Türk İdari Yargılama Hukuku Cilt: 3

Prof. Dr. Ramazan Yıldırım

Prof Dr. Serkan Çınarlı

Arş. Gör. Kerim Azak

İÇİNDEKİLER

6. BASKIYA ÖNSÖZ............................................................................................................... 5
5. BASKIYA ÖNSÖZ............................................................................................................... 7
4. BASKIYA ÖNSÖZ............................................................................................................... 9
İÇİNDEKİLER....................................................................................................................... 11
TABLO VE ŞEKİLLER LİSTESİ................................................................................................ 29
KISALTMALAR CETVELİ ...................................................................................................... 31

GİRİŞ

İDARENİN YARGISAL DENETİMİ

I. İDARENİN İŞLEM VE EYLEMLERİ ÜZERİNDE UYGULANAN DENETİM TÜRLERİ.........35
II. İDARENİN YARGISAL DENETİMİNİN AMACI ............................................................36
III. İDARENİN YARGISAL DENETİMİNDE UYGULANAN BAŞLICA SİSTEMLER..................36
A. YARGI BİRLİĞİ SİSTEMİ .........................................................................................37
B. İDARÎ YARGI SİSTEMİ ............................................................................................37
1. Kavram ................................................................................................... 37
2. İdarî Yargı Tipleri .................................................................................... 38
a. Kuruluş Ölçütü .......................................................................................38
(1) Danıştay Tipi Örgütlenme ...............................................................38
(2) Mahkeme Tipi Örgütlenme.............................................................38
b. Görev Ölçütü..........................................................................................38
(1) Geniş Görevli İdarî Yargı Yeri..........................................................39
(2) Dar Görevli İdarî Yargı Yeri .............................................................39
c. Astlık - Üstlük Ölçütü..............................................................................39
(1) Üst Görevli İdarî Yargı Yerleri .........................................................39
(2) Alt Görevli İdarî Yargı Yerleri..........................................................39
(3) İdarî Yargının Fransa’da Doğuşu.....................................................39
IV. TÜRKİYE’DE İDARENİN YARGISAL DENETİMİ ..........................................................42
A. İDARÎ YARGININ TÜRKİYE’DE DOĞUŞU.................................................................42
1. Osmanlı İmparatorluğu Döneminde İdarenin Yargısal Denetimi ........... 42
2. Cumhuriyet Döneminde İdarî Yargının Gelişimi ..................................... 43
B. TÜRKİYE’DE İDARENİN YARGISAL DENETİMİNİN ÖZELLİKLERİ..............................45
C. TÜRKİYE’DE İDARENİN YARGISAL DENETİMİNİN SINIRLARI .................................46
D. YARGI DENETİMİNİN KAPSAMININ DARALMASI ..................................................47
1. Yargı Kısıntısı .......................................................................................... 48

12 İçindekiler
2. Yasama Kısıntısı.......................................................................................48
3. Anayasa Kısıntısı (Yargı Bağışıklığı)..........................................................50
E. TÜRKİYE’DE YARGI KOLLARI VE İDARÎ YARGI........................................................52
1. Yargı Kavramı ..........................................................................................52
2. Yargı Kolu Kavramı ..................................................................................53
3. Türkiye’deki Yargı Kolları.........................................................................55
a. Anayasa Yargısı.......................................................................................55
b. Adlî Yargı ................................................................................................55
c. İdarî Yargı ...............................................................................................56
d. Seçim Yargısı ..........................................................................................56
e. Hesap Yargısı ..........................................................................................56
f. Uyuşmazlık Yargısı..................................................................................56
4. İdarî Yargının Diğer Yargı Kollarıyla İlişkisi...............................................56
a. Anayasa Yargısı ile İdarî Yargının İlişkisi .................................................56
b. Medeni Yargı ile İdarî Yargının İlişkisi.....................................................57
c. Ceza Yargısı ile İdarî Yargının İlişkisi .......................................................59
V. İDARÎ YARGILAMA HUKUKUNUN TANITIMI ...........................................................60
A. İDARÎ YARGILAMA HUKUKUNUN TANIMI ............................................................60
B. İDARÎ YARGILAMA HUKUKUNUN İDARE HUKUKU İLE İLİŞKİSİ..............................60
C. İDARÎ YARGILAMA HUKUKUNUN KAYNAKLARI ....................................................61
1. İdarî Yargılama Hukukunun Temel Kaynakları ........................................61
a. İdarî Yargılama Hukukunun Yazılı Temel Kaynakları ..............................61
(1) İdarî Yargılama Hukukunun Normatif Temel Yazılı Kaynakları ........62
(a) Anayasa....................................................................................62
(b) Kanunlar...................................................................................63
(c) Kanun Hükmünde Kararnameler .............................................64
(d) Uluslararası Antlaşmalar ..........................................................64
(e) Yönetmelikler...........................................................................65
(f) Adsız Düzenleyici İşlemler........................................................66
(2) İdarî Yargılama Hukukunun İçtihadî Temel Yazılı Kaynakları...........66
(a) Anayasa Mahkemesi Kararları..................................................66
(b) İçtihatları Birleştirme Kararları.................................................67
b. İdarî Yargılama Hukukunun Yazısız Temel Kaynağı: Örf ve Âdet
Hukuku ...................................................................................................67
2. İdarî Yargılama Hukukunun Yardımcı Kaynakları ....................................68
a. Diğer Yargısal İçtihatlar ..........................................................................68
b. Öğreti (Doktrin)......................................................................................69

