Vergi Usul Kanunu ve Yorumu

Kemal Çağlar (Gelir Uzmanı) 

İÇİNDEKİLER

YARARLANILAN KAYNAKLAR 

35

VERGİ İLKELERİ IŞIĞINDA VERGİ USUL KANUNUNA GİRİŞ 

37

VERGİ SİSTEMİMİZİ OLUŞTURAN GÜNCEL VERGİLER 

43

VERGİ USUL KANUNU

GİRİŞ

Madde 1– Kanunun Şümulü 

45

Madde 2– Gümrük ve tekel vergileri 

45

Madde 3– Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat 

45

Açıklama: (madde 3) 

46

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

47

BİRİNCİ KİTAP

Vergilendirme

BİRİNCİ KISIM

Genel Esaslar

BİRİNCİ BÖLÜM

Vergi Uygulanmasında Yetki

Madde 4– Vergi dairesi 

52

Madde 5– Vergi mahremiyeti 

52

Madde 6– Yasaklar 

54

Madde 7– İdarenin yardımı 

55

Açıklama: (madde 5) 

55

Açıklama: (madde 7) 

56

İLGİLİ TEBLİĞ 

57

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

72

İKİNCİ BÖLÜM 

78

Vergi Sorumluluğu 

78

Madde 8– Mükellef ve vergi sorumlusu 

78

Madde 9– Vergi ehliyeti 

78

Madde 10– Kanuni temsilcilerin ödevi 

78

Madde 11– Vergi kesenlerin sorumluluğu 

79

Madde 12– Mirasçıların sorumluluğu 

80

Madde 13– Mücbir sebepler 

80

Açıklama: (Madde 8) 

81

Açıklama: (Madde 11) 

82

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

82

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Süreler

Madde 14– Kanuni ve idari süreler 

87

Madde 15– Mücbir sebeplerle gecikme 

87

Madde 16– Ölüm halinde sürenin uzaması 

88

Madde 17– Mühlet verme 

88

Madde 18– Sürelerin hesaplanması 

89

Açıklama: (Madde 15) 

89

Açıklama (madde 16) 

90

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Vergi Alacağının Tayini

Madde 19– Vergiyi doğuran olay 

90

Madde 20– Tarh 

91

Madde 21– Tebliğ 

91

Madde 22– Tahakkuk 

91

Madde 23– Tahsil 

91

Madde 24– Tahakkuku tahsile bağlı vergiler 

91

Açıklama: (madde 19) 

91

Açıklama: (madde 20) 

91

Açıklama: (madde 21) 

92

Açıklama: (madde 22) 

92

İKİNCİ KISIM

Tarh ve Tahakkuk Usulü

BİRİNCİ BÖLÜM

Beyannameye Dayanan Tarh

Madde 25– Tahakkuk fişi esası 

93

Madde 26– Tahakkuk fişinin muhteviyatı 

93

Madde 27– Tahakkuk fişinin kesinliği 

94

Madde 28– Vergi beyannamesinin postayla veya elektronik ortamda gönderilmesi 

94

Mükerrer Madde 28– Beyanname Verme ve Ödeme Sürelerinde Yetki 

94

İLGİLİ DANIŞTAY KARARI 

95

İKİNCİ BÖLÜM

İkmalen, Re’sen ve İdarece Tarh

Madde 29– İkmalen vergi tarhı 

97

Madde 30– Re’sen vergi tarhı 

97

Mükerrer Madde 30– Verginin idarece tarhı 

99

Madde 31– Takdir kararı 

100

Madde 32– Takdir kararlarının tevdii 

100

Madde 33– Re’sen tarhta mahsup 

100

Madde 34– İhbarname esası 

100

Madde 35– İhbarnamenin muhteviyatı 

100

Açıklama: (madde 29) 

101

Açıklama: (madde 30) 

101

Açıklama: (mükerrer madde 30) 

102

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

103

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Tahrire Dayanan Tarh

Madde 36– Tahrire göre vergi tarhı 

121

Madde 37– Tahrir ihbarnamesi 

121

Madde 38– İhbarnamenin muhteviyatı 

121

Madde 39– Tekalif cetveli 

121

Açıklama: (Madde 36) 

122

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Götürü Matrahların Tespiti

Madde 40– Götürü Matrahların Tespiti 

123

Madde 41– Götürü matrahlara göre dava açma 

123

Madde 42– Ortalama kar hadlerinin tespiti 

123

Madde 43– Ortalama kar hadlerinin kesinleşmesi ve ilanı 

123

Madde 44– Uygulama süresi 

124

BEŞİNCİ BÖLÜM

Zirai Kazanç Ölçüleri ile Emlak Vergisine Ait Bedel ve Değerlerin Tespiti

Madde 45– Ölçüler ve tarifleri 

124

Madde 46– Zirai kazanç ölçülerinin tespiti 

125

Madde 47– Ziraat birimleri 

126

Madde 48– Tasdik ve ilan 

126

Madde 49– Uygulama süresi 

127

Mükerrer Madde 49– Emlak vergisine ait bedel ve değerlerin tespiti, ilanı ve

kesinleşmesi 

127

Açıklama: (Mükerrer madde 49) 

