Uluslararası Örgütler Hukuku

Doç.Dr. Ahmet Ulutaş

İÇİNDEKİLER

Önsöz 

5

İçindekiler 

9

Kısaltmalar Cetveli 

15

Giriş 

19

Birinci Bölüm

Uluslararası Örgütlerin Tarihsel Gelişimi Ve Hukuki Kişilik Kazanmaları

1. Uluslararası Örgüt Kavramı Ve Tarihsel Gelişimi 

21

Iı. Uluslararası Örgütlerin Türleri 

24

Iıı. Uluslararası Örgütlerin Kuruluşu Ve Hukuki Kişilik Kazanmaları 

26

İkinci Bölüm

Birleşmiş Milletler

1. Birleşmiş Milletler’in Öncüsü Olarak Milletler Cemiyeti 

33

Iı. Birleşmiş Milletlerin Kuruluşu 

34

Iıı. Teşkilat Yapısı Ve Ana Organları 

35

1. Genel Kurul 

35

1. Güvenlik Konseyi 

38

1. Ekonomik Ve Sosyal Konsey 

42

1. Vesayet Konseyi 

43

1. Genel Sekreterlik 

44

1. Uluslararası Adalet Divanı 

47

1. Kuruluş Ve Tarihçe 

47

2. Genel Olarak Uluslararası Adalet Divanı’nın Tanıtımı 

49

1. Uluslararası Hukuk Komisyonu 

53

Iv. Uluslararası Ceza Mahkemesi 

56

1. Bm Cenevre Ofisi Hakkında Genel Bilgi Ve Tanıtım 

60

Vı. Türkiye–Bm İlişkileri 

62

Üçüncü Bölüm

Birleşmiş Milletler’de İnsan Hakları Mekanizmaları Ve Bireysel Başvuru Yolları

1. Genel Olarak Birleşmiş Milletler’de İnsan Hakları Denetim

Organları 

65

Iı. Bm İnsan Hakları Sözleşme Denetim Organları: Komiteler 

68

1. Genel Olarak Komitelerin Tanıtımı 

68

1. Komitelere Bireysel Başvuru Usulleri Hakkında Genel Bilgi 

71

1. Genel Olarak Bireysel Başvuruda Takip Edilen Usul 

71

2. Komite Tarafından Başvurunun Kabuledilebilirliği Ve Esasının

İncelenmesi Usulü 

80

3. Komitenin Başvuruyu Karara Bağlamasının Hüküm Ve Sonuçları 

84

4. Şikâyetlerin Sözleşme Denetim Organlarına Gönderilmesi Ve Alternatif

Yollar 

85

Iıı. Çalışmaları İnsan Hakları Alanına Temas Eden Diğer Bm Organ Ve Kuruluşları 

86

Iv. Türk Hukuku Bakımından Bm İnsan Hakları Sisteminin Önemi Ve

Hukuki Değeri 

87

Dördüncü Bölüm

Avrupa Konseyi

1. Avrupa Konseyi’nin Kuruluşu 

91

Iı. Avrupa Konseyi’nin Organları 

93

1. Bakanlar Komitesi 

94

1. Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi 

94

1. Avrupa Yerel Ve Bölgesel Yönetimler Kongresi 

95

1. Genel Sekreterlik 

95

Iıı. Avrupa Konseyi’ne Üyelik 

96

Iv. Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası 

97

1. Avrupa Konseyi Ve İnsan Hakları İzleme Mekanizmaları 

98

1. Genel Olarak 

98

1. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri 

99

1. Avrupa İşkenceyi Ve İnsanlık Dışı Veya Aşağılayıcı Muamele Ya Da Cezayı

Önleme Komitesi (Cpt) 

101

1. Avrupa Sosyal Haklar Komitesi 

102

1. Ulusal Azınlıkların Korunmasına İlişkin Çerçeve Sözleşme Danışma Komitesi 

103

1. Irkçılık Ve Hoşgörüsüzlüğe Karşı Avrupa Komisyonu (Ecrı) 

103

1. Bölgesel Veya Azınlık Dilleri İçin Avrupa Şartı Uzmanlar Komitesi 

104

1. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 

105

1. Genel Olarak Aihm’in Yapısı Ve Kuruluşu 

105

2. Aihm’ye Bireysel Başvuru Esas Ve Usulleri 

106

3. Aihm’in Dinamik Yorum Metodu 

112

4. Bm İnsan Hakları Mekanizmaları İle Aihm Sisteminin Karşılaştırması 

114

Vı. Avrupa Konseyi Bünyesinde Hazırlanan Uluslararası Sözleşmeler 

117

Vıı. Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (Greco) 

119

1. Genel Olarak Yapısı Ve İşleyişi 

119

1. Greco’nun Çalışma Ve İnceleme Yöntemleri 

121

1. Greco’nun Yaptırım Sistemi 

122

Beşinci Bölüm

Avrupa Birliği

1. Genel Olarak Avrupa Birliği’nin Kuruluşu Ve Yapısı 

125

Iı. Avrupa Birliği’nin Kurumsal Yapısı Ve Ana Organları 

128

1. Genel Olarak 

128

1. Avrupa Parlamentosu 

130

1. Avrupa Birliği Komisyonu 

131

1. Avrupa Birliği Bakanlar Konseyi 

132

1. Avrupa Birliği Hükümet Ve Devlet Başkanları Zirvesi 

133

1. Avrupa Merkez Bankası 

134

1. Avrupa Sayıştayı 

135

Iıı. Avrupa Birliği’nin İşleyişi Ve Karar Alma Usulleri 

136

Iv. Avrupa Birliği Hukukunun Kaynakları 

139

1. Avrupa Birliği Yargı Düzeni: Avrupa Birliği Adalet Divanı 

140

1. Genel Olarak 

140

1. Abad’ın Yapısı, İşleyişi Ve Başlıca Dava Türleri 

141

Vı. Türkiye–Avrupa Birliği İlişkileri 

145

Altıncı Bölüm

Avrupa Güvenlik Ve İşbirliği Teşkilatı (Agit)