İçindekiler 13

BİRİNCİ BÖLÜM

İDARÎ YARGI KURULUŞLARI VE İDARÎ YARGI HÂKİMLİK MESLEĞİ

I. İDARÎ YARGI KURULUŞLARI....................................................................................73
A. İLK DERECE İDARÎ YARGI YERLERİ .........................................................................73
1. İlk Derece İdarî Yargı Yeri Kavramı ......................................................... 73
2. Türkiye’deki İlk Derece İdarî Yargı Yerleri............................................... 73
a. İdare Mahkemeleri.................................................................................74
b. Vergi Mahkemeleri.................................................................................75
c. Danıştay .................................................................................................76
d. Bölge İdare Mahkemeleri.......................................................................80
B. YÜKSEK MAHKEMELER VE ÜST DERECE İDARÎ YARGI YERLERİ .............................81
1. Yüksek Mahkeme ve Üst Derece İdarî Yargı Yeri Kavramları ................. 81
a. Yüksek Mahkeme Kavramı.....................................................................81
b. Üst Derece Yargı Yeri Kavramı................................................................81
2. Yüksek Mahkeme ile Üst Derece Yargı Yerinin Farkı .............................. 81
3. Türk İdarî Yargısındaki Yüksek Mahkeme: Danıştay............................... 82
a. Daireler ..................................................................................................84
b. İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları ....................................................86
c. İçtihatları Birleştirme Kurulu ..................................................................89
d. Başkanlık Kurulu – Başkanlar Kurulu ......................................................92
4. Türk İdarî Yargısındaki Üst Derece İdarî Yargı Yerleri............................. 94
a. Danıştay .................................................................................................94
b. Bölge İdare Mahkemeleri.......................................................................95
C. ÖZEL İDARÎ YARGI KURULUŞLARI .........................................................................97
1. Sayıştay................................................................................................... 97
2. Yüksek Seçim Kurulu .............................................................................. 99
II. İDARÎ HÂKİMLİK MESLEĞİ ....................................................................................100
A. İDARÎ YARGI HÂKİMLERİNİN BAĞIMSIZLIĞI VE TEMİNATI..................................100
1. İdarî Yargı Hâkimlerinin Bağımsızlığı .................................................... 101
2. İdarî Yargı Hâkimlerinin Teminatı......................................................... 101
B. İDARÎ YARGIDA HÂKİMİN REDDİ VE YASAKLILIĞI ...............................................102
1. Hâkimin Yasaklılığı................................................................................ 103
2. Hâkimin Reddi ...................................................................................... 104
3. Yasaklılık ve Reddin Usulü, İncelenmesi ve Sonuçları .......................... 105

14 İçindekiler

İKİNCİ BÖLÜM

YARGI DÜZENLERİ VE YARGI DÜZENİ UYUŞMAZLIKLARI

I. ÇEŞİTLİ YARGI DÜZENLERİ.................................................................................... 113
II. GÖREV, YETKİ, YARGI KOLU VE HÜKÜM UYUŞMAZLIKLARI .................................. 113
A. İDARÎ YARGININ GÖREV ALANI...........................................................................114
B. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ .................................................................................116
1. Kuruluşu ................................................................................................116
2. Çalışma Yöntemi ...................................................................................116
3. Görevleri ...............................................................................................116
a. Olumlu Görev (Yargı Düzeni) Uyuşmazlığı............................................117
(1) 10. Madde Çerçevesinde Çıkan Olumlu Görev Uyuşmazlığı .........117
(2) 17. Madde Çerçevesinde Çıkan Olumlu Görev Uyuşmazlığı .........122
b. Olumsuz Görev (Yargı Düzeni) Uyuşmazlığı .........................................123
(1) 14. Madde Çerçevesinde Çıkan Olumsuz Görev Uyuşmazlığı .......123
(2) 19. Madde Çerçevesinde Çıkan Olumsuz Görev Uyuşmazlığı .......125
c. Hüküm Uyuşmazlığı..............................................................................127

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İDARÎ DAVA TÜRLERİ

I. GENEL OLARAK DAVA KAVRAMI.......................................................................... 133
II. İDARÎ UYUŞMAZLIKLAR VE İDARÎ DAVALAR......................................................... 135
A. İDARÎ UYUŞMAZLIK KAVRAMI ............................................................................135
B. İDARENİN TARAF OLDUĞU UYUŞMAZLIKLARIN GİDERİLMESİ............................136
1. Sulh Yolu ...............................................................................................136
2. Tahkim ..................................................................................................139
3. İdarî Dava Yolu ......................................................................................142
III. İDARÎ DAVA TÜRLERİ ........................................................................................... 142
A. İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU’NDA DÜZENLENEN DAVA TÜRLERİ ...........144
1. İptal Davası............................................................................................144
a. İptal Davasının Nitelikleri .....................................................................144
b. İptal Davasının Adlî Yargıdaki İptal Davalarıyla Karşılaştırılması ..........144
c. İptal Davasının Ön Koşulları .................................................................145
(1) İptal Davasında Göreve İlişkin Koşullar .........................................146
(2) İptal Davasında Yetkiye İlişkin Koşullar .........................................146
(3) İptal Davasında Konuya İlişkin Koşullar.........................................147
(4) İptal Davasında Davacıya İlişkin Koşullar.......................................148
(a) Ehliyet Koşulu.........................................................................148
(b) Menfaat İhlali.........................................................................148
(5) İptal Davasında Davalıya İlişkin Koşullar .......................................149

İçindekiler 15
(6) İptal Davasında Süreye İlişkin Koşullar..........................................149
(7) İptal Davasının Biçimine İlişkin Koşullar ........................................149
d. İptal Davasının Esasına İlişkin Koşullar .................................................150
e. İptal Davasının Doğurduğu Sonuçlar....................................................150
(1) İptal Davasının Reddedilmesi........................................................150
(2) İptal Kararı Verilmesi.....................................................................151
(a) İşlem Yönünden .....................................................................151
(b) Taraflar Yönünden .................................................................151
(c) Üçüncü Kişiler Yönünden .......................................................152
2. Tam Yargı Davaları................................................................................ 152
a. Tam Yargı Davalarının Nitelikleri..........................................................152
(1) Kavram..........................................................................................152
(2) Tam Yargı Davası ile İptal Davasının Karşılaştırılması....................152
b. Tam Yargı Davasına Neden Olan İdarî Faaliyetler ................................153
(1) İdarî İşlemlerden Kaynaklanan Tam Yargı Davaları.......................153
(a) İptal Davası ile Tam Yargı Davasının Birlikte Açılması ............153
(b) İptal Davası Açıldıktan Sonra Tam Yargı Davası Açılması .......153
(c) İdarî İşlemlere Karşı Doğrudan Tam Yargı Davası
Açılması..................................................................................154
(d) İdarî İşlemlerin Uygulanmasından Kaynaklanan Tam
Yargı Davası............................................................................154
(2) İdarî Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davaları................................154
(3) İdarî Sözleşmelerden Kaynaklanan Tam Yargı Davaları.................154
c. Tam Yargı Davasının Ön Koşulları.........................................................155
(1) Göreve İlişkin Koşullar...................................................................156
(2) Yetkiye İlişkin Koşullar...................................................................156
(3) Konuya İlişkin Koşullar: Ön Karar ..................................................156
(4) Taraflara İlişkin Koşullar................................................................157
(5) Süreye İlişkin Koşullar ...................................................................158
(6) Biçime İlişkin Koşullar....................................................................158
d. Tam Yargı Davasında Esasa İlişkin Koşullar ..........................................158
e. Tam Yargı Davasının Sonuçları .............................................................159
(1) Tam Yargı Davasının Reddi............................................................160
(2) Tam Yargı Davasının Kabulü..........................................................160
3. Vergi Davaları ....................................................................................... 160
a. Vergi Davasının Nitelikleri ....................................................................160
b. Vergi Davasının Ön Koşulları ................................................................161
(1) Göreve İlişkin Koşullar...................................................................162
(2) Yetkiye İlişkin Koşullar...................................................................163
(3) Konuya İlişkin Koşullar ..................................................................163
(4) Taraflara İlişkin Koşullar................................................................164