128

ÜÇÜNCÜ KISIM

Tahrir Usulü

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

Madde 50– Mülga 

129

Madde 51– Mülga 

129

Madde 52– Tadilat 

129

Madde 53–55– Mülga 

129

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Tahrir

Madde 56–62– Mülga 

129

Madde 63– Tadilat sebepleri 

130

Madde 64– Arazinin hal ve heyetinde değişiklik 

130

Madde 65– Mevzii ve ferdi tadilat 

131

Madde 66– Mevzii tadilat kararı 

131

Madde 67– Ferdi tadilat isteği 

131

Madde 68– Diğer tadilatın yapılması 

131

Madde 69– İfraz ve birleştirme 

131

Madde 70– Yüz ölçümü fazla veya noksan tesbit edilen arazi 

132

Madde 71– Tadilat neticelerinin uygulanması 

132

DÖRDÜNCÜ KISIM

Takdir, Zirai Kazançlar ve Özel Komisyonları

BİRİNCİ BÖLÜM

Takdir Komisyonu

Madde 72– Kuruluş 

133

Madde 73– Üyelerin seçilmesi 

133

Madde 74– Komisyonların görevleri 

134

Madde 75– Komisyonun yetkileri 

135

Madde 76– Beyana bağlılık 

135

Açıklama: (Madde 76) 

135

İKİNCİ BÖLÜM

Tahrir Komisyonu

Madde 77– Mülga 

136

Madde 78– Mülga 

136

Madde 79– Yetki 

136

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Tadilat Komisyonları

Madde 80– Görev ve kuruluş 

137

Madde 81– Üyelerin seçilmesi 

137

Madde 82– Yetki 

137

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Zirai Kazançlar İl ve Merkez Komisyonları ile Özel Komisyonlar

Madde 83– Zirai Kazançlar İl Komisyonu 

137

Madde 84– Üyelerin seçilmesi 

138

Madde 85– Zirai kazançlar merkez komisyonu 

138

Madde 86– Komisyonların yetkileri 

138

Madde 86– Mükerrer 

138

BEŞİNCİ BÖLÜM

Müşterek Hükümler

Madde 87– Komisyonlara seçilecek üyelerde aranacak vasıflar 

139

Madde 88– Yemin 

139

Madde 89– Nisap 

139

Madde 90– Devam 

140

Madde 91– Görev süresi 

140

Madde 92– Ücretler 

140

BEŞİNCİ KISIM

Tebliğler

BİRİNCİ BÖLÜM

Tebliğ Esasları ve Muhataplar

Madde 93– Tebliğ esasları 

141

Madde 94– Tebliğ yapılacak kimseler 

141

Madde 95– Veli, vasi ve kayyımlara tebliğ 

141

Madde 96– Vasıtalı tebliğ 

142

Madde 97– Yabancı memlekette bulunanlara tebliğ 

142

Madde 98– Kamu idare ve müesseselerine tebliğ 

143

Madde 99– Kapalı zarf esası 

143

Madde 100– Bilinen adreslere tebliğ 

143

Madde 101– Bilinen adresler 

143

Madde 102– Tebliğ evrakının teslimi 

144

Açıklama: (madde 93) 

145

Açıklama: (madde 94) 

145

Açıklama: (madde 98) 

145

Açıklama: (madde 102) 

146

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İlan Yoliyle Tebliğ Usulü

Madde 103– Tebliğin ilanla yapılacağı haller 

146

Madde 104– İlanın şekli 

147

Madde 105– İlanın muhteviyatı 

148

Madde 106– İlanın neticeleri 

148

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Tebliğlere Ait Türlü Hükümler

Madde 107– Memur vasıtasiyle tebliğ 

148

Madde 107/A– Elektronik ortamda tebliğ 

148

Madde 108– Hatalı tebliğler 

149

Madde 109– Tebliğ yerine geçen muameleler 

149

Açıklama: (madde 107) 

149

Açıklama: (Madde 107/A) 

150

İLGİLİ TEBLİĞLER 

150

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

170

ALTINCI KISIM

Vergi Alacağının Kalkması

BİRİNCİ BÖLÜM

Ödeme

Madde 110– Verginin ödeneceği daire 

174

Madde 111– Ödeme zamanı 

174

Madde 112– Özel ödeme zamanları 

175

Açıklama: (Madde 112) 

177

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

179

İKİNCİ BÖLÜM

Zamanaşımı ve Terkin

Madde 113– Zamanaşımının mahiyeti 

186

Madde 114– Zamanaşımı süreleri 

186

Madde 115– Verginin terkini 

186

Açıklama: (Madde 115) 

187

Mükerrer Madde 115– Tahakkuktan vazgeçme 

187

Açıklama: (Madde 113) 

187

Açıklama: (Madde 114) 

189

Açıklama: (Madde 115) 

189

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Vergi Hatalarını Düzeltme ve Reddiyat

Madde 116– Vergi hatası 

190

Madde 117– Hesap hataları 

190

Madde 118– Vergilendirme hataları 

190

Madde 119– Hataların meydana çıkarılması 

191

Madde 120– Düzeltme yetkisi ve reddiyat 

191

Madde 121– Re’sen düzeltme 

192

Madde 122– Düzeltme talebi 

192

Madde 123– Düzeltme talebinin incelenmesi 

192

Madde 124– Şikayet yolu ile müracaat 

192

Madde 125– Düzeltme şümulü 

193

Madde 126– Dülzeltmede zamanaşımı 

193

Açıklama: (madde 116–126) 

193

İLGİLİ YÖNETMELİK 

194

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

197

YEDİNCİ KISIM

Yoklama ve inceleme

BİRİNCİ BÖLÜM

Yoklama

Madde 127– Maksat ve yetki 

210

Madde 128– Yoklamaya yetkililer 

211

Madde 129– Hüviyet ibrazı mecburiyeti 

211

Madde 130– Yoklama zamanı 

211

Madde 131– Yoklama fişi 

211

Madde 132– Yoklama neticelerinin bildirilmesi 

212

Madde 133– Toplu yoklama 

212

Açıklama: (madde 127–133) 

