gösteriyorsa Dava Açma Süresinin Başlangıcı
323
3. İptal Davası İle Tam Yargı Davasının Birlikte Açılması Halinde Süre
323
4. İptal Davası Neticesinde Verilen Kararın Kesinleşmesi Üzerine Tam Yargı Davası Açılmasında Süre
323
5. İdari Eylemlere Karşı Açılan Tam Yargı Davasında Süre
323
6. İdari Sözleşmelerden Doğan Tam Yargı Davasında Süre
324
7. İdari Yargı Kararlarının Yerine Getirilmemesi Üzerine Açılan Tam Yargı Davalarında Dava Açma Süresi
324
IV. TAM YARGI DAVASININ ESASI VE SORUMLULUK SEBEPLERİ
325
A. İdarenin Mâli Sorumluluğunun Anayasal Temelleri
325
B. Hizmet Kusuru
326
1. Tanımı ve Başlıca Özellikleri
326
2. Hizmet Kusuru Sayılan Durumlar
327
a. Hizmetin Kötü İşlemesi
327
b. Hizmetin Geç İşlemesi
329
c. Hizmetin Hiç İşlememesi
330
3. Hukuka Aykırılık ve Hizmet Kusuru İlişkisi
332
4. Hizmet Kusuru–Kişisel Kusur Ayırımı ve Kişisel Kusur Sayılan Durumlar
332
5. Görev Kusuru
335
C. İdare Hukukunda Kusursuz Sorumluluk
336
1. Dayandığı İlkeler
336
a. Tehlike (=Risk) İlkesi
336
b. Kamu Külfetleri Karşısında Eşitlik İlkesi (Fedakarlığın Denkleştirilmesi İlkesi)
339
2. Kusursuz Sorumluluğun Koşulları
339
a. İdari davranış
339
b. Zarar
339
c. Nedensellik Bağı
340
3. Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması
340
a. Zarar Tespit Komisyonları
341
b. Başvurunun Süresi, Şekli ve İncelenmesi
341
D. Tazminatın Belirlenmesine İlişkin Genel Esaslar
342
1. Ölüm
343
2. Bedensel Zarar
343
3. Zararın Belirlenmesi
344
4. İdari Yargıda Manevi Tazminat ve Kişilik Haklarının Zarara Uğraması
345
5. Mala Verilen Zararlar
346
6. Müddeabih Islahı
347
E. İdarenin Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Haller
347
1. Mücbir Sebep
347
2. Umulmayan Hâl (Beklenmeyen Durum
347
3. Zarar Görenin Kusuru
348
4. Üçüncü Kişinin Kusuru
349
F. İdare Hukukuna Özgü Tazmin Nedenlerinin Bulunmaması
349
Bölüm VII
İDARİ YARGI KARARLARININ HUKUKİ SONUÇLARI VE UYGULANMASI
I. TAM YARGI DAVASININ SONUCU İLE VERİLECEK KARARLAR
351
A. Tam Yargı Davasının Sonucu
351
B. Tam Yargı Davasında Verilecek Kararlar
351
1. Tam Yargı Davasının Reddi
351
a. Davanın Ön Koşullar Yönünden Reddi
351
b. Davanın Esastan Reddi
351
2. Tam Yargı Davasının Kabulü
352
C. Tam Yargı Davasında Özellik Arz Edebilen Bazı Durumlar
352
1. Uyuşmazlık Konusu Miktarın Bilinmemesi
352
2. Tam Yargı Davasında Faiz
352
3. Davacının Müterafik Kusuru
353
D. Tam Yargı Davası Sonucu Verilen Kararların Yerine Getirilmesi
353
II. İPTAL KARARI, HÜKÜM VE SONUÇLARI ile UYGULANMASI
356
A. İptal Davasının Ön Koşullar Nedeniyle Reddinin Sonuçları
356
1. İşleme Etkisi
356
2. Taraflara Etkisi
356
3. Üçüncü Kişilere Etkisi
356
B. İptal Davasının Esastan Reddedilmesinin Sonuçları
356
1. İdari işleme etkisi
356
2. Taraflara Etkisi
356
3. Üçüncü Kişilere Etkisi
356
C. İptal Davasının Kabulünün Sonuçları
356
1. İdari İşleme Etkisi ve Geçmişe Yürümesinin Sonuçları
356
2. Taraflara Etkisi
357
3. Üçüncü Kişilere Etkisi
359
D. İptal Kararlarının Uygulanması
360
1. Genel Olarak
360
2. Yargı Kararlarının Uygulanmaması
363
a. Hiç Uygulamama
363