16 İçindekiler
(5) Süreye İlişkin Koşullar ...................................................................164
(6) Biçime İlişkin Koşullar....................................................................165
c. Vergi Davasının Esasına İlişkin Koşullar ................................................165
d. Vergi Davasının Açılmasının Etkileri .....................................................166
e. Vergi Davasının Sonuçları.....................................................................167
4. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davası ....................................................................................168
a. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davasının Nitelikleri..............................................................168
b. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarına Neden Olan Durumlar ........................................170
c. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarının Ön Koşulları .......................................................171
(1) Göreve İlişkin Koşullar...................................................................171
(2) Yetkiye İlişkin Koşullar...................................................................172
(3) Taraflara İlişkin Koşullar ................................................................172
(a) Davacı.....................................................................................172
(b) Davalı .....................................................................................173
(4) Süreye İlişkin Koşullar ...................................................................173
(5) Biçime İlişkin Koşullar....................................................................177
d. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarının Esasına İlişkin Koşullar .......................................177
e. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarının Sonuçları............................................................178
(1) Davanın Reddinin Sonuçları ..........................................................178
(2) Davanın Kabulünün Sonuçları .......................................................178
f. İdarî Yargı Kararlarının Uygulanmamasından Kaynaklanan
Tazminat Davalarının Yerine Getirilmesi..............................................179
5. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davalar ....................................................179
a. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davaların Nitelikleri................................179
(1) Sözleşme Öncesi Hazırlık İşlemlerine İlişkin Davalar.....................181
(2) Sözleşmenin Uygulanmasına İlişkin Davalar .................................182
(a) Sözleşmenin Taraflarının Açabileceği Davalar........................182
(b) Üçüncü Kişilerin Açabileceği Davalar .....................................183
(3) Sözleşme Sona Erdikten Sonra Açılabilecek Davalar.....................184
b. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davaların Ön Koşulları ............................184
(1) Göreve İlişkin Koşullar...................................................................185
(2) Yetkiye İlişkin Koşullar...................................................................185
(3) Konuya İlişkin Koşullar ..................................................................185
(4) Taraflara İlişkin Koşullar ................................................................185
(5) Süreye İlişkin Koşullar ...................................................................186

İçindekiler 17
(6) Biçime İlişkin Koşullar....................................................................186
c. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davaların Esasa İlişkin Koşulları..............186
d. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davaların Sonuçları.................................186
e. İdarî Sözleşmelerden Doğan Davalarda Verilen Kararların Yerine
Getirilmesi............................................................................................187

B. İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU’NDA DÜZENLENMEYEN DAVA
TÜRLERİ ..............................................................................................................187
1. Tespit Davası ........................................................................................ 187
2. İtiraz (Eksik İptal) Davası....................................................................... 189
a. İtiraz (Eksik İptal) Davasının Nitelikleri.................................................189
b. İtiraz (Eksik İptal) Davasının Ön Koşulları .............................................192
(1) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Göreve İlişkin Koşullar.....................192
(2) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Yetkiye İlişkin Koşullar.....................193
(3) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Konuya İlişkin Koşullar.....................193
(4) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Davacıya İlişkin Koşullar ..................193
(5) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Davalıya İlişkin Koşullar ...................194
(6) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Süreye İlişkin Koşullar......................194
(7) İtiraz (Eksik İptal) Davasında Biçime İlişkin Koşullar......................194
c. İtiraz (Eksik İptal) Davasında Esasına İlişkin Koşullar............................194
d. İtiraz (Eksik İptal) Davasının Doğurduğu Sonuçlar................................195
(1) İtiraz (Eksik İptal) Davasının Reddedilmesi....................................195
(2) Kaldırma (İptal) Kararı Verilmesi ...................................................195

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İDARÎ YARGILAMAYA HÂKİM OLAN İLKELER VE İLK DERECE İDARÎ

YARGILAMANIN AŞAMALARI

I. İDARÎ YARGILAMANIN GENEL İLKELERİ ................................................................199
A. YAZILILIK İLKESİ (EVRAK ÜZERİNDEN İNCELEME) ...............................................199
B. İVEDİ YARGILAMA İLKESİ ....................................................................................200
C. RE’SEN (KENDİLİĞİNDEN) ARAŞTIRMA İLKESİ.....................................................202
D. SAVCILIK MÜESSESESİNİN BULUNMA İLKESİ......................................................206
E. BASİT VE AZ MASRAFLI OLMASI İLKESİ...............................................................206
II. İDARÎ DAVALARIN AÇILMASI................................................................................207
A. İDARÎ DAVA DİLEKÇESİNDE YER ALMASI GEREKEN UNSURLAR..........................207
1. Mahkeme Başkanlığının Adı ................................................................. 208
2. Davanın Görülmesi Esnasında Talep Edilecek Ara Kararlara İlişkin
Ön Bilgi ................................................................................................. 209
3. Tarafların, Varsa Vekillerin veya Temsilcilerin Bazı Bilgileri ................. 210
4. Davanın Türü ........................................................................................ 212
5. İdarî İşlemin Yazılı Bildirim Tarihi ......................................................... 213