212

İLGİLİ TEBLİĞ 

217

İKİNCİ BÖLÜM

Vergi İncelemeleri

Madde 134– Maksat 

219

Madde 135– İncelemeye yetkililer 

219

Madde 136– Hüviyet ibrazı 

219

Madde 137– İncelemeye tabi olanlar 

219

Madde 138– İnceleme zamanı 

220

Madde 139– İncelemenin yapılacağı yer 

220

Madde 140– İncelemede uyulacak esaslar 

221

Madde 141– İnceleme tutanakları 

223

Ek Madde– Yeminli mali muşavirlik 

224

Açıklama: (madde 134–141) 

224

İLGİLİ TEBLİĞ 

228

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

230

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Arama

Madde 142– Arama yapılabilecek haller 

239

Madde 143– Aramada bulunan defter ve vesikalar 

239

Madde 144– İncelemede usul 

240

Madde 145– İncelemenin bitmesi 

240

Madde 146– Kayıtların yeniden işlenmesi 

241

Madde 147– Genel hükümlerin uygulanması 

241

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Bilgi Toplama

Madde 148– Bilgi verme 

241

Madde 149– Devamlı bilgi verme 

241

Madde 150– Ölüm vakalarını ve intikalleri bildirme 

242

Madde 151– Bilgi vermekten imtina edememek 

242

Madde 152– İstihbarat arşivi 

243

Madde 152/A– Uluslararası anlaşmalar gereğince bilgi değişimi 

243

Açıklama: (Madde 148–152) 

243

İLGİLİ TEBLİĞ 

244

İKİNCİ KİTAP

Mükellefin Ödevleri

BİRİNCİ KISIM

Bildirmeler

BİRİNCİ BÖLÜM

İşe Başlama

Madde 153– İşe başlamayı bildirme 

248

Madde 153/A– Teminat uygulaması 

249

İLGİLİ TEBLİĞ 

253

Madde 154– Tüccarlarda işe başlamanın belirtileri 

269

Madde 155– Serbest meslek erbabında işe başlamanın belirtileri 

269

Madde 156– İşyeri 

270

İLGİLİ SİRKÜLER 

270

İLGİLİ DANIŞTAY KARARI 

271

İKİNCİ BÖLÜM

Değişiklikler

Madde 157– Adres değişikliklerinin bildirilmesi 

273

Madde 158– İş değişikliklerinin bildirilmesi 

273

Madde 159– İşletmede değişikliğin bildirilmesi 

273

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İşi Bırakma

Madde 160– İşi bırakmanın bildirilmesi 

274

Madde 160/A– Mükellefiyet kaydının analiz ve değerlendirme sonuçlarına bağlı

olarak terkini 

274

Madde 161– İşi bırakmanın tarifi 

276

Madde 162– Tasfiye ve İflas 

276

Madde 163– Nakil 

276

Madde 164– Ölüm 

276

Açıklama (Madde 162) 

277

İLGİLİ TEBLİĞ 

279

İLGİLİ TEBLİĞ 

282

İLGİLİ TEBLİĞ 

283

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

297

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Bina ve Arazi Değişiklikleri

Madde 165– Tahrirde unutulan bina ve arazi 

301

Madde 166– Yeni İnşaat 

301

Madde 167– Bina ve arazideki değişikliklerin bildirilmesi 

301

Açıklama: (Madde 165–167) 

301

BEŞİNCİ BÖLÜM

Bildirmelerde Süre ve Şekil

Madde 168– Süre 

302

Açıklama: (madde 153–257) 

303

Madde 169– Yazılı bildirme esası 

303

Madde 170– Posta ile gönderme 

303

Açıklama: (madde 153–257) 

303

İLGİLİ TEBLİĞ 

304

Madde 171/A– Kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan bildirim 

312

İLGİLİ TEBLİĞ 

312

İKİNCİ KISIM

Defter Tutma

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

Madde 171– Maksat 

315

Madde 172– Defter tutacaklar 

315

Madde 173– İstisnalar 

315

Madde 174– Hesap dönemi 

316

Madde 175– Muhasebe usulünü seçmekte serbestlik 

316

İLGİLİ TEBLİĞ 

317

İKİNCİ BÖLÜM

Defter Tutma Bakımından Tüccarlar

Madde 176– Tüccar sınıfları 

326

Madde 177– Birinci sınıf tüccarlar 

326

Madde 178– İkinci sınıf tüccarlar 

327

Madde 179– Sınıf değiştirme 

327

Madde 180– Sınıf değiştirme 

327

Madde 181– İhtiyari sınıf değiştirme 

327

Açıklama: (Madde 177,178,179,180) 

327

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Bilanço Esasına Göre Defter Tutma

Madde 182– Bilanço esasında tutulacak defterler 

329

Madde 183– Yevmiye defteri 

329

Madde 184– Defterikebir 

329

Madde 185– Envanter defteri ve bilanço günü 

329

Mükerrer Madde 185– Günlük kasa defteri 

330

Madde 186– Envanter çıkarmak 

330

Madde 187– Bina ve arazinin envantere alınması 

330

Madde 188– Bilançonun tanziminde envanter listeleri 

330

Madde 189– Envanterde amortisman kayıtları 

331

Madde 190– Büyük mağazalarda envanter 

331

Madde 191– Envantere alınan kıymetleri değerleme 

331

Madde 192– Bilanço 

332

Açıklama: (Madde 171–192) 

332

İLGİLİ TEBLİĞ 

334

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İşletme Hesabı Esasına Göre Defter Tutma