b. Gereği Gibi Uygulamama
363
aa. Geç Uygulama
364
bb. Eksik Uygulama
365
cc. Biçimsel Uygulama
365
3. Hükmün Yerine Getirilmesinde İmkansızlık
365
a. Hukuki İmkânsızlık
366
b. Fiili İmkânsızlık
366
E. AİHM Kararlarına Göre İdari Yargı Kararlarının Uygulanmaması
367
F. İptal Kararının Uygulanmamasından Doğan Sorumluluk
368
1. İdarenin Sorumluluğu
368
2. Kamu Görevlisinin Sorumluluğu
370
a. Hukuksal Sorumluluk
370
b. Cezai Sorumluluk
370
c. Disiplin Sorumluluğu
370
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
371
Bölüm VIII
İDARİ YARGILAMA SÜRECİNİN GENEL ESASLARI
I. İDARİ DAVALARIN AÇILMASI VE YÜRÜTÜLMESİ
373
A. İdari Davaların Açılması
373
1. Dava Dilekçesi
373
2. Dava Dilekçesinde Bulunması Gereken Hususlar
374
a. Davanın Konusu
374
b. Davaya Konu İdari İşlemin Yazılı Bildirim Tarihi
375
c. Davanın Sebepleri
375
ç. Davanın Dayandığı Deliller
375
d. Sonuç
376
3. İdari Yargıda Dava Dilekçelerinin Reddine Yol Açan Başlıca Sebepler
376
4. İdari Yargıda Dilekçeler, Savunmalar ve Her Türlü Evrakın Verileceği Yerler
377
5. Dilekçenin Kaydı ve Dilekçeler Üzerine Uygulanacak İşlemler
378
6. Harç ve Posta Ücretindeki Azalma veya Eksiklikler
378
a. Dava Harcı veya Posta Ücreti Verilmeden ya da Eksik Harç veya Posta Ücreti ile Açılmış Olması
379
b. Dava Açıldıktan Sonra Posta Ücretinin Tebliğ İşlemlerinin Yapılmasının Engelleyecek Şekilde Azalması
380
7. Dilekçeler Üzerinde İlk İnceleme ve Verilecek Kararlar (Şema)
380
B. Davaya Vekâlet
382
1. Genel Olarak
382
2. Davaya Vekâlette Özel Yetki Verilmesini Gerektiren Hâller
382
3. Birden Fazla Vekil Görevlendirilmesi
383
4. Vekâletnamenin İbrazı
383
5. Vekâletnamesiz Dava Açılması ve İşlem Yapılmasının Hukuki Sonuçları
383
6. Vekilin veya Vekâlet Verenin Duruşmada Uygun Olmayan Tutum ve Davranışı
384
7. Vekilin Azli ve İstifası
384
C. Replik – Düplik Aşaması
384
D. Yargılama Giderleri
386
1. Yargılama Giderlerinin Kapsamı, Yol Giderleri, Tazminat ve Gündeliklerin Belirlenmesi, Tebliğ İşleri ve Ücretlerin Durumu
386
2. Re’sen Yapılması Gereken İşlemlere İlişkin Giderler
387
3. Yargılama Giderlerinden Sorumluluk
388
4. Dürüstlük Kuralına Aykırılık Sebebiyle Yargılama Giderlerinden Sorumluluk
388
5. Fer’î Müdahale Gideri
388
6. Vekâlet Ücretinin Taraf Lehine Hükmedilmesi
388
7. Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri
388
8. Yargılama Giderlerinin Durumu
389
9. Kötüniyetle veya Haksız Dava Açılmasının Sonuçları
389
E. Adli Yardım
389
1. Adli Yardımdan Yararlanacak Kişiler
389
2. Adli Yardımın Kapsamı
390
3. Adli Yardım Talebi
390
4. Adli Yardım Talebinin İncelenmesi
390
a. Adli Yardım Kararının Kaldırılması
391
b. Adli Yardımla Ertelenen Yargılama Giderlerinin Tahsili
391
c. Adli Yardım Kararıyla Atanan Avukatın Ücretinin Ödenmesi
391
F. Teminat
391
1. Teminat Gösterilecek Hâller
391
2. Teminat Gerektirmeyen Hâller
392
3. Teminat Kararı, Tutarı ve Şekli
392
4. Teminat Gösterilmemesinin Sonuçları
392
5. Teminatın İadesi
392
II. İDARİ YARGIDA DELİL TEORİSİ VE İSPAT
392
A. İspat ve Delil Kavramlarının Genel Özellikleri