18 İçindekiler
6. Davanın Konusu ....................................................................................214
7. Davanın Sebepleri .................................................................................215
8. Deliller...................................................................................................216
9. Sonuç ve İstem (Netice-i Talep) ............................................................217
10. İmza.......................................................................................................218
B. İDARÎ DAVALARA İLİŞKİN DİLEKÇE NÜSHALARI VE EKLERİ İLE
DİLEKÇELERİN VERİLEBİLECEĞİ YERLER ..............................................................219
1. Davanın Açıldığı Mahkeme Başkanlığı...................................................222
2. İdare veya Vergi Mahkemesi Başkanlığı................................................222
3. Asliye Hukuk Mahkemeleri ...................................................................223
4. Türk Konsoloslukları..............................................................................224
5. UYAP .....................................................................................................224
C. TEK DİLEKÇE İLE AÇILABİLECEK İDARÎ DAVALAR.................................................226
1. Birden Fazla İşleme Karşı Aynı Dilekçe ile Dava Açılması ......................226
2. Birden Fazla Kişinin Aynı Dilekçe ile Dava Açması.................................233
3. İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte Açılması ....................................235
4. Düzenleyici İşlemle Uygulaması Olan Birel İşleme Karşı Birlikte
Dava Açılması ........................................................................................235
D. DİLEKÇENİN İLGİLİ YERLERE VERİLMESİ ÜZERİNE YAPILACAK ÖN İŞLEMLER......237
1. Dilekçenin Kayda Alınması ....................................................................237
2. Masraflarda Eksikliklerin Giderilmesi....................................................238
E. İDARÎ DAVA DİLEKÇESİ ÜZERİNE İLK İNCELEME VE MAHKEME
BAŞKANLIKLARININ KARARLARI .........................................................................241
1. Görev ve Yetki .......................................................................................245
a. Görev Konusunda Yapılan İlk İnceleme................................................246
(1) Görev Kavramı ..............................................................................246
(2) İdarî Yargıda Görevli Mahkemeler ................................................247
(a) Genel Görevli Mahkemeler: İdare Mahkemeleri ...................247
(b) Özel Görevli Mahkemeler ......................................................248
(i) Danıştay ......................................................................... 248
(ii) Vergi Mahkemeleri ........................................................ 250
(iii) Bölge İdare Mahkemeleri .............................................. 252
(c) Tek Hâkimle Görülecek Davalar .............................................253
(3) İdarî Yargının Görev Alanına Girmeyen Uyuşmazlıklar .................257
(a) Yasama Organının Yasama İşlevine Giren İşlemleri ...............257
(b) Yargı Organının Yargısal İşleve Giren İşlemleri.......................257
(c) Yürütme Organının Salt Siyasal Kararları ile Yasama
veya Yargı İşlevi Kapsamına Giren Kararları ...........................258
(d) İdarenin Özel Hukuk Sözleşmelerinden Kaynaklanan
Uyuşmazlıklar.........................................................................258

İçindekiler 19
(e) İdarenin Gerçek Kişilere ve Özel Hukuk Tüzel Kişilerine
Karşı Açtığı Davalar ................................................................260
(f) Kamu Görevlilerine Karşı Açılan Rücu Davaları ......................261
(g) Kamulaştırma İşleminden Kaynaklanan Bazı Davalar ............262
(h) Tapu Sicilinin Yanlış Tutulmasından Kaynaklanan
Davalar...................................................................................265
(i) Nüfus Sicilinden Kaynaklanan Davalar ...................................266
(j) İcra İflas Memurlarının Kusurundan Kaynaklanan
Davalar...................................................................................266
(k) Koruma Tedbirleri Nedeniyle Devlete Açılacak Tazminat
Davaları..................................................................................266
(l) Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’ndan Kaynaklanan
Davalar...................................................................................267
(m) Kabahatler Kanunu’ndan Kaynaklanan İdarî Para
Cezalarına İtirazlar .................................................................267
(n) Kadastro Kanunu’nun Uygulamasından Kaynaklanan
Davalar...................................................................................270
(o) Karayolları Trafik Kanunu’ndan Kaynaklanan Davalar ...........270
(ö) Fiilî Yol Uygulamalarından Kaynaklanan Davalar ...................272
(p) Seçimle İlgili Uyuşmazlıklar ....................................................275
(r) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’ndan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar .............................276
(s) Anayasa ve Yasama Kısıntısı Kapsamındaki İşlemler..............276
(4) Görev Konusunda Yapılan İlk İncelemenin Sonucu.......................276
(a) Açılan Davanın İdarî Yargının Görev Alanının Dışında
Olması ....................................................................................277
(b) Açılan Davanın İdarî Yargının Görev Alanı İçinde
Olmakla Birlikte Yanlış İdarî Yargı Yerinde Açılmış
Olması ....................................................................................277
(c) İdarî Yargı Yerlerinin Görev Alanına Giren Bir Davanın
Adlî Yargı Yerlerinde Açılmış Olması ......................................278
(5) İlk Derece İdarî Yargı Yerleri Arasında Çıkan Görev
Uyuşmazlıkları...............................................................................280
(a) Görev Uyuşmazlığının Çıkışı ...................................................280
(b) Görev Uyuşmazlığı Biçimleri ..................................................281
(i) Olumlu Görev Uyuşmazlığı ............................................ 282
(ii) Olumsuz Görev Uyuşmazlığı .......................................... 282
(c) Görev Uyuşmazlıklarının Giderilmesi.....................................282
(i) İdare ve Vergi Mahkemeleri Arasında ........................... 282
(ii) Danıştay ile İdare ve Vergi Mahkemeleri Arasında........ 285
(d) İlk Derece İdarî Yargı Mahkemelerinin Görev
Konusunda Direnmeleri .........................................................285