Madde 193– İşletme hesabı esasında tutulacak defterler 

339

Madde 194– İşletme hesabı 

339

Mükerrer Madde 194– Günlük perakende satış ve hasılat defteri 

339

Madde 195– İşletme hesabı esasında envanter 

340

Madde 196– İşletme hesabı hulasası 

340

Mükerrer Madde 196– Kambiyo Senetleri Defteri 

340

Açıklama: (Madde 193–196) 

340

İLGİLİ TEBLİĞ 

342

BEŞİNCİ BÖLÜM

Sınai Müesseselerin Tutacakları Özel Kayıtlar

Madde 197– İmalat defteri 

346

Madde 198– Kombine imalat 

347

Madde 199– Kombine imalatta imalat defterleri 

347

Madde 200– Bitim işleri defteri 

347

Madde 201– Mülga 

347

Madde 202– Mülga 

347

Madde 203– Sınai müesseselerde kayıt serbestliği 

348

ALTINCI BÖLÜM

Diğer Müesseselerin Tutacakları Özel Kayıtlar

Madde 204– Banka, banker ve sigorta şirketlerinin gider vergisine ait kayıtları 

348

Madde 205– Damga resmi kayıtlar 

349

Madde 206– Mülga 

349

Madde 207– Yabancı nakliyat kurumlarının hasılat defteri 

349

Madde 208– Menkul ve gayrimenkul sermaye iradlarına ait kayıtlar 

349

Madde 209– Ambar defteri 

349

İLGİLİ TEBLİĞ 

350

YEDİNCİ BÖLÜM

Serbest Mesleklerde Defter Tutma

Madde 210– Serbest meslek kazanç defteri 

354

Madde 211– Amortisman kayıtları 

354

Madde 212– Özel defterler 

355

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Zirai Kazançlarda Defter Tutma

Madde 213– Çiftçi işletme defteri 

355

Madde 214– Amortisman kayıtları 

355

Açıklama: (171–214) 

355

DOKUZUNCU BÖLÜM

Kayıt Nizamı

Madde 215– Türkçe tutma ve Türk Parası kullanma zorunluluğu 

356

Madde 216– Defterlerin mürekkeple yazılacağı 

357

Madde 217– Yanlış kayıtların düzeltilmesi 

357

Madde 218– Boş satır bırakılamıyacağı, sayfaların yok edilmiyeceği 

357

Madde 219– Kayıt zamanı 

357

Yorum:(Madde 215–219) 

358

ONUNCU BÖLÜM

Defterlerin Tasdıki

Madde 220– Tasdike tabi defterler 

358

Madde 221– Tasdik zamanı 

359

Madde 222– Tasdiki yenileme 

359

Madde 223– Tasdik makamı 

359

Madde 224– Tasdik şerhi 

360

Madde 225– Tasdik şekli 

360

Madde 226– Defter tasdikine ait bordrolar 

361

Madde 226/A– Elektronik olarak tutulan defterlerde tasdik 

361

İLGİLİ DANIŞTAY KARARI 

361

Açıklama: (Madde 220–226) 

363

ÜÇÜNCÜ KISIM

Vesikalar

BİRİNCİ BÖLÜM

Kayıtların Tevsiki

Madde 227– İspat edici kağıtlar 

366

Mükerrer Madde 227– Vergi Beyannamelerinin İmzalanması ve Yeminli Mali

Müşavir Tasdik Raporları 

366

Açıklama: (Madde Mükerrer 227) 

368

Madde 228– Tevsiki zaruri olmıyan kayıtlar 

369

İLGİLİ TEBLİĞ 

369

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

374

İKİNCİ BÖLÜM

Fatura ve Fatura Yerine Geçen Vesikalar

Madde 229– Faturanın tarifi 

382

Madde 230– Faturanın şekli 

382

Madde 231– Fatura nizamı 

383

Madde 232– Fatura kullanma mecburiyeti 

383

Madde 233– Perakende satış vesikaları 

384

Madde 234– Gider pusulası 

385

Madde 235– Müstahsil makbuzu 

386

İLGİLİ SİRKÜLER 

387

İLGİLİ BAKANLAR KURULU KARARI 

391

İLGİLİ BAKANLAR KURULU KARARI 

392

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

393

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Serbest Meslek Makbuzları

Madde 236– Makbuz mecburiyeti 

398

Madde 237– Makbuz muhteviyatı 

398

İLGİLİ TEBLİĞ 

398

İLGİLİ SİRKÜLER 

400

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Ücretlere Ait Kayıt ve Vesikalar

Madde 238– Ücret bordrosu 

404

Madde 239– Bordro yerine geçen vesikalar 

404

BEŞİNCİ BÖLÜM

Diğer Evrak ve Vesikalar

Madde 240– Taşıma ve otel işletmelerine ait belgeler 

405

Madde 241– Muhabere evrakı 

406

Madde 241– Mükerrer 

406

Madde 242– Diğer vesikalar 

406

Mükerrer Madde 242– Elektronik ortamdaki kayıtlar ve elektronik cihazla belge

düzenleme 

407

Açıklama: (Mükerrer Madde 242) 

409

İLGİLİ TEBLİĞ 

410

İLGİLİ TEBLİĞ 

455

İLGİLİ TEBLİĞ 

459

DÖRDÜNCÜ KISIM

Ekim ve Sayım Beyanı

Madde 243– Ekim sayım beyanı 

463

Madde 244– Ekim ve sayım ilmühaberi 

464

Madde 245– Tahkik ve ihbar ödevi 

464

Madde 246– Ücret ve sorumluluk 

464

BEŞİNCİ KISIM

Vergi Karnesi

Madde 247– Karne mecburiyeti 

464

Madde 248– Karne alınması 

465

Madde 249– Hüviyet tasdiki 

465

Madde 250– Doğruluk Sorumluluğu 

465

Madde 251– Karnesiz hizmet erbabı çalıştıranların sorumluluğu 

466

Madde 252– Karnelerin şekli, resim ve harçlardan muaf olduğu 

466

Açıklama: (Mad 227–252) 