392
1. İspat, İspatın Konusu ile Olay ve Olguların Niteliği
392
2. İspat Yükü ve Karineler
393
B. Delil ve Özellikleri İle Hukuka Aykırı Delil
394
C. Resmi Belgeler
395
1. Re’sen Araştırma İlkesi, Verilmeyen Bilgi ve Belgeler ile Gizli Belgelerin Durumu
395
2. Belgelerin Sonradan İbrazı
396
3. Mahkemece Evrak Getirilmesi ve Yetkililerin Dinlenmesi
397
D. Özel Belgeler
397
E. İdari Yargıda Bilirkişilik
398
1. Genel Bilgiler
398
2. Temel İlkeler
401
3. Bilirkişiye Başvurulmasını Gerektiren Hâller
404
4. Bilirkişilik Rejiminin İşleyişi ve Genel Esasları
405
F. Uzman Görüşü ve İdari Yargıda Uzman Görüşü
411
G. Keşif
413
1. Keşfin Yapılması
413
2. Keşfe Katlanma Zorunluluğu
413
Ğ. Tanık Dinleme(me)
414
H. İspata Yarayan Diğer Belgeler
415
I. İdari Davalarda Delil Tespiti ve Hukuki Sonuçları
415
1. Delil Tespitinin İstenebileceği Hâller
416
2. Görev ve Yetki
416
3. Delil Tespiti Talebi ve Karar
417
4. Acele Hâllerde Tespit
417
5. Tutanak ve Diğer Belgeler
417
6. Noterlerin Delil Tespiti Yapması Sorunu
417
III. İDARİ YARGIDA DURUŞMA VE DURUŞMA DÜZENİ
418
A. Genel Olarak
418
B. Tarafların İstemi Üzerine Duruşma Yapılması
419
C. Yargı Yerinin Kararı Üzerine Duruşma Yapılması
420
D. Duruşmaya İlişkin Diğer Hususlar
421
1. Duruşmaya İlişkin Esaslar
421
2. Duruşma Düzeni
422
3. Temyiz ve İstinafta Duruşmaya Karar Verilmesi
422
4. AİHM Kararlarında İdari Yargı ve Duruşma
424
IV. İDARİ YARGIDA DAVANIN İHBARI (DUYURULMASI), DAVAYA MÜDAHALE, DAVAYA SON VEREN TARAF İŞLEMLERİ
424
A. Davanın İhbarı
424
1. Genel Olarak
424
2. İhbar ve Koşulları
425
3. İhbarın Şekli
426
4. İhbarda Bulunulan Kişinin Durumu
426
5. İhbarın Etkisi
426
B. İdari Yargıda Davaya Müdahale (Katılma)
426
1. Genel Olarak
426
2. (Fer’î) Müdahale Talebi ve Koşulları
427
3. Fer’î Müdahilin Durumu
428
4. Fer’î Müdahalenin Etkisi ve Sonuçları
429
5. Fer’î Müdahale Gideri
429
C. İdari Yargıda Davaya Son Veren Taraf İşlemleri
430
1. Davadan Feragat
430
2. Davanın Kabulü
433
D. Davanın Konusuz Kalması
433
V. YARGISAL GÖRÜŞ (AVIS CONTENTIEUX)
434
VI. İDARİ DAVALARIN KARARA BAĞLANMASI
435
A. Karar
435
B. Kararda Bulunması Gereken Hususlar
436
C. Tek Hakimle Verilen Kararlar
438
D. Karar Verme Süresi
438
E. İdari Yargı Kararlarının Açıklanması (Tavzihi)
439
F. İdari Yargı Kararlarındaki Yanlışlıkların Düzeltilmesi
440
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
441
I. İVEDİ YARGILAMA USULÜ
443
A. İvedi Yargılama Usulüne Konu İdari Uyuşmazlıklar
443
B. İvedi Yargılamadaki Usûli Kurallar
443
C. Fransa’da Seri Muhakeme Usulünün Genel Esasları
444
1. Özgürlüklerle İlgili Seri Muhakeme Usulü
444
2. Yürütmenin Durdurulması Kararları
445
3. Gerekli Önlemlerle İlgili Seri Muhakeme Usulü
446
II. MERKEZÎ VE ORTAK SINAVLARA İLİŞKİN YARGILAMA USULÜ
447
III. ASKERÎ HİZMETE İLİŞKİN İDARİ İŞLEM VE EYLEMLERDEN DOĞAN UYUŞMAZLIKLAR
448
IV. GRUP YARGILAMA USÛLÜ
450
Kendimizi Sınayalım– Çalışma Soruları
454
Bölüm X
İDARİ YARGIDA KANUN YOLLARI
I. KANUN YOLU KAVRAMI
455
A. Kanun Yolu Kavramı ve Tanımı
455
1. Türleri
456