20 İçindekiler
b. Yetki Konusunda Yapılan İlk İnceleme..................................................286
(1) Genel Yetki Kuralı ve Genel Yetkili Mahkeme ...............................288
(2) Özel Yetki Kuralları ve Özel Yetkili Mahkemeler ...........................291
(a) Kamu Görevlileriyle İlgili Davalarda Yetki ..............................292
(b) Taşınmaz Mallara İlişkin Davalarda Yetki ...............................294
(c) Kamu İdarelerine İlişkin Davalarda Yetki................................296
(d) Taşınır Mallara İlişkin Davalarda Yetki ...................................297
(e) Askerî Hizmete İlişkin İdarî İşlem ve Eylemlerden Doğan
Uyuşmazlıklarda Yetki............................................................298
(f) Tam Yargı Davalarında Yetki ..................................................299
(i) İdarî Sözleşmelerden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında
Yetki ............................................................................... 299
(ii) İdarî İşlemlerden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında
Yetki ............................................................................... 300
(iii) Bayındırlık ve Ulaştırma Gibi İdarî Hizmetlerden
Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Yetki ..................... 301
(iv) İdarî Eylemlerden Doğan Tam Yargı Davalarında Yetki.. 302
(v) Diğer Hâllerden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Yetki...302
(3) Yetki Konusunda Yapılan İlk İncelemenin Sonucu.........................303
(4) İlk Derece İdarî Yargı Yerleri Arasında Çıkan Yetki
Uyuşmazlıkları...............................................................................303
(a) Yetki Uyuşmazlığının Çıkışı .....................................................303
(b) Yetki Uyuşmazlığı Biçimleri ....................................................304
(i) Olumlu Yetki Uyuşmazlığı .............................................. 304
(ii) Olumsuz Yetki Uyuşmazlığı ............................................ 304
(c) Yetki Uyuşmazlıklarının Giderilmesi.......................................305
(i) Danıştay’da Çözümlenen Yetki Uyuşmazlıkları .............. 305
(ii) Bölge İdare Mahkemelerinde Çözümlenen Yetki
Uyuşmazlıkları................................................................ 305
d. İdare ve Vergi Mahkemelerinin Yetki Konusunda Direnmeleri ............306
2. İdarî Merci Tecavüzü.............................................................................307
3. Ehliyet ...................................................................................................310
a. Objektif (Genel) Ehliyet........................................................................312
(1) Davada Taraf Olma Ehliyeti...........................................................312
(2) Dava Açabilme Ehliyeti..................................................................314
b. Subjektif (Özel) Ehliyet .........................................................................317
(1) Menfaat İhlali................................................................................318
(2) Hak İhlali .......................................................................................329
c. İdarî Yargıda Tarafların Kişilik veya Niteliğinde Değişiklik ....................330
4. Kesin ve Yürütülmesi Gereken İşlem.....................................................332

İçindekiler 21
5. Süre Aşımı............................................................................................. 335
a. İdarî Dava Açma Süreleri......................................................................336
(1) Genel Dava Açma Süreleri.............................................................336
(2) Özel Dava Açma Süreleri...............................................................337
b. İdarî Dava Açma Sürelerinin Hesaplanması .........................................338
c. İdarî Dava Açma Sürelerinin Başlangıcı ................................................339
(1) İptal Davalarında Sürenin Başlangıcı.............................................339
(a) Birel İşlemler ..........................................................................339
(b) Düzenleyici İşlemler ...............................................................344
(i) Düzenleyici İşlemlerde Dava Açma Süresinin Başlangıcı 344
(ii) Uygulama İşlemi Üzerine Düzenleyici İşlemlere Karşı Dava
Açma Süresinin Başlangıcı.............................................. 346
(c) İlan Yoluyla Tebliğ ..................................................................349
(d) İdarî Davaya Konu Olabilecek Bir İşlem veya Eylemin
Yapılmasına Yönelik Başvuru (İYUK Madde 10
Başvurusu) .............................................................................349
(2) Tam Yargı Davalarında Sürenin Başlangıcı ....................................355
(a) İdarî İşlemden Kaynaklı Tam Yargı Davalarında Sürenin
Başlangıcı ...............................................................................355
(i) İdarî İşlemden veya İdarî İşlemin Uygulanmasına
Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Sürenin Başlangıcı 355
(ii) İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte Açılması Durumunda
Sürenin Başlangıcı.......................................................... 357
(iii) İptal Davasının Sonuçlanması Üzerine Açılan Tam Yargı
Davasında Sürenin Başlangıcı ........................................ 357
(b) İdarî Eylemlere Karşı Açılacak Tam Yargı Davalarında
Sürenin Başlangıcı ..................................................................359
(c) İdarî Sözleşmelerden Kaynaklanan Tam Yargı
Davalarında Sürenin Başlangıcı..............................................363
d. Sürelere İlişkin Genel Esaslar ...............................................................364
e. Dava Açma Süresine Yönelik Özel Durumlar........................................367
(1) Mücbir Sebep................................................................................367
(2) Dava Açma Süresinin Kesilmesi.....................................................367
(3) Dava Açma Süresinin Yenilenmesi ................................................367
(4) Dava Açma Süresinin Durması ......................................................369
(5) Anayasa’nın 40. Maddesinin II. Fıkrasının Dava Açma
Süresine Etkisi ve İçtihadın Birleştirilmesi Kararı ..........................373
(a) Dava Açma Süresinin Kararda Yanlış Gösterilmesi.................374
(b) Dava Açma Süresinin Belirtilmemesi .....................................375
(6) Görevsiz Yargı Koluna Başvurulması .............................................377

22 İçindekiler
(7) İdarî İzin ........................................................................................382
(8) İhtirazi Kayıtla Ödeme Durumu.....................................................382
6. Husumet................................................................................................382
7. İYUK’un 3. ve 5. Maddelerine Aykırılık..................................................387
F. DOSYANIN TEKEMMÜLÜ ....................................................................................390
1. Tebligat ve Cevap Verme ......................................................................390
2. İddia ve Savunmaların Genişletilmesi Yasağı ........................................393
G. İDARÎ YARGIDA BAĞLANTILI DAVALAR...............................................................396
1. Bağlantı Şartları.....................................................................................396
2. Bağlantı Usulü .......................................................................................398
3. Bağlantı İsteminin Reddine İlişkin İtiraz ................................................400
H. DAVA AÇMANIN SONUÇLARI .............................................................................401
1. Derdestlik..............................................................................................401
2. Hak Düşürücü Sürenin Kesilmesi...........................................................403
3. Hüküm Verme Zorunluluğu...................................................................403
III. DAVA AÇMA SÜRECİNDE TARAF İSTEKLERİ............................................................ 404
A. İVEDİLİK GEREKTİREN TARAF İSTEKLERİ .............................................................404
1. Tarafların Delil Tespitine Yönelik İstekleri.............................................404
a. İdarî Yargıda Deliller.............................................................................404
(1) İspat ve Delil..................................................................................404
(a) İspat .......................................................................................404
(b) Delil ........................................................................................406
b. İdarî Yargıda Delil Tespiti......................................................................407
(1) İdarî Dava Açmadan Önce.............................................................408
(2) İdarî Dava Açtıktan Sonra..............................................................409
c. İdarî Yargıda Delil Türleri......................................................................410
(1) Bilirkişi...........................................................................................410
(2) Keşif ..............................................................................................412
(3) Diğer Deliller .................................................................................413
(a) Belge ......................................................................................413
(b) Tanık.......................................................................................414
(c) Kesin Hüküm ..........................................................................415
(d) Yemin ve İkrar ........................................................................416
2. Yürütmenin Durdurulması ....................................................................416
a. Yürütmenin Durdurulması Kavramı .....................................................417
b. Yürütmenin Durdurulması Türleri ........................................................418
(1) Geçici Yürütmenin Durdurulması..................................................418
(2) Esas Karar Verilinceye Kadar Yürütmenin Durdurulması ..............420