466

ALTINCI KISIM

Muhafaza ve İbraz Ödevleri

Madde 253– Defter ve vesikaları muhafaza 

467

Madde 254– Defter tutma mecburiyetinde olmıyanların muhafaza ödevi 

467

Madde 255– Karnelerin muhafazası 

467

Madde 256– Defter ve belgelerle diğer kayıtların ibraz mecburiyeti 

468

Madde 257– Diğer ödevler 

468

Mükerrer Madde 257– Yetki 

469

Açıklama: (Mükerrer madde 257) 

473

İLGİLİ TEBLİĞ 

475

İLGİLİ TEBLİĞ 

480

İLGİLİ TEBLİĞ 

481

İLGİLİ TEBLİĞ 

482

İLGİLİ TEBLİĞ 

483

İLGİLİ TEBLİĞ 

488

İLGİLİ TEBLİĞ 

491

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

497

İLGİLİ SİRKÜLER 

500

İLGİLİ DANIŞTAY KARARI 

507

ÜÇÜNCÜ KİTAP

Değerleme

BİRİNCİ KISIM

İktisadi Kıymet Değerleri

BİRİNCİ BÖLÜM

Değerleme Esasları

Madde 258– Değerlemenin tarifi 

510

Madde 259– Değerleme günü 

510

Madde 260– Değerlemede esas 

510

Madde 261– Değerleme ölçüleri 

510

Madde 262– Maliyet bedeli 

511

Madde 263– Borsa rayici 

512

Madde 264– Tasarruf değeri 

512

Madde 265– Mukayyet değer 

512

Madde 266– İtibari değer 

512

Mükerrer Madde 266– Rayiç bedel 

512

Madde 267– Emsal bedeli ve emsal ücreti 

512

Madde 268– Vergi değeri 

513

Madde 268/A– Alış bedeli 

514

Açıklama: (Madde 259–330) 

514

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

520

İKİNCİ BÖLÜM

İktisadi İşletmelere Dahil Kıymetleri Değerleme

Madde 269– Gayrimenkuller 

527

Madde 270– Gayrimenkullerde maliyet bedeline giren giderler 

527

Madde 271– İnşa ve imal giderleri 

527

Madde 272– Gayrimenkullerde veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarında

maliyet bedelinin artması 

527

Madde 273– Demirbaş eşya 

528

Madde 274– Emtia 

528

Madde 274/A– Kıymetli madenler 

528

Madde 275– İmal edilen emtia 

529

Madde 276– Zirai mahsuller 

529

Madde 277– Hayvanlar 

529

Madde 278– Kıymeti düşen mallar 

530

Madde 279– Menkul kıymetler 

530

Madde 280– Yabancı paralar 

531

Madde 281– Alacaklar 

532

Madde 282– İlk tesis ve taazzuv giderleri ve peştemallıklar 

533

Madde 283– Aktif geçici hesap kıymetleri 

533

Madde 284– Kasa mevcudu 

533

Madde 285– Borçlar 

533

Madde 286– Tahviller 

534

Madde 287– Pasif geçici hesap kıymetleri 

534

Madde 288– Karşılıklar 

534

Madde 289– Özel haller 

534

Madde 290– Serbest meslek erbabının tesisleri 

535

Mükerrer Madde 290– Finansal kiralama işlemlerinde değerleme 

535

Açıklama: (Mükerrer madde 290) 

537

İLGİLİ TEBLİĞ 

539

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

553

İLGİLİ TEBLİĞ 

557

İLGİLİ SİRKÜLER 

559

İLGİLİ SİRKÜLER 

561

İLGİLİ DANIŞTAY KARARI 

564

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Servetleri Değerleme

Madde 291– Esaslar 

571

Madde 292– Ticari sermaye 

571

Madde 293– Menkul mallar ve gemiler 

571

Madde 294– Esham, tahvilat ve yabancı paralar 

571

Madde 295– Alacak ve borçlar 

571

Madde 296– Haklar 

571

Madde 297– Bina ve arazi 

572

Madde 298– Yetki 

573

Mükerrer Madde 298– Enflasyon düzeltmesi ve yeniden değerleme oranı ve yeniden

değerleme 

573

İLGİLİ TEBLİĞ 

581

(Mükerrer Madde 298) 

581

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç ve kapsam 

581

Yasal dayanak 

581

Tanımlar ve kısaltmalar 

588

İKİNCİ BÖLÜM

Enflasyon Düzeltmesinin Mahiyeti ve Genel Esasları

Enflasyon düzeltmesinin mahiyeti 

589

Düzeltme sırasında göz önünde bulundurulacak temel ilkeler 

589

Enflasyon düzeltmesi yapma yükümlülüğü 

590

Düzeltme işlemine tabi tutulacak mali tablolar 

591

Enflasyon düzeltmesi yapacak olanlar 

591

Bilançoda düzeltme işlemine tabi tutulacak kıymetler 

593

Özel hesap dönemine tabi olan mükelleflerde enflasyon düzeltmesi 

593

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

2023 Hesap Dönemi Sonuna Ait Bilançonun Düzeltilmesi

Düzeltme işlemine tabi tutulacak bilanço 

594

Düzeltme işlemi 

594

Parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarları 

595

Reel olmayan finansman maliyeti 

595

1/1/2024 tarihinden önce ayrılmış ve sermayeye ilave edilmiş olan yeniden

değerleme değer artış fonu gibi fonlar 

597

Düzeltilme sonrası bilançoda yer alacak öz sermaye kalemleri 

598

Uygulanacak düzeltme katsayıları 

599

Toplulaştırılmış yöntemlere göre düzeltme katsayıları 

601

Birikmiş amortismanların düzeltilmesi 

602

Yapılmakta olan yatırımlar 

603

Fiyatı devletçe belirlenen mallar 

603

Enflasyon düzeltmesi yapmak durumunda olmayanlarca verilen veya alınan avanslar 

603

Finansal kiralamaya konu iktisadi kıymetler 

604

Yedek akçeler 

604

Birleşme primi (Ortaklık ilişkisi içinde olunan kurumların vergisiz olarak devralınması