2. Kanun Yollarına Başvurulamayacak Kararlar
456
3. Kanun Yolları ve Kesin Hüküm
457
4. İdari Yargıdaki Usule İlişkin Kararlar Bakımından Kesin Hüküm
458
B. İdari Yargıda Kanun Yolu Türleri
460
II. İSTİNAF
461
A. İstinaf Kavramı ve Türleri
461
B. İstinaf Sisteminin Fayda ve Sakıncaları
463
C. İdari Yargılama Usulü Kanununda İstinaf
465
D. İstinafa Gidilemeyen Kararlar
467
E. İstinaf Dilekçesi
470
F. İstinaf Dilekçesinin Verilmesi
471
G. İstinaf İncelemesi
472
Ğ. İstinafta “Yeniden Karar Verme”nin İçeriği Sorunu
474
H. İstinaf İncelemesindeki Bazı Hukuki Noktalar
475
I. İstinafta Yürütmenin Durdurulması
478
İ. İstinaf Sonucu Verilebilecek Kararlar
479
J. Okuma Parçası: Fransız İdari Yargısında İstinaf Sisteminin Genel Esasları
480
III. TEMYİZ KANUN YOLU
484
A. Temyizde Usul
485
1. Temyize Tâbi Olan ve Olmayan Kararlar
485
2. Temyiz ile İstinaf Arasında Temel Farklılıklar
488
3. Temyiz Dilekçesi
491
4. Temyizde Harç ve Posta Ücreti
495
5. Temyiz Süresi
495
6. Temyizde Ön İnceleme
497
B. Temyiz Sebepleri
499
1. Görev–Yetki Dışında Bir İşe Bakılması
499
2. Hukuka Aykırı Karar Verilmiş Olması
501
a. Uygulanacak Hukuk Kuralında Hata Yapılması
502
b. Davaya Konu Olayın Tespitinde Hata Yapılması
502
c. Davaya Konu Olayın Nitelendirilmesinde Hata Yapılması
502
d. Usul Hükümlerine Uyulmamış Olması
502
aa. Dosyanın Tekemmülünde Usulsüzlük Yapılmış Olması
503
bb. Re’sen Araştırma İlkesinin Uygulanmamış Olması
503
cc. İddia ve Savunma Hakkına İlişkin Kurallara Uyulmaması
504
dd. Mahkeme Kararının Gerekçesiz Olması
504
ee. Vekil, Kanuni Mümessil Sıfatı Olmayan Kimseler Huzuruyla Davaya Bakılmış ve Hüküm Verilmesi
507
ff. Duruşmaya İlişkin Hükümlere Uyulmaması
507
gg. Toplantı ve Karar Yeter Sayısına Uyulmadan Karar Verilmesi
507
hh. Kararda Bulunması Gereken Unsurlardan Birinin Eksik Olması
508
C. Temyiz İncelemesi Sonucu Verilebilecek Kararlar
508
1. Onama Kararı
508
2. Düzelterek Onama Kararı
508
3. Bozma Kararı
509
4. Bozmadan Sonraki Yargılama
511
IV. OLAĞANÜSTÜ KANUN YOLLARI
512
A. Kanun Yararına Temyiz ve Hukuki Sonuçları
512
B. Yargılamanın Yenilenmesi
513
1. Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri ve Süresi
513
2. Yargılamanın Yenilenmesi Usulü ve Başlıca Hususlar
516
3. Yargılamanın Yenilenmesi İsteminin Karara Bağlanması
517
4. AİHM Kararlarının İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi Nedeni Olması
517
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
520
Bölüm XI
YARGI DIŞI İDARİ UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YOLLARI
I. GENEL OLARAK
521
II. İDARE HUKUKU ALANINDAN ÖRNEKLER ve KISA BİLGİLER
523
A. 659 S. Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname
523
1. Kapsam ve İçeriği
523
2. Takip ve Temsil Yetkileri İle Bunların Kapsamı, Niteliği ve Kullanılması
524
3. İdari Uyuşmazlıkların Sulh Yoluyla Halli ve Vazgeçme
525
B. Kamu Denetçiliği Kurumu
526
1. Hukuki Niteliği
526
2. Kurumun Görev Alanı ve Sınırları
527
C. Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi
530
1. Amaç ve Yetkili Makam
530
2. Başvuru ve Süresi
531