İçindekiler 23
c. Yürütmenin Durdurulması Kararlarının Nitelikleri ...............................421
d. Yürütmenin Durdurulmasının Şartları..................................................422
(1) Yürütmenin Durdurulmasının Şekil Şartları...................................422
(2) Yürütmenin Durdurulmasının Esasa İlişkin Şartları .......................422
(a) Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar ............................................423
(b) Açıkça Hukuka Aykırılık ..........................................................423
e. Yürütmenin Durdurulması Talebinin Karara Bağlanması .....................423
f. Yürütmenin Durdurulmasına İlişkin Kararlara Karşı İtiraz ....................424
g. Yürütmenin Durdurulması Talep Edilen Davaların Görülüş Biçimi.......426
h. Yürütmenin Durdurulması Kararlarının Sonuçları ................................426
i. Yürütmenin Durdurulmasının Sınırlanması..........................................426
B. İVEDİLİK GEREKTİRMEYEN TARAF İSTEMLERİ.....................................................427
1. Kişilerin İdarî Yargı Davasına Katılması................................................. 427
a. Davanın İhbarı......................................................................................427
b. Davaya Müdahale ................................................................................429
(1) Asli Müdahale ...............................................................................429
(2) Fer’i Müdahale..............................................................................430
(3) İdarî Yargıda Davaya Müdahale ....................................................431
2. İdarî Yargılama Usulünde Duruşma...................................................... 436
3. Davanın Değerinin Artırılması .............................................................. 441
4. Davaya Son Veren Taraf İşlemleri ........................................................ 443
a. Davadan Feragat ..................................................................................444
b. Davanın Kabulü ....................................................................................449
IV. İDARÎ YARGIDA ÖZEL YARGILAMA USULLERİ........................................................450
A. İVEDİ YARGILAMA USULÜ ..................................................................................451
B. MERKEZÎ VE ORTAK SINAVLARA İLİŞKİN YARGILAMA USULÜ ............................456
C. ASKERÎ HİZMETE İLİŞKİN İDARÎ İŞLEM VE EYLEMLERDEN DOĞAN
UYUŞMAZLIKLARA DAİR HÜKÜMLER..................................................................460

BEŞİNCİ BÖLÜM

İDARÎ YARGIDA DAVALARIN SONUÇLANMASI

I. DAVALARIN HÜKÜM DIŞINDA SONUÇLANMASI...................................................465
A. DAVANIN KONUSUZ KALMASI............................................................................465
1. Dava Konusu İdarî İşlemin Geri Alınması veya İptal Edilmesi............... 465
2. Tazminatın Ödenmesi .......................................................................... 467
3. Taraflardan Birinin Ölmesi ya da Tüzel Kişiliğin Sona Ermesi ............... 467
B. DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASI ......................................................................468

24 İçindekiler
II. DAVANIN HÜKÜMLE (KARARLA) SONUÇLANMASI............................................... 469
A. MAHKEME KARARLARININ TÜRLERİ...................................................................469
1. Ara Kararlar ...........................................................................................469
2. Nihai Kararlar ........................................................................................470
a. Esasa İlişkin Nihai Kararlar ...................................................................470
b. Usule İlişkin Nihai Kararlar ...................................................................470
B. İDARÎ YARGILAMA USULÜNDE HÜKÜM .............................................................470
1. Karar Verme Usulü................................................................................471
2. Kararların İçeriği....................................................................................471
3. Kararların Saklanması ve Tebliği ...........................................................473
4. Açıklama................................................................................................473
5. Yanlışlıkların Düzeltilmesi......................................................................475
III. İDARÎ YARGIDA KARARLARIN SONUÇLARI VE UYGULANMASI.............................. 476
A. KARARLARIN SONUÇLARI ...................................................................................477
1. İptal Davalarında Kararların Sonuçları ..................................................477
2. Tam Yargı Davalarında Kararların Sonuçları..........................................480
B. KARARLARIN UYGULANMASI .............................................................................481
1. İptal Kararlarının Uygulanması..............................................................484
a. İdarenin Yeni Bir İşlem Yapmak Zorunda Olmadığı Durumlar..............486
b. İptal Kararının Aynı Sonucu Doğuracak Yeni İşlem Yapılmasına
Engel Olmadığı Durumlar .....................................................................486
c. İptal Edilen İşlemin Aksine İşlem Yapmanın Zorunlu Olduğu
Durumlar ..............................................................................................487
d. İptal Kararı ile İlgili Olanların Hukukî Durumlarında Değişiklik
Yapılmasını Zorunlu Kılan Durumlar.....................................................487
e. İptal Kararının Uygulanmasının İmkânsız Olduğu Durumlar ................487
2. Tam Yargı Kararlarının Uygulanması .....................................................488
3. Kararların Uygulanması ve Süresi..........................................................489

ALTINCI BÖLÜM
İDARÎ YARGIDA KANUN YOLLARI

I. KANUN YOLU KAVRAMI ...................................................................................... 493
II. KANUN YOLLARININ ÇEŞİTLERİ ............................................................................ 494
A. ARA KARARLARA KARŞI KANUN YOLLARI ...........................................................495
1. Yürütmenin Durdurulmasına İlişkin Kararlara İtiraz..............................495
2. Bağlantı İsteminin Reddine İlişkin İtiraz ................................................495
B. NİHAİ KARARLARA KARŞI KANUN YOLLARI.........................................................496