neticesinde oluşan müspet veya menfi farklar) 

604

Enflasyon düzeltmesine ilişkin muhasebe kayıtları 

604

Yıllara sâri inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve hakedişlerin düzeltilmesi ile ilgili

muhasebe kayıtları 

605

2023 hesap döneminden sonra işi bırakma, tasfiye, devir, birleşme, nev'i değiştirme

hallerinde 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançonun düzeltilmesi 

606

İzleyen dönem başlangıç değerleri 

607

Geçmiş yıl kârları ve zararları 

607

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

2024 Hesap Dönemi ve Sonraki Dönemlerde Enflasyon Düzeltmesi İşlemleri

2024 hesap döneminde enflasyon düzeltmesi 

607

Enflasyon düzeltmesinin koşulları 

608

Düzeltme işlemi 

609

Reel olmayan finansman maliyetlerinin hesaplanması 

609

Taşıma katsayısı 

609

Düzeltme katsayısı 

610

Toplulaştırılmış yöntemlere göre düzeltme katsayıları 

610

Cari dönem kârı/zararı 

612

Bilançolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutan mükelleflerin beyanname üzerinde

yapacakları işlemler 

612

2023 hesap dönemi sonuna ait bilançonun düzeltilmesi sonucu oluşan geçmiş yıllar

kârı veya zararı 

614

2024 hesap dönemi içinde işe başlayan ve kazançları bilanço esasına göre tespit

edilen gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri 

614

Tasfiye halinde düzeltme işlemleri 

614

2024 hesap dönemini izleyen hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi 

614

BEŞİNCİ BÖLÜM

Münhasıran Sürekli Olarak İşlenmiş Altın, Gümüş Alım–Satımı ve İmali ile İştigal Eden Mükelleflerde Enflasyon Düzeltmesi

Her dönem enflasyon düzeltmesi yapma zorunluluğu 

615

Kapsam 

615

Münhasıran sürekli olarak işlenmiş altın ve/veya gümüş alım–satımı ve imali ile

iştigal etme 

616

İşlenmiş ve işlenmemiş altın, gümüş alım–satımı ve imali ile iştigal edenler 

616

Faiz, kira ve benzeri mahiyette kazancı olanlar 

617

Hesap dönemi içerisinde ilave faaliyete başlanması 

617

ALTINCI BÖLÜM

Diğer Hususlar

Enflasyon düzeltmesi yapma ve kayıt zamanı 

617

Enflasyon düzeltmesi yapılan döneme ait gelir/kurumlar beyannamesine

eklenecek bilanço 

617

Enflasyon düzeltilmesine tabi tutulmuş bilançoda yer alan parasal olmayan

kalemlerin daha sonra elden çıkarılması 

618

Pasif kalemlere ait enflasyon fark hesabında yer alan değerler 

618

Geçmiş yıl kârlarında vergilendirme 

618

Enflasyon düzeltme işleminin yapılmamasının müeyyidesi 

619

Yürürlük 

619

Yürütme 

619

EK 1: PARASAL KIYMETLER 

619

PARASAL OLMAYAN KIYMETLER 

623

EK 3: REEL OLMAYAN FİNANSMAN MALİYETİ İHTİVA EDEBİLEN İKTİSADİ KIYMETLER 

625

İLGİLİ TEBLİĞ 

626

(Mükerrer Madde 298) 

626

İLGİLİ DANIŞTAY KARARI 

627

İKİNCİ KISIM

Vergi Değerleri

BİRİNCİ BÖLÜM

Gayrisafi İratların Tesbiti

Madde 299– Tahmin esası 

630

Madde 300– Gayrisafi irat 

630

Madde 301– Yıllık irat 

630

Madde 302– Rayiç 

631

Madde 303– Giderler 

631

Madde 304– Döşemesiz tahmin 

631

Madde 305– Mütemmimat 

631

Madde 306– İfraz ve şüyu 

631

Madde 307– İrat ve kıymet münasebeti 

631

İKİNCİ BÖLÜM

Arazi Kıymetlerinin Tesbiti

Madde 308– Tahmin esası 

632

Madde 309– Arazi kıymeti 

632

Madde 310– Kıymet rayiçleri 

632

Madde 311– Kıymet – kira münasebeti 

632

Madde 312– Arazide kira 

632

ÜÇÜNCÜ KISIM

Amortismanlar

BİRİNCİ BÖLÜM

Mevcutlarda Amortisman

Madde 313– Amortisman mevzuu 

633

Madde 314– Arazide amortisman 

633

Madde 315– Normal amortisman 

634

Mükerrer Madde 315– Azalan bakiyeler usulüyle amortisman 

634

Madde 316– Madenlerde amortisman 

634

Madde 317– Fevkalade amortisman 

635

Madde 318– Amortisman nispetlerinin itibar tarihi 

635

Madde 319– Amortisman uygulama sureti: a) Nispet bakımından 

635

Madde 320– b) Süre bakımından 

635

Mükerrer Madde 320– c) Amortisman usulünü seçme bakımından 

636

Madde 321– Amortisman hesapları 

637

Açıklama: (Madde 313–321) 