3. Soruşturma
532
4. Kararların Kesinliği
532
5. Kararın Uygulanması ve Güvenlik Kuvvetlerinin Görevi
532
Ç. Tahkim
533
D. Spor Uyuşmazlıklarında Zorunlu Tahkim
533
E. Vergi Uyuşmazlıklarında Uzlaşma
533
F. Terörle Mücadele Kanunu Çerçevesinde “Zarar Tazmin Komisyonları”
533
G. Kamulaştırma Bedelinde Anlaşmaya İlişkin Kararlar
534
H. Kamu İhalelerinde İdari İtiraz Sonucu Verilen Kararlar
534
I. Uzlaştırma Kurulu Kararları
534
J. İdari Merciler Tarafından Uyuşmazlıkların Çözülmesi De Dahil Diğer Yasal Düzenlemelerden Bazıları
534
1. Üst Makama Başvuru Sonucu Verilen Kararlar
534
2. AİHM’e Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümü
535
3. Kamu Zararlarının Rızaen ve Sulh Yolu Tahsili
535
4. Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulu Kararları
536
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
537
Bölüm XII
AİHM KARARLARININ İDARİ YARGIYA ETKİSİ
I. AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN TÜRK İDARİ YARGI SİSTEMİNDEKİ KONUMU
539
A. Giriş
539
B. AİHM Kararları Beyan Edicidir
539
C. AİHM “Konu ve Madde İtibarıyla” İdare Hukuku Alanında Uzmanlaşmış Bir Mahkeme Değildir
540
II. DANIŞTAY’IN AİHM KARARLARINA YÖNELİK DEĞERLENDİRMELERİ
542
III. AİHM KARARLARININ YERİNE GETİRİLMESİ ZORUNLULUĞU (AİHS md.46)
542
IV. İDARİ YARGI ve AİHM KARARLARINDAN ÖRNEKLER
544
A. İdari Yargı ve AİHM’nin İdari Uyuşmazlıklara Bakışı
544
B. Adil Yargılanma Hakkının İdari Yargıya Yansımaları Bağlamında AİHM Kararlarından Örnekler
546
1. Bir Yargı Yerine Başvuru Hakkı
547
2. İdari Yargı Bağlamında Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı
548
3. İdari Yargılamada Makûl Süre
551
4. Davanın Hakkaniyete Uygun Dinlenmesini İstemek Hakkı ve Silahların Eşitliği İlkesi
554
5. Diğer Bazı Hususlar
555
C. AİHM Kararları ve Etkileri Bağlamında İdari Yargıya İlişkin Değinilmesi Gereken Bazı Hususlar
555
1. İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi
555
2. Menfaat İlgisi
557
3. AİHM’ce Başvuruya İlişkin Tedbir Kararı Verilmesi (İç Tüzük md.39)
559
4. Üçüncü Tarafın Davaya Müdahalesi (AİHS md.36, İç Tüzük md.61)
560
5. İddiayı Değiştirme Yasağı
560
6. İspat Yükü ve Delil Konusundaki Bazı Düşünceler
561
7. Derdestlik İtirazı
561
8. Maddi, Manevi Tazminat ve Gelir Kaybına İlişkin Bazı Hususlar
562
Kendimizi Sınayalım–Çalışma Soruları
564
Kaynakça
565
Kavram Dizini
583
Yorum yaz
Bu kitaba henüz yorum yapılmamış.
Bonus Card ( Garanti - Teb - Denizbank - Şekerbank vb. )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 981,00 | 981,00 |
Maximum Card ( İş Bankası - Ziraat Bankası )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 981,00 | 981,00 |
Worldcard ( YKB - Vakıfbank - Anadolubank - Albaraka )
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 981,00 | 981,00 |
Diğer Kartlar
| Taksit Sayısı | Taksit tutarı | Genel Toplam |
|---|---|---|
| Tek Çekim | 981,00 | 981,00 |
-
%5İNDİRİM1.800,00TL 1.710,00TL
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Yeni-%10
Satışta değil -
-
-
-
-
-
Yeni-%10
Satışta değil
-
Yeni-%10
Satışta değil