İçindekiler 25
1. Olağan Kanun Yolları ............................................................................ 496
a. İstinaf ...................................................................................................496
(1) İstinaf Kavramı ..............................................................................496
(a) İstinafa Yönelik Eleştiriler.......................................................498
(b) İstinafın Yargılama Sistemine Faydalı olacağına Yönelik
Görüşler .................................................................................498
(2) İstinaf Edilemeyecek Nihai Kararlar ..............................................499
(a) Konusu Otuz Bir Bin Türk Lirasını Geçmeyen İdarî
Davalar...................................................................................499
(b) Doğrudan Temyiz Edilebilecek Olan İdare Mahkemesi
Kararları .................................................................................501
(c) Danıştay’ın İlk Derece Mahkemesi Olarak Görev Yaptığı
Davalarda Verdiği Kararlar.....................................................502
(d) Diğer Yasalara Göre Kanun Yolu Kapalı Davalar.....................502
(3) İstinaf Süresi..................................................................................503
(4) İstinaf Usulü ..................................................................................504
(a) İstinaf Harç ve Giderlerinin Tamamının Ödenmemesi...........504
(b) İstinaf Dilekçesindeki Eksikliklerin Giderilmesi ......................505
(c) İstinafın Süresinde Yapılmaması ............................................506
(d) İstinaf Tabi Kararlardan Olmaması.........................................507
(5) İstinaf Sonucunda Verilen Karar Türleri ........................................507
(a) İstinaf Talebinin Reddi Kararı.................................................507
(b) Kaldırma ve Yeniden Karar Verme .........................................509
(c) Kaldırma ve Gönderme Kararı................................................509
b. Temyiz..................................................................................................513
(1) Temyiz Kavramı.............................................................................513
(2) Anayasa Mahkemesi Kararları Çerçevesinde Temyiz
Sisteminin Dönüşümü ...................................................................514
(3) Temyiz Edilebilecek Kararlar .........................................................519
(a) Danıştay’ın İlk Derece Mahkemesi Olarak Verdiği Nihai
Kararlar ..................................................................................520
(b) İstinaf Kanun Yolunda Verilen Bazı Nihai Kararlar .................520
(i) İYUK Madde 46/1 Kapsamında Kalan İstinaf Kanun Yolunda
Verilen Nihai Kararlar..................................................... 520
(ii) İYUK Madde 46/2 Kapsamında Kalan İstinaf Kanun Yolunda
Verilen Nihai Kararlar..................................................... 532
(c) İYUK 20/A ve 20/B Maddeleri Uyarınca Verilen Nihai
Kararlar ..................................................................................541
(d) Diğer Yasalara Göre Temyizi Mümkün Olan Kararlar.............541
(4) Temyiz edilemeyecek kararlar ......................................................541

26 İçindekiler
(5) Temyiz Usulü.................................................................................542
(a) Temyiz Başvurusu ..................................................................542
(b) Temyiz Başvurusu Yapabilecekler ..........................................542
(c) Temyiz Süreleri ......................................................................543
(d) Temyiz Dilekçesi.....................................................................544
(e) Temyizden Vazgeçme ............................................................545
(f) Temyiz Mercileri ....................................................................545
(6) Temyiz Sebepleri...........................................................................546
(a) Görev ve Yetki Dışında Bir İşe Bakılmış Olması ......................546
(b) Hukuka Aykırı Karar Verilmesi................................................547
(c) Usul Hükümlerinin Uygulanmasında Kararı Etkileyebilecek
Nitelikte Hata veya Eksikliklerin Bulunması...............................547
(7) Temyiz İncelemesinin Kapsamı .....................................................548
(8) Temyiz İncelemesi Sonuçları .........................................................551
(a) Onama Kararı .........................................................................552
(b) Düzelterek Onama Kararı.......................................................552
(c) Kısmen Onama - Kısmen Bozma Kararı..................................553
(d) Bozma Kararı..........................................................................553
(9) Temyize Konu Edilen Kararı Veren Yargı Merciin Tutumu ............553
(a) Bozma Kararına Uyulması ......................................................553
(b) Israr Kararı .............................................................................554
(10) Aleyhe Bozma Yasağı ....................................................................556
(11) İstinaf ve Temyiz Aşamasında Yürütmenin Durdurulması ............559
(12) Temyiz Sisteminin Değerlendirilmesi............................................560
2. Olağanüstü Kanun Yolları......................................................................561
a. Yargılanmanın Yenilenmesi ..................................................................562
(1) Tanımı ve Niteliği ..........................................................................562
(2) Gerekliliği ......................................................................................562
(3) Yargılamanın Yenilenmesi İçin Gereken Koşullar ..........................564
(4) Yargılamanın Yenilenmesi İstenemeyen Kararlar..........................565
(5) Yargılamanın Yenilenmesinin Nedenleri ve Bu Nedenlere
İlişkin Başvuru Süreleri..................................................................567
(a) Bir Belgenin Kararın Verilmesinden Sonra Ele Geçirilmiş
Olması ....................................................................................568
(b) Belgenin Sahteliği...................................................................569
(c) Karara Esas Alınan İlamın Ortadan Kalkması..........................569
(d) Bilirkişinin Bilerek Gerçeğe Aykırı Rapor Vermesi..................570
(e) Hile Kullanılmış Olması...........................................................570

İçindekiler 27

(f) Vekil veya Temsilci Olmayan Kimseler ile Davanın
Görülmesi ve Hükme Bağlanması ..........................................571
(g) Çekinme .................................................................................571
(h) Birbirine Aykırı Hükümler.......................................................572
(i) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararı................................572
(6) Yargılamanın Yenilenmesinde Taraflar .........................................573
(a) Yargılamanın Yenilenmesini İsteme Yetkisi............................573
(b) Yargılamanın Yenilenmesinde Karşı Taraf..............................575
(7) Yargılamanın Yenilenmesi Yöntemi...............................................575
(8) Yargılamanın Yenilenmesi Üzerine Verilen Kararlar ve
Sonuçları .......................................................................................578
(9) Yargılamanın Yenilenmesi Talebi Hakkında Verilen Kararlara
Karşı Kanun Yolu Başvurusu..........................................................579
b. Kanun Yararına Temyiz.........................................................................581
(1) Kanun Yararına Temyiz Kavramı ...................................................581
(2) Kanun Yararına Temyizin Hukukî Niteliği ......................................582
(3) Kanun Yararına Temyizin Amacı....................................................583
(4) Kanun Yararına Temyizin Şartları ..................................................584
(a) İdare ve Vergi Mahkemeleri ile Bölge İdare
Mahkemelerinin Verdiği Bir Karar Olmalı ..............................584
(b) Karar Kesin Olarak Verilmeli ya da İstinaf veya Temyiz
İncelemesinden Geçmeden Kesinleşmeli...............................585
(c) Niteliği Bakımından Yürürlükteki Hukuka Aykırı Bir
Sonucu İfade Etmeli ...............................................................585
(5) Kanun Yararına Temyiz Usulü .......................................................586
(a) Kanun Yararına temyiz Yoluna Başvuru .................................586
(b) Kanun Yararına Temyizde Yetkili Makamlar ..........................587
(c) Danıştay’ın Kanun Yararına Temyiz İncelemesi......................588
(d) Süre........................................................................................588
(6) Kanun Yararına Temyizin Hukuki Etkileri ......................................588
III. İDARÎ YARGIDA NİHAİ KARARIN KESİNLEŞMESİ....................................................590
A. KESİN HÜKÜM KAVRAMI....................................................................................590
B. KESİN HÜKÜM ÇEŞİTLERİ....................................................................................592
1. Şekli Anlamda Kesin Hüküm................................................................. 592
2. Maddî Anlamda Kesin Hüküm.............................................................. 593
C. KESİN HÜKMÜN ETKİSİ.......................................................................................594
1. Kesin Hükmün Mutlak Etkisi................................................................. 594
2. Kesin Hükmün Nispi Etkisi .................................................................... 595
D. İDARÎ YARGIDA KESİN HÜKÜM...........................................................................595