637

İLGİLİ TEBLİĞ 

644

İLGİLİ TEBLİĞ 

648

İLGİLİ TEBLİĞ 

650

İKİNCİ BÖLÜM

Alacaklarda ve Sermayede Amortisman

Madde 322– Değersiz alacaklar 

654

Madde 323– Şüpheli alacaklar 

654

Madde 324– Vazgeçilen alacaklar 

655

Madde 325– Sermayenin itfası 

655

Madde 325/A– Girişim sermayesi fonu 

655

Madde 326– İlk tesis ve taazzuv giderlerinin ve peştemallıkların itfası 

656

Madde 327– Özel maliyet bedellerinin itfası 

656

Açıklama: (Madde 325/A) 

656

İLGİLİ DANIŞTAY KARARI 

658

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Özel Haller

Madde 328– Amortismana tabi malların satılması 

660

Madde 329– Amortismana tabi malların sigorta tazminatı 

661

Madde 330– Emtia sigorta tazminatı 

662

Açıklama: (Madde 328,329) 

662

İLGİLİ TEBLİĞ 

663

DÖRDÜNCÜ KİTAP

Ceza Hükümleri

BİRİNCİ KISIM

Genel Esaslar

Madde 331– Cezalar 

679

Madde 332– Küçüklerin ve kısıtlıların ceza muhatabı olmadığı haller 

679

Madde 333– Tüzel kişilerin sorumluluğu 

679

Madde 334– Damga vergisi ve damga resminde sorumluluk 

679

Madde 335– Tek fiil ve çeşitli suç işlenmesi: a) Muhtelif vergi ziyaına sebebiyet

verilmesi 

680

Madde 336– b) Muhtelif cezayı istilzam etmesi 

680

Madde 337– Fiil ayrılığı 

680

Madde 338– İştirak 

681

Madde 339– Tekerrür 

681

Madde 340– Suçlarda birleşme 

681

Madde 341– Vergi ziyaı 

681

Madde 342– Veraset ve intikal vergisinde ek süre 

682

Madde 343– En az ceza haddi 

682

Açıklama: (Madde 341) 

682

İLGİLİ TEBLİĞ 

683

İKİNCİ KISIM

Vergi Cezaları

BİRİNCİ BÖLÜM

Vergi Ziyaı Cezası

Madde 344– Vergi ziyaı cezası 

685

Açıklama: (Madde 341–344) 

686

İLGİLİ YÖNETMELİK 

687

İLGİLİ DANIŞTAY KARARI 

693

İLGİLİ SİRKÜLER 

695

Madde 345– Kaçakçılıkta ceza 

696

Madde 346– Teşvik 

696

Madde 347– Yardım 

696

Mükerrer Madde 347– Mülga 

696

Madde 348– Kusurun tarifi 

696

Madde 349– Ağır Kusurda Ceza 

696

Mükerrer Madde 349– Kusurda ceza 

696

Madde 350– Tahrire dayanan vergiler ile kanuni süresi geçtikten sonra

kendiliğinden verilen beyannameler için kusur cezası 

696

İKİNCİ BÖLÜM

Usulsüzlük

Madde 351– Usulsüzlüğün tarifi 

696

Madde 352– Usulsüzlük dereceleri ve cezaları 

696

Madde 353– Özel usulsüzlükler ve cezaları: a) Fatura ve benzeri evrak verilmemesi

ve alınmaması ile diğer şekil ve usul hükümlerine uyulmaması 

698

Madde 354– b) Veraset ve intikal vergisinde 

702

Mükerrer Madde 354– İşyeri kapatma cezası 

702

Madde 355– c) Damga vergisinde 

702

Mükerrer Madde 355– Bilgi vermekten çekinenler ile 107/A, 152/A,153/A mükerrer

242, 256, 257 ve mükerrer 257 nci madde ve Gelir Vergisi Kanununun 98/A maddesi

hükmüne uymayanlar için ceza 

702

Madde 356– Mülga 

706

Madde 357– Mülga 

706

Madde 358– Kaçakçılığa Teşebbüs Suçunun Tarifi 

707

Açıklama: (Madde 351–355) 

707

İLGİLİ TEBLİĞ 

709

İLGİLİ TEBLİĞ 

720

İLGİLİ İÇ GENELGE 

722

İLGİLİ İÇ GENELGE 

723

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

723

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Suçlar ve Cezaları

Madde 359– Kaçakçılık Suçları ve Cezaları 

732

Madde 360– Cezadan indirim 

735

Madde 361– Bilgi vermekten çekinenler ile 257 nci madde hükmüne uymayanlar 

735

Madde 362– Vergi mahremiyetinin ihlali 

735

Madde 363– Mükelleflerin özel işlerini yapan memurlar 

735

Açıklama: (Madde 359) 

736

Açıklama: (Madde 360) 

737

İLGİLİ TEBLİĞ 

738

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

742

İLGİLİ İÇ GENELGE 

750

ÜÇÜNCÜ KISIM

Vergi Cezasının Kesilmesi, Ödenmesi ve Kalkması

BİRİNCİ BÖLÜM

Ceza Kesme

Madde 364– Cezayı gerektiren olayın tesbiti 

751

Madde 365– Ceza kesme yetkisi 

751

Madde 366– Ceza ihbarnamesi 

752

Madde 367– Bazı kaçakçılık suçlarının cezalandırılmasında usül 

752

Açıklama: (Madde 364–367) 