1. Avrupa Güvenlik Ve İşbirliği Teşkilatı’nın Tarihçesi Ve Kuruluşu 

149

1. Genel Olarak 

149

1. Teşkilat Yapısı Ve Organları 

153

Iı. Agit’in Bütçe Ve Finansmanı 

161

Iıı. Agit’e Üye Devletler 

162

Iv. Agit Ve İnsan Hakları Mekanizmaları 

162

1. Türkiye–Agit İlişkileri 

164

Yedinci Bölüm

İslâm İşbirliği Teşkilatı

1. İslâm İşbirliği Teşkilatı’nın Kuruluşu 

167

Iı. İit’nin Temel Organları 

169

Iıı. İit’ye Üyelik Ve Üye Devletler 

171

Iv. İit Bağımsız Daimi İnsan Hakları Komisyonu (Iphrc) 

172

1. Genel Olarak Kuruluş Ve İşleyişi 

172

1. Görev Ve Amaçları 

177

1. Tarafsızlık Ve Bağımsızlığı 

178

1. Türkiye–İit İlişkileri 

179

Sekizinci Bölüm

Kuzey Atlantik Andlaşması Örgütü (Nato)

1. Genel Olarak Nato’nun Kuruluşu Ve Tarihsel Gelişimi 

181

Iı. Nato Kurucu Andlaşması 

184

Iıı. Nato Üyelik Usulü Ve Üye Devletler 

184

Iv. Nato Teşkilat Yapısı Ve Ana Organları 

186

1. Türkiye–Nato İlişkileri 

187

Dokuzuncu Bölüm

Parlamentolararası Birlik

1. Genel Olarak Parlamentolararası Birlik’in (Pab) Kuruluş, Yapı Ve

İşleyişi 

191

Iı. Pab’ın Uluslararası Hukuk Karşısında Hukuki Niteliği 

192

Iıı. Parlamenterlerin İnsan Hakları Komitesi 

195

Iv. Parlamenterlerin İnsan Hakları Komitesi’nin Aldığı Kararların

Mahiyeti Ve Benzer Uluslararası Mekanizmalarla Karşılaştırılması 

197

1. Türkiye–Pab İlişkileri 

199

Onuncu Bölüm

Uluslararası Örgütler Perspektifinden Normatif Uluslararası Hukukun Üretilmesi Ve Geliştirilmesi

1. Uluslararası Örgütlerin Uluslararası Hukuk Bakımından

Normatif Faaliyetleri 

202

1. Genel Olarak 

202

1. Uluslararası Örgütün İç İşleyişine İlişkin Normatif Düzenlemeler Ve

Kararlar 

202

2. Dışarıya Ve Üyelerine Yönelik Kararlar 

203

1. Uluslararası Örgütler Bünyesinde Uluslararası Sözleşmelerin Hazırlanması

Ve Diğer Bağlayıcı Düzenlemelerin İhdası 

203

1. Uluslararası Örgütlerin Tek Taraflı Normatif Düzenleme Yapma Yetkileri Ve

Kararları 

208

Iı. Uluslararası Örgütlerin Dışa Yansıyan Eylemleri 

209

Iıı. Uluslararası Hukukun Üretilmesinde Uluslararası Mahkeme Ve

Divanların Katkıları 

210

Iv. Bölgesel Ve Küresel Örgütler İle Mekanizmaların Uluslararası

Hukuka Diğer Etkileri 

214

Onbirinci Bölüm

Uluslararası Örgütler Perspektifinden Uluslararası Örf Ve Adet Hukuku

1. Uluslararası Örf Ve Adet Hukuku 

217

1. Genel Olarak 

217

1. Örf Ve Adet Hukukunun Oluşması İçin Aranan Unsurlar 

219

1. Maddi Unsur 

219

2. Manevi Unsur 

220

3. Aranacak Süre 

221

4. Israrlı Ve Devamlı Surette Karşı Çıkan Devletler Açısından Hukuki

Durum 

221

5. Genel Olarak Çok Taraflı Uluslararası Andlaşma Hükümlerinin Örf Ve

Adet Hukuku Kuralına Dönüşmesi Olasılığı 

222

Iı. İnsan Hakları Sözleşmelerinin Uluslararası Örf Ve Adet Hukuku

Perspektifinden Değerlendirilmesi 

224

1. Genel Olarak İnsan Hakları Alanındaki Uluslararası Örf Ve Adet Hukukunun

Gelişimi 

224

1. İnsan Haklarına İlişkin Uluslararası Sözleşmelerin Örf Ve Adet Hukuku

Bakımından Değeri 

233

Iıı. Bm Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun Çalışmaları 

240

Sonuç

Ek.1. Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği Teşkilat Yapısı 

255

Ek. 2. Türkiye’nin Bireysel Başvuru Yetkisini Tanıdığı Bm İnsan Hakları

Komiteleri Tablosu 

260

Ek.3. Türkiyenin Soruşturma Açma Yetkisini Tanıdığı Bm İnsan Hakları

Komiteleri Tablosu 

260

Ek.4. Uluslararası Örf Ve Adet Hukukunun Belirlenmesine İlişkin Taslak

Sonuçlar 

261

Ek.5. Andlaşmaların Ve Uluslararası Sözleşmelerin Tescili Ve

Yayımlanması: Birleşmiş Milletler Andlaşması’nın 102. Maddesini

Yürürlüğe Koyan Düzenleme 

266

Kaynakça 

271