28 İçindekiler
1. İptal Davalarında Kesin Hüküm.............................................................595
a. İlk İnceleme Usulünde Kesin Hüküm....................................................596
b. Esastan İncelemede Kesin Hüküm .......................................................599
c. İptal Kararında Kesin Hüküm................................................................599
2. Tam Yargı Davalarında Kesin Hüküm ....................................................600
IV. ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ İDARÎ YARGIYA ETKİSİ ............................ 601
A. Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru ..........................................................601
1. Bireysel Başvuru Kavramı......................................................................601
2. Bireysel Başvurunun Hukuki Niteliği .....................................................602
3. Bireysel Başvurunun Şartları .................................................................602
a. Esasa İlişkin Şartlar...............................................................................603
(1) AİHS ve Bu Sözleşmeye Ek Protokollerde Yer Alan Hakların
İhlali ..............................................................................................603
(2) Kamu Gücü İşlemi .........................................................................603
(3) Güncel ve Kişisel Bir Hakkın İhlali..................................................603
(4) Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi ............................................604
b. Şekle İlişkin Esaslar...............................................................................604
(1) Görevli ve Yetkili Mahkeme ..........................................................604
(2) Başvuru Şekli ve Süresi..................................................................604
4. Bireysel Başvurunun İncelenmesi ve Anayasa Mahkemesi’nin
Kararı.....................................................................................................606
B. Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararlarının İdarî Yargıya Etkisi...........................607
2577 SAYILI İYUK’TA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VE ANAYASA MAHKEMESİ’NİN İPTAL
KARARLARI.................................................................................................................613
İDARÎ YARGIDA YILLARA GÖRE PARASAL SINIRLAR.....................................................615
BÖLGE İDARE, İDARE VE VERGİ MAHKEMELERİ YARGI ÇEVRELERİ .............................616
DİLEKÇE ÖRNEKLERİ ...................................................................................................619
KAYNAKLAR ...............................................................................................................625
DİZİN..........................................................................................................................639

TABLO VE ŞEKİLLER LİSTESİ

Tablo 1: İlk İnceleme Konuları ve Verilecek Kararlar .................................................... 390
Tablo 2: Örnek Dava Dilekçesi ...................................................................................... 619
Tablo 3: Dilekçe Ret Kararı Üzerine Verilecek Yeni Dava Dilekçesi Örneği ................... 620
Tablo 4: Örnek İstinaf Yoluna Başvuru Dilekçesi........................................................... 621
Tablo 5: Örnek Temyiz Yoluna Başvuru Dilekçesi (İvedi Yargılama Usulü için)............. 622
Tablo 6: Yürütmenin Durdurulması Talebinin Reddi Üzerine Verilecek İtiraz
Dilekçesi Örneği .............................................................................................. 623
Tablo 7: Örnek Soruşturma İzni Verilmesine İtiraz Dilekçesi ........................................ 624
Şekil 1: Türkiye’deki Yargı Kolları .................................................................................. 55
Şekil 2: İdarî Yargılama Hukukunun Temel Kaynakları .................................................. 61
Şekil 3: Türkiye’deki İlk Derece İdarî Yargı Yerleri ......................................................... 74
Şekil 4: Türk İdarî Yargısındaki Üst Derece İdarî Yargı Yerleri........................................ 94
Şekil 5: Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Görevleri ............................................................ 117
Şekil 6: İdarî Dava Türleri ............................................................................................ 143
Şekil 7: İdarî Yargılamanın Genel İlkeleri..................................................................... 199
Şekil 8: İdarî Dava Dilekçesinde Yer Alması Gereken Unsurlar.................................... 208
Şekil 9: İdarî Yargıda Davalara İlişkin Dilekçelerin Verilebileceği Yerler ...................... 222
Şekil 10: İdarî Dava Dilekçesi Üzerine İlk İnceleme Konuları ......................................... 243
Şekil 11: İdarî Yargıda Ehliyet ........................................................................................ 312
Şekil 12: Bağlantı Şartları............................................................................................... 398
Şekil 13: Derdestliğin Şartları ........................................................................................ 402
Şekil 14: İspat Yüküne İlişkin Genel Kuralın İstisnaları .................................................. 406
Şekil 15: Delilin Özellikleri ............................................................................................. 407
Şekil 16: Açıklamanın Gerektiği Durumlar..................................................................... 473
Şekil 17: Düzeltme Konusu Yapılabilecek Yanlışlıklar .................................................... 475
Şekil 18: Kanun Yolları................................................................................................... 494
Şekil 19: Temyize Tabi İdarî Yargı Kararları ................................................................... 520
Şekil 20: Temyiz Yolu..................................................................................................... 540
Şekil 21: Temyiz Mercileri ............................................................................................. 545
Şekil 22: Temyiz Sebepleri............................................................................................. 546
Şekil 23: Temyiz İncelemesi Sonuçları........................................................................... 552
Şekil 24: Bozma Kararı Sonrası Mahkemenin Tutumu .................................................. 553
Şekil 25: Kanun yararına temyizin Şartları..................................................................... 584
Şekil 26: Yürürlükteki Hukuka Aykırılık.......................................................................... 586
Şekil 27: Bireysel Başvurunun Şartları........................................................................... 602