753

İLGİLİ TEBLİĞ 

754

İKİNCİ BÖLÜM 

759

İKİNCİ BÖLÜM

Cezaların Ödenmesi ve Kalkması

Madde 368– Vergi cezalarının ödenme zamanı 

759

Madde 369– Yanılma ve görüş değişikliği 

759

İLGİLİ TEBLİĞ 

761

Madde 371– Pişmanlık ve ıslah 

770

Madde 372– Ölüm 

771

Madde 373– Mücbir sebepler 

771

Madde 374– Ceza kesmede zamanaşımı 

771

Madde 375– Vergi cezalarında yapılan hatalar 

772

Madde 376– Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme 

772

Açıklama: (Madde 368) 

772

Açıklama: (Madde 369) 

773

Açıklama: (Madde 371) 

773

Açıklama: (Madde 374) 

774

Açıklama: (Madde 376) 

775

İLGİLİ TEBLİĞ 

775

İLGİLİ TEBLİĞ 

780

İLGİLİ İÇ GENELGE 

782

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

784

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Uzlaşma

Ek Madde 1– Uzlaşmanın konusu, kapsamı, komisyonlar ve şekli 

788

Ek Madde 2– Uzlaşmanın şümulü 

789

Ek Madde 3– Uzlaşma komisyonları 

789

Ek Madde 4– Uzlaşma talebi 

789

Ek Madde 5– Uzlaşma talebinin tetkiki 

790

Ek Madde 6– Uzlaşma komisyonu muamelelerinin kesinliği 

790

Ek Madde 7– Uzlaşma ve vergi mahkemesinde dava açma 

790

Ek Madde 8– Ödeme 

791

Ek Madde 9– Uzlaşma ve cezalarda indirme 

791

Ek Madde 10– Tüzük 

791

Ek Madde 11– Tarhiyet öncesi uzlaşma 

791

Ek Madde 12– Ücretlilere vergi iadesinde uzlaşma 

792

Ek Madde 13 

792

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

793

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Karşılıklı Anlaşma Usulü

Ek Madde 14– Karşılıklı anlaşma usulüne başvuru 

801

Ek Madde 15– Karşılıklı anlaşma usulü ve dava açma 

801

Ek Madde 16– Karşılıklı anlaşma usulü başvurusunun neticelendirilmesi 

801

Ek Madde 17– Başvuru öncesi açılan davalar ve uzlaşma talebi 

802

Ek Madde 18– Diğer hususlar 

803

BEŞİNCİ KİTAP

Vergi Davaları

Madde 377– Vergi mahkemesinde dava açmaya yetkili olanlar 

803

Madde 378– Dava konusu 

804

Mükerrer Madde 378– Dava konusu 

804

Madde 379– Kanun yolundan vazgeçme 

804

Madde 413– Mükelleflerin izahat talebi 

806

Madde 414– Özel kanunlardaki hükümlerin saklı olduğu 

807

Mükerrer Madde 414– Yetki 

807

Madde 415– Kaldırılan hükümler 

808

Mükerrer Madde 415– Vergi idaresini geliştirme fonu 

808

Geçici Madde 1– Götürü matrahlar 

808

İLGİLİ TEBLİĞ 

809

İLGİLİ TEBLİĞ 

817

TBLĞ: 578 

818

İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 

823

Geçici Madde 2– İlk tatbik yılında komisyonların teşkili ve ödevleri 

828

Geçici Madde 3 

828

Geçici Madde 4 

828

Geçici Madde 5– Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin değerlenmesi 

828

Geçici Madde 6– Ceza hükümlerinin şümulü 

829

Geçici Madde 7– Ceza indiriminden faydalanacak olanlar 

829

Geçici Madde 8– Kazanç sayılmıyacak farklar 

829

Geçici Madde 9– Bu Kanunun belediye vergi ve resimlerine uygulanacağı tarih 

829

Geçici Madde 10– Müdevver mahsullerin değerlenmesi 

830

Geçici Madde 11 

830

Geçici Madde 12 

830

Geçici Madde 13 

831

Geçici Madde 14 

831

Geçici Madde 15 

831

Geçici Madde 16 

831

Geçici Madde 17 

831

Geçici Madde 18 

831

Geçici Madde 19 

831

Geçici Madde 20 

832

Geçici Madde 21 

832

Geçici Madde 22 

832

Geçici Madde 23 

832

Geçici Madde 24 

832

Geçici Madde 25 

833

Geçici Madde 26 

834

Geçici Madde 27 

835

Geçici Madde 28 

835

Geçici Madde 29– Fazla veya yersiz tahsilatta faiz ödemesi 

835

Geçici Madde 30 

835

Geçici Madde 31 

836

Geçici Madde 32 

838

Geçici Madde 33 

841

İLGİLİ TEBLİĞ 

844

Ek Geçici Madde 1– Ceza hükümlerinde uygulama 

868

Ek Geçici Madde 2– Ceza kesmede zaman aşımı 

868

Ek Geçici Madde 3– Ek Geçici Madde 3 

868

Ek Geçici Madde 4 

868

Ek Geçici Madde 5 

868

Ek Geçici Madde 6 

868

Ek Geçici Madde 7 

868

Ek Geçici Madde 8 

869

Ek Geçici Madde 9 

869

Ek Geçici Madde 10 

869

Ek Geçici Madde 11 

869

Ek Geçici Madde 12 

869

Ek Geçici Madde 13 

869

Madde 416– Yürürlük 

870

Madde 417– Yürütmeye memur olanlar 